Saklı Pay Oranları 2026: TMK 506 Tablosu, Hesap Terekesi ve Kardeşin Saklı Payı Neden Yok?

Bir kişi öldüğünde malvarlığının tamamını dilediğine bırakamaz. Kanun, mirasçıların bir kısmına dokunulamaz bir asgari pay tanır ve miras bırakanın vasiyeti, miras sözleşmesi ya da sağlığında yaptığı bağışlar bu payı aşamaz. Buna saklı pay denir. Saklı pay oranları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 506. maddesinde sayılmıştır ve yalnızca üç mirasçı grubunu korur: altsoy, ana-baba ve sağ kalan eş.

Uygulamada en çok sorulan soru, kardeşin saklı payının olup olmadığıdır. Cevap nettir: kardeşlerin saklı payı yoktur. Bu koruma 4721 sayılı Kanun’un ilk metninde yasal miras payının sekizde biri olarak vardı, ancak 5650 sayılı Kanun’la 2007 yılında kaldırıldı. Bugün çocuğu ve hayatta ana-babası olmayan bir kişi tüm malvarlığını eşine, bir arkadaşına veya bir vakfa bırakırsa kardeşleri hiçbir pay alamaz ve tenkis davası açamaz. İnternette dolaşan “kardeşin saklı payı 1/8’dir” bilgisi yürürlükten kalkmış metne aittir.

Aşağıda saklı pay oranları tablosu, yasal miras payı ile saklı pay arasındaki fark, hesabın yapıldığı tereke (hesap terekesi), tasarruf edilebilir kısmın adım adım bulunması, saklı payı zedeleyen tasarruflar, ihlal hâlinde açılacak tenkis davası ve saklı payın kaybedildiği hâller kanun maddeleriyle ele alınıyor. Somut dosyanızda payınızın hesabı için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Kimlerin Saklı Payı Vardır? (TMK m.505)

TMK m.505 saklı paylı mirasçıları sınırlı sayıda sayar: altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eş. Bu sayım kapalıdır; listede olmayan hiçbir yakın saklı pay iddiasında bulunamaz. Miras bırakanın altsoyu, ana ve babası veya eşi yoksa, mirasbırakan malvarlığının tamamında tasarruf edebilir.

Ana ve babanın saklı payı, ancak onlar mirasçı sıfatını taşıdığında anlam kazanır. Miras bırakanın altsoyu varsa birinci zümre ikinci zümreyi kapattığı için ana-baba mirasçı olmaz ve saklı payları da doğmaz. Yani “annem hayatta, saklı payı var” demek için önce miras bırakanın çocuğunun bulunmadığının tespiti gerekir. Zümre sisteminin işleyişi için Yasal Mirasçılık ve Miras Payları: Zümre Sistemi yazısına bakılabilir.

Saklı Pay Oranları Tablosu (TMK m.506)

TMK m.506, saklı payı bağımsız bir oran olarak değil, o mirasçının yasal miras payının bir oranı olarak belirler. Bu nedenle saklı payı bulmak iki aşamalıdır: önce yasal miras payı hesaplanır, sonra maddedeki oran uygulanır.

Eş için öngörülen iki kademeli oran, kanunun en çok gözden kaçan hükmüdür. Çocuklarla veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olan eşin payının tamamı saklıdır; miras bırakan bu payı vasiyetle bir başkasına bırakamaz. Buna karşılık eş büyük ana-baba zümresiyle birlikte veya tek başına mirasçıysa saklı payı dörtte üçe iner. Örneğin tek mirasçı eş ise terekenin dörtte üçü saklıdır ve kalan dörtte bir serbestçe vasiyet edilebilir. Eşin payının zümreye göre nasıl değiştiği Eşin Miras Payı: TMK 499 Tablosu yazısında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

Yasal Miras Payı ile Saklı Pay Aynı Şey Değildir

Bu ikisinin karıştırılması, tenkis davalarında en sık görülen hesap hatasıdır. Yasal miras payı, miras bırakan hiçbir ölüme bağlı tasarruf yapmadığında kişinin alacağı paydır. Saklı pay ise miras bırakan tasarruf yapmış olsa bile korunan asgari çekirdektir. Bir mirasçı yasal payının tamamını değil, yalnızca saklı payını dava edebilir.

