Kamulaştırma Hukuku Rehberi: Süreç, Bedel Tespiti ve Malikin Hakları
01 Haziran 2026

Kamulaştırma Hukuku Rehberi: Süreç, Bedel Tespiti ve Malikin Hakları

Bu sayfanın kapsamı

Sürecin aşama aşama akışı ve malikin yol haritası

Aynı konunun diğer yönleri için:

Kamulaştırma hukuku rehberi; kamu yararı kararından bedel tespitine, acele kamulaştırmadan geri alma hakkına kadar tüm başlıkları tek sayfada toplar. Aşağıdaki dizin, sitemizdeki 55 içeriğe doğrudan erişim sağlar.

Nasıl kullanılır: Size bir tebligat ulaştıysa önce Sekiz Aşama ve Kritik Süreler tablolarına bakın; bedelin nasıl hesaplandığını Değerleme tablosundan öğrenin.

İdarî işlemlere karşı genel başvuru yolları için İdare Hukuku Rehberimiz; taşınmaz uyuşmazlıkları için Gayrimenkul Rehberimiz; diğer alanlar için Hukuk Rehberlerimiz.

Konu Haritası

Aradığınız başlığı ve o başlıktaki içerik sayısını aşağıdan görebilirsiniz.

BaşlıkİçerikKapsam
Kamu Yararı Kararı ve Usul3Kamulaştırma, kamu yararı kararı alınmasıyla başlar. Karar, yetkili merci tarafından verilir ve onay…
Uzlaşma (Satın Alma) Aşaması1İdare, dava açmadan önce malikle uzlaşma (satın alma) görüşmesi yapmak zorundadır. Bu aşama zorunlu …
Bedel Tespiti ve Tescil Davası3Uzlaşma sağlanamazsa idare, bedel tespiti ve tescil davası açar. Görevli mahkeme asliye hukuk, yetki…
Kamulaştırma Bedeli ve Değerleme19Bedel, kamulaştırma tarihindeki gerçek değere göre belirlenir. Arazide net gelir, arsada emsal karşı…
Acele Kamulaştırma5Olağanüstü hâller ve özel kanunlarda öngörülen durumlarda, bedel tespiti beklenmeksizin taşınmaza el…
Kamulaştırmasız El Atma6İdarenin, kamulaştırma yapmaksızın taşınmaza fiilen veya imar planıyla hukuken el atmasıdır. Malik b…
Kısmî Kamulaştırma3Taşınmazın bir kısmının kamulaştırılması hâlinde, kalan kısımda oluşan değer kaybı da bedele eklenir…
İrtifak Hakkı Kamulaştırması1Enerji nakil hattı, boru hattı ve benzeri tesisler için mülkiyet devri yapılmadan irtifak hakkı kuru…
Geri Alma Hakkı2Kamulaştırılan taşınmaz, beş yıl içinde amacına uygun kullanılmazsa malik geri alma hakkını kullanab…
Ödeme, Faiz ve Vergi1Bedelin ödenme usulü, bankaya yatırma, faiz başlangıcı ve vergisel sonuçlar.…
Özel Durumlar11Uygulamada sık karşılaşılan ancak yukarıdaki başlıklara doğrudan girmeyen özel durumlar.…

Bedel, idarenin teklifiyle kesinleşmez.
Mahkeme bilirkişi incelemesiyle gerçek değeri belirler. Emsal satışlar en güçlü delildir. Ankara — Av. Fatma Öztürk.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp’tan Yazın

Kamulaştırmanın Sekiz Aşaması

Aşamalardan birinin atlanması, işlemin iptali sebebidir.

AşamaİçeriğiAçıklama
1. Kamu yararı kararıYetkili merci kararı ve onayıUsule aykırılık iptal sebebidir
2. Taşınmazın belirlenmesiTapu kaydı ve sınırların tespitiCins ve nitelik önemlidir
3. Kıymet takdiriİdare kıymet takdir komisyonu kurarTahmini bedel belirlenir
4. Uzlaşma davetiMalike yazılı çağrıZorunlu aşamadır
5. Uzlaşma görüşmesiPazarlıkla satın alma denemesiAnlaşma sağlanırsa tapu devri
6. Dava açılmasıAnlaşma yoksa bedel tespiti ve tescil davasıAsliye hukuk mahkemesi
7. Keşif ve bilirkişiTaşınmaz üzerinde incelemeRapora itiraz edilebilir
8. Bedelin bankaya yatırılmasıTescil için ön şartMalik adına bloke edilir

Bedelin Belirlenmesi

Değerlendirme kamulaştırma tarihine göre yapılır.

