Mirastan Feragat Sözleşmesinin Hükümsüzlüğü Dava Dilekçesi Örneği 2026 — TMK m.528, 545 ve Şekil Eksikliği

Mirastan feragat sözleşmesi, miras hukukunun en kesin sonuç doğuran araçlarından biridir: feragat eden mirasçılık sıfatını kaybeder, saklı payı da ortadan kalkar ve ölümden sonra terekede hak iddia edemez. Bu kesinlik, sözleşmenin sıkı şekil kurallarına bağlanmasının da sebebidir. Sözleşme bir miras sözleşmesi olduğundan geçerliliği resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesine bağlıdır; noter veya sulh hâkimi ile iki tanığın katılımı zorunludur.

Bu şartlardan biri eksikse ya da imza baskı, aldatma veya ehliyetsizlik altında atılmışsa, feragat eden veya mirasçıları sözleşmenin hükümsüzlüğünü ileri sürebilir. Bu sayfa, hükümsüzlük davasının dilekçe örneğini, kesin hükümsüzlük ile iptal edilebilirlik ayrımını, dava sürelerini ve alınan ivazın akıbetini kanun maddeleriyle veriyor. Sözleşmenin kendi metni ve şablonu için Mirastan Feragat Sözleşmesi Örneği sayfasına bakabilirsiniz. Dosyanız için değerlendirme almak isterseniz Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

İki Ayrı Geçersizlik: Kesin Hükümsüzlük ve İptal Edilebilirlik

Feragat sözleşmesine yönelik iddialar hukuken iki ayrı kategoriye ayrılır ve bu ayrım hem dava türünü hem süreyi belirler. Şekil eksikliği, ehliyetsizlik ve konunun hukuka aykırılığı kesin hükümsüzlük sonucunu doğurur; sözleşme baştan itibaren hüküm doğurmaz. Yanılma, aldatma ve korkutma gibi irade sakatlıkları ise iptal edilebilirlik hâlleridir; sözleşme iptal edilene kadar geçerliliğini korur.

Ayrımın pratik önemi şudur: kesin hükümsüzlük iddiası bir tespit talebidir ve kural olarak süreye tabi değildir; buna karşılık ölüme bağlı tasarrufların iptaline ilişkin süreler bakımından uygulamada kanun yolu ve dava süreleri birlikte değerlendirilir. Bu nedenle davanın hem hükümsüzlüğün tespiti hem de terditli olarak iptal talebi biçiminde kurulması güvenli yoldur.

Feragat sözleşmesinin şekil şartlarının ayrıntısı Mirastan Feragat Sözleşmesi (TMK 528-530): Noter ve Sonuçları yazısında; resmî vasiyetname usulü ve tanık yasakları Resmî ve Sözlü Vasiyetname yazısında ele alınmıştır.

En Sık Rastlanan Sebep: Şekil Eksikliği

Uygulamada hükümsüzlük iddialarının büyük bölümü, sözleşmenin resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmemiş olmasına dayanır. Aile içinde imzalanan “feragatname” başlıklı adi yazılı belgeler, noterde yalnızca imza onayı yapılmış metinler ve miras bırakanın taraf olmadığı kardeşler arası anlaşmalar bu kategoriye girer.

Dördüncü satır özellikle önemlidir: noterde yapılan her işlem “düzenleme” değildir. İmza onayı, metnin altındaki imzanın kime ait olduğunu belgeler; oysa feragat sözleşmesi için memurun metni düzenlemesi, okuması ve iki tanığın huzurunda imzalanması aranır. Bu ayrım, elinde noter kaşeli bir belge bulunan tarafın davayı kaybetmesine yol açan en yaygın sebeptir.

Tanık yasağı da benzer biçimde gözden kaçar: miras bırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri tanık olamaz. Feragat sözleşmesine ailenin bir başka ferdinin tanık olarak imza atması, sözleşmeyi sakatlar.