Tabloyu okurken dikkat edilecek nokta şudur: miras bırakan tüm malvarlığını bir yabancıya vasiyet etse bile eş dörtte birini, her çocuk on altıda üçünü tenkisle geri alır; vasiyet alacaklısına yalnızca sekizde üç kalır. Buna karşılık miras bırakan hiç vasiyet yapmasaydı eş dörtte bir, her çocuk sekizde üç alacaktı. Aradaki fark tam olarak tasarruf özgürlüğünün alanıdır. Farklı bileşimler için Yasal Miras Payı ve Saklı Pay Hesaplama Aracı kullanılabilir.

Mirasçı Bileşimine Göre Saklı Pay ve Serbest Kısım

Aşağıdaki tablo, sık karşılaşılan bileşimlerde toplam saklı payı ve miras bırakanın serbestçe dağıtabileceği kısmı gösterir. Rakamlar terekenin tamamına oranla verilmiştir.

Son satır, çocuğu ve ana-babası hayatta olmayan kişiler için hayati bir bilgidir: bu kişi malvarlığının tamamını dilediğine bırakabilir ve kardeşleri buna karşı çıkamaz. Aynı şekilde sondan üçüncü satır, çocuksuz çiftlerde eşe yapılacak vasiyetin kardeşler tarafından bozulamayacağını gösterir. Bu ihtimalin ayrıntısı Kardeşler Arası Miras Paylaşımı yazısındadır.

Saklı Pay Hangi Tereke Üzerinden Hesaplanır? (TMK m.507-509)

Saklı payın en kritik teknik yönü, hesabın miras bırakanın ölüm anında kasasında ne kaldığına göre değil, hukuken kurulan bir “hesap terekesi” üzerinden yapılmasıdır. Aksi hâlde ölmeden önce bütün malını dağıtan bir kişi saklı pay kurallarını kolayca etkisiz kılabilirdi.

TMK m.507 tasarruf edilebilir kısmın terekenin ölüm günündeki durumuna göre hesaplanacağını söyler. TMK m.508 hesaplamada indirilecek kalemleri sayar: miras bırakanın borçları, cenaze giderleri, terekenin mühürlenmesi ve yazımı giderleri ile miras bırakanla birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kimselerin üç aylık geçim giderleri. TMK m.509 ise hayat sigortası bakımından özel bir kural getirir: miras bırakan kendi ölümünde ödenmek üzere üçüncü kişi lehine hayat sigortası yapmış veya istem hakkını karşılıksız devretmişse, sigorta alacağının ölüm anındaki satın alma değeri terekeye eklenir.

Uygulamada 4. adım en çok tartışılan aşamadır; çünkü hangi bağışın eklenip hangisinin eklenmeyeceği doğrudan sonucu değiştirir. Değerlemenin hangi tarihe göre yapılacağı da ayrı bir sorundur ve Tenkiste Değerleme: Hangi Tarih, Hangi Değer? yazısında ele alınmıştır. Hesabın adım adım örnekleri için Tasarruf Edilebilir Kısım (Nisap) Hesabı yazısına bakılabilir.

Rakamlı Örnek: Saklı Pay İhlal Edildi mi?

Miras bırakan vefat etmiş; geride eş ve iki çocuk kalmıştır. Ölüm anındaki malvarlığı 8.000.000 TL, borçları 1.000.000 TL, cenaze ve yazım giderleri 200.000 TL, bakmakla yükümlü olduğu annesinin üç aylık geçim gideri 100.000 TL’dir. Miras bırakan ölümünden üç yıl önce bir yeğenine 3.000.000 TL değerinde daire bağışlamış ve tüm malvarlığını bir vakfa vasiyet etmiştir.

Sonuç: miras bırakanın serbestçe dağıtabileceği tutar 3.637.500 TL iken, yeğene yapılan 3.000.000 TL’lik bağış ile vakfa yapılan vasiyet birlikte bu sınırı aşmaktadır. Mirasçılar tenkis davası açarsa önce ölüme bağlı tasarruf, yani vakfa yapılan vasiyet indirilir; yetmezse en yeni tarihli sağlararası kazandırmadan başlanarak geriye doğru gidilir. Bu sıralama TMK m.570’in doğrudan sonucudur ve Tenkiste Sıra: Hangi Kazandırma Önce Tenkis Edilir? yazısında ayrıntılandırılmıştır. Birden fazla kazandırmanın bulunduğu dosyalarda ayrıca Sabit Tenkis Oranı hesabı gündeme gelir.

