GÜBİS Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi Duyuruları ve İdari Yaptırımları
Ticaret Bakanlığı tarafından yönetilen Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) üzerinden yayımlanan duyurular, üretici ve ithalatçı firmalar açısından ciddi idari ve hukuki sonuçlar doğurmaktadır. Hukukçular Evi Ankara olarak; GÜBİS kaynaklı idari para cezaları, piyasadan toplatma, geri çağırma ve imalata son verme kararlarına karşı etkin savunma stratejileri geliştiriyor, hem idari hem yargısal süreçleri titizlikle yönetiyoruz.

Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS), piyasa gözetimi ve denetimi sonucunda güvensiz bulunan ürünlerin kamuoyuna duyurulduğu platformdur. Firma açısından bu duyuru, çoğu zaman idari para cezasından daha ağır sonuç doğurur: ürün adı, marka ve firma unvanı arama motorlarında kalıcı hâle gelir, bayiler siparişi durdurur, ihale ve zincir mağaza ilişkileri askıya alınır. Bu rehber, GÜBİS duyurusunun hukuki dayanağını, duyuruya yol açan karara karşı hangi yolun işletileceğini ve zararın nasıl talep edileceğini 7223 sayılı Kanun ve uygulama yönetmelikleri çerçevesinde ele alır.
GÜBİS'te ilan edildiyseniz süre işlemeye başlamıştır
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- GÜBİS nedir, hangi kararlar ilan edilir?
- İlanın mevzuat dayanağı
- Ticari sır ve gizlilik sınırı
- Duyurudan önceki aşama: savunma hakkı
- Firmanın kendi duyuru yükümlülüğü
- Önlem kataloğu ve ölçülülük
- İdari para cezaları: 2026 tutarları
- Gönüllü önlem ve sorumluluktan kurtaran hâller
- Hangi yol izlenir: itiraz, iptal davası, yürütmenin durdurulması
- İtibar zararı ve tam yargı davası
- Merci ve süre tablosu
- Firmalar için kontrol listesi
- Sıkça sorulan sorular
GÜBİS Nedir, Hangi Kararlar İlan Edilir?
GÜBİS, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyeti yürüten yetkili kuruluşlarca güvensiz olduğu tespit edilen ürünlerin kamuoyuyla paylaşıldığı, Ticaret Bakanlığı bünyesinde işletilen bir bilgi sistemidir. Sistemde yer alan kayıtlar tipik olarak ürünün marka ve modelini, sorumlu firmayı, tespit edilen uygunsuzluğun tarifini ve alınan önlemi içerir.
Burada dikkat edilmesi gereken ilk nokta, "yetkili kuruluş" kavramıdır. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununun 3. maddesinin (ş) bendine göre yetkili kuruluş, ürünlere ilişkin teknik düzenlemeleri hazırlayan, yürüten veya ürünleri denetleyen kamu kuruluşudur. Yani GÜBİS tek bir kurumun değil, ürün grubuna göre değişen birden fazla kurumun kararlarını gösterir; tıbbi cihaz ve kozmetik ürünlerde Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, oyuncak ve tüketici ürünlerinde Ticaret Bakanlığı gibi.
GÜBİS'te ilan edilen tipik önlemler
| İlan edilen tipik karar | Kanundaki karşılığı | Madde |
|---|---|---|
| Piyasaya arzın durdurulması | Ciddi risk taşıyan ürünlerde arzın ivedilikle durdurulması | m. 16/6-ç, 16/6-d |
| Piyasadan çekme | Tedarik zincirindeki ürünün piyasada bulundurulmasını önlemeyi amaçlayan tedbir | m. 3/j, 16/6-d |
| Geri çağırma | Nihai kullanıcının elindeki ürünün iktisadi işletmeciye geri getirilmesini amaçlayan önlem | m. 3/d, 19 |
| Toplatma ve imha | Ürünlerin uygun koşullarda imhası veya işlevsiz hâle getirilmesi | m. 16/6-d |
| Uyarı ve etiketleme yükümlülüğü | Türkçe uyarılarla işaretleme, risk altındaki kişilerin uyarılması | m. 16/6-c |
| İnternet içeriğinin çıkarılması | Aracı hizmet sağlayıcıya bildirim, yirmi dört saat, erişimin engellenmesi | m. 17/2 |
Bu tablo, bir GÜBİS kaydının okunma biçimini de gösterir: kayıtta hangi önlemin yazdığı, o dosyanın hangi ağırlıkta olduğunu ve hangi maddeye dayandığını ele verir. "Piyasadan çekme" ile "geri çağırma" arasındaki fark, savunmanın kurgusunu doğrudan değiştirir.
İlanın Mevzuat Dayanağı
Kamuya duyuru, idarenin takdirine bırakılmış bir uygulama değildir; kanunda ve yönetmelikte açık dayanağı vardır.