Feragat Sözleşmesinin Hükümsüzlüğü Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanlar doldurulmalı, somut olaya uymayan bölümler çıkarılmalıdır.

Uyarı: Bu şablon genel bilgilendirme amaçlıdır. Hükümsüzlük sebebi, taraf teşkili ve süre hesabı her dosyada farklıdır; dava açılmadan önce hukuki değerlendirme alınması önerilir.

Kim Dava Açabilir, Kime Karşı?

Davacı sıfatı, sözleşmenin hükümsüzlüğünde hukuki yararı bulunan kişilere aittir. İlk sırada feragat edenin kendisi gelir; feragat eden vefat etmişse mirasçıları onun yerine davayı sürdürebilir. Feragatten menfaati zedelenen diğer mirasçıların da hukuki yararı bulunabilir.

Taraf teşkili bu davada da belirleyicidir: feragatin geçersizliği paylaşma tablosunu değiştireceğinden, sonuçtan etkilenecek mirasçıların davaya dâhil edilmesi gerekir. Mirasçılar arasındaki zorunlu dava arkadaşlığının işleyişi Mirasçılar Arasında Zorunlu Dava Arkadaşlığı yazısında ele alınmıştır.

Görev, Yetki ve Süreler

Dava çekişmeli bir uyuşmazlıktır ve asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki bakımından miras davalarındaki kesin yetki kuralı uygulanır: mirastan doğan ve ölüme bağlı tasarrufların iptaline ilişkin davalarda miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir.

Süre bakımından en güvenli yaklaşım, feragatin varlığından haberdar olunduğu anda harekete geçmektir. Bir yıllık sürenin başlangıcı, sözleşmenin ve hükümsüzlük sebebinin öğrenildiği andır; on yıllık üst süre ise her hâlde işler. Bu nedenle terekede feragat iddiası ileri sürüldüğü anda yazılı olarak itiraz edilmesi ve süre takvimi kurulması gerekir.

Ehliyetsizlik İddiası Nasıl İspatlanır?

Feragat sözleşmelerine yönelik en güçlü ama ispatı en zor iddia, işlem anında ayırt etme gücünün bulunmadığıdır. Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip, ergin ve kısıtlı olmamak gerekir. Vesayet altına alınmış olmak tek başına belirleyici değildir; belirleyici olan somut anda ayırt etme gücünün varlığıdır.

Uygulamada belirleyici olan, işlem tarihine en yakın tarihli sağlık kayıtlarıdır. Bu nedenle dava açılmadan önce hastane kayıtlarının temini ve gerekiyorsa delil tespiti yoluna başvurulması yerinde olur. Ehliyet tartışmasının benzer bir kurumda nasıl yürütüldüğü Vasiyet Yaptığında Aklı Yerinde Değildi yazısında; ölüme bağlı tasarruf ehliyetinin şartları Ölüme Bağlı Tasarruf Ehliyeti yazısında ele alınmıştır.

Alınan İvaz Ne Olur?

Feragat ivazlı yapılmışsa ve sözleşme hükümsüz sayılırsa, tarafların birbirlerine verdiklerini iade etmesi gündeme gelir. Feragat eden aldığı bedeli veya devredilen malı geri vermekle yükümlü olur; buna karşılık mirasçılık sıfatını ve saklı payını geri kazanır.

Beşinci satır davanın stratejisini etkiler: sözleşme hükümsüz sayılsa dahi, feragat edene sağlığında yapılan kazandırma denkleştirmeye tabi tutulabilir ve bu, terekeden alacağı payı azaltır. Bu nedenle hükümsüzlük davası açılmadan önce net kazancın hesaplanması gerekir. Denkleştirmenin işleyişi Mirasta Denkleştirme (İade) Davası Dilekçesi sayfasında ele alınmıştır.

Dava Kazanılırsa: Paylar Nasıl Değişir?

