Kamulaştırma Bedelini Ödemeyen İdareye Karşı İcra ve Haciz Dilekçesi Örneği (2026)

Kamulaştırma dosyalarında en sinir bozucu aşama budur: dava kazanılmış, karar kesinleşmiş, alacak belli — ama para gelmiyor. İdare “ödenek yok” der, dosya bekler, alacak enflasyon karşısında erir.

Aşağıda bu aşamada ne yapılabileceği, kamu kurumlarında haczin sınırları, en çok işe yarayan içtihat ve hazır bir haciz talebi ile ödeme ihtarı yer almaktadır.

Hangi Alacak İçin Takip Yapılır?

Önce bir ayrım yapılmalıdır; karıştırıldığında boşuna takip açılır.

Bankaya yatırılan bedel. Bedel tespiti ve tescil dosyasında idare, bedeli mahkemenin belirlediği bankaya yatırır ve taşınmaz tescil edildikten sonra bu bedel hak sahibine ödenir. Bu para için icra takibi gerekmez; bankadan çekme usulü izlenir. Ayrıntı için kamulaştırma bedelini malik veya mirasçı bankadan nasıl çeker yazımıza bakılabilir.

İlam alacağı. Takibin konusu olan alacaklar bunlardır:

• Bedel farkı. İstinaf veya temyiz sonucunda bedel artmışsa doğan fark,
• Kamulaştırmasız el atma tazminatı ve ecrimisil,
• Faiz alacağı ile yargılama giderleri ve vekâlet ücreti,
• Hukuki el atma nedeniyle hükmedilen tazminat.

Bu alacaklar için kesinleşme sağlandıktan sonra ilamlı takip yolu açıktır. İdari yargı kararlarının uygulanması bakımından ise İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda ayrı bir usul öngörülmüştür; dosyanın hangi yargı kolundan geldiği baştan belirlenmelidir.

Önce İhtar: Neden Atlanmamalı?

Takibe geçmeden önce idareye yazılı ödeme talebi sunulması, biçimsel bir nezaket değildir; üç işlevi vardır.

Birincisi, gecikmeyi belgeler. İdarenin ne zamandan beri ödeme yapmadığı, ileride hem faiz hem ihlal iddiası bakımından kullanılacaktır.

İkincisi, ödeme kanalını açar. Talep dilekçesinde IBAN bildirilmesi, idarenin “hesap numarası bilmiyorduk” savunmasını ortadan kaldırır.

Üçüncüsü, bazı dosyalarda sonuç verir. Ödeneği bulunan ancak süreci başlatmamış idareler, yazılı talep üzerine ödeme yapabilmektedir; bu, icra masrafından tasarruf sağlar.

Talep evrak kaydıyla verilmeli, kayıt numaralı ve tarihli alındı saklanmalıdır.

Kamu Mallarında Haczin Sınırı

Burada iki uç arasında doğru noktayı bulmak gerekir.

Bir uç: “kamu kurumunun malı haczedilmez.” Bu yanlıştır ve alacaklıyı gereksiz yere caydırır.

Diğer uç: “ilam var, her şeyi haczederim.” Bu da yanlıştır ve haczedilmezlik şikâyetiyle geri döner.

Doğru çerçeve şudur: İcra ve İflas Kanunu, Devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen malların haczedilemeyeceğini düzenler. Belediyeler bakımından bu özel kanun 5393 sayılı Belediye Kanunu’dur.

5393 sayılı Kanun’un 15. maddesi şu dört kalemi korur:

• Belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri,
• Şartlı bağışlar,
• Kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları,
• Belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri.

Bu liste sınırlıdır. Listede yer almayan malvarlığı unsurları — özellikle kamu hizmetinde fiilen kullanılmayan taşınmazlar ve belirli banka hesapları — haczin konusu olabilir.

Paralel bir düzenleme il özel idareleri için de bulunmaktadır: proje karşılığı borçlanma gelirleri, vergi, resim ve harçlar, şartlı bağışlar ile kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallar korunmaktadır.

