İthal Oyuncakta Fitalat ve Ağır Metal Tespiti 2026: İthalatçının Sorumluluğu, Piyasaya Arz Yasağı, Toplatma ve İdari Para Cezası (KKDİK Ek-17, Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2, 7223 s.K. m.9, 20, 21)
28 Ekim 2026

İthal Oyuncakta Fitalat ve Ağır Metal Tespiti 2026: İthalatçının Sorumluluğu, Piyasaya Arz Yasağı, Toplatma ve İdari Para Cezası (KKDİK Ek-17, Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2, 7223 s.K. m.9, 20, 21)

Ticaret Bakanlığının Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi’nde (GÜBİS) 28.10.2026 itibarıyla geriye dönük altı ayda yayımlanan ilanlarda dikkat çekici bir ayrım var: ithal ürünlere ilişkin 7 ilanın 7’sinde uygunsuzluk kimyasal (fitalat, nikel salımı, çözünebilir baryum, kurşun, kadmiyum), yerli ürün ilanlarının ise 10’da 7’sinde mekanik. Kimyasal bulguların en yoğun olduğu grup oyuncaklar; 8 oyuncak ilanının 6’sı kimyasal, bunların 5’i Çin menşeli ve hepsinde alınan önlem “piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma”. Bu yazı, ithal oyuncakta fitalat veya ağır metal tespit edildiğinde ithalatçının hangi kurallara göre sorumlu tutulduğunu anlatıyor: KKDİK Ek-17 kısıtlamaları, Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2’deki kimyasal gerekler ve element göç sınırları, 7223 sayılı Kanunun 9. maddesindeki arz öncesi teyit yükümlülüğü, laboratuvar raporuna karşı savunmada sorulacak sorular, ithalatçıya uygulanabilecek 2026 idari para cezası bentleri, cezadan kurtaran hâller ve toplatma masrafları. GÜBİS verileri firma adı içermeyecek biçimde özetlenmiştir.

Bu yazı GÜBİS Rehberi’nin oyuncak bölümündedir. GÜBİS’te son altı ayda yayımlanan ilanların ürün grubu, uygunsuzluk türü ve menşeye göre dağılımı için GÜBİS ilan istatistiklerine bakabilirsiniz.

Kısa cevap: İthalatçı, oyuncağı piyasaya arz etmeden önce uygunluk işaretini, gerekli belgeleri ve imalatçının belirli yükümlülüklerini yerine getirdiğini teyit etmek zorundadır ve uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü uygun hâle getirmeden piyasaya arz edemez (7223 m.9/1-b, c). Oyuncakta DEHP, DBP ve BBP fitalatları plastik malzemede ağırlıkça yüzde 0,1’i aşamaz (KKDİK Ek-17 giriş 51); kurşun, kadmiyum, baryum ve krom (VI) gibi elementler için Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2’de malzeme türüne göre göç sınırları vardır. Teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükmüne aykırı oyuncağı piyasaya arz eden ithalatçıya 2026’da 434.505 TL ile 4.345.058 TL arasında ceza verilebilir (m.20/1-a), arz öncesi teyit eksikliğinde 173.801 TL ile 1.738.022 TL arası (m.20/1-c). Uygunsuzluğu Bakanlık uyarmadan kendiliğinden tespit edip geri çağırma dâhil önlemleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren ithalatçıya idari yaptırım uygulanmaz (m.21/1). Karara karşı yol idare mahkemesidir (m.22/2; İYUK m.7).

İthal oyuncağınızda fitalat veya ağır metal mi tespit edildi?

Test raporunu, arz öncesi teyit kayıtlarınızı, ceza bendini ve dava süresini birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

GÜBİS’te Son Altı Ay: İthal Ürün İlanlarının Tamamı Kimyasal

GÜBİS, piyasa gözetimi ve denetimi yapan yetkili kuruluşların güvensizliğini tespit ettiği ürünleri ilan ettiği kamuya açık platformdur. Sitenin kendi ayrıntılı arama ve filtreleri kullanılarak 28.04.2026–28.10.2026 aralığında yayımlanan ilanlar ürün grubu, uygunsuzluk türü, alınan önlem, menşe ve bildirim yapan kurum alanlarıyla sayılmıştır. Bu aralıkta 18 ilan yayımlanmış, tamamını Ticaret Bakanlığı yapmış ve tamamında alınan önlem “piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma” olmuştur. İlanlarda idari para cezasına ilişkin bir alan bulunmadığından ceza bilgisi GÜBİS’ten elde edilememektedir. GÜBİS yalnızca güvensiz bulunan ürünleri ilan ettiğinden bu oranlar tüm denetim sonuçlarını yansıtmaz; daha hafif önlemle kapanan dosyalar platforma hiç yansımayabilir.

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlar: menşe ve uygunsuzluk türü (firma adı içermez)

Menşeİlan sayısıKimyasalMekanikEtiket, uyarı veya yanıcılıkÜrün grupları
İthal (6 Çin, 1 Almanya)772 (kimyasalla birlikte)1 (kimyasalla birlikte)Oyuncak 5, kırtasiye 1, spor ekipmanı 1
Yerli (Türkiye)10271Tekstil 6, oyuncak 2, kırtasiye 1, ayakkabı 1
Menşe belirtilmemiş111 (kimyasalla birlikte)—Oyuncak 1
Toplam1810102Oyuncak 8, tekstil 6, kırtasiye 2, spor ekipmanı 1, ayakkabı 1

GÜBİS’in kendi ürün grubu sınıflandırmasına göre oyuncaklar 8 ilanla birinci sıradadır ve oyuncak ilanlarının 6’sında kimyasal bir bulgu yer alır. İthal ürün ilanlarında bulgu türü neredeyse tek tiptir: laboratuvar analiziyle tespit edilen yasaklı veya kısıtlı madde. Bu nedenle ithal oyuncak dosyalarında savunmanın ağırlık merkezi, numunenin ve test raporunun kendisi ile ithalatçının piyasaya arzdan önce yaptığı kontrollerin belgelenmesidir. Ticaret Bakanlığının 21.7.2026 tarihli duyurusu da 2026’nın ilk altı ayında çocuk mobilyaları, çocuk giysileri, çocuk ayakkabıları ve oyuncakların öncelikli olarak incelendiğini ve uygunsuzluk tespit edilen ürünleri piyasaya arz edenler hakkında toplam 8,6 milyon TL idari para cezası uygulandığını bildirmiştir.

