Tazminat Hukuku Rehberi: Maddi ve Manevi Tazminat Davaları (TBK 49 vd.)

Tazminat ve sorumluluk hukuku rehberi; trafik kazasından iş kazasına, tıbbî uygulama hatasından kişilik haklarına kadar tüm başlıkları tek sayfada toplar. Aşağıdaki dizin, sitemizdeki 128 içeriğe doğrudan erişim sağlar.

Hekim ve hastane kusurundan doğan zararlar için ayrı bir seri hazırlanmıştır: malpraktis rehberleri (50 rehber).

Nasıl kullanılır: Önce Sorumluluk Türleri tablosundan olayın hangi rejime tabi olduğunu belirleyin; ardından Zamanaşımı tablosuna gecikmeden bakın.

İş ilişkisinden doğan alacaklar için İş Hukuku Rehberimiz; idarenin sorumluluğu için İdare Hukuku Rehberimiz; ceza boyutu için Ceza Hukuku Rehberimiz.

Konu Haritası

Aradığınız başlığı ve o başlıktaki içerik sayısını aşağıdan görebilirsiniz.

Sorumluluk Türleri

Olayın hangi sorumluluk rejimine tabi olduğu, kusur ispatı gerekip gerekmediğini belirler.

Zarar Kalemleri ve İspatı

Zamanaşımı Süreleri

Fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır ve süre uzar.

Trafik Kazası Rejimi

Sigortaya başvuru dava şartıdır.

Komplikasyon mu, Malpraktis mi?

Bu ayrım tıbbî sorumluluk davalarının merkezindedir.

Faizin Başlangıcı

Zarar Gördüğünüzde İlk Sekiz Adım

Sık Görülen Yanılgılar

Sorumluluk Türleri ve Kusur

Sorumluluk kural olarak kusura dayanır. Ancak adam çalıştıranın, hayvan bulunduranın ve yapı malikinin sorumluluğu gibi kusursuz sorumluluk hâlleri de vardır. Zarar görenin kusuru tazminattan indirim sebebidir.

Maddî Tazminat Kalemleri

Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan zarar ve ekonomik geleceğin sarsılması. Hesaplama aktüeryal esaslara göre yapılır.

Manevî Tazminat

Kişilik değerlerine yönelik saldırı veya ağır bedensel zarar hâlinde, duyulan acı ve elemin kısmen giderilmesi amacıyla hükmedilir.

Destekten Yoksun Kalma

Ölenin desteğinden yoksun kalanların uğradığı zarardır. Fiilî destek ilişkisi esas alınır; mirasçılıktan bağımsızdır.

Trafik Kazası Tazminatı

Zorunlu malî sorumluluk sigortası, değer kaybı, sigortaya başvuru zorunluluğu ve Güvence Hesabı. Sigorta şirketine başvuru dava şartıdır.

Tıbbî Uygulama Hatası

Hekimin özen yükümlülüğü, aydınlatılmış onam ve komplikasyon–hata ayrımı. Komplikasyon tek başına sorumluluk doğurmaz.

Kişilik Haklarına Saldırı

Sosyal medya paylaşımları, basın yoluyla saldırı, tekzip ve manevî tazminat.

Sözleşmeye Aykırılıktan Doğan Tazminat

Temerrüt, ayıplı ifa, imkânsızlık ve cezaî şart. Sözleşmesel sorumlulukta kusur karinesi borçlu aleyhinedir.

İş İlişkisinden Doğan Tazminatlar

Kıdem, ihbar, kötüniyet ve işe başlatmama tazminatları.

Zamanaşımı ve Faiz

Haksız fiilde iki ve on yıl; fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı uygulanır. Faiz türü ve başlangıcı ayrıca belirlenir.

Dava Usulü ve Hesaplama

Görevli ve yetkili mahkeme, belirsiz alacak ve kısmî dava, ıslah, bilirkişi ve aktüerya hesabı.

Özel Durumlar

Uygulamada sık karşılaşılan ancak yukarıdaki başlıklara doğrudan girmeyen özel durumlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Tazminat davası için hangi şartlar aranır?

Hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve fiil ile zarar arasında illiyet bağı aranır. Kusursuz sorumluluk hâllerinde kusur şartı aranmaz.

Kusursuz sorumluluk hâlleri nelerdir?

Adam çalıştıranın, hayvan bulunduranın, yapı malikinin ve motorlu araç işletenin sorumluluğu ile tehlike ve hakkaniyet sorumluluğu başlıca hâllerdir.

Maddî tazminat kalemleri nelerdir?

Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan zarar, ekonomik geleceğin sarsılması, bakıcı gideri ve ölüm hâlinde destekten yoksun kalma ile defin giderleridir.

Destekten yoksun kalma tazminatını kim isteyebilir?

Ölenin fiilen desteğinden yoksun kalanlar isteyebilir; bu hak mirasçılıktan bağımsızdır.

Trafik kazasında doğrudan dava açabilir miyim?

Hayır. Sigorta şirketine başvuru dava şartıdır; sigortacı onbeş gün içinde cevap vermezse dava açılabilir.

Araç değer kaybı istenebilir mi?

Evet. Onarım sonrası araçta oluşan piyasa değeri düşüşü zorunlu malî sorumluluk sigortası kapsamında talep edilebilir.

Güvence Hesabı ne zaman devreye girer?

Sigortası bulunmayan, çalınmış veya kaçan araçların sebep olduğu zararlarda sınırlı kapsamda devreye girer.

Kendi kusurum varsa tazminat alamaz mıyım?

Müterafik kusur tazminattan indirim sebebidir; hakkı tamamen ortadan kaldırmaz.

Komplikasyon ile malpraktis farkı nedir?

Komplikasyon tıbben öngörülebilen ve kaçınılmaz sonuçtur, kural olarak sorumluluk doğurmaz. Malpraktis ise özen yükümlülüğünün ihlalidir.

Aydınlatılmış onam neden önemlidir?

Hastanın riskler hakkında bilgilendirilmemesi, tek başına sorumluluk sebebi olabilir.

Kamu hastanesindeki hataya karşı kime dava açılır?

İdareye karşı tam yargı davası açılır; hekime karşı doğrudan dava kural olarak açılamaz.

Haksız fiilde zamanaşımı ne kadardır?

Zararı ve faili öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıldır.

Fiil suç oluşturuyorsa zamanaşımı değişir mi?

Evet. Daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi uygulanır.

İş kazasında zamanaşımı kaç yıldır?

On yıldır.

Faiz hangi tarihten işler?

Haksız fiilde olay tarihinden, sözleşmeye aykırılıkta temerrüt tarihinden işler.

Manevî tazminat nasıl belirlenir?

Hâkim; olayın niteliği, tarafların ekonomik ve sosyal durumu ile kusur derecesini gözeterek takdir eder.

Belirsiz alacak davası ne zaman açılır?

Alacağın miktarının dava açılırken tam olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı hâllerde açılır.

Kısmî dava açarsam kalan kısmı isteyebilir miyim?

Evet. Islah veya ek dava yoluyla talep artırılabilir.