Feragat sözleşmesinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi, feragat edenin mirasçılık sıfatını geri kazanması sonucunu doğurur ve paylaşma tablosu yeniden kurulur. Aşağıdaki örnekte miras bırakanın eşi ve üç çocuğu vardır; çocuklardan biri feragat etmiş ve tereke 12.000.000 TL’dir.

Tablodan görüldüğü gibi hükümsüzlük kararı yalnızca davacıyı değil, diğer mirasçıların paylarını da doğrudan etkiler. Bu nedenle davanın sonucundan etkilenecek herkesin taraf olarak gösterilmesi ve kararın kesinleşmesinden sonra mirasçılık belgesinin de düzeltilmesi gerekir. Belgenin düzeltilmesi için izlenecek yol Mirasçılık Belgesinin İptali Dilekçesi sayfasında; payların hesabı Yasal Miras Payı ve Saklı Pay Hesaplama Aracı ile Saklı Pay Oranları sayfalarında ele alınmıştır.

Terditli Talep: Feragat Geçerli Sayılırsa Ne Olur?

Hükümsüzlük iddiası kabul edilmezse davacının eli boş kalmamalıdır. Bu nedenle dilekçede terditli talep kurulması önerilir: sözleşme geçerli sayılsa dahi, feragatin kapsamı dışında kalan hususlar bakımından talepte bulunulabilir.

İkinci satır güçlü bir dayanaktır ve sık gözden kaçar: feragat belli bir kişi lehine yapılmışsa ve o kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamamışsa feragat hükümden düşer. Bu durumda sözleşmenin geçerliliğini tartışmaya bile gerek kalmaz. Aynı sonuç, feragat belli bir kişi lehine yapılmamışsa en yakın ortak kökün altsoyunun mirasçı olamaması hâlinde de doğar.

Dava Öncesi Hazırlık: Belge ve Delil Toplama

Bu davada sonucu belirleyen, dilekçenin yazımından çok imza öncesi ve imza anına ilişkin belgelerin toplanmasıdır. Feragat sözleşmesi yıllar önce düzenlenmiş olabilir; noter dosyası, tanık bilgileri ve sağlık kayıtları zamanla ulaşılması güçleşen delillerdir.

İkinci satır çoğu dosyada belirleyici olur: noterin işlem dosyasında tanıkların kimlik bilgileri, işlemin nasıl yürütüldüğü ve metnin kim tarafından hazırlandığı görülür. Tanık yasağının ihlali ya da düzenleme yerine imza onayı yapıldığı çoğu zaman ancak bu dosyanın incelenmesiyle ortaya çıkar. Dosya, mahkeme müzekkeresiyle getirtilebileceği gibi ilgililer tarafından da talep edilebilir.

Yedinci satır ivazlı feragatlerde ayrı bir dayanak sağlar: sözleşmede kararlaştırılan bedelin hiç ödenmediği ispatlanırsa, bu husus hem irade sakatlığı iddiasını destekler hem de terditli olarak ivazın ödenmediğinin tespiti ve iadesi talebine dayanak oluşturur.

Yargılamanın Seyri ve Kritik Aşamalar

Dördüncü aşamada davalıların en sık ileri sürdüğü savunma zamanaşımı ve hak düşürücü süre def’idir. Buna karşı, hükümsüzlük sebebinin ne zaman öğrenildiğinin somut olarak ortaya konması gerekir; feragat sözleşmesinin varlığından ancak ölümden sonra haberdar olunduğu hâllerde sürenin başlangıcı bu tarih olur.

Yedinci aşamada hüküm fıkrasının açık olması önemlidir: yalnızca “sözleşmenin hükümsüzlüğüne” denilmesi yeterli değildir; davacının mirasçılık sıfatının ve payının da hükümde gösterilmesi, sonraki tapu ve mirasçılık belgesi işlemlerini kolaylaştırır. Kararın kesinleşmesinden sonraki adımlar Miras Davasını Kazandım, Şimdi Ne Olacak? yazısında ele alınmıştır.