Kanun dayanağı. 7223 sayılı Kanunun 16. maddesinin sekizinci fıkrası, yetkili kuruluşun iktisadi işletmecinin aldığı düzeltici önlemler ile kendisinin aldığı önlemleri — gizlilik ve ticari sırlara ilişkin 23. madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla — kendi internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve bir gazete veya internet haber sitesinde ivedilikle ilan edeceğini düzenler. GÜBİS bu ilanın merkezî hâle getirilmiş biçimidir.
Yönetmelik dayanağı. Kanunun 24 üncü maddesine dayanılarak 9/7/2021 tarihli ve 4269 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik yürürlüğe konulmuştur. Bu Yönetmelik, piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetleri kapsamında yapılacak bildirimleri de düzenler ve genel ürün güvenliği mevzuatı olarak 11/3/2021 tarihli ve 31420 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliğine atıf yapar. Ticaret Bakanlığının sorumluluğundaki tüketici ürünleri için ayrıca 9/2/2022 tarihli ve 31745 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği uygulanır.
İlanın biçimi. 16 ncı maddenin sekizinci fıkrası ilanın biçimini de belirler: yetkili kuruluş önlemleri kendi internet sitesi dâhil gerekli gördüğü tüm yöntemlerle ve ayrıca bir gazete veya bir internet haber sitesinde ivedilikle ilan eder. İlan edilen önlemler yalnızca idarenin kendi aldığı önlemler değildir; iktisadi işletmecinin aynı maddenin altıncı fıkrası uyarınca aldığı düzeltici önlemler de ilan kapsamındadır. Bu nedenle firmanın kendiliğinden başlattığı bir geri çağırma da kamuya duyurulabilir.
Ticari Sır ve Gizlilik Sınırı
7223 sayılı Kanunun 23. maddesi, yetkili kuruluşun bu Kanunu uygularken kişisel verilere dair, ticari sır niteliğindeki veya fikrî ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin edindiği bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlü olduğunu düzenler. Ancak aynı madde önemli bir istisna içerir: insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hâllerde bu bilgilerin açıklanması gizlilik yükümlülüğünün ihlali sayılmaz.
Bu denge, firma tarafındaki savunmanın sınırını çizer. "Firma adımızın yayımlanması ticari itibarımıza zarar veriyor" iddiası tek başına sonuç vermez; çünkü kanun, insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği açıklamayı korumaktadır. Buna karşılık şu noktalar tartışılabilir:
- Duyuruda, riskin tanımı için gerekli olmayan üretim yöntemi, formülasyon veya tedarikçi bilgisi gibi ticari sır niteliğindeki verilere yer verilmiş olması,
- Duyurunun kapsamının, uygunsuzluğu tespit edilen parti veya seri ile sınırlı tutulmayıp tüm ürün gamına yayılması,
- Uygunsuzluk giderilip önlem tamamlandığı hâlde kaydın güncellenmemiş olması,
- Kayıtta ürünün veya sorumlu firmanın hatalı gösterilmesi.
Bu dört başlığın ortak yanı, gizliliğin değil ölçülülüğün ve doğruluğun tartışılmasıdır. İdarenin duyuru yetkisi vardır; ancak bu yetkinin amacı tüketicinin korunmasıdır ve amacın gerektirdiğinin ötesine geçen bir yayım, konu ve maksat unsurları bakımından denetime tabidir.
Duyurudan Önceki Aşama: Savunma Hakkı
GÜBİS kaydı bir anda doğmaz. Öncesinde denetim, risk değerlendirmesi ve savunma aşaması vardır ve bu aşama kanunla güvence altına alınmıştır.
7223 sayılı Kanunun 16. maddesinin beşinci fıkrasına göre, ürünün ciddi risk taşıdığı hâller dışında yetkili kuruluş, önlemlere ilişkin nihai kararı almadan önce iktisadi işletmeciye savunma yapabilmesi için on iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verir. Aynı fıkra, önlem ve idari yaptırıma ilişkin kararın bildirildiği tebligatta kararın dayandığı gerekçelerin, varsa çözüm önerilerinin, yasal itiraz yollarının ve süre sınırlarının da belirtilmesini emreder.
Aynı fıkra, savunma süresini "ciddi risk taşıdığı haller dışında" tanıdığı için ciddi risk hâlinde idare önce önlemi alabilir. Ancak bu durumda da önlem ve yaptırım kararının gerekçeli olarak, itiraz yolları ve süreleriyle birlikte tebliğ edilmesi yükümlülüğü devam eder; savunma alınmadan önlem uygulanmasının hukuka uygunluğu, ciddi risk nitelemesinin somut bir risk değerlendirmesine dayanıp dayanmadığına bağlıdır.
Firmanın Kendi Duyuru Yükümlülüğü
Kamuya duyuru yalnızca idarenin işi değildir. 7223 sayılı Kanunun 18. maddesinin birinci fıkrasına göre, risk taşıyan ürünlerle ilgili olarak kendiliğinden veya yetkili kuruluşun talebi üzerine önlem alan iktisadi işletmeci, bu önlemler ve ürünün içerdiği riskler hakkındaki bilgileri etkili olacak şekilde duyurur ve duyurunun kapsamına göre engellilerin erişebilirliğini dikkate alır.