GÜBİS ilanlarındaki kimyasal bulgular ve ilgili kural (28.04.2026–28.10.2026)

BulguİlanÜrün türüMenşeİlgili kural
Fitalat4Pelüş anahtarlık (2), kostüm, raketli oyun seti (hepsi oyuncak grubunda)3 Çin, 1 belirtilmemişKKDİK Ek-17 giriş 51 ve 52
Nikel salımı2Pelüş anahtarlık (metal halka)2 ÇinKKDİK Ek-17 giriş 27
Çözünebilir baryum göçü1Boyama ve aktivite oyuncağıÇinOyuncak Güvenliği Yön. Ek-2, III, bent 12; TS EN 71-3
Kurşun3Spor ekipmanı, kalemtıraş, çocuk terliği2 ithal, 1 yerliOyuncak dışındaki eşyalarda KKDİK Ek-17 giriş 63; oyuncakta Ek-2 göç sınırları
Kadmiyum2Spor ekipmanı, kalemlik1 ithal, 1 yerliKKDİK Ek-17 giriş 23
Kısa zincirli klorlu parafin1KalemlikYerliKalıcı Organik Kirleticiler Hakkında Yönetmelik
Alkilfenol ve alkilfenol etoksilatlar1Çocuk kostümüÇinİlanda kimyasal test sonucu olarak gösterilmiştir

Kararın usulü, savunma, risk değerlendirme komisyonu, düzeltici önlem planı ve genel itiraz yolları oyuncakların tamamı için oyuncakta toplatma kararı ve itiraz rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Bu yazı, ithal oyuncaktaki kimyasal uygunsuzluğa ve ithalatçının özel konumuna odaklanır.

Hangi Kimyasal Kural Uygulanır? Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği ve KKDİK

Oyuncaktaki kimyasal uygunsuzlukta iki düzenleme birlikte uygulanır. Ürüne özgü teknik düzenleme, 4.10.2016 tarihli ve 29847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (2009/48/AT)’dir; Yönetmelik 1.4.2017 tarihli ve 30025 sayılı ile 24.12.2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmî Gazete’lerde yayımlanan yönetmeliklerle değiştirilmiştir. İkinci değişiklikle kurşun göç sınırları düşürülmüş, krom (VI) sınırları yeniden belirlenmiş ve bazı kimyasallar için özel sınırlar eklenmiştir. Kimyasalların kısıtlanmasına ilişkin genel düzenleme ise Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmeliktir (KKDİK; 23.6.2017 tarihli ve 30105 mükerrer sayılı Resmî Gazete).

Yönetmeliğin dayanak maddesinde hâlâ mülga 4703 sayılı Kanun yer alır; ancak 7223 sayılı Kanun mevzuatta 4703 sayılı Kanuna yapılan atıfların kendisine yapılmış sayılacağını (m.25/2) ve 4703’e dayanılarak çıkarılan teknik düzenlemelerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümleriyle uygulanmaya devam edeceğini (geçici m.1) düzenler. Önlem, savunma, ceza ve yargı yolu bu nedenle 7223 sayılı Kanuna göre belirlenir. Ticaret Bakanlığının 31.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/10) de Yönetmeliğe bu künyesiyle atıf yapmaktadır.

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2: kimyasal gerekler

Yönetmeliğin Ek-2’sindeki “III. Kimyasal Özellikler” bölümü oyuncaklar için kimyasal güvenlik gereklerini sayar. Kanserojen, mutajen veya üremeye toksik olarak 1A, 1B veya 2 kategorisinde sınıflandırılan maddeler (CMR) oyuncakta, bileşenlerinde ve mikro yapısal olarak ayrılabilen parçalarında kullanılmaz; istisnalar ayrıca düzenlenmiştir (bent 3). 36 aydan küçük çocukların kullanımına yönelik veya ağza alınabilen diğer oyuncaklarda nitrozamin göçü 0,05 mg/kg, nitrozlanabilen madde göçü 1 mg/kg’a eşit veya fazlaysa kullanım yasaktır (bent 8). Oyuncaklarda belirli alerjik kokular kullanılamaz (bent 10). Ek-2’nin sonundaki Kısım C ise 36 aydan küçüklere yönelik veya ağza alınan oyuncaklarda TCEP, TCPP, TDCP, bisfenol A, formamid, izotiazolinonlar ve fenol için özel sınırlar getirir.

