Kamulaştırmada AİHM Başvurusu Dilekçesi Örneği (2026) — Dört Ay ve Mülkiyet Hakkı

Yüksek bedelli kamulaştırma dosyalarının son durağı burasıdır. Bilirkişi raporu hatalıdır, itirazlar karşılanmamıştır, istinaf ve Anayasa Mahkemesi sonuç vermemiştir. Geriye tek yol kalır ve o yolun kapısı dört ay açıktır.

Aşağıda sürenin nasıl işlediği, tüketme koşulunun gerçek anlamı, hangi hakların ileri sürüleceği ve hazır bir başvuru metni yer almaktadır.

Dört Ay: Değişen Kural

Uzun yıllar altı ay olan başvuru süresi, 15 No’lu Protokol’ün 1 Şubat 2022 tarihinde yürürlüğe girmesiyle dört aya indirilmiştir. Eski bilgiyle hareket etmek, dosyanın süre yönünden reddine yol açar.

Sürenin işleyişinde üç incelik vardır ve üçü de Mahkemenin kendi açıklamalarında yer alır:

• Başlangıç. Süre, iç hukuk yollarının tüketilmesiyle elde edilen nihai kararın tarihinden itibaren işler. Etkili bir hukuk yolunun bulunmadığı durumlarda ise şikâyete konu eylem, olay veya kararın tarihinden başlar.
• Kesilme. Dört aylık süre, yalnızca Mahkemeye İçtüzüğün 47. maddesi uyarınca hazırlanmış eksiksiz bir başvuru gönderildiği takdirde kesilir. Eksik doldurulmuş bir form süreyi durdurmaz.
• Son gün. Süre, dört aylık takvim süresinin son gününde, bu tarih bir Pazar günü veya resmî tatil günü olsa bile sona erer.

Ayrıca başvuru formu, gerekli tüm bilgi ve belgelerle birlikte son günden önce gönderilmek üzere postaya verilmiş olmalıdır.

Pratik sonuç: AYM kararı tebliğ edildiği anda dört aylık sayaç başlar ve bu süre form hazırlığı, belge toplama ve çeviri için kullanılacaktır. Son haftaya bırakılan bir başvuru, eksik gönderilme riski nedeniyle tehlikelidir.

Türkiye İçin Tüketme Zinciri

AİHM ikincil bir denetim mekanizmasıdır; önce ulusal makamların sorunu çözme fırsatı olmalıdır.

Türkiye bakımından zincir şöyledir: ilk derece → istinaf (varsa temyiz) → Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru → AİHM.

23 Eylül 2012’den beri Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, mülkiyet hakkı ve adil yargılanma gibi şikâyetler bakımından tüketilmesi gereken etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul edilmektedir. Bu yol tüketilmeden yapılan başvuru kabul edilemez bulunur. AYM aşaması için kamulaştırmada AYM bireysel başvuru dilekçesi yazımıza bakılabilir.

Bir incelik daha vardır: tüketme, her şikâyet için ayrı ayrı değerlendirilir. Mahkeme önünde ileri sürülen her bir şikâyet bakımından, o şikâyetle ilgili iç hukuk yollarının tüketilmesinden sonra nihai karar tarihinden itibaren dört aylık süre içinde başvuru yapıldığının gösterilmesi gerekir.

En Kritik Koşul: Şikâyetin Özü

Bu, başvuruların kabul edilemez bulunmasının en sık sebebidir ve dosyanın ilk gününde belirlenir.

Mahkeme, Sözleşme kapsamındaki şikâyetlerin özünün her derecede dile getirilmiş olmasını arar. Bunu göstermek için de iç hukukta mahkemelere sunulan talep ve dilekçelerin ve temyiz aşamasındaki dilekçelerin birer örneğinin başvuruya eklenmesi istenir.

Kamulaştırma dosyasında bunun anlamı nettir: bugün AİHM’de ileri sürülecek “emsaller karşılaştırılabilir değildi” veya “taşınmaz arsa niteliğindeydi” iddiası, bilirkişi raporuna itiraz dilekçesinde, istinaf dilekçesinde ve bireysel başvuru formunda yazılmış olmalıdır.

Dolayısıyla AİHM başvurusunun hazırlığı, dördüncü aşamada değil ilk derece aşamasında başlar. Rapora itiraz edilmemiş bir dosya, bu yolun sonuna kadar taşınamaz.