7223 sayılı Kanun m. 18-19: firma duyurusunun asgari içeriği
| Duyuruda bulunması zorunlu bilgi | Dayanak |
|---|---|
| Ürünü tanıtacak marka, model veya cins ismi ya da diğer ayırt edici özellikler | m. 18/1-a |
| Mümkünse ürünün fotoğrafı veya resimli tasviri | m. 18/1-b |
| Alınan önlem | m. 18/1-c |
| Önlemi gerektiren sorunun açık ve anlaşılır tarifi | m. 18/1-ç |
| Sorumlu iktisadi işletmecinin isim, adres ve diğer iletişim bilgileri | m. 18/1-d |
| Riskten sakınmak veya sorunu gidermek için önerilen yöntemler | m. 18/1-e |
| Geri çağırmada ayrıca: teslim/onarım adresi ve irtibat noktaları | m. 19/2-a |
| Geri çağırmada ayrıca: nihai kullanıcıya sunulan teklif ve seçenekler | m. 19/2-b |
Duyurunun yetersiz bulunması ayrı bir risk doğurur: 18. maddenin ikinci fıkrası, yetkili kuruluşun duyuruyu veya duyuru şeklini uygun bulmaması ya da yetersiz görmesi hâlinde duyurunun daha uygun şekilde ve yöntemlerle tekrar edilmesini talep edebileceğini öngörür. Üçüncü fıkra ise dağıtıcılara, kendilerine bildirilen bilgileri zincirdeki bir sonraki dağıtıcıya iletme ve duyuruyu müşterilerinin kolaylıkla görebileceği yerlere koyma zorunluluğu getirir.
Bu yükümlülüklerin ihlali, 20. madde kapsamında ayrıca idari para cezasına bağlanmıştır. Yani duyuru yapmamak veya eksik yapmak, asıl uygunsuzluktan bağımsız ikinci bir yaptırım sebebidir.
Duyurunun kapsamı ölçülü mü? Bu soru zararı belirler
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
Önlem Kataloğu ve Ölçülülük
GÜBİS kaydında görünen önlemin hukuka uygunluğu, Kanunun 16 ncı maddesinin altıncı fıkrasındaki kademeli yapıyla birlikte değerlendirilmelidir. Bu fıkraya göre iktisadi işletmeci, 7 ila 10 uncu maddelerdeki yükümlülükleri ölçüsünde uygun ve gerekli düzeltici önlemleri orantılılık ilkesine uyarak zamanında ve etkili biçimde alır; almazsa yetkili kuruluş, gerektiğinde süre koyarak bu önlemleri ister.
7223 sayılı Kanun m. 16/6: düzeltici önlemler
| Bent | Önlem | Uygulandığı durum |
|---|---|---|
| a | Ürünün taşıdığı risk, alınan önlemler ve sonuçları hakkında yetkili kuruluşun eksiksiz ve ayrıntılı bilgilendirilmesi | Her risk hâli |
| b | Uygun olmayan ürünün uygunluğunu sağlayacak önlemlerin alınması | Uygunsuzluk giderilebilir nitelikteyse |
| c | Risklerin açık ve anlaşılır Türkçe uyarılarla işaretlenmesi, talimatlarda belirtilmesi veya ön koşullara bağlanması ve risk altındaki kişilerin uyarılması | Belli durumlarda veya belli kişiler bakımından risk |
| ç | Piyasaya arz, piyasada bulundurma, öneri ve teşhirin gerekli değerlendirme süresince geçici olarak durdurulması | Ciddi risk belirtisi bulunması |
| d | Arzın ivedilikle durdurulması, piyasadan çekme ve geri çağırma, nihai kullanıcıların uyarılması, imha veya işlevsiz hâle getirme | Ciddi risk taşıyan ürün |
| e | Alınan önlemlerin her ürün için etkin ve eksiksiz uygulandığının yetkili kuruluşa bildirilmesi | Önlem alındıktan sonra |
Bu kademelendirme ölçülülük denetiminin çerçevesini çizer. Ciddi risk nitelemesi yapılmadan (d) bendindeki geri çağırma veya imha önlemine başvurulması, ya da (b) veya (c) bentleriyle giderilebilecek bir etiket eksikliği için ürünün tamamen piyasadan çekilmesi, konu unsuru bakımından tartışılabilir. Yetkili kuruluş altıncı fıkra dışındaki veya teknik düzenlemede yer alan diğer önlemleri de isteyebilir ya da kendisi alabilir (m. 16/7). İktisadi işletmeci önlemleri almaz, zamanında almaz veya aldığı önlemler yetersiz bulunursa ya da işletmeci tespit edilemezse (d) bendindeki önlemleri yetkili kuruluş kendisi uygular (m. 17/1); bu hâlde yapılan masraflar genel hükümlere göre işletmeciye rücu edilir (m. 22/1).