Oyuncak malzemesinden element göçü için seçilmiş sınırlar (Ek-2, III, bent 12; mg/kg)

ElementKuru, kırılabilir, tozumsu veya yumuşak malzemeAkışkan veya yapışkan malzemeKazınabilir malzeme (boya, kaplama)
Baryum1.50037518.750
Kurşun20,523
Kadmiyum1,30,317
Krom (VI)0,020,0050,053

Tablo iki önemli savunma noktasını gösterir. Birincisi, sınır malzeme türüne göre değişir: aynı element için kazınabilir boya katmanındaki sınır, kuru malzemedekinden çok farklıdır; test raporunun hangi malzeme kategorisine göre değerlendirme yaptığı bu nedenle sonucu doğrudan etkiler. İkincisi, sınırlar 30988 sayılı değişiklikle güncellenmiştir; eski sınırlara göre üretilmiş veya test edilmiş partilerde raporun hangi tarihteki sınırlara göre düzenlendiği kontrol edilmelidir. Test yöntemi uyumlaştırılmış standart olan TS EN 71-3 (belirli elementlerin göçü) ile belirlenir.

KKDİK Ek-17: fitalat, nikel, kurşun ve kadmiyum

KKDİK Ek-17’de oyuncak ve çocuk eşyalarıyla ilgili kısıtlamalar

GirişMaddeKısıtlamaGÜBİS’teki karşılığı
51DEHP, DBP, BBPOyuncak ve çocuk bakım eşyalarındaki plastik malzemede ağırlıkça yüzde 0,1’i aşan oranda kullanılamaz ve bu oranı aşan oyuncaklar piyasaya arz edilemezFitalat bulgulu 4 oyuncak ilanı
52DINP, DIDP, DNOPÇocukların ağızlarına koyabilecekleri oyuncaklarda aynı yüzde 0,1 sınırıAğza alınabilir parçası olan oyuncaklarda gündeme gelir
27NikelCilt ile doğrudan ve uzun süreli temas eden eşyalarda nikel salımı haftada santimetrekare başına 0,5 mikrogramı aşamazMetal halkalı 2 pelüş anahtarlık ilanı
63KurşunÇocukların ağzına alabileceği eşyalarda ağırlıkça yüzde 0,05’e eşit veya daha yüksek kurşun oranı yasakOyuncak dışındaki çocuk eşyaları (terlik gibi)
23KadmiyumPlastik, boya, metal kaplama ve lehimde kadmiyum kısıtlamasıSpor ekipmanı ve kalemlik ilanları

Oyuncakta kurşun bakımından Yönetmeliğin Ek-2’deki göç sınırları uygulanır; Ek-17’nin 63. girişi ise özellikle oyuncak dışındaki, çocukların ağzına alabileceği eşyalarda gündeme gelir. Bir pelüş anahtarlık ilanında fitalat ve nikel bulgusunun birlikte yer alması, farklı kısıtlamaların aynı üründe kesişebildiğini gösterir. Kısa zincirli klorlu parafinler ise KKDİK’te değil, 14.11.2018 tarihli ve 30595 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kalıcı Organik Kirleticiler Hakkında Yönetmelikte düzenlenir.

Ürün oyuncak değilse hangi kural uygulanır?

Yönetmelik oyuncağı, özellikle oyunda kullanımının amaçlanmasına veya oyun amaçlı tasarlanmasına bakılmaksızın 14 yaş altı çocuklar tarafından oyunlarda kullanılan ürünler olarak tanımlar (m.4/1-ö) ve Ek-1’de sayılan ürünleri kapsam dışında bırakır (m.2/1-a). Ek-1’de festival ve kutlamalar için dekoratif nesneler, koleksiyon ürünleri, ağırlığı 20 kilogramdan fazla çocuklar için tasarlanmış spor ekipmanları ve çocukların oyun amaçlı kullanmadığı moda aksesuarları gibi ürünler yer alır; “anahtarlık” ve “kostüm” ayrıca sayılmamıştır. Pelüş anahtarlık, kostüm veya raketli oyun seti gibi sınırdaki ithal ürünlerde ürünün oyuncak sayılıp sayılmadığı; ambalajı, hedef yaş grubu, pazarlanma biçimi ve fiilî kullanımı üzerinden tartışılabilir. Bu tartışma, Ek-2’deki oyuncak sınırlarının mı yoksa genel kimyasal kısıtlamaların mı uygulanacağını belirlediği için kimyasal dosyalarda ayrıca önem taşır.

Yakın gelecek: Avrupa Birliği, 2009/48/AT sayılı Direktifin yerine geçen (AB) 2025/2509 sayılı Oyuncak Güvenliği Tüzüğünü 12.12.2025’te yayımladı. Tüzük endokrin bozucular, bisfenoller ve PFAS gibi kimyasallar ile dijital ürün pasaportu konusunda yeni kurallar getiriyor; ikincil kaynaklara göre 1.8.2030’dan itibaren uygulanacak. AB’den oyuncak ithal eden veya AB’ye ihracat yapan firmalar için tedarikçi sözleşmeleri şimdiden bu Tüzüğe göre gözden geçirilmelidir. Bu yazının tarihi itibarıyla Türkiye’de Tüzüğe uyum için yayımlanmış bir yönetmelik tespit edilemedi.

İthalatçının Yükümlülükleri: Arz Öncesi Teyit ve Kimyasal Uygunluk

7223 sayılı Kanun ithalatçıyı ürünü ithal ederek piyasaya arz eden gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar (m.3/1-ğ). İthalatçının sorumluluğu, ürünü üretmemiş olmasına rağmen ağırdır; çünkü Kanun ürünün Türkiye pazarına girişinde güvenlik kontrolünü ithalatçıya yükler. Ürünü yurt dışında ürettirip kendi isim veya markasıyla piyasaya arz eden firma ise ürünü kendisi ithal etse bile imalatçı tanımına girer (m.3/1-g); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği de oyuncağı kendi adıyla piyasaya arz eden veya değiştiren ithalatçıyı imalatçı sayar (m.9). Bu ayrım, uygulanacak ceza bendini ve kurtuluş imkânlarını değiştirir.