Saklı Payı Zedeleyen Tasarruflar (TMK m.565)

Saklı pay yalnızca vasiyetnameyle değil, sağlığında yapılan devirlerle de zedelenebilir. TMK m.565 hangi sağlararası kazandırmaların tenkise tabi olduğunu dört bent hâlinde sayar.

Dördüncü bent uygulamada en güçlü dayanaktır; çünkü bir yıllık sınıra bağlı değildir. Miras bırakanın amacı saklı payı etkisiz kılmaksa, kazandırma ne kadar eski olursa olsun tenkise tabidir. Hangi işlemin bu kapsama girdiği Tenkise Tabi Kazandırmalar yazısında; düşük bedelle yapılan satışın ne zaman bağış sayılacağı Karma Bağışlama ve Tenkis yazısında incelenmiştir.

Saklı Pay İhlal Edilirse: Tenkis Davası (TMK m.560-571)

Saklı pay kendiliğinden korunmaz. TMK m.560 uyarınca saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, miras bırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler. Dava, kazandırmayı iptal etmez; yalnızca saklı pay tamamlanıncaya kadar indirir.

Bir yıllık sürenin başlangıcı, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihtir; tapu kaydının öğrenilmesi ya da vasiyetnamenin tebliği bu anı belirler. On yıllık süre ise her hâlde işler ve hak düşürücüdür. Süre geçtiyse dava açılamaz ama tenkis def’i olarak ileri sürülebilir; örneğin vasiyet alacaklısı malı istediğinde mirasçı savunmasında tenkis def’ini kullanabilir. Bu ayrım Tenkis Def’i yazısında ele alınmıştır. Malın aynen mi iade edileceği yoksa bedelinin mi ödeneceği sorusu Tenkiste Seçimlik Hak ve Tenkiste İyiniyet ve İade Kapsamı yazılarında; dava dilekçesi örneği Tenkis Dava Dilekçesi Örneği sayfasındadır. Davanın bütünü için Tenkis Davası ve Saklı Pay Rehberi incelenebilir.

Tenkis mi, Muris Muvazaası mı?

Saklı payı zedelenen mirasçının önünde çoğu zaman iki yol vardır ve seçim, devrin gerçek niteliğine bağlıdır. Devir görünürde satış ama gerçekte bağışsa muris muvazaası; devir gerçek bir bağış ama saklı payı aşıyorsa tenkis söz konusudur.

İki talep birlikte de ileri sürülebilir; HMK m.111 uyarınca asıl talep muris muvazaası, kabul edilmezse tenkis olarak terditli dava açılır. Bu kurgu Terditli Dava: Muris Muvazaası ve Tenkis Birlikte yazısında; seçim ölçütleri Muris Muvazaası mı, Tenkis mi? yazısında; kurumun kendisi Muris Muvazaası yazısında ele alınmıştır.

Saklı Pay Ne Zaman Ortadan Kalkar?

Saklı pay mutlak değildir. Kanunun saydığı hâllerde mirasçı saklı payını tümüyle veya kısmen kaybeder.

Mirasçılıktan çıkarma yalnızca kanunda sayılan iki sebeple mümkündür: mirasçının miras bırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi. Çıkarma vasiyetnamede sebebi gösterilerek yapılmalıdır; sebep gösterilmemişse veya ispatlanamazsa tasarruf saklı pay dışında ayakta kalır. Bu kurumun ayrıntısı Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) ve Koruyucu Çıkarma yazısında; feragat sözleşmesi Mirastan Feragat Sözleşmesi yazısında, çıkarmanın iptali dava dilekçesi Mirasçılıktan Çıkarmanın İptali Dilekçesi sayfasında, kendiliğinden mirasçılık kaybı ise Mirastan Yoksunluk yazısında ele alınmıştır.

Ayrı bir ihtimal, saklı paylı mirasçının kendisinin dava açmamasıdır. TMK m.562 uyarınca, mirasın açılması anında hakkında borç ödemeden aciz belgesi bulunan mirasçı saklı payının korunması için tenkis davası açmazsa, alacaklıları belirli koşullarla ihbardan itibaren üç ay içinde tenkis davası açabilir. Bu hüküm, borçlu mirasçının saklı payını kullanmayarak alacaklılarından kaçırmasını önler.