Başvuru metninde bu zincirin açıkça gösterilmesi gerekir: hangi iddia, hangi tarihte, hangi dilekçeyle ileri sürülmüştür.

Mülkiyet Hakkı: Adil Denge

Kamulaştırma başvurularının omurgası Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesidir. Kamulaştırma, mülkiyetten yoksun bırakma niteliğinde bir müdahaledir ve üç ölçüte göre değerlendirilir: kanunilik, kamu yararı ve adil denge.

Kamulaştırma dosyalarında tartışma neredeyse her zaman üçüncü ölçütte yoğunlaşır. Ölçüt şudur: ödenen bedelin, taşınmazın değeriyle makul bir ilişki içinde olup olmadığı.

Bu iddia üç başlıkta somutlaşır:

Bedelin düşüklüğü. Karşı değerleme raporu ve emsal satış kayıtlarıyla gerçek değer ortaya konur; tespit edilen bedelle arasındaki fark oran olarak gösterilir. “Düşük” demek yerine “yüzde kaç düşük” demek gerekir.

Değerleme yönteminin hatalı seçilmesi. Arsa niteliğindeki taşınmazın arazi olarak değerlendirilmesi, yöntemi ve dolayısıyla bedeli tamamen değiştirir. İmar durumu belgesi bu iddianın belgesidir.

Gecikme ve değer kaybı. Bedelin belirlendiği tarih ile fiilen ödendiği tarih arasında geçen sürede enflasyon nedeniyle oluşan kayıp. Bu, yalnızca faiz meselesi değildir; ödenen tutarın gerçek değerini düşürerek adil dengeyi bozar. İddia, süre ve enflasyon verileriyle rakamlandırılmalıdır.

Kamulaştırma yapılmaksızın el atma ve süresiz imar kısıtlılığı hâlleri ise mülkiyetten karşılıksız yoksun bırakma niteliğiyle ayrıca ileri sürülür; kavramsal çerçeve için kamulaştırmasız el atma ve hukuki el atma yazılarımıza bakılabilir.

Adil Yargılanma: İkinci Kol

Mülkiyet hakkı tek başına ileri sürülmez; Sözleşme’nin 6. maddesi ikinci kol olarak eklenir. Kamulaştırma dosyalarında işleyen başlıklar şunlardır:

Gerekçeli karar hakkı. Davanın sonucunu doğrudan etkileyecek esaslı itirazların hiçbir derecede tartışılmamış olması.

Silahların eşitliği. Başvurucunun sunduğu karşı değerleme raporunun hükme hiç yansıtılmaması, buna karşılık idare verilerinin tartışmasız kabul edilmesi.

Makul sürede yargılanma. Bu iddia rakamlandırılmalıdır: dava tarihi, iç hukuk yollarının tükendiği tarih, toplam yıl ve ay, alınan rapor sayısı, erteleme sayısı. Kamulaştırma dosyaları uzun sürdüğü için bu başlık çoğu dosyada gerçekten mevcuttur ve çoğu zaman yazılmaz.

Koşulları varsa 13. maddedeki etkili başvuru hakkı da eklenir: bedele ilişkin şikâyetin kesinlik sınırı veya usul gerekçesiyle hiçbir mercide esastan incelenmemiş olması bu kapsamda değerlendirilir.

Mahkeme Ne Yapar, Ne Yapmaz?

Beklenti baştan doğru kurulmalıdır.

Yapmaz: Mahkeme bir üst derece mahkemesi değildir. Ulusal hukukun yorumu ve delillerin değerlendirilmesi kural olarak iç hukuk mahkemelerine aittir. Bu nedenle “bilirkişi yanlış hesapladı, doğrusu şudur” biçiminde kurulan bir başvuru dördüncü derece talebi sayılır.

Yapar: İhlal tespit edilirse Sözleşme’nin 41. maddesi uyarınca adil tazmine hükmedebilir: maddi tazminat, manevi tazminat ile masraf ve giderler. Kararlar taraf devletler bakımından bağlayıcıdır ve uygulanması Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesince denetlenir.