İthalatçının 7223 sayılı Kanun ve Oyuncak Güvenliği Yönetmeliğindeki yükümlülükleri

AşamaYükümlülükDayanakKimyasal dosyada anlamı
Arzdan önceYalnızca teknik düzenlemeye uygun oyuncakları piyasaya arz eder7223 m.9/1-a; OGY m.7/1Fitalat veya göç sınırını aşan ürün uygun sayılmaz
Arzdan önceUygunluk işaretini, gerekli belgeleri ve imalatçının belirli yükümlülüklerini yerine getirdiğini teyit eder; uygunluk değerlendirmesini, teknik dosyayı ve CE işaretini kontrol eder7223 m.9/1-b; OGY m.7/2Kimyasal test raporları ve güvenlik değerlendirmesi teknik dosyanın parçasıdır
Şüphe hâlindeUygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü uygun hâle getirmeden piyasaya arz edemez; risk varsa imalatçıyı ve yetkili kuruluşu bilgilendirir7223 m.9/1-c; OGY m.7/2Tedarikçiden gelen eski tarihli veya başka ürüne ait rapor yeterli olmayabilir
Arzdan sonraUygunsuzluğu öğrendiğinde ivedilikle düzeltici önlem alır, gerekirse piyasadan çeker veya geri çağırır; yetkili kuruluşu bilgilendirir7223 m.9/1-ğ; OGY m.7/7Kendiliğinden önlem, cezadan kurtulmanın şartıdır (m.21/1)
BelgeBelgelerin bir örneğini teknik düzenlemedeki süre, süre yoksa ithalden itibaren en az on yıl talep hâlinde sunar; uygunluk beyanının bir örneğini 10 yıl saklar7223 m.9/1-h; OGY m.7/8Her parti için test raporu ve tedarik kayıtları saklanmalıdır
Türkçe bilgiKullanma talimatı ve güvenlik bilgisinin Türkçe olmasını sağlarOGY m.7/4Uyarı eksikliği ayrı bir uygunsuzluktur
İzlenebilirlikKendisine ürün tedarik eden ve ürünü tedarik ettiği işletmeciye ilişkin kayıtları en az on yıl saklar ve talep hâlinde sunar7223 m.12Partinin hangi tedarikçiden geldiği savunmanın temelidir

Teyit yükümlülüğü, ithalatçının imalatçıdan gelen belgeleri gerçekten incelemesini gerektirir. Kimyasal dosyalarda özellikle incelenmesi gereken nokta, teknik dosyadaki test raporunun piyasaya arz edilen parti, model, renk ve malzeme ile ilişkilendirilip ilişkilendirilemediğidir. Bu nedenle ithalatçının ilk savunma belgesi, piyasaya arzdan önce hangi belgeleri istediğini, nasıl incelediğini ve hangi tarihte onayladığını gösteren kayıtlardır.

İthalat aşamasındaki ürün güvenliği denetimi (Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği kapsamındaki kontrol) ayrı bir süreçtir ve bu yazının konusu dışındadır. Gümrükte kontrolden geçmiş olmak, ürün piyasaya çıktıktan sonra yapılan piyasa denetiminde ayrı bir uygunsuzluk tespit edilmesine engel değildir; Kanuna göre uygunluğu gösteren belge veya işaretin bulunması da yetkili kuruluşun önlem almasını veya yaptırım uygulamasını engellemez (m.15/6).

Laboratuvar Sonucuna Karşı Savunma: Numune, Şahit Numune ve Test Raporu

Kimyasal bulgu laboratuvar analizine dayandığı için dosyanın kaderini çoğu zaman numune zinciri ve test raporu belirler. Ticaret Bakanlığının sorumluluğundaki oyuncaklarda usul, 9.2.2022 tarihli ve 31745 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğinde düzenlenir. Denetmen gerekli gördüğü test veya muayene için numune alır (m.7/1). Şahit numune, test numunesinin zayi olması veya test sonuçlarına itiraz hâlinde başvurulmak üzere alınır (m.4/1-m); bir takımı tutanağın bir nüshasıyla birlikte yediemin sıfatıyla firmaya teslim edilir, diğeri bölge müdürlüğünde saklanır (m.7/3). Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik de (10.7.2021 tarihli ve 31537 sayılı Resmî Gazete) fiilen mümkün olmayan hâller dışında biri şahit olmak üzere en az iki takım numune alınmasını esas kabul eder (m.18/1).

Ürün uygun çıkarsa test giderleri Bakanlıkça, uygunsuz çıkarsa firma tarafından karşılanır (PGD Yön. m.8/1-a, 8/2-a); Kanun da test sonucunda uygunsuzluk tespit edilmesi hâlinde numune, test ve muayene giderlerini imalatçı veya ithalatçıya yükler (7223 m.15/7). Numune uygunsuz çıkarsa numune için imalatçıya veya ithalatçıya ödeme yapılmaz (Çerçeve Yön. m.18/3). Bölge müdürlüğü, ciddi risk hâli hariç, savunma için firmaya on iş günü süre verir (PGD Yön. m.11/1; 7223 m.16/5); savunma ve itirazın usulü genel oyuncak rehberimizde adım adım anlatılmıştır.