Saklı Pay Hesabından Önce: Mal Rejimi Tasfiyesi

Miras bırakan evliyse saklı pay hesabına geçmeden önce bir aşama daha vardır. Ölüm, TMK m.225 uyarınca eşler arasındaki mal rejimini sona erdirir ve tasfiye miras paylaşımından önce yapılır. Sağ kalan eşin edinilmiş mallara katılma rejiminden doğan katılma alacağı bir miras payı değil, terekeye karşı ileri sürülen bir alacaktır; tereke borcu olarak önce ödenir. Dolayısıyla saklı pay, katılma alacağı ödendikten sonra kalan tereke üzerinden hesaplanır.

Bu sıralamanın atlanması, tenkis davalarında bilirkişi raporlarının en sık bozulma sebebidir. Ölen eşin adına kayıtlı bir taşınmaz evlilik içinde edinilmişse, önce sağ kalan eşin artık değerin yarısı üzerindeki alacağı ayrılır; kalan kısım hesap terekesine girer ve saklı paylar bunun üzerinden bulunur. Aksi hâlde çocuklar, aslında eşe ait olan katılma alacağı üzerinden de saklı pay talep etmiş olur. Tasfiyenin işleyişi Ölümle Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Katılma Alacağı yazısında, iki hakkın sırası Katılma Alacağı mı Miras Payı mı Önce Gelir? yazısında ele alınmıştır.

Miras Bırakan Açısından: Saklı Payı Aşmadan Tasarruf Yolları

Saklı pay yalnızca mirasçıların değil, planlama yapmak isteyen miras bırakanın da bilmesi gereken bir sınırdır. Sınırı aşan bir vasiyet geçersiz olmaz ama tenkisle indirileceği için amaçlanan sonucu doğurmaz. Aşağıdaki araçlar, saklı payı ihlal etmeden tasarruf etmenin kanuni yollarıdır.

Bu araçlar arasında en kesin sonuç vereni, saklı paylı mirasçının kendi rızasıyla imzaladığı mirastan feragat sözleşmesidir; çünkü tenkis tehdidini baştan ortadan kaldırır. Vasiyetnamenin nasıl hazırlanacağı Vasiyetname Nasıl Hazırlanır? yazısında, türleri Vasiyetname Türleri yazısında; miras sözleşmesi Miras Sözleşmesi yazısında; paylaştırma kuralı koymanın bağlayıcılığı Miras Bırakanın Paylaştırma Kuralları yazısında ele alınmıştır.

Yabancılık Unsuru: Hangi Ülkenin Saklı Pay Kuralı Uygulanır?

Miras bırakanın yurt dışında malvarlığı varsa ya da mirasçılar farklı ülkelerde yaşıyorsa saklı payın hangi hukuka göre belirleneceği sorusu doğar. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20. maddesi ikili bir sistem kurar: miras taşınırlar bakımından miras bırakanın millî hukukuna, Türkiye’de bulunan taşınmazlar bakımından Türk hukukuna tabidir. Mirasın açılması, iktisap ve taksim hükümleri terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir; Türkiye’de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır.

Pratik sonucu şudur: Türk vatandaşı bir kişinin Türkiye’deki taşınmazı bakımından TMK m.506’daki saklı pay oranları uygulanır ve yabancı bir ülkede yapılmış “tüm malımı şu kişiye bırakıyorum” biçimindeki bir vasiyetname, Türkiye’deki taşınmaz yönünden tenkise tabi olur. Buna karşılık yurt dışındaki banka hesapları gibi taşınırlar için miras bırakanın millî hukuku esas alınır. Yurt dışında düzenlenmiş vasiyetnamenin şekil bakımından geçerliliği ise Yabancı Ülkede Yapılan Vasiyetname Türkiye’de Geçerli midir? yazısında; yabancıların taşınmaz intikali Yabancıların Miras ve Taşınmaz İntikali yazısında ele alınmıştır.

Saklı Pay Bakımından Sık Yapılan Hatalar

Saklı Payla İlgili Süreler

Sıkça Sorulan Sorular

Saklı pay oranları nedir?