Uzaktan satışta ayrı kurallar vardır. Uygun olmayan ürünün televizyon veya radyoda tanıtım ve satışının durdurulması medya hizmet sağlayıcıdan istenir ve karar Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna bildirilir (m. 17/3). Yetkili kuruluşun görevlendirdiği kişilerce kimlik açıklanmadan internet, radyo veya televizyon üzerinden satın alınan ürünler de numune olarak esas alınır (m. 17/4). Test veya muayene sonucunda ürünün uygun olmadığı anlaşılırsa numune, test ve muayene giderleri imalatçı veya ithalatçıya aittir (m. 15/7). Laboratuvar raporuna itiraz edilen dosyalarda bu masraf kalemi de ayrıca tartışılmalıdır.
İdari Para Cezaları: 2026 Tutarları
GÜBİS kaydına çoğu zaman bir idari para cezası eşlik eder. 7223 sayılı Kanunun 20 nci maddesindeki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; 2026 yılı için geçerli alt ve üst sınırlar, 31/12/2025 tarihli ve 33124 (4. mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile yüzde 25,49 artış uygulanarak belirlenmiştir.
7223 sayılı Kanun m. 20: 2026 yılı ceza sınırları
| Hüküm | Aykırılık | 2026 alt ve üst sınır (TL) |
|---|---|---|
| m. 20/1-a | İmalatçı veya ithalatçı yönünden teknik düzenlemenin veya genel ürün güvenliği mevzuatının ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılık | 434.505 – 4.345.058 |
| m. 20/1-b | Aynı mevzuatın ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırılık | 173.801 – 1.738.022 |
| m. 20/1-c | Teknik dosya ve uygunluk değerlendirmesi yükümlülüğü ile belge ve işarette sahtecilik yasağı | 173.801 – 1.738.022 |
| m. 20/1-ç | Düzeltici önlem ve bilgilendirme yükümlülükleri ile işletmecinin kendi duyuru yükümlülüğü (m. 18/1) | 86.900 – 869.010 |
| m. 20/1-e | Belge saklama, izlenebilirlik (m. 12), dağıtıcının duyuruyu iletme ve müşteriye gösterme yükümlülüğü (m. 18/3), geri çağırma duyurusu ve nihai kullanıcıya seçenek sunma (m. 19/2-3) | 60.830 – 608.307 |
| m. 20/2 | Denetim görevlisinin görevini engelleme | 60.830 – 608.307 |
| m. 20/5 | İnternet içeriğinin çıkarılması ile radyo ve televizyonda tanıtım ve satışın durdurulmasına ilişkin yükümlülüklere aykırılık (m. 17/2-3) | 173.801 – 1.738.022 |
Cezanın belirlenmesinde dört kural özellikle önemlidir. (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle ayrıca (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (m. 20/7). İki yıl içinde tekrarında her tekrar için önceki cezanın iki katı uygulanır (m. 20/8). Ceza, önlemlerin uygulanmasına engel olmaz (m. 20/9) ve tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m. 20/10). İdare tutarı belirlerken aykırılığın büyüklüğünü ve muhatabın ekonomik durumunu dikkate almak zorundadır (m. 20/11). GÜBİS dosyalarında duyuru yükümlülüğüne ilişkin cezanın asıl uygunsuzluk cezasından ayrı kalem olarak kesilip kesilmediği ve 20/7 uyarınca aynı fiile iki ceza uygulanıp uygulanmadığı mutlaka denetlenmelidir.
Gönüllü Önlem ve Sorumluluktan Kurtaran Hâller
Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik, gönüllü önlemi bir yetkili kuruluşun talebi olmadan gerçekleştirilen düzeltici önlem olarak tanımlar. Gönüllü önlemin en önemli sonucu Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasındadır: ürünün uygun olmadığını kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciye Kanundaki idari yaptırımlar uygulanmaz. Bu kurtuluş hâli iki şarta bağlıdır ve her ikisi de ispat gerektirir: önlemin idarenin talebinden önce alınması ve uygunsuzluğun tamamen giderilmesi. Önlemin başlangıç tarihini gösteren iç yazışmalar, tedarikçi bildirimleri ve geri çağırma duyurusunun yayın tarihi bu nedenle korunmalıdır. Ancak idari yaptırımdan kurtulmak, önlemin 16 ncı maddenin sekizinci fıkrası uyarınca ilan edilmesine engel değildir.