Kimyasal test raporunda savunma için kontrol edilecek noktalar

SoruNeden önemliDayanak veya ölçüt
Numune hangi partiden, hangi tarihte ve nereden alındı?Teknik dosyadaki raporla aynı partinin karşılaştırılması gerekirPGD Yön. m.6/4 (tutanak), m.7/1
Şahit numune alındı mı, nerede ve hangi koşulda saklanıyor?Test sonucuna itiraz hâlinde başvurulacak numunedirPGD Yön. m.4/1-m, 7/3; Çerçeve Yön. m.18/1
Fitalat hangi bileşende ve hangi plastik malzemede ölçüldü?Sınır, oyuncaktaki plastik malzemedeki ağırlık oranıdırKKDİK Ek-17 giriş 51
Element göçü hangi malzeme kategorisine göre değerlendirildi?Kuru, akışkan ve kazınabilir malzeme için sınırlar farklıdırOGY Ek-2, III, bent 12; TS EN 71-3
Rapor hangi standardın hangi baskısına ve hangi tarihteki sınırlara göre düzenlendi?2019 değişikliğiyle kurşun ve krom (VI) sınırları değişmiştirRG 24.12.2019-30988
Ürün gerçekten oyuncak mı, yoksa Ek-1 kapsamında mı?Uygulanacak sınırı ve teknik düzenlemeyi belirlerOGY m.2/1-a, 4/1-ö, Ek-1
Uygunsuzluk ürünün kendisinden mi, yoksa sonradan bir müdahaleden mi kaynaklanıyor?İthalatçı için kurtuluş sebebi olabilir7223 m.21/2

Kanunun 16. maddesinin üçüncü fıkrası da risk değerlendirmesine bir sınır koyar: daha yüksek bir güvenlik seviyesinin mümkün olması veya piyasada daha düşük riskli ürünlerin bulunması, bir ürünün güvenli olmadığı veya ciddi risk taşıdığı anlamına gelmez. Ancak kimyasal sınırlar sayısal olduğundan, sınırın aşıldığı kesin olarak ölçülmüşse bu tartışmanın etkisi sınırlıdır; savunmanın gücü daha çok ölçümün doğru numune, doğru bileşen ve doğru kategoriye uygulanıp uygulanmadığında yatar.

Piyasaya Arz Yasağı ve Toplatma Kararının Kapsamı

GÜBİS ilanlarında kullanılan “toplatma” sözcüğü 7223 sayılı Kanunda geçmez. Kanun, tedarik zincirindeki ürünün piyasada bulundurulmasını önlemeyi amaçlayan her türlü tedbiri “piyasadan çekme”, nihai kullanıcının elindeki ürünün iktisadi işletmeciye geri getirilmesini amaçlayan her türlü önlemi ise “geri çağırma” olarak tanımlar (m.3/1-j ve d). Ciddi risk taşıyan ürünlerde yetkili kuruluş arzın ivedilikle durdurulmasını, piyasadan çekmeyi, geri çağırmayı, nihai kullanıcıların uyarılmasını ve gerekirse imhayı ister (m.16/6-d); firma bu önlemleri almazsa veya yetersiz alırsa yetkili kuruluş kendisi alır (m.17/1). Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği de verilebilecek önlemler arasında ürünün piyasada bulunmasının önlenmesini, derhal piyasadan çekilmesini veya geri çağrılmasını ve kamuoyunun uyarılmasını, gerektiğinde imhayı sayar (m.11/4).

İthal üründe toplatmanın pratik sonucu ağırdır: bayi ve pazaryerindeki stok geri toplanır, tüketiciye duyuru yapılır ve geri çağırmada nihai kullanıcıya sorunun giderilmesi, teslim tarihindeki perakende satış değerinin ödenmesi veya eş değer ürünle değiştirme seçeneklerinden en az biri sunulur; geri çağırmanın tüm masrafları ürünü geri çağıran işletmeciye aittir (m.19/3, 19/4). Yetkili kuruluşun yaptığı masraflar da işletmeciye genel hükümlere göre rücu edilir (m.22/1). Yetkili kuruluş alınan önlemleri internet sitesi dâhil gerekli gördüğü yöntemlerle ve bir gazete veya internet haber sitesinde ilan eder (m.16/8); ilanın itibar etkisi ve kaldırılması için GÜBİS Güvensiz Ürün Duyuruları rehberimize bakılabilir.

İthalatçıya İdari Para Cezası: Hangi Bent, 2026’da Kaç TL?

Toplatma kararı bir idari önlemdir; idari para cezası bundan ayrı bir yaptırımdır ve önlemin uygulanmasına engel olmaz (m.20/9). 2026 tutarları, 31.12.2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin 4. mükerrerinde yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğle, yüzde 25,49 yeniden değerleme oranı uygulanarak ilan edilmiştir ve 1.1.2026–31.12.2026 arasında geçerlidir.

İthalatçı bakımından gündeme gelen ceza bentleri ve 2026 tutarları

BentKapsadığı ithalatçı yükümlülüğüKimyasal dosyada örnek2026 alt – üst sınır (TL)
m.20/1-am.9/1-a’da atıf yapılan teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükümlerine aykırılıkFitalat veya element göç sınırını aşan oyuncağı piyasaya arz etmek434.505 – 4.345.058
m.20/1-bAynı mevzuatın ürün güvenliği dışındaki hükümlerine aykırılıkGüvenliği etkilemeyen şekli eksiklik173.801 – 1.738.022
m.20/1-cm.9/1-b (arz öncesi teyit)Teknik dosya ve test raporlarını incelemeden ürünü piyasaya arz etmek173.801 – 1.738.022
m.20/1-çm.9/1-c, d, f, g, ğ, ıUygunsuzluğu bildiği hâlde arz etmek; düzeltici önlem almamak veya yetkili kuruluşu bilgilendirmemek86.900 – 869.010
m.20/1-em.9/1-ç, e, h, i; m.12Belgeleri veya izlenebilirlik kayıtlarını saklamamak, talepte sunmamak60.830 – 608.307
m.20/2Denetim görevlilerinin görevini engellemeDepodan numune alınmasına izin vermemek60.830 – 608.307
m.20/6m.9/2 (numune bedeli)Mağazadan alınan numunenin bedelini ödememekToplam numune bedelinin beş katına kadar