KalemYöntemAçıklama
AraziNet gelir metoduÜrün deseni ve verim esas alınır
ArsaEmsal karşılaştırma metoduYakın zamanlı emsal satışlar
YapıYapı maliyeti ve yıpranma payıResmî birim fiyatlar
Ağaç ve bitki örtüsüYaş, cins ve verim durumuAyrıca değerlendirilir
Değerlendirme tarihiKamulaştırma tarihiSonraki değer artışları dikkate alınmaz
İmar durumuKamulaştırma tarihindeki durumKamulaştırma sebebiyle oluşan artış hariç
Kalan kısım değer kaybıKısmî kamulaştırmada eklenirAyrı kalem olarak hesaplanır
Bilirkişi raporuGerekçeli ve denetime elverişli olmalıİtiraz edilebilir

Malikin Hakları

Hakİçeriği
Uzlaşmaya katılmaPazarlık aşamasında bedel üzerinde anlaşma imkânı
Bedel artırımı talebiMahkemede belirlenen bedele itiraz ve artırım isteme
Bilirkişi raporuna itirazYönteme ve emsallere yönelik somut itiraz
Kalan kısım değer kaybıKısmî kamulaştırmada ayrıca talep
Taşınmazın tamamının alınmasını istemeKalan kısım kullanılamaz hâle gelmişse
Ağaç, bitki ve muhdesat bedeliAyrı kalem olarak talep
Faiz talebiGecikme hâlinde kanunî faiz
Geri alma hakkıBeş yıl içinde amacına uygun kullanılmazsa

Uzlaşmaya katılmamak hak kaybettirmez.
Katılmasanız da mahkemede bedel artırımı isteyebilirsiniz. Ancak katılım, süreci kısaltma imkânı sunar.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp’tan Yazın

Acele Kamulaştırma

Konuİçeriği
ŞartOlağanüstü hâller veya özel kanunlarda öngörülen durumlar
Karar merciiCumhurbaşkanı kararı
İşleyişBedel tespiti beklenmeksizin el koyma
Ön koşulMahkemece tespit edilen bedelin bankaya yatırılması
Malikin haklarıBedel tespiti davası açma ve artırım talebi saklıdır
İptal davasıAcele kamulaştırma kararına karşı idarî yargıda dava açılabilir
Sık kullanım alanıEnerji, ulaşım ve altyapı yatırımları

Kamulaştırmasız El Atma

Fiilî ve hukukî el atmada görevli yargı yeri farklıdır.

KonuİçeriğiAçıklama
Fiilî el atmaİdarenin taşınmaza fiilen girmesi ve kullanmasıBedel veya el atmanın önlenmesi davası
Hukukî el atmaİmar planıyla kamu hizmetine ayrılıp uzun süre işlem yapılmamasıBedel davası
Görevli mahkeme (fiilî)Adlî yargıAsliye hukuk mahkemesi
Görevli mahkeme (hukukî)30/1/2026’dan bu yana kanunda açık hüküm yokGörev tartışmalı; ayrıntısı fiili el atma ile hukuki el atma farkı rehberinde
Talep seçenekleriBedel veya el atmanın önlenmesiMalik seçer
EcrimisilKullanım karşılığı ayrıca istenebilirHaksız işgal tazminatı
Zamanaşımı1983 sonrası el atmalarda bedel ve men davası süreye bağlı değil; ecrimisil geriye 5 yıl1956–1983: uzlaşmazlıktan itibaren 3 ay; 8/10/1956’ya kadar tahsislerde geçici 20. madde nedeniyle 12/1/1963 sonrası talepler kabul edilmez
Harç ve vekâlet ücreti1956–1983 ve hukuki el atmada maktu1983 sonrası fiilî el atmada nispi; Ek 4’teki 30 günlük ödeme kuralı bu davalarda uygulanmaz (Yargıtay 5. HD 2025/6982)

Geri Alma Hakkı

Konuİçeriği
ŞartKamulaştırılan taşınmazın amacına uygun kullanılmaması
SüreKamulaştırma bedelinin kesinleşmesinden itibaren beş yıl
Hak sahibiKamulaştırılan taşınmazın maliki veya mirasçıları
Kullanım süresiHakkın doğduğu tarihten itibaren bir yıl
Ödenecek bedelAldığı bedel, kanunî faiziyle birlikte iade edilir
İstisnaTaşınmaz başka bir kamu hizmetine tahsis edilmişse hak kullanılamaz
DavaAsliye hukuk mahkemesinde açılır