7223 sayılı Kanun m. 21: yaptırımı ve sorumluluğu ortadan kaldıran hâller
| Hâl | Sonuç | Fıkra |
|---|---|---|
| Uygunsuzluğun talep ve uyarı olmadan kendiliğinden giderilmesi | İdari yaptırım uygulanmaz | m. 21/1 |
| Ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğinin ispatı | İmalatçı veya ithalatçıya idari yaptırım uygulanmaz; ürün sorumluluğu tazminatı da kalkar | m. 21/2-a, 21/3 |
| Uygunsuzluğun dağıtıcı, üçüncü kişi müdahalesi veya kullanıcıdan kaynaklandığının ispatı | Aynı sonuç | m. 21/2-b, 21/3 |
| Uygunsuzluğun teknik düzenlemeye veya zorunlu teknik kurallara uygun üretimden kaynaklandığının ispatı | Aynı sonuç | m. 21/2-c, 21/3 |
| Zarar görenin kusuru | Tazminat hâl ve şartlara göre azaltılabilir veya tamamen kaldırılabilir | m. 21/4 |
Geri çağırma kararı verilmişse Kanunun 19 uncu maddesi işletmeciye somut yükümlülükler yükler. Ürünü teslim eden nihai kullanıcıya sorunun giderilmesi, ürünün teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya teknik düzenlemeye uygun, güvenli ve eş değer bir ürünle değiştirilmesi seçeneklerinden en az biri sunulur (m. 19/3). Tüm masraflar geri çağıran işletmeciye aittir ve nihai kullanıcıya ek maliyet yüklenemez (m. 19/4). Piyasadan çekilen ürünü teslim eden dağıtıcı ise sorunun giderilmesini imalatçı veya ithalatçıdan ister; ürün imha edilecekse imalatçı veya ithalatçı dağıtıcıya satış değerini öder ya da eş değer ürün verir (m. 21/5). Bu hükümler, GÜBİS kaydı sonrasında tedarik zinciri içindeki rücu taleplerinin de kanuni dayanağıdır. Önlem zinciri ve geri çağırmayı yerine getirmeyen firmanın durumu için ürünü geri çağırmayan firma rehberimize bakabilirsiniz.
Hangi Yol İzlenir: İtiraz, İptal Davası, Yürütmenin Durdurulması
Görevli yargı yeri. 7223 sayılı Kanunun 22. maddesinin ikinci fıkrası açıktır: bu Kanun hükümlerine göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulur. Ürün güvenliği kaynaklı yaptırımlar sulh ceza hâkimliğine değil idare mahkemesine götürülür.
Dava konusu ne olmalı? Uygulamada en verimli yol, GÜBİS kaydını doğuran önlem veya yaptırım kararının iptalini istemek ve dilekçede kaydın kaldırılması ile sonuçlarının giderilmesini de talep etmektir. İdari işlemin iptali hâlinde idare, işlemden önceki hukuki durumu sağlamakla yükümlü olduğundan, iptal kararı kaydın hukuki dayanağını ortadan kaldırır.
İdareye başvuru. Kayıtta maddi hata bulunduğu — yanlış firma, yanlış marka, yanlış parti numarası, uygunsuzluğu giderilmiş ürünün hâlâ listede görünmesi gibi — durumlarda İYUK m. 11 kapsamında düzeltme başvurusu daha hızlı sonuç verebilir. Bu başvuru dava açma süresi içinde yapılmalıdır; işlemeye başlamış süreyi durdurur. Başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır; bu süre 7331 sayılı Kanunla altmış günden otuz güne indirilmiştir.
Yürütmenin durdurulması. Dava açılması ilanı kendiliğinden kaldırmaz. İYUK m. 27 uyarınca yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranır. GÜBİS dosyalarında ikinci şart, itibar zararının niteliği gereği güçlü biçimde ileri sürülebilir: kamuya açık bir duyurunun etkisi, kaldırıldıktan sonra dahi arama sonuçlarında ve ticari ilişkilerde sürer. Ancak bu iddia soyut bırakılmamalı, iptal edilen siparişler, askıya alınan sözleşmeler, ihaleden elenme yazıları ve bayi bildirimleriyle belgelenmelidir.
İtibar Zararı ve Tam Yargı Davası
Hukuka aykırı bulunan bir duyurunun doğurduğu zarar, İYUK m. 2/1-(b) uyarınca tam yargı davasının konusudur. Bu dava iptal davasıyla birlikte açılabileceği gibi, iptal kararından sonra da açılabilir; süre ve usul bakımından İYUK m. 12 ve m. 13 hükümleri uygulanır.
Tam yargı davasında zararın kalemlere ayrılarak somutlaştırılması gerekir. Uygulamada tipik kalemler şunlardır: duyuru tarihinden sonra iptal edilen siparişler, geri alınan ürünlerin lojistik ve depolama maliyeti, imha edilen stokun değeri, feshedilen bayilik veya tedarik sözleşmelerinden doğan kayıp, ihale dışı bırakılma nedeniyle uğranılan mahrum kalınan kâr ve tüzel kişinin ticari itibarının zedelenmesinden doğan manevi zarar.
Nedensellik bağı bu davanın en zayıf halkasıdır. Satış düşüşünün duyurudan mı yoksa piyasa koşullarından mı kaynaklandığı tartışılacağından, duyuru öncesi ve sonrası dönemlere ait satış verilerinin, müşteri yazışmalarının ve fesih bildirimlerinin tarihleriyle birlikte dosyaya konması gerekir.