Feragatle Karıştırılan Belgeler ve Beyanlar

Uygulamada “feragat” kelimesi çok geniş kullanıldığından, hukuken bambaşka sonuç doğuran belgeler aynı adla anılır. Hükümsüzlük iddiasında bulunmadan önce elde bulunan belgenin gerçekte hangi kurum olduğu belirlenmelidir; çünkü her birinin şekli, süresi ve sonucu farklıdır.

Beşinci satır özel bir uyarı gerektirir: bir davadan feragat, o davayı sona erdirir ancak miras hakkını ortadan kaldırmaz. Örneğin ortaklığın giderilmesi davasından feragat eden mirasçı, daha sonra yeniden paylaşma isteyebilir; çünkü paylaşmayı isteme hakkı süreye tabi değildir. Bu ayrım Miras Davasından Vazgeçmek: Feragat, Kabul ve Sulh yazısında ele alınmıştır.

Altıncı satır ise en sık rastlanan durumdur: aile içinde imzalanan “hakkımdan vazgeçtim” biçimindeki beyanlar, ne feragat sözleşmesi ne de ret beyanı sayılır. Bu belgelere dayanarak mirasçının terekeden dışlanması mümkün değildir; ancak karşı taraf bu belgeyi ileri sürerse hükümsüzlüğünün tespiti istenebilir.

Özel Durumlar: Yurt Dışı, Küçük Mirasçı ve Vekâletle İşlem

Üç durum bu davada ayrı bir dikkat gerektirir ve çoğu zaman hükümsüzlük iddiasının dayanağını oluşturur.

Yurt dışında düzenlenen feragat. Yurt dışında yaşayan mirasçıların işlemleri konsolosluklarda ya da yabancı noterlerde yapılabilir. Hukuki işlemler yapıldıkları ülke hukukunun öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir; ancak Türkiye’deki taşınmazlar bakımından miras Türk hukukuna tabi olduğundan, saklı pay ve şekil tartışmaları bu mallar yönünden ayrıca değerlendirilir. Yabancı ülkede yapılan işlemin Türkiye’de hüküm doğurup doğurmayacağı, belgenin apostil şerhi ve tercüme durumu birlikte incelenir.

Küçük veya kısıtlı mirasçı adına feragat. Miras sözleşmesi yapabilmek için ergin olmak ve kısıtlı bulunmamak gerekir. Bu nedenle küçük adına velinin imzaladığı feragat sözleşmesi, ehliyet yönünden sakattır ve vesayet makamının izni tartışması gündeme gelir. Küçüğün menfaatlerinin korunması bakımından bu tür belgeler hükümsüzlük iddiasının en güçlü konularındandır.

Vekâletle işlem. Feragat sözleşmesinin vekil aracılığıyla yapılıp yapılamayacağı tartışmalıdır; kişiye sıkı sıkıya bağlı nitelikteki ölüme bağlı tasarruflarda temsil kural olarak kabul edilmez. Genel vekâletnameye dayanılarak imzalanmış bir feragat sözleşmesi bu yönüyle sakatlık iddiasına açıktır.

Altıncı satır, resmî vasiyetname usulünden gelen bir kuraldır: mirasbırakan okuyamıyor veya imzalayamıyorsa memurun metni iki tanık önünde okuması ve tarafın bunun son arzularını içerdiğini beyan etmesi gerekir. Feragat sözleşmesi bu usule tabi olduğundan, okuma yazma bilmeyen tarafın imzaladığı belgelerde bu usulün izlenip izlenmediği titizlikle incelenmelidir. Usulün ayrıntısı Resmî ve Sözlü Vasiyetname: Düzenleme ve Geçerlilik yazısında; yabancı unsurlu tasarrufların değerlendirmesi Yabancı Ülkede Yapılan Vasiyetname yazısında ele alınmıştır.