Kritik Süreler

İşlemSüre
Uzlaşma görüşmesine katılımDavet tarihinden itibaren onbeş gün
Kamu yararı kararına iptal davasıTebliğ veya öğrenmeden itibaren altmış gün
Acele kamulaştırma kararına davaTebliğ veya öğrenmeden itibaren altmış gün
Maddî hataların düzeltilmesiTebliğden itibaren otuz gün
Bedel tespiti kararına istinafKararın tebliğinden itibaren iki hafta
Geri alma hakkının kullanılmasıHakkın doğduğu tarihten itibaren bir yıl
Bedelin bankadan çekilmesiTescil sonrası, kısıtlama yoksa derhâl
Tebligata itirazUsulsüz tebligatta öğrenme tarihi esas alınır

Süreler hak düşürücüdür; tebligat tarihiniz esas alınır

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Tebligat Aldığınızda İlk Sekiz Adım

AdımNeden önemli
Tebligatı ve tarihini saklayınTüm süreler tebliğ tarihinden işler
Kamu yararı kararını inceleyinUsul ve yetki sakatlığı iptal sebebidir
Uzlaşma davetine cevap verinKatılım, bedel üzerinde anlaşma imkânı sağlar
Emsal satışları derleyinBedelin belirlenmesinde en güçlü delildir
Taşınmazı belgeleyinAğaç, yapı ve muhdesatı fotoğrafla tespit edin
Bilirkişi raporuna somut itiraz edinYöntem ve emsal seçimini hedefleyin
Kalan kısmı değerlendirinDeğer kaybı ayrı kalem olarak istenebilir
Beş yıllık süreyi takip edinAmacına uygun kullanılmazsa geri alma hakkı doğar

Sık Görülen Yanılgılar

YanılgıDoğrusu
Kamulaştırmaya itiraz edilemezKamu yararı kararına karşı iptal davası açılabilir
Bedel idarenin teklifiyle kesinleşirMahkeme bilirkişi incelemesiyle gerçek bedeli belirler
Uzlaşmaya katılmazsam hak kaybederimKatılmamak bedel artırımı hakkını ortadan kaldırmaz
Sonraki değer artışı bedele yansırDeğerlendirme kamulaştırma tarihine göre yapılır
Kalan kısım için talep edilemezKısmî kamulaştırmada kalan kısımdaki değer kaybı da istenir
İmar planında yol göründü, yapacak bir şey yokUzun süre işlem yapılmazsa hukukî el atma nedeniyle bedel istenebilir
Acele kamulaştırmada hak aranamazBedel tespiti ve artırım talepleri saklıdır
Kamulaştırılan yer kullanılmasa da geri alınamazBeş yıl içinde amacına uygun kullanılmazsa geri alma hakkı doğar

Kamu Yararı Kararı ve Usul

Kamulaştırma, kamu yararı kararı alınmasıyla başlar. Karar, yetkili merci tarafından verilir ve onaylanır; usule aykırılık iptal sebebidir.

Uzlaşma (Satın Alma) Aşaması

İdare, dava açmadan önce malikle uzlaşma (satın alma) görüşmesi yapmak zorundadır. Bu aşama zorunlu olup atlanamaz.

Bedel Tespiti ve Tescil Davası

Uzlaşma sağlanamazsa idare, bedel tespiti ve tescil davası açar. Görevli mahkeme asliye hukuk, yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yerdir.

Kamulaştırma Bedeli ve Değerleme

Bedel, kamulaştırma tarihindeki gerçek değere göre belirlenir. Arazide net gelir, arsada emsal karşılaştırma yöntemi esas alınır.

Acele Kamulaştırma

Olağanüstü hâller ve özel kanunlarda öngörülen durumlarda, bedel tespiti beklenmeksizin taşınmaza el konulmasıdır. Malikin hakları saklıdır.

