Güncelleme — 31 Temmuz 2026: Yürürlüğe girdi. 7589 sayılı Kanunun 19’uncu maddesiyle HMK 107 yürürlükten kaldırıldı; 20’nci maddesiyle HMK 109’a talep artırımına ilişkin yeni fıkra eklendi (RG: 31 Temmuz 2026, sayı 33326). Kaldırılmadan önce açılmış belirsiz alacak davalarında HMK 107 uygulanmaya devam eder (Geçici m.1/10).
Türk hukuk pratiğinin son on beş yılına damga vuran dava türü tarihe karıştı: belirsiz alacak davası (HMK 107) yürürlükten kaldırıldı. İşçilik alacaklarından trafik ve iş kazası tazminatlarına kadar yüz binlerce dosyanın açılış kapısı olan kurumun yerine, zamanaşımı korumalı güçlendirilmiş kısmi dava geldi. Ne değişti, derdest dosyalar ne olacak ve dilekçe kurgusunda hangi tuzağa dikkat etmek gerekiyor — yayımlanan metnin analizi burada.
Kaldırılan Ne, Gelen Ne?
| Eski model | Yeni model | |
|---|---|---|
| Dayanak | HMK 107 (kaldırıldı — 7589 s.K. m.19) | HMK 109’a eklenen yeni fıkra (7589 s.K. m.20) |
| Açılış | Hukuki ilişki + asgari tutar belirtilerek | Alacağın bir kısmı dava edilerek (kısmi dava) |
| Talebin artırılması | Miktar belirlenebilir hâle geldiği anda | Bir defaya mahsus, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın, tahkikatın sona ermesine kadar |
| Zamanaşımı | Alacağın tamamı için dava tarihinde kesilir | Artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır |
| Hukuki yarar tartışması | “Alacak belirsiz mi?” tartışması dava şartı olarak öne çıkıyordu | Bu tartışma ortadan kalkıyor |
Kritik Güvence: Zamanaşımı Dava Tarihinden Kesiliyor
Belirsiz alacak davasının asıl cazibesi, alacağın tamamı için zamanaşımını dava tarihinde kesmesiydi. Yeni model bu korumayı aynen taşıyor: artırılan kısım bakımından da zamanaşımı, dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Yani davacı düşük tutarla başlayıp bilirkişi raporundan sonra gerçek alacağa çıkabilir; zamanaşımı bakımından kayıp yaşamaz.
Dikkat — en kritik nokta: “bir defaya mahsus”. Bu artırım hakkı tek kullanımlıktır. Erken kullanırsanız (örneğin bilirkişi raporu gelmeden, tahmini bir rakama çıkarsanız) hakkınızı tüketmiş olursunuz ve rapor daha yüksek çıktığında aynı yolla tekrar artıramazsınız. Doğru zamanlama, rapor kesinleştikten ve itirazlar değerlendirildikten sonra, ancak tahkikat sona ermeden artırmaktır.
Islahla ilişkisi: Islah kurumu (HMK 176 vd.) kaldırılmamıştır. Yeni fıkradaki artırımın ıslah hakkını tüketip tüketmeyeceği, kanun metninde açıkça düzenlenmemiştir ve uygulamada tartışılacaktır. Bu nedenle artırım dilekçesinde hukuki dayanağın (HMK 109 kapsamında talep artırımı) açıkça belirtilmesi, ileride doğabilecek tartışmalarda konumunuzu korur.
İşçilik/tazminat dosyanızın yeni modele geçiş planı için
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Gerekçe: AYM Tespitleri ve Uygulama Kaosu
Değişikliğin gerekçesinde iki dayanak var: hangi alacakların “belirsiz” sayılacağına ilişkin uygulama tereddütlerinin davaları uzatması ve Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru kararlarında bu belirsizliğin hak arama hürriyetini zedelediği tespiti. Hukuki yarar tartışmaları yüzünden usulden reddedilen binlerce dosya düşünüldüğünde, tek tip kısmi dava modeli öngörülebilirliği artırmayı hedefliyor.
Derdest Dosyalar: Kural Davacı Lehine
Geçiş kuralı nettir. Kaldırılma tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davalarında HMK 107 uygulanmaya devam eder (7589 s.K. Geçici m.1/10). Yani derdest dosyanız yolun ortasında kural değiştirmez; açıldığı rejimle sonuçlanır.
| Dosyanız | Uygulanacak rejim | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış belirsiz alacak davası | HMK 107 (eski model) | Mevcut strateji korunur; talep artırımı eski usule göre yapılır |
| 31 Temmuz 2026’dan önce açılmış kısmi dava | Yeni fıkranın uygulanıp uygulanmayacağı dosyanın seyrine göre değerlendirilir | Artırım zamanlamasını avukatınızla planlayın |
| Bundan sonra açılacak davalar | Kısmi dava + tek seferlik talep artırımı | Dilekçeyi yeni modele göre kurun; artırımı rapor sonrasına saklayın |
Yeni Dilekçede Nelere Dikkat Edilmeli?