Merci ve Süre Tablosu
Merci ve süreler
| Adım | Merci / süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Önlem veya yaptırım kararına karşı dava | İdare mahkemesi | 7223 s.K. m. 22/2 |
| Dava açma süresi | Altmış gün | İYUK m. 7 |
| Yetkili mahkeme | İşlemi yapan idari merciin bulunduğu yer | İYUK m. 32 |
| İdareye düzeltme başvurusu | Dava açma süresi içinde | İYUK m. 11/1 |
| Başvuruya cevap verilmemesi (zımni ret) | Otuz gün | İYUK m. 11/2 (7331 s.K. ile değişik) |
| Yürütmenin durdurulması | Dava dilekçesiyle veya sonradan | İYUK m. 27 |
| Savunma süresi (ciddi risk dışında) | En az on iş günü | 7223 s.K. m. 16/5 |
| İnternet içeriğinin çıkarılması | Yirmi dört saat | 7223 s.K. m. 17/2 |
| İdari para cezasının ödenmesi | Tebliğden itibaren bir ay | 7223 s.K. m. 20/10 |
| Uygunsuzluğun tekrarı | İki yıl içinde tekrarda önceki cezanın iki katı | 7223 s.K. m. 20/8 |
| Dağıtıcının tedarikçi bilgisini bildirmesi | Tebliğden itibaren on iş günü; bildirmeyen dağıtıcı imalatçı sayılır | 7223 s.K. m. 11/2 |
| Ürün sorumluluğu tazminatında zamanaşımı | Zararı ve yükümlüyü öğrenmeden itibaren üç yıl, her hâlde zararın doğumundan itibaren on yıl | 7223 s.K. m. 6/6 |
Ürün Grubuna Göre Yetkili Kuruluş
GÜBİS kaydına bakarken ikinci kritik soru, kaydı hangi kurumun oluşturduğudur; çünkü dava dilekçesindeki hasım buna göre belirlenir. 7223 sayılı Kanunun 15. maddesinin üçüncü fıkrası, denetimin yetkili kuruluşun görev ve sorumluluğunda olduğunu, gerektiğinde bu görevin denetim yapma kapasitesine sahip diğer bir yetkili kuruluşa devredilebileceğini ve yetki devrinin, Kanunda düzenlenen yaptırımları uygulama ve önlemleri alma yetkisini de içerebileceğini düzenler. Dolayısıyla kararı fiilen tesis eden birimin tespiti her zaman kayıttaki kurum adına bakmakla bitmez.
Birden çok kurumun sorumlu olduğu hâller için Kanunun 15 inci maddesinin beşinci fıkrası yol gösterir: yetkili kuruluş gerektiğinde diğer yetkili kuruluşlarla iş birliği yapar ve yetkili kuruluşlar arasında ortaya çıkabilecek görüş ayrılıklarının giderilmesine ilişkin koordinasyon Ticaret Bakanlığı tarafından sağlanır. Aynı maddenin dördüncü fıkrası da denetimin orantılılık ve tarafsızlık ilkelerine uygun yapılmasını emreder.
Bu düzenleme, yetki unsuru bakımından somut bir savunma imkânı doğurur. Ürünün teknik düzenlemesi bakımından yetkili olmayan bir kuruluşça tesis edilmiş bir önlem kararı, yetki yönünden sakattır. Dosyada önce ürünün hangi teknik düzenleme kapsamında olduğu, sonra o düzenlemeyi yürüten kuruluşun hangisi olduğu belirlenmelidir.
Duyurunun Ticari Sonuçları ve Kayıt Yönetimi
GÜBİS kaydı yayımlandığı anda firma için üç ayrı cephe açılır. Birincisi idari cephedir: önlem kararı, muhtemel idari para cezası ve kaydın kendisi. İkincisi ticari cephedir: bayi ve zincir mağaza ilişkileri, e-ticaret pazaryerlerindeki listelemeler, ihale dosyalarında istenen beyanlar. Üçüncüsü tüketici cephesidir: 7223 sayılı Kanunun 6. maddesi kapsamındaki ürün sorumluluğu tazminatı talepleri ve ayıplı mal iddiaları.
Üç cephe birbirini besler. Kamuya açık bir duyuru, tüketici taleplerinde uygunsuzluğun ispatını kolaylaştırır; ticari ilişkilerdeki kayıp ise tam yargı davasında talep edilecek zararın kalemlerini oluşturur. Bu nedenle savunma tek bir dilekçeyle değil, üç cepheyi birlikte gözeten bir belge düzeniyle kurulmalıdır.
Kayıt yönetiminde iki pratik nokta öne çıkar. Birincisi, uygunsuzluk giderildiğinde bunun idareye belgeleriyle ve süresinde bildirilmesidir; 7223 sayılı Kanunun 16. maddesinin altıncı fıkrasının (e) bendi, alınan önlemlerin her bir ürün için etkin ve eksiksiz uygulandığının yetkili kuruluşa bildirilmesini zaten bir yükümlülük olarak öngörür. İkincisi, kaydın kapsamının izlenmesidir: uygunsuzluk tek bir parti veya seride tespit edilmişken kaydın tüm ürün gamını kapsar biçimde okunmasına yol açan ifadeler varsa, düzeltme talebinde bu husus ayrıca gösterilmelidir.