Ayrıca kentsel gelişim ve dönüşüm alanı ilân edilen bölgelerde, anlaşma sonucu belediye mülkiyetine geçen gayrimenkullerin haczedilemeyeceği ayrıca düzenlenmiştir.

En Değerli İçtihat: “Fiilen” Kelimesi

Uygulamada belediyelerin sık başvurduğu bir taktik vardır: haciz gelince meclis veya encümen kararı alınır, taşınmazın kamu hizmetine tahsis edildiği bildirilir ve haczedilmezlik şikâyetinde bulunulur.

Bu taktiği boşa çıkaran ölçüt kanunun kendi lafzındadır: koruma, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan mallar içindir.

Yargıtay uygulamasında bu açıkça vurgulanmıştır: haczedilmezlik şikâyetinin kabul edilebilmesi için mahcuzların kamu hizmetinde fiilen kullanılması gerekli olup, kamuya tahsis kararı alınmasının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

Pratik sonuç: haczedilmezlik şikâyetiyle karşılaşıldığında verilecek cevap bellidir — her bir mahcuz bakımından ayrı ayrı fiilî kullanım durumunun araştırılması, gerekirse mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması talep edilmelidir. Tahsis kararının ibrazı yeterli değildir.

Bir başka ayrıntı: malın doğrudan idarece kullanılması da şart değildir; kamu hizmetini gören bir özel hukuk kişisi tarafından kamu hizmetine tahsisi hâlinde de koruma işleyebilir. Bu nedenle araştırma, malın kimin elinde olduğuna değil ne için kullanıldığına yönelmelidir.

Belediye Borçlularında Ön Aşama: Mal Gösterme

Belediye borçlusu bakımından kanuna eklenen bir usul vardır ve bilinmediğinde haciz talebi reddedilir.

Buna göre icra dairesince haciz kararı alınmadan önce belediyeden borca yeter miktarda haczedilebilecek mal gösterilmesi istenir. Süresi içinde mal beyanında bulunulmaması veya gösterilen malların alacağı karşılamaması hâlinde diğer mallar üzerinde haciz uygulanması talebinin yerine getirileceği kabul edilmektedir.

Bu, alacaklı için bir engel değil bir basamaktır: usul tamamlandığında haciz yolu açılır. Bu nedenle haciz talebinde, mal gösterme usulünün işletilmesi ve sonuçsuz kalması hâlinde diğer mallar üzerinde haciz uygulanması baştan birlikte talep edilmelidir.

Faiz: Kanuni Faiz Değil

Bu, alacaklı lehine olan ve sık atlanan bir hükümdür.

2942 sayılı Kanun, taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde, kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanacağını düzenler.

“Herhangi bir sebeple” ifadesi geniştir ve ödemenin neden yapılmadığını sorgulamaz. Ödenek yokluğu, bütçe sorunu veya idari gecikme bu sonucu değiştirmez.

Pratik sonuç: takip talebinde faiz türü açıkça belirtilmeli ve hesap tablosu eklenmelidir. Kanuni faiz üzerinden yapılan bir hesap, alacaklının ciddi kayba uğramasına yol açar. Faiz rejiminin ayrıntısı için kamulaştırma bedelinde faiz yazımıza bakılabilir.

Ödeme Hâlâ Gelmiyorsa: İhlal Yolu

Haciz yolları tükendiğinde dosya bitmez; başka bir düzleme geçer.

Kesinleşmiş bir yargı kararının makul sürede uygulanmaması, başlı başına bir hak ihlali iddiasının konusudur. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, lehe alınan yargı kararının uzun süre uygulanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkı ile mülkiyetin korunmasına ilişkin güvencelerin ihlal edildiği sonucuna vararak tazminata hükmetmiştir.

Bu nedenle:

• İlamın kesinleştiği tarih, ödeme talebi tarihleri ve takip aşamaları kayda geçirilmelidir,
• Haciz taleplerinin reddi kararları ve haczedilmezlik şikâyetlerinin sonuçları saklanmalıdır,
• Bu belgeler, iç hukuk yolları tüketildiğinde bireysel başvuru ve sonrasında AİHM başvurusunun dayanağını oluşturur.