Bentler arasındaki ilişkiyi Kanun ayrıca düzenler: (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılık hâllerinde aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (m.20/7). Örneğin ithalatçının arz öncesi teyit yükümlülüğüne aykırılığı (m.9/1-b) (c) bendine göre cezalandırılmışsa, aynı fiil için ayrıca (a) bendi uygulanamaz. Cezanın miktarında aykırılığın büyüklüğü ve ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11); alt sınırın üzerinde bir tutar seçilmişse gerekçesinin kararda yer alması beklenir ve gerekçesiz üst tutar iptal sebebi olarak ileri sürülebilir. Birinci, ikinci, üçüncü ve beşinci fıkralardaki cezalar, aynı uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında her tekrar için bir önceki cezanın iki katı uygulanır (m.20/8); bu, aynı tedarikçiden gelen partilerde tekrarlanan kimyasal uygunsuzluk riskini ithalatçı için ayrıca ağırlaştırır. Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10).

7223 sayılı Kanunda peşin ödeme indirimi ayrıca düzenlenmemiştir. Kabahatler Kanunu ise genel hükümlerinin idari para cezası gerektiren bütün fiillere uygulanacağını öngörür (m.3/1-b) ve süresi içinde ödenen idari para cezasından yüzde 25 indirim yapılacağını, ödemenin kanun yoluna başvurma hakkını etkilemeyeceğini düzenler (m.17/6). Bu indirimin 7223 sayılı Kanuna göre verilen cezalara uygulanmasını açıkça konu alan bir yargı kararı tespit edemediğimizden, ödeme yapılırken indirimin uygulanıp uygulanmadığı tahsil dairesinden yazılı olarak teyit edilmelidir.

Cezadan Kurtulma: Kendiliğinden Önlem ve İthalatçıya Özgü Savunmalar

Kanunun 21. maddesinin birinci fıkrasına göre ürünün uygun olmadığını tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan, uygunsuzluğun giderilmesi ve riskin ortadan kaldırılması için ürünün geri çağrılması dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren iktisadi işletmeciler için bu Kanunda düzenlenen idari yaptırımlar uygulanmaz. İthalatçı için bu hüküm pratikte şunu ifade eder: tedarikçiden gelen bir uyarı, yurt dışında aynı ürüne ilişkin bir geri çağırma ya da kendi yaptırdığı bir analiz sonucu uygunsuzluğu öğrenen ithalatçı, Bakanlığın denetimini beklemeden önlem alırsa cezadan kurtulabilir.

İthalatçı bakımından sorumluluktan kurtaran hâller

HâlNe ispat edilmeliDayanak
Kendiliğinden önlemBakanlığın talebi ve uyarısından önce tespit; geri çağırma dâhil yeterli önlem; uygunsuzluğun tamamen giderilmesim.21/1
Ürünü piyasaya kendisinin arz etmemiş olmasıÜrünün ithalatçının kontrolü dışında piyasaya çıktığım.21/2
Uygunsuzluğun dağıtıcıdan, üçüncü kişiden veya kullanıcıdan kaynaklanmasıÜrünün ithalatçıdan çıktıktan sonra yapılan bir müdahaleyle uygunsuz hâle geldiğim.21/2
Teknik düzenlemelere uygun üretimden kaynaklanmaUygunsuzluğun zorunlu teknik kurallara uyulmasından doğduğum.21/2

Kendiliğinden önlem alan ithalatçının bu önlemleri ve ürünün içerdiği riskleri etkili olacak şekilde duyurması gerekir (m.18/1); dağıtıcılar duyuruyu müşterilerinin kolayca görebileceği yerlere koymak zorundadır (m.18/3). Önlemin tarihini, kapsamını ve tüketiciye yapılan duyuruyu gösteren belgeler, cezadan kurtulma iddiasının tek dayanağıdır.

Toplatmanın Maliyeti ve Tedarikçiye Başvuru

İthal üründe toplatma masrafı, numune ve test giderleri ile ödenen idari para cezası ilk aşamada Türkiye’deki ithalatçıya yüklenir (7223 m.15/7, 19/4, 22/1). Ürünü uygunsuz biçimde üreten yabancı tedarikçiye başvuru ise esas olarak taraflar arasındaki satım sözleşmesine ve uygulanacak hukuka göre belirlenir. Bu nedenle tedarik sözleşmelerinde Türkiye mevzuatına uygunluk taahhüdü, parti bazlı akredite test raporu teslim yükümlülüğü, geri çağırma ve ceza masraflarının tazmini ile uyuşmazlık çözüm yeri açıkça düzenlenmelidir. Güvensiz ürünün verdiği zarardan imalatçı ve ithalatçının üçüncü kişilere karşı tazminat sorumluluğu ise Kanunun 6. maddesinde düzenlenir; ayrıntılar için güvensiz üründen doğan zarar rehberimize bakılabilir.

Karara Karşı Yol: İdari Başvuru, İptal Davası ve Yürütmenin Durdurulması

7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulur (m.22/2); toplatma kararı ve idari para cezası sulh ceza hâkimliğine değil idare mahkemesine götürülür. Dava açılması, dava konusu işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz (İYUK m.27/1); bu yüzden stok ve sezon kaybı yaşayan ithalatçı için yürütmenin durdurulması talebi belirleyicidir. Ayrıntılı dava usulü için oyuncakta toplatma kararı ve itiraz ve yürütmenin durdurulması rehberlerimize bakılabilir.