Kamulaştırmasız El Atma

İdarenin, kamulaştırma yapmaksızın taşınmaza fiilen veya imar planıyla hukuken el atmasıdır. Malik bedel veya el atmanın önlenmesini isteyebilir. İmar planında kamuya ayrılan parseller için 7534 sayılı Kanundan bu yana kamulaştırmaya alternatif olarak, malikin rızasıyla imar hakkı aktarımı da uygulanabilmektedir (İmar Kanunu m.13/1-c). El atmanın tarihi rejimi belirler: 8/10/1956’ya kadar yapılan fiilî tahsislerde 7588 sayılı Kanunla 2026’da eklenen geçici 20. madde nedeniyle taşınmaz tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılır; 1956–1983 el atmalarında uzlaşma dava şartıdır; 1983 sonrası el atmalar içtihada tabidir.

İmar planında yol göründü diye çaresiz değilsiniz.
Uzun süre işlem yapılmazsa hukukî el atma nedeniyle bedel istenebilir. Bu, çok bilinmeyen bir haktır.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp’tan Yazın

Kısmî Kamulaştırma

Taşınmazın bir kısmının kamulaştırılması hâlinde, kalan kısımda oluşan değer kaybı da bedele eklenir.

İrtifak Hakkı Kamulaştırması

Enerji nakil hattı, boru hattı ve benzeri tesisler için mülkiyet devri yapılmadan irtifak hakkı kurulmasıdır.

İrtifak Hakkı Kamulaştırması — 1 içerik
Baraj, Yol ve Enerji Yatırımlarında Kamulaştırma

Geri Alma Hakkı

Kamulaştırılan taşınmaz, beş yıl içinde amacına uygun kullanılmazsa malik geri alma hakkını kullanabilir.

Ödeme, Faiz ve Vergi

Bedelin ödenme usulü, bankaya yatırma, faiz başlangıcı ve vergisel sonuçlar.

Özel Durumlar

Uygulamada sık karşılaşılan ancak yukarıdaki başlıklara doğrudan girmeyen özel durumlar.

Sürecin Tam Haritası: Kararı Kim Verir, Sıra Nasıl İşler?

Kamulaştırma, dava aşamasından çok önce başlar. Aşağıdaki harita, idarenin ilk kararından malike ödeme yapılmasına kadar tüm zinciri gösterir.

Kamulaştırma sürecinin aşamaları

SıraAşamaDayanak
1Ödenek temini — yeterli ödenek olmadan işleme başlanamazm.3
2Kamu yararı kararı ve onayı (onaylı imar planına dayanan hizmetlerde ayrıca gerekmez)m.5, m.6
3Ölçekli plan, malik ve adres tespiti, tapuya idari şerhm.7
4Kıymet takdir komisyonu ve uzlaşma komisyonu kurulmasım.8
5Satın alma daveti — malike 15 günm.8
6Anlaşma tutanağı ve 45 gün içinde bedelin hazır edilmesim.8
7Anlaşma yoksa asliye hukukta bedel tespiti ve tescil davasım.10
8Tescil kararı ve bedelin hak sahibine ödenmesim.10
9Taşınmazın boşaltılması — icra memuru eliyle, 15 günm.20

Bu zincirde iki nokta özellikle kritiktir. Birincisi, satın alma usulünün önceliğidir: 8. madde, tapuda kayıtlı taşınmazlarda bu usulün öncelikle uygulanmasını esas alır. İkincisi, şerhin altı aylık ömrüdür: 7. maddeye göre şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10. maddeye göre başvurulduğuna dair belge tapuya ibraz edilmezse şerh resen silinir.

Mülkiyet Zinciri: Hangi Anda Ne Değişir?

Sürecin hangi aşamasında hangi hakkın etkilendiği 25. maddede belirlenmiştir:

  • Mahkemenin tebligatı — hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesi bakımından kamulaştırma işlemi malik için bu anda başlar. Aynı anda 31. maddenin (b) bendindeki devir yasağı devreye girer.
  • Tescil kararı — mülkiyet bu kararla idareye geçer. Bu tarihten sonra malikin yeni inşaat veya ekim yapmak, mevcut inşaatta esaslı değişiklik meydana getirmek gibi kullanma hakları kalkar ve sonradan yapılanların değeri dikkate alınmaz.

Büyük projelerde sınır daha erken başlar: baraj, karayolu, demiryolu, liman ve havaalanı gibi gelecek yıllara sari projelerde kamu yararı kararı muhtarlıkta on beş gün asılarak ilan edilir ve ilanın bitiminden itibaren beş yıl boyunca yapılan sabit tesisler ile dikilen ağaçların bedeli hesaba katılmaz.

Kamulaştırma dosyanız için Hukukçular Evi Ankara ile görüşün

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Sıkça Sorulan Sorular

Kamulaştırma nasıl başlar?