İlgili yollar için AYM bireysel başvuru dilekçesi ve AİHM başvurusu dilekçesi yazılarımıza bakılabilir.

Haciz Talebi ve Ödeme İhtarı Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; haczedilmezlik iddiasına ilişkin beyanı borçlu belediye ise mutlaka bırakın. Sonunda, takip öncesinde idareye sunulacak ödeme ihtarı metni de yer almaktadır. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Takip Öncesi Kontrol Listesi

• İlam ve kesinleşme şerhi,
• Alacağın kalemleri: asıl alacak, faiz, yargılama gideri, vekâlet ücreti,
• Uygulanacak faiz türü ve hesap tablosu,
• İdareye yapılan yazılı ödeme talebi ve evrak kayıt numarası,
• Borçlu idarenin banka hesaplarına ilişkin bilgiler,
• Üçüncü kişilerdeki hakediş, kira ve ihale alacakları,
• Kamu hizmetinde fiilen kullanılmayan taşınmazlara ilişkin tespitler,
• Borçlunun daha önce ileri sürdüğü haczedilmezlik iddiaları ve sonuçları,
• Gecikme süresine ilişkin kronolojik döküm.

Sık Yapılan Hatalar

• Takipten önce yazılı talepte bulunmamak. Ödeme talebi hem gecikmeyi belgeler hem sonraki aşamalarda kullanılır.
• Tüm idare mallarının haczedilemez olduğunu sanmak. Koruma, kamu hizmetinde fiilen kullanılan mallar ve sayılan gelirlerle sınırlıdır.
• Haczedilmezlik iddiasını sorgusuz kabul etmek. Tahsis kararı yeterli değildir; fiilî kullanım her mahcuz için ayrı ayrı araştırılmalıdır.
• Mal gösterme usulünü atlamak. Belediye borçlularında haciz öncesi mal gösterilmesinin istenmesi öngörülmüştür.
• Faizi kanuni faiz sanmak. Ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.
• Malvarlığı araştırması yapmamak. Banka hesapları, üçüncü kişilerdeki alacaklar ve kamu hizmetinde kullanılmayan taşınmazlar tespit edilmelidir.
• İhlal iddiası yolunu unutmak. İlamın uzun süre uygulanmaması ayrı bir başvuru sebebidir; haklar saklı tutulmalıdır.

Adım Adım Süreç

1. İlamı kesinleştirin — Kesinleşme şerhini alın; alacağın dayanağını netleştirin.
2. İdareye yazılı ödeme talebi sunun — IBAN bildirerek evrak kaydıyla verin; tarihli alındı saklayın.
3. Faiz hesabını yapın — Ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde uygulanacak faiz türünü belirleyip tabloya dökün.
4. Malvarlığı araştırması yapın — Banka hesapları, hakediş ve kira alacakları ile kamu hizmetinde kullanılmayan taşınmazları tespit edin.
5. İlamlı takibi başlatın — Asıl alacak, faiz, yargılama gideri ve vekâlet ücretini birlikte talep edin.
6. Haczedilmezlik iddiasına hazırlıklı olun — Fiilî kullanım araştırması ve keşif talebini baştan yazın.
7. Gecikmeyi belgeleyin — İlamın uygulanmadığı süreyi kayda geçirin; ihlal iddiası için gerekecektir.

İlgili Konular ve Kaynaklar

İdareye Karşı Takipte Sınırlar

Alacak kesinleşse dahi tahsil, olağan icra takibinden farklı işler.

Son satırda kanun açıktır: kesinleşen alacaklar ödeneği aşarsa ödemeler sonraki yıllara sâri olarak garameten ve taksitlerle yapılır; taksitli ödeme süresince ayrıca kanunî faiz ödenir.

Sıkça Sorulan Sorular

İdare kamulaştırma bedelini ödemezse ne yapılır?

Kesinleşmiş bir ilam varsa, genel hükümler çerçevesinde ilamlı icra takibi başlatılabilir. Takipten önce idareye yazılı ödeme talebinde bulunulması, hem gecikmeyi belgeler hem de sonraki aşamalarda kullanılır.