- Kısmi dava olduğunu açıkça yazın. “Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla” ibaresi yerinde durmalıdır.
- Artırım hakkını erken harcamayın. Tek kullanımlıktır; bilirkişi raporu netleşmeden kullanmayın.
- Tahkikatın sona ermesine dikkat edin. Artırım ancak tahkikat sona ermeden yapılabilir; sözlü yargılama aşamasına geçilmesi hakkı sona erdirir.
- Harç planlaması yapın. Başlangıçta düşük harç ödenir, artırımda tamamlanır; nakit akışı buna göre kurgulanmalıdır.
- Duruşma takvimini hesaba katın. Aynı kanunla getirilen duruşmalar arası en fazla üç ay kuralı (HMK 147), rapor-artırım zamanlamasını doğrudan etkiler.
Paketin tamamı için: 12. Yargı Paketi: Resmî Gazete’de yayımlandı, neler değişti? · Yürürlük takvimi: hangi madde ne zaman?
Dava dilekçenizi iki senaryolu hazırlayalım
Hukukçular Evi Ankara olarak yanınızdayız.
Sıkça Sorulan Sorular
Belirsiz alacak davası gerçekten kaldırıldı mı?
Evet, kaldırıldı. 7589 sayılı Kanunun 19’uncu maddesiyle HMK’nın ‘Belirsiz alacak davası’ başlıklı 107. maddesi yürürlükten kaldırılmış ve düzenleme 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girmiştir.
Yerine ne geliyor?
Güçlendirilmiş kısmi dava. HMK 109’a eklenen fıkraya göre, alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Artırım hakkının tek kullanımlık olması en kritik noktadır.
Zamanaşımı riski doğar mı?
Hayır. Yürürlükteki hüküm bunu açıkça çözmüştür: artırım hâlinde zamanaşımı, artırılan kısım bakımından da dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Yani kısmi dava açmak alacağın tamamı için zamanaşımı koruması sağlar.
Neden kaldırılıyor?
Gerekçede, hangi alacakların belirsiz alacak davasına konu olabileceğine ilişkin uygulama tereddütlerinin davaları uzattığı ve Anayasa Mahkemesi’nin bazı bireysel başvuru kararlarında bu belirsizliğin hak arama hürriyetini zedelediğinin tespit edildiği belirtiliyor.
Derdest belirsiz alacak davam ne olacak?
Kural davacı lehinedir: 7589 sayılı Kanunun Geçici 1’inci maddesinin onuncu fıkrası uyarınca, yürürlükten kaldırılma tarihinden önce açılmış belirsiz alacak davalarında HMK 107 uygulanmaya devam eder. Dosyanız açıldığı rejimle sonuçlanır.
Bu değişiklik en çok kimi etkiler?
Belirsiz alacak davasını en yoğun kullanan alanları: işçilik alacakları (fazla mesai, kıdem-ihbar), trafik ve iş kazası tazminatları ile ticari uyuşmazlıklar. Bu dosyalarda dava dilekçesi kurgusu ve harç stratejisi kökten değişecek.
Talebi kaç kez artırabilirim?
Bir kez. Kanun metni “bir defaya mahsus olmak üzere” demektedir. Bu nedenle artırım hakkının bilirkişi raporu netleşmeden kullanılmaması, ancak tahkikat sona ermeden de kullanılması gerekir.
Islah hakkım da tükenir mi?
Kanun metni bu konuda açık bir düzenleme içermemektedir; ıslah kurumu (HMK 176 vd.) kaldırılmamıştır. Talep artırımının ıslah hakkını tüketip tüketmeyeceği uygulamada tartışılacaktır. Bu nedenle artırım dilekçesinde hukuki dayanağın açıkça belirtilmesi önerilir.
📚 İlgili Rehberler
Bu rehber, 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun metnine dayanır.
Güncelleme Geçmişi
- 31 Temmuz 2026 — 7589 sayılı Kanun yayımlandı; HMK 107 kaldırıldı (m.19), HMK 109’a talep artırımı fıkrası eklendi (m.20). Sayfa yürürlükteki metne göre güncellendi: kanun madde atıfları eklendi, geçiş kuralı Geçici m.1/10 ile netleştirildi, “bir defaya mahsus” artırım hakkına ilişkin uyarı ve yeni dilekçe kontrol listesi eklendi.
- 18 Temmuz 2026 — Sayfa, 7589 