İthal oyuncak dosyasında süre takvimi

AdımSüre veya merciDayanak
SavunmaEn az on iş günü (ciddi risk hâli hariç)7223 m.16/5; PGD Yön. m.11/1
Düzeltici önlem planıTebligattan itibaren on beş iş günüPGD Yön. m.11/3
Uygunsuz numunenin geri alınmasıBildirimin tebliğinden itibaren bir ayPGD Yön. m.8/2-b
Dava açmaİdare mahkemesi; yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün7223 m.22/2; İYUK m.7
İdareye başvuruDava süresi içinde; işleyen süreyi durdurur; otuz gün cevap verilmezse reddedilmiş sayılırİYUK m.11
Yürütmenin durdurulmasıTelafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte aranırİYUK m.27/2
Cezanın ödenmesiTebliğden itibaren bir ay7223 m.20/10

Varsayımsal Örnek: İthal Dolgulu Oyuncakta Fitalat

Bir ithalatçı, yurt dışından getirdiği yumuşak dolgulu oyuncakları oyuncak mağazalarına ve internet üzerinden satmaktadır. Ticaret Bakanlığının piyasa denetiminde bir mağazadan alınan numunede plastik aksesuar parçalarında ağırlıkça yüzde 0,1’in üzerinde fitalat tespit edilir. Bölge müdürlüğü ithalatçıya savunma için on iş günü süre verir; komisyonun uygunsuzluk kararı üzerine piyasaya arzın yasaklanması ve toplatma kararı tebliğ edilir, karar GÜBİS’te ilan edilir ve ayrıca idari para cezası verilir.

İthalatçının ilk bakacağı konular şunlardır: teknik dosyadaki fitalat raporunun aynı model, aynı parti ve aynı plastik bileşene ait olup olmadığı; arz öncesinde bu raporun hangi tarihte ve kim tarafından incelendiği; şahit numunenin nerede saklandığı; ölçümün hangi bileşende yapıldığı; cezanın (a) bendinden mi yoksa teyit yükümlülüğüne ilişkin (c) bendinden mi verildiği ve aynı fiil için iki bendin birlikte uygulanıp uygulanmadığı. Aynı zamanda stokun geri toplanması, tüketiciye duyuru yapılması ve tedarikçiye sözleşmedeki usule uygun bildirimde bulunulması gerekir. Örnek, gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz.

Ne Yapmalı? Oyuncak İthalatçıları İçin Kontrol Listesi

İthalattan önce

1. Tedarikçiden model, renk ve malzeme bazında akredite laboratuvar raporu isteyin: fitalat (KKDİK Ek-17 giriş 51-52), element göçü (TS EN 71-3), gerekiyorsa nikel salımı.

2. Raporların tarihini ve hangi sınırlara göre düzenlendiğini kontrol edin; 24.12.2019 tarihli değişiklikten önceki sınırlara göre düzenlenmiş raporlar güncel sınırları karşılamayabilir.

3. CE işaretini, uygunluk beyanını, Türkçe talimat ve uyarıları ve imalatçı bilgilerini kontrol ettiğinizi gösteren tarihli bir teyit kaydı oluşturun (7223 m.9/1-b).

4. Tedarik sözleşmesine Türkiye mevzuatına uygunluk taahhüdü, geri çağırma ve ceza masraflarının tazmini hükümleri koyun.

Piyasaya çıktıktan sonra

5. Tedarikçi veya yurt dışı pazarlardan gelen uyarıları izleyin; uygunsuzluğu öğrendiğinizde Bakanlık uyarmadan önlem alıp belgeleyin (m.21/1).

6. Tedarikçi ve alıcı kayıtlarınızı en az on yıl saklayın (m.12).

Denetim ve karar aşamasında

7. Tutanağa şerh düşün, şahit numuneyi yediemin olarak koruyun ve test raporunun bileşen, kategori ve standart bilgilerini savunmada sorgulayın.

8. Kararın, toplatma talimatının ve cezanın tebliğ tarihlerini ayrı ayrı not edin; altmış günlük dava süresi ile bir aylık ödeme süresini ayrı takip edin.

Sıkça Sorulan Sorular

İthal oyuncakta fitalat çıkarsa sorumlu kim olur?

Ürünü ithal ederek piyasaya arz eden ithalatçı sorumludur. İthalatçı yalnızca teknik düzenlemeye uygun oyuncağı piyasaya arz edebilir ve arzdan önce uygunluk işaretini, belgeleri ve imalatçının yükümlülüklerini yerine getirdiğini teyit etmek zorundadır (7223 m.9/1-a, b; Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği m.7). Ürünü kendi markasıyla piyasaya arz eden ithalatçı imalatçı sayılır.

Oyuncakta fitalat sınırı nedir?

KKDİK Ek-17’nin 51. girişine göre DEHP, DBP ve BBP, oyuncak ve çocuk bakım eşyalarındaki plastik malzemede ağırlıkça yüzde 0,1’i aşan oranda kullanılamaz. 52. giriş, DINP, DIDP ve DNOP için çocukların ağızlarına koyabilecekleri oyuncaklarda aynı sınırı getirir.

Oyuncakta kurşun ve baryum sınırı nasıl belirlenir?

Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği Ek-2’deki tabloda element göçü için malzeme türüne göre ayrı sınırlar vardır. Örneğin kurşun için kuru malzemede 2, akışkan malzemede 0,5, kazınabilir malzemede 23 mg/kg; baryum için kazınabilir malzemede 18.750 mg/kg. Test TS EN 71-3 standardına göre yapılır.

Tedarikçinin verdiği test raporu beni korur mu?

Tek başına korumaz. Kanuna göre uygunluğu gösteren belge veya işaretin bulunması yetkili kuruluşun önlem almasına engel değildir (m.15/6). Ancak raporun aynı model, parti ve bileşene ait olduğu ve arzdan önce incelendiği gösterilebilirse, teyit yükümlülüğünün yerine getirildiği ve (c) bendi cezasının şartlarının oluşmadığı savunulabilir.