Kamu kurumlarının malları haczedilebilir mi?

Kural olarak Devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı gösterilen mallar haczedilemez. Ancak bu, her kamu tüzel kişisinin tüm malvarlığının haczedilemez olduğu anlamına gelmez.

Belediye mallarında kural nedir?

5393 sayılı Kanun’un 15. maddesi; belediyenin proje karşılığı borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışları, kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile tahsil ettiği vergi, resim ve harç gelirlerinin haczedilemeyeceğini düzenler.

Belediye meclis kararıyla haczi önleyebilir mi?

Yargıtay uygulamasında, haczedilmezlik şikâyetinin kabulü için mahcuzların kamu hizmetinde fiilen kullanılması aranmakta; kamuya tahsis kararı alınmış olmasının sonuca etkisi bulunmadığı kabul edilmektedir.

Fiilen kullanma ölçütü nasıl uygulanır?

Her mahcuz bakımından ayrı ayrı değerlendirilir. Malın idari işlemle tahsis edilmiş olması değil, kamu hizmetinde fiilen kullanılıyor olması esastır.

Belediyenin banka hesabı haczedilebilir mi?

Kamuya tahsis edilmiş mallar ve bunların gelirleri korunmaktadır. Buna karşılık kamu tüzel kişisinin özel mallarının ve özel kişilerden elde edilmiş paraların haczinin mümkün olduğu kabul edilmektedir.

Haciz öncesinde özel bir usul var mı?

Belediye borçlularında, icra dairesince haciz kararı alınmadan önce belediyeden borca yeter miktarda haczedilebilecek mal gösterilmesinin istenmesi öngörülmüştür.

Mal gösterilmezse ne olur?

Süresi içinde mal beyanında bulunulmaması veya gösterilen malların alacağı karşılamaması hâlinde diğer mallar üzerinde haciz uygulanması talebinin yerine getirileceği kabul edilmektedir.

İl özel idaresi için de aynı kural mı geçerli?

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 7. maddesinde paralel bir düzenleme bulunmakta; proje karşılığı borçlanma gelirleri, vergi, resim ve harçlar, şartlı bağışlar ile kamu hizmetlerinde fiilen kullanılan malların haczedilemeyeceği öngörülmektedir.

Kentsel dönüşümde belediyeye geçen taşınmazlar haczedilebilir mi?

5393 sayılı Kanun’un 73. maddesi uyarınca, kentsel gelişim ve dönüşüm alanı ilân edilen bölgelerde anlaşma sonucu belediye mülkiyetine geçen gayrimenkuller haczedilemez.

Ödenmeyen bedele hangi faiz uygulanır?

2942 sayılı Kanun, taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faizin uygulanacağını düzenler.

İdari yargı ilamlarında usul farklı mı?

İdari yargı kararlarının uygulanması bakımından İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda ayrı bir usul öngörülmüştür. Kamulaştırma bedeline ilişkin adli yargı ilamları ise genel hükümlere göre icra edilir.

İlam uygulanmazsa başka ne yapabilirim?

Kesinleşmiş bir yargı kararının makul sürede uygulanmaması, adil yargılanma ve mülkiyet hakkı bakımından ayrı bir ihlal iddiasının konusudur. Nitekim Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, lehe alınan kararın uzun süre uygulanmamasını ihlal olarak değerlendirmiştir.

Bankada bloke bedel ile ilam alacağı aynı şey mi?

Hayır. Bedel tespiti dosyasında bankaya yatırılan bedel, tescil sonrası hak sahibine ödenir. İlam alacağı ise istinaf veya temyiz sonrası doğan bedel farkı, tazminat ya da faiz gibi ayrıca hükmedilmiş alacaklardır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Dilekçe metni genel bir şablondur; somut dosyanıza göre uyarlanması gerekir. İdari ve adli dava süreleri hak düşürücüdür; mutlaka güncel mevzuat ve kendi tebligat tarihiniz esas alınmalıdır.