TMK m.506’ya göre altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için yasal miras payının dörtte biri, sağ kalan eş için altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür.

Kardeşlerin saklı payı var mı?

Yoktur. Kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanun ile 2007 yılında kaldırılmıştır. Çocuğu ve hayatta ana-babası olmayan bir kişi tüm malvarlığını dilediğine bırakabilir; kardeşleri tenkis davası açamaz.

Saklı pay ile yasal miras payı arasındaki fark nedir?

Yasal miras payı, hiçbir vasiyet veya bağış yoksa mirasçının alacağı paydır. Saklı pay ise miras bırakan tasarrufta bulunmuş olsa dahi korunan asgari kısımdır ve yasal payın bir oranıdır. Mirasçı dava yoluyla yalnız saklı payını isteyebilir.

Saklı pay hangi tereke üzerinden hesaplanır?

Ölüm anındaki mevcut maldan borçlar, cenaze ile mühürleme ve yazım giderleri ve bakılan kişilerin üç aylık geçim gideri düşülür; tenkise tabi bağışlar ile üçüncü kişi lehine hayat sigortasının satın alma değeri eklenir. Bulunan hesap terekesi üzerinden saklı paylar hesaplanır.

Eşin saklı payı ne kadar?

Eş çocuklarla veya miras bırakanın ana-baba zümresiyle birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı saklıdır; büyük ana-baba zümresiyle birlikte veya tek başına mirasçıysa yasal payının dörtte üçü saklıdır.

Anne ve babanın saklı payı ne zaman doğar?

Ana ve baba ancak miras bırakanın altsoyu yoksa mirasçı olur. Mirasçı olduklarında her birinin saklı payı yasal miras payının dörtte biridir. Altsoy varsa ikinci zümre kapandığı için ana-babanın saklı payı doğmaz.

Miras bırakan tüm malını bir kişiye bırakırsa ne olur?

Vasiyet geçersiz olmaz; ancak saklı paylı mirasçılar tenkis davası açarak paylarını tamamlatır. Saklı paylı mirasçı yoksa vasiyet aynen uygulanır.

Sağlığında yapılan bağışlar saklı paya dâhil mi?

Kanunun saydığı kazandırmalar hesaba katılır. Ölümden önceki bir yıl içinde yapılan bağışlar, dönme hakkı saklı tutularak yapılan bağışlar ve saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar tenkise tabidir. Âdet üzere verilen olağan hediyeler kapsam dışıdır.

Tenkis davası ne kadar sürede açılır?

Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl içinde açılır. Bu süreler hak düşürücüdür.

Süre geçtiyse hiçbir şey yapamaz mıyım?

Dava açamazsınız; ancak tenkis def’i savunma olarak süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilir. Örneğin vasiyet alacaklısı malın teslimini istediğinde mirasçı tenkis def’ini kullanabilir.

Tenkis davasıyla tapu iptal edilir mi?

Kural olarak hayır. Tenkis, kazandırmayı saklı pay tamamlanacak ölçüde indirir. Tapunun iptali muris muvazaası davasının sonucudur ve bu dava süreye tabi değildir.

Mirasçılıktan çıkarılan kişinin saklı payı ne olur?

Çıkarma geçerliyse mirasçı saklı payını kaybeder ve tenkis davası açamaz. Ancak çıkarılanın altsoyu, o kişi miras bırakandan önce ölmüş gibi saklı payına sahip olur. Çıkarma sebebi ispatlanamazsa tasarruf saklı pay dışındaki kısımda ayakta kalır.

Saklı payımdan feragat edebilir miyim?

Edebilirsiniz. Miras bırakanla yapılacak mirastan feragat sözleşmesi noterde düzenleme şeklinde yapılır ve feragat eden kişi mirasçı sıfatını kaybeder. İvazlı feragat, altsoyu da kapsayabilir.

Torunların saklı payı var mı?

Torun, kendi anne veya babası miras bırakandan önce ölmüşse halefiyet yoluyla altsoy mirasçı olur ve altsoy için öngörülen saklı paya, yani yasal payının yarısına sahip olur.

Saklı pay davası hangi mahkemede açılır?

Tenkis davası asliye hukuk mahkemesinde ve miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Dava değeri saklı payın karşılığı üzerinden belirlenir ve nispi harca tabidir.