Adil tazmin talebi ayrı ayrı ve belgeli olmalıdır: maddi zarar için gerçek değer ile ödenen bedel farkı ve gecikme kaybı hesap tablosuyla; masraflar için makbuz ve avukatlık sözleşmesi örnekleriyle.

Başvurunun Mahkemeye yapılması ücretsizdir; ancak hazırlık, çeviri ve posta giderleri doğar.

Kamulaştırmada AİHM Başvuru Metni Örneği (2026)

Başvuru, Mahkemenin resmî başvuru formu doldurularak yapılır. Aşağıdaki metin, formun olayların açıklanması, ihlal iddiaları, kabul edilebilirlik ve adil tazmin bölümlerine işlenmek üzere hazırlanmış bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; yalnızca dosyanıza uyan başlıkları bırakın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Başvuru Öncesi Kontrol Listesi

• Anayasa Mahkemesi kararı ve tebliğ tarihi; dört aylık sürenin son günü,
• İlk derece, istinaf ve varsa temyiz kararlarının tam örnekleri,
• Bilirkişi raporu ve rapora itiraz dilekçesi,
• İstinaf dilekçesi ve bireysel başvuru formu (şikâyet zincirini göstermek için),
• Emsal satış kayıtları ve karşı değerleme raporu,
• Tapu kaydı ve imar durumu belgesi,
• Bedelin belirlendiği ve ödendiği tarihler ile gecikme hesabı,
• Yargılama süresine ilişkin döküm: toplam süre, rapor ve erteleme sayısı,
• Masraf belgeleri ve avukatlık sözleşmesi,
• Güncel resmî başvuru formu ve yetki belgesi.

Sık Yapılan Hatalar

• Dört ayı altı ay sanmak. Süre 1 Şubat 2022’den itibaren dört aydır ve hak düşürücüdür.
• Eksik başvuru göndermek. Süre yalnızca eksiksiz bir başvuruyla kesilir; eksik form süreyi durdurmaz.
• Anayasa Mahkemesini atlamak. Bireysel başvuru, tüketilmesi gereken etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul edilmektedir.
• Yeni şikâyet eklemek. Şikâyetin özü her derecede dile getirilmiş olmalıdır; iç hukukta hiç ileri sürülmemiş iddia kabul görmez.
• İhlali dördüncü derece talebine dönüştürmek. Mahkeme delil değerlendirmesi yapmaz; adil denge ve usul güvenceleri üzerinden argüman kurulmalıdır.
• Zararı rakamlandırmamak. Adil tazmin talebi hesap tablosu ve belgelerle desteklenmelidir.
• İç hukuk dilekçelerini eklememek. Şikâyetin özünün her derecede ileri sürüldüğü ancak bu örneklerle gösterilir.

Adım Adım Süreç

1. AYM kararının tebliğ tarihini sabitleyin — Dört aylık sürenin son gününü hesaplayın; süre uzatılamaz.
2. İç hukuk dilekçelerinizi toplayın — Rapora itiraz, istinaf ve bireysel başvuru dilekçelerinin örneklerini hazırlayın.
3. Şikâyet zincirini gösterin — Aynı iddianın her derecede ileri sürüldüğünü belge sırasıyla ortaya koyun.
4. İhlali Sözleşme maddeleriyle eşleştirin — Bedel tartışmasını adil denge, gerekçeli karar ve makul süre başlıklarına oturtun.
5. Zararı hesaplayın — Gerçek değer ile ödenen bedel farkını ve gecikmeden doğan kaybı tabloya dökün.
6. Resmî formu eksiksiz doldurun — İçtüzüğün 47. maddesine uygun, zorunlu alanları boş bırakmayan bir başvuru hazırlayın.
7. Süresinde postaya verin — Form ve ekler, son günden önce gönderilmek üzere postaya verilmiş olmalıdır.

İlgili Konular ve Kaynaklar

İki Basamaklı Süre Zinciri

AİHM başvurusu bağımsız bir yol değildir; iç hukuk zincirinin son halkasıdır.

Dört aylık süre 1 Şubat 2022 itibarıyla altı aydan indirilmiştir. Kesin karar bu tarihten önce verilmişse başvuru yine altı aylık süreye tabidir.

İki uyarı: eksiklik tamamlama için verilen süre başvuru süresini durdurmaz; dört aylık süre resmî tatiller dâhil uzatılmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

AİHM başvuru süresi ne kadar?