İthalatçıya 2026’da ne kadar ceza verilir?

Teknik düzenlemenin ürün güvenliğine ilişkin hükmüne aykırı ürünü piyasaya arz etmenin cezası 434.505 TL ile 4.345.058 TL, arz öncesi teyit yükümlülüğüne aykırılığın cezası 173.801 TL ile 1.738.022 TL arasındadır (7223 m.20/1-a, c; 2026/13 sayılı Tebliğ). Aynı fiil için (c) bendi uygulanmışsa ayrıca (a) bendi uygulanamaz (m.20/7).

Gümrükten geçen ürün sonradan toplatılabilir mi?

Evet. İthalat aşamasındaki kontrol ile piyasaya çıktıktan sonraki piyasa denetimi ayrı süreçlerdir. Kanuna göre uygunluk belgesi veya işaretinin bulunması da yetkili kuruluşun önlem almasını veya yaptırım uygulamasını engellemez (m.15/6).

Uygunsuzluğu kendim fark edip geri çağırırsam ceza alır mıyım?

Bakanlığın talebi ve uyarısı olmadan uygunsuzluğu tespit edip geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye 7223 sayılı Kanundaki idari yaptırımlar uygulanmaz (m.21/1). Önlemin tarihi ve kapsamı belgelenmelidir.

Şahit numune nedir, ne işe yarar?

Şahit numune, test numunesinin zayi olması veya test sonuçlarına itiraz edilmesi hâlinde başvurulmak üzere alınan numunedir. Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliğine göre bir takımı tutanakla birlikte yediemin sıfatıyla firmaya teslim edilir, diğeri bölge müdürlüğünde saklanır (m.4/1-m, 7/3).

Test ve numune masraflarını kim öder?

Ürün uygunsuz çıkarsa numune, test ve muayene giderleri imalatçı veya ithalatçı tarafından karşılanır (7223 m.15/7; PGD Yön. m.8/2-a). Ürün uygun çıkarsa giderler Bakanlıkça karşılanır (PGD Yön. m.8/1-a).

Toplatma masrafını yabancı tedarikçiden isteyebilir miyim?

Toplatma ve ceza masrafları ilk aşamada Türkiye’deki ithalatçıya yüklenir (7223 m.19/4, 22/1). Yabancı tedarikçiye başvuru esas olarak aradaki satım sözleşmesine ve uygulanacak hukuka göre belirlenir; bu nedenle sözleşmedeki uygunluk ve tazmin hükümleri belirleyicidir.

Karara karşı nereye ve kaç gün içinde dava açılır?

7223 sayılı Kanuna göre verilen kararlara karşı idare mahkemesinde dava açılır (m.22/2). Süre, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7). Dava açmak kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m.27).

Ürünüm oyuncak değil, süs eşyası; yine de oyuncak kuralları uygulanır mı?

Oyuncak, 14 yaş altı çocukların oyunlarda kullandığı ürünlerdir ve Yönetmeliğin Ek-1’inde sayılan ürünler (festival süsleri, koleksiyon ürünleri, oyun amaçlı kullanılmayan moda aksesuarları gibi) oyuncak sayılmaz (OGY m.2/1-a, 4/1-ö). Ürünün niteliği ambalaj, hedef yaş ve kullanım biçimine göre tartışılabilir; bu tartışma uygulanacak kimyasal sınırı da belirler.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; oyuncak ve çocuk ürünleri ithalatçıları için tedarik sözleşmelerinin Türkiye mevzuatına uygunluk hükümleri, arz öncesi teyit kayıtlarının düzenlenmesi, denetim tutanağına şerh ve şahit numune süreçleri, savunma istem yazısına cevap, kimyasal test raporunun ve uygulanan standardın incelenmesi, kendiliğinden geri çağırma planının hukuki çerçevesi, piyasaya arz yasağı ve toplatma kararı ile idari para cezasına karşı idari başvuru, iptal davası ve yürütmenin durdurulması talepleri konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerimiz Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi sayfasında, kamuya ilan ve itibar zararı GÜBİS Güvensiz Ürün Duyuruları sayfasında yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Test raporu, teyit kayıtları ve süreleri birlikte inceleyelim

Kimyasal uygunsuzluk dosyanızı tebliğ tarihi, savunma süresi, ceza bendi ve dava süresi bakımından değerlendirelim: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.

Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi  ·  Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri  ·  Tüm hukuk dalları

Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.3, 6, 9, 12, 15–22, 25, geçici m.1; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124 4. Mükerrer); Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği (2009/48/AT) (RG 04/10/2016-29847; değişiklikler RG 01/04/2017-30025 ve 24/12/2019-30988) m.2, 4, 7, 9, Ek-1, Ek-2; Oyuncakların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/10) (RG 31/12/2025-33124 4. Mükerrer); Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik (RG 23/06/2017-30105 Mükerrer) Ek-17 giriş 23, 27, 51, 52, 63; Kalıcı Organik Kirleticiler Hakkında Yönetmelik (RG 14/11/2018-30595); Ticaret Bakanlığı Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği (RG 09/02/2022-31745) m.4, 6, 7, 8, 11; Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik (RG 10/07/2021-31537) m.18; Kabahatler Kanunu m.3, 17/6; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 11, 27; (AB) 2025/2509 sayılı Oyuncak Güvenliği Tüzüğü (ABRG 12/12/2025); Ticaret Bakanlığı duyurusu (21/07/2026); GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 arasında yayımlanan ilanlar (firma adı içermeyen özet). Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Post by Av. Fatma Öztürk