Tüketici cephesindeki talepler Kanunun 6 ncı maddesine dayanır. Ürün bir kişiye veya mala zarar verirse imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispatlar. Birden fazla imalatçı veya ithalatçı müteselsilen sorumludur ve bu sorumluluğu kaldıran veya azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür. Tazminat talebi zararı ve yükümlüyü öğrenmeden itibaren üç yıl, her hâlde zararın doğumundan itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar. İmalatçı veya ithalatçıyı tespit edemeyen zarar görenin talebine rağmen on iş günü içinde bu bilgileri bildirmeyen dağıtıcı ise imalatçı gibi tazminattan sorumlu tutulur (m. 11/3). Bu nedenle GÜBİS kaydı yayımlandıktan sonra tedarik zincirine ilişkin kayıtların eksiksiz tutulması, yalnızca idari değil tazminat riskini de yönetmenin aracıdır.
Firmalar İçin Kontrol Listesi
- GÜBİS kaydının ekran görüntüsünü tarih ve saatiyle alın; kayıt sonradan güncellenebilir.
- Kaydın dayandığı önlem kararının tebliğ tarihini tespit edin; süre buradan işler.
- Tebligatta gerekçe, itiraz yolu ve sürenin gösterilip gösterilmediğini kontrol edin.
- Savunma istenmiş mi, istenmemişse ciddi risk nitelemesi ve risk değerlendirmesi yapılmış mı bakın.
- Kaydın kapsamını denetleyin: uygunsuzluk tek partide iken tüm ürün gamı ilan edilmiş mi?
- Kayıtta ticari sır niteliğinde, riskin tarifi için gerekli olmayan bilgi var mı inceleyin.
- Uygunsuzluğu giderdiyseniz, güncelleme talebini belgeleriyle idareye iletin.
- Zarar kalemlerini duyuru tarihine göre ayrıştırarak belgelendirin.
- Kendi duyuru yükümlülüğünüzü 18. ve 19. maddedeki asgari içeriğe göre yerine getirin.
Sıkça Sorulan Sorular
GÜBİS kaydı silinebilir mi?
Kaydın hukuki dayanağı, arkasındaki önlem veya yaptırım kararıdır. Bu karar iptal edilirse kaydın dayanağı da ortadan kalkar. Ayrıca maddi hata veya uygunsuzluğun giderilmiş olması hâlinde İYUK m. 11 kapsamında düzeltme ve güncelleme başvurusu yapılabilir.
Firma adının yayımlanması ticari sırrın ihlali değil mi?
7223 sayılı Kanunun 23. maddesi yetkili kuruluşa gizliliği koruma yükümlülüğü getirir; ancak insan sağlığı ve güvenliğinin gerektirdiği hâllerde bu bilgilerin açıklanması gizlilik ihlali sayılmaz. Tartışılabilecek nokta, riskin tarifi için gerekli olmayan bilgilere yer verilip verilmediğidir.
İlan edilmeden önce savunma hakkım var mı?
7223 sayılı Kanunun 16. maddesinin beşinci fıkrasına göre ciddi risk hâlleri dışında, nihai karardan önce en az on iş günü savunma süresi verilir. Ciddi risk hâlinde önlem savunma beklenmeden alınabilir; ancak kararın gerekçesi, itiraz yolları ve süreleri tebligatta gösterilmek zorundadır.
Ürün ciddi risk taşımıyorsa ne olur?
Ciddi risk nitelemesi, 16. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca risk değerlendirmesine dayanmak zorundadır. Aynı fıkra, daha yüksek bir güvenlik seviyesinin olabilirliğinin veya piyasada daha düşük riskli ürünlerin varlığının, ürünün ciddi risk taşıdığı anlamına gelmeyeceğini belirtir.
Cezaya nereye itiraz edilir?
7223 sayılı Kanunun 22. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı Kanun hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulur. Dava açma süresi altmış gündür.
Dava açınca ilan kalkar mı?
Hayır. Dava açılması işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İYUK m. 27 uyarınca yürütmenin durdurulması kararı gerekir; işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartları birlikte aranır.
İtibar zararımı talep edebilir miyim?
Hukuka aykırılığı saptanan bir işlemden doğan zarar, İYUK m. 2/1-(b) uyarınca tam yargı davasının konusudur. Zarar kalemlerinin ve duyuru ile zarar arasındaki nedensellik bağının belgelerle ortaya konması gerekir.
Ürünü kendim geri çağırırsam ceza almaz mıyım?
7223 sayılı Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrası, uygunsuzluğu kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciye bu Kanunda düzenlenen idari yaptırımların uygulanmayacağını öngörür.
Duyuruyu ben mi yapacağım, idare mi?
İkisi de. 16. maddenin sekizinci fıkrası yetkili kuruluşun alınan önlemleri ilan edeceğini; 18. maddenin birinci fıkrası ise önlem alan iktisadi işletmecinin ayrıca kendi duyurusunu etkili olacak şekilde yapacağını düzenler.
İnternet sitemdeki ürün ilanı da kaldırılır mı?