Dört aydır. Bu süre, 15 No’lu Protokol’ün 1 Şubat 2022 tarihinde yürürlüğe girmesiyle altı aydan dört aya indirilmiştir.

Süre ne zaman başlar?

Kural olarak iç hukuk yollarının tüketilmesiyle elde edilen nihai kararın tarihinden itibaren işler. Etkili bir hukuk yolunun bulunmadığı durumlarda ise şikâyete konu eylem, olay veya kararın tarihinden itibaren başlar.

Süre nasıl kesilir?

Dört aylık süre, yalnızca Mahkemeye İçtüzüğün 47. maddesi uyarınca hazırlanmış eksiksiz bir başvuru gönderildiği takdirde kesilir. Eksik başvuru süreyi durdurmaz.

Son gün tatile denk gelirse ne olur?

Süre, dört aylık takvim süresinin son gününde, bu tarih bir Pazar günü veya resmî tatil günü olsa bile sona erer.

Başvuru nasıl gönderilir?

Başvuru formu, gerekli tüm bilgi ve belgelerle birlikte dört aylık sürenin son gününden önce Mahkemeye gönderilmek üzere postaya verilmiş olmalıdır.

Önce Anayasa Mahkemesine gitmek zorunlu mu?

Evet. Türkiye bakımından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, tüketilmesi gereken etkili bir iç hukuk yolu olarak kabul edilmektedir. Mülkiyet hakkı ve adil yargılanma gibi konularda bu yol tüketilmeden AİHM’e gidilemez.

Her şikâyet için ayrı ayrı mı tüketilmeli?

Evet. Mahkeme önünde ileri sürülen her bir şikâyet bakımından, o şikâyetle ilgili iç hukuk yollarının tüketilmesinden sonra nihai karar tarihinden itibaren dört aylık süre içinde başvuru yapıldığının gösterilmesi gerekir.

Şikâyeti ilk kez AİHM’de ileri sürebilir miyim?

Hayır. Sözleşme kapsamındaki şikâyetlerin özünün her derecede dile getirilmiş olması aranır. Bu nedenle iç hukukta sunulan dilekçelerin örnekleri başvuruya eklenmelidir.

Hangi hak ihlalleri ileri sürülür?

Kamulaştırma dosyalarında başlıca Ek 1 No’lu Protokol’ün 1. maddesindeki mülkiyet hakkı ile Sözleşme’nin 6. maddesindeki adil yargılanma hakkı ileri sürülür. Koşulları varsa 13. maddedeki etkili başvuru hakkı da eklenir.

Mülkiyet hakkı hangi ölçütlere göre değerlendirilir?

Müdahalenin kanuni olması, kamu yararına hizmet etmesi ve adil denge gözetilerek gerçekleştirilmesi aranır. Kamulaştırmada tartışma genellikle ödenen bedelin taşınmazın değeriyle makul bir ilişki içinde olup olmadığı üzerinde yoğunlaşır.

Geç ödeme başlı başına ihlal sayılır mı?

Bedelin belirlendiği tarih ile ödendiği tarih arasında geçen sürede oluşan değer kaybının karşılanmaması, adil dengenin bozulduğu iddiasının temel dayanaklarındandır. Bu iddia, süre ve enflasyon verileriyle rakamlandırılmalıdır.

Başvuru ücretli mi?

Mahkemeye başvuru ücretsizdir. Ancak başvurunun hazırlanması, çeviri, posta ve belge düzenleme gibi işlemler bakımından masraf doğabilir.

AİHM bedeli kendisi belirler mi?

Mahkeme bir üst derece mahkemesi değildir; ulusal hukukun yorumu ve delil değerlendirmesi kural olarak iç hukuk mahkemelerine aittir. İhlal tespit edilirse Sözleşme’nin 41. maddesi uyarınca adil tazmine hükmedilebilir.

Kararlar bağlayıcı mı?

Sözleşme’ye taraf devletler bakımından Mahkeme kararları bağlayıcıdır ve kararların uygulanması Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesince denetlenir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Dilekçe metni genel bir şablondur; somut dosyanıza göre uyarlanması gerekir. İdari ve adli dava süreleri hak düşürücüdür; mutlaka güncel mevzuat ve kendi tebligat tarihiniz esas alınmalıdır.