Yetkili mercinin kamu yararı kararı almasıyla başlar. Karar onaylanır, taşınmaz belirlenir ve kıymet takdiri yapılır.

Uzlaşma aşaması zorunlu mu?

Evet. İdare, dava açmadan önce malikle uzlaşma görüşmesi yapmak zorundadır; bu aşama atlanamaz.

Uzlaşmaya katılmazsam ne olur?

İdare bedel tespiti ve tescil davası açar. Katılmamak, mahkemede bedel artırımı isteme hakkınızı ortadan kaldırmaz.

Bedel tespiti davası nerede açılır?

Taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır.

Kamulaştırma bedeli neye göre belirlenir?

Kamulaştırma tarihindeki gerçek değere göre; arazide net gelir metodu, arsada emsal karşılaştırma metodu esas alınır.

Sonradan oluşan değer artışı bedele yansır mı?

Hayır. Değerlendirme kamulaştırma tarihine göre yapılır ve kamulaştırma sebebiyle oluşan artışlar dikkate alınmaz.

Taşınmazımın bir kısmı kamulaştırıldı, kalan kısım için ne yapabilirim?

Kalan kısımda oluşan değer kaybı ayrı bir kalem olarak bedele eklenir. Kalan kısım kullanılamaz hâle gelmişse tamamının kamulaştırılması istenebilir.

Bilirkişi raporuna itiraz edebilir miyim?

Evet. Kullanılan yönteme, seçilen emsallere ve hesaplama esaslarına yönelik somut itirazlar ileri sürülebilir.

Acele kamulaştırma nedir?

Olağanüstü hâller ve özel kanunlarda öngörülen durumlarda, bedel tespiti beklenmeksizin taşınmaza el konulmasıdır.

Acele kamulaştırmada hakkım var mı?

Evet. Bedel tespiti davası açma ve bedel artırımı talebinde bulunma haklarınız saklıdır; ayrıca karara karşı iptal davası açılabilir.

Kamulaştırmasız el atma nedir?

İdarenin, kamulaştırma yapmaksızın taşınmaza fiilen girmesi veya imar planıyla kamu hizmetine ayırıp uzun süre işlem yapmamasıdır.

Fiilî ve hukukî el atmada görevli mahkeme farklı mı?

Evet. Fiilî el atmada adlî yargı, hukukî el atmada idarî yargı görevlidir.

El atma hâlinde ne talep edebilirim?

Bedel veya el atmanın önlenmesini isteyebilirsiniz; ayrıca kullanım karşılığı ecrimisil talep edilebilir.

Geri alma hakkı nedir?

Kamulaştırılan taşınmaz, bedelin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde amacına uygun kullanılmazsa malik taşınmazı geri alabilir.

Geri alma hakkı ne kadar sürede kullanılır?

Hakkın doğduğu tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır ve alınan bedel kanunî faiziyle iade edilir.

Kamu yararı kararına itiraz edebilir miyim?

Evet. Tebliğ veya öğrenmeden itibaren altmış gün içinde idarî yargıda iptal davası açılabilir.

Bedel ne zaman ödenir?

Mahkemece tespit edilen bedel, tescil kararı için malik adına bankaya yatırılır ve kısıtlama yoksa çekilebilir.

Ağaç ve yapılar için ayrı bedel alınır mı?

Evet. Ağaç, bitki örtüsü ve muhdesatlar ayrı kalem olarak değerlendirilir.

Kamulaştırma hangi adımla başlar?

3. madde uyarınca idarelerce yeterli ödenek temin edilmeden kamulaştırma işlemlerine başlanılamaz; ardından 5 ve 6. maddelere göre kamu yararı kararı alınır ve onaylanır.

İdare önce dava mı açar, önce satın alma mı teklif eder?

8. madde, tapuda kayıtlı taşınmazlarda satın alma usulünün öncelikle uygulanmasını esas alır. Anlaşma olmazsa 10. maddeye göre dava açılır.

Tapudaki kamulaştırma şerhi ne kadar sürede düşer?

Şerh tarihinden itibaren altı ay içinde 10. maddeye göre başvurulduğuna dair belge tapu idaresine ibraz edilmezse şerh tapu idaresince resen sicilden silinir.

Mülkiyet hangi anda idareye geçer?

25. madde uyarınca mülkiyetin idareye geçmesi mahkemece verilen tescil kararı ile olur.

📚 İlgili Rehberler

Post by Av. Fatma Öztürk