17. maddenin ikinci fıkrasına göre uygun olmayan ürünün internet üzerinden tanıtımı ve satışı hâlinde aracı hizmet sağlayıcıya bildirim yapılır; içerik yirmi dört saat içinde çıkarılmazsa erişimin engellenmesine karar verilir. İnternet sitesi doğrudan iktisadi işletmeciye aitse aynı uygulama yapılır.
GÜBİS duyurusuyla birlikte ne kadar ceza verilebilir?
7223 sayılı Kanunun 20 nci maddesindeki tutarlar Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile güncellenmiştir. 2026 yılında ürün güvenliğine aykırılıkta sınırlar 434.505 TL ile 4.345.058 TL, işletmecinin kendi duyuru yükümlülüğüne aykırılıkta 86.900 TL ile 869.010 TL, izlenebilirlik ve geri çağırma duyurusu yükümlülüklerinde 60.830 TL ile 608.307 TL arasındadır.
Kendiliğimden geri çağırırsam GÜBİS'te yine ilan edilir miyim?
Olabilir. 7223 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin sekizinci fıkrası, yetkili kuruluşun iktisadi işletmecinin aldığı düzeltici önlemleri de ilan edeceğini düzenler. Ancak 21 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca talep ve uyarı olmadan uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz.
Geri çağırmada tüketiciye ne sunmak zorundayım?
7223 sayılı Kanunun 19 uncu maddesine göre sorunun giderilmesi, teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya güvenli ve eş değer bir ürünle değiştirme seçeneklerinden en az biri sunulur. Geri çağırmanın tüm masrafları işletmeciye aittir ve tüketiciye ek maliyet yüklenemez.
Dosyanızı Değerlendirelim
GÜBİS dosyalarında zaman, para cezasından daha kritiktir: duyuru yayımlandığı andan itibaren ticari etkisi büyür ve altmış günlük dava süresi işlemeye başlar. Yapılacak ilk iş, kaydın dayandığı önlem kararını ve tebliğ tarihini tespit ederek takvimi kurmaktır. Bürom, piyasa gözetimi denetimlerinde savunma, düzeltici önlem yönetimi, yaptırım kararlarına karşı dava ve itibar zararından doğan tam yargı süreçlerini yürütmektedir. Ön değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan ulaşabilirsiniz.
Kayıt yayımlandıysa vakit kaybetmeden değerlendirelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD) — denetim süreci ve düzeltici önlemler
- Ürünü Geri Çağırmayan Firmanın Hukuki Durumu — önlem zinciri ve m. 21 kurtuluş hâlleri
- TİTCK Rehberi — sağlık ürünlerinde yetkili kuruluş kararları
- TİTCK Kararlarına İtiraz Yolları — merci ve süre ayrımı
- Tıbbi Cihaz Piyasaya Arz: ÜTS, UDI ve CE — kayıt ve uygunluk yükümlülükleri
- Yürütmenin Durdurulması — şartlar ve zarar belgelendirmesi
- İdari İşlemin İptali Davası — iptal sebepleri
- İdare Hukuku Rehberi — tam yargı davasının genel çerçevesi
- Kozmetik Ürün Bildirimi ve Sorumlu Kişi — 5324 ve 7223 birlikte uygulama
- Tam Yargı Davası — itibar ve ticari zararın tazmini
GÜBİS Güvensiz Ürün Duyuruları: İlanın Dayanağı, İtiraz Yolları ve İtibar Zararı Kapsamında Neler Yapıyoruz?
Tebliğ Sonrası Acil Değerlendirme
İdari yaptırım kararının tebliğ tarihini tespit ediyor, başvuru ve itiraz sürelerini belirleyerek zaman kaybı yaşanmadan hukuki stratejiyi oluşturuyoruz.
Düzeltici Önlem Planı Hazırlığı
Tebliğ tarihinden itibaren belirlenen süreler içinde Düzeltici Önlem Planı, Ara Rapor ve Nihai Rapor hazırlayarak Ticaret Bakanlığı'na sunuyoruz.
Kamuya Duyuru Süreci Yönetimi
Bakanlık kararına istinaden güvensiz bulunan ürünle ilgili yasal yükümlülüklere uygun kamu duyurularını firma adına hazırlıyor ve yayınlıyoruz.
Yürütmeyi Durdurma Talepli İptal Davası
Bakanlık kararının iptali amacıyla İdare Mahkemesi nezdinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açıyor, teknik bilirkişi desteği ile hukuki gerekçelendirmeyi sağlıyoruz.
İdari Para Cezasına İtiraz
GÜBİS kapsamında uygulanan idari para cezalarına karşı yasal süresi içinde itiraz başvurusu yapıyor ve gerekli hukuki savunmayı hazırlıyoruz.
Paralel Süreç Yönetimi
İdari süreç (Bakanlık ile düzeltici önlem planı) ve yargısal süreç (iptal davası) eş zamanlı yürütülerek firmanın hak kaybı riski en aza indirilir.
GÜBİS yaptırımıyla mı karşılaştınız? Hemen harekete geçin.
İdari sürelerin kaçırılması telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Ücretsiz ön görüşme için bize ulaşın.