Sık Yapılan Hatalar

Süreler ve Bağlantılı İşlemler

Sıkça Sorulan Sorular

Aile içinde imzaladığımız feragatname geçerli mi?

Geçerli değildir. Mirastan feragat sözleşmesi bir miras sözleşmesi olduğundan resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmelidir; noter veya sulh hâkimi ile iki tanığın katılımı zorunludur.

Noterde imza onayı yaptırdık, yeterli mi?

Yeterli değildir. İmza onayı ile düzenleme farklı işlemlerdir. Feragat sözleşmesi için memurun metni düzenlemesi ve iki tanığın huzurunda imzalanması aranır.

Hükümsüzlük davası hangi mahkemede açılır?

Asliye hukuk mahkemesinde açılır ve miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir.

Dava süresi ne kadar?

İptale ilişkin talepler bakımından sebebin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde on yıl, kötüniyetli davalılara karşı yirmi yıl uygulanır. Kesin hükümsüzlük iddiası ise def’i olarak her zaman ileri sürülebilir.

Kimleri davalı göstermeliyim?

Feragatten yararlanan mirasçıları ve varsa lehine feragat edilen kişiyi. Feragatin geçersizliği paylaşma tablosunu değiştireceğinden etkilenen tüm mirasçıların davaya dâhil edilmesi gerekir.

Babam imzalarken hastaydı, bu yeterli mi?

Tek başına yeterli değildir; işlem anında ayırt etme gücünün bulunmadığının ortaya konması gerekir. İşlem tarihine yakın hasta dosyası, raporlar ve tanık beyanları belirleyici olur.

Feragat karşılığında aldığım parayı geri vermek zorunda mıyım?

Sözleşme hükümsüz sayılırsa tarafların aldıklarını iade etmesi gündeme gelir. Bu nedenle davadan beklenen net kazanç, iade yükümlülüğü de hesaba katılarak değerlendirilmelidir.

Lehine feragat ettiğim kişi mirasçı olamazsa ne olur?

Feragat hükümden düşer. Bu durumda sözleşmenin geçerliliğini tartışmaya gerek kalmadan mirasçılık sıfatı geri kazanılır.

Kardeşlerim tapuları devrediyor, ne yapmalıyım?

Dava dilekçesiyle birlikte tapu kayıtlarına devir ve temliki önleyici ihtiyati tedbir konulmasını talep etmelisiniz. Aksi hâlde iyiniyetli üçüncü kişilerin kazanımı korunur.

Hükümsüzlük kararından sonra ne yapmalıyım?

Kararı kesinleştirip mirasçılık belgesinin düzeltilmesini sağlamalı, ardından tapu, banka ve diğer kurumlarda işlemleri yürütmelisiniz.

Feragat sadece bir kısmı için yapılmışsa?

Feragat mirasın tamamından olabileceği gibi bir kısmından ya da yalnızca saklı paydan da yapılabilir. Kapsam dışındaki haklar bakımından talepte bulunulabilir.

Feragat edenin çocukları dava açabilir mi?

Hukuki yararları bulunuyorsa açabilirler. İvazsız feragat kural olarak yalnız feragat edeni bağladığından altsoyun durumu ayrıca değerlendirilir.

Terditli talep neden gereklidir?

Hükümsüzlük kabul edilmezse davacının eli boş kalmaması için. Feragatin kapsamı, lehtarın durumu, tenkis ve denkleştirme talepleri terditli olarak ileri sürülebilir.

Dava harcı ne kadar?

Miras payının değeri üzerinden nispi harç alınır. Değer yargılama sırasında belirlenecekse belirsiz alacak davası olarak açılması değerlendirilebilir.

Feragat sözleşmesi tek taraflı olarak geri alınabilir mi?

Alınamaz. Miras sözleşmesi ancak tarafların yazılı anlaşmasıyla ortadan kaldırılabilir. Tek taraflı dönüş mümkün olmadığından hükümsüzlük iddiası dava yoluyla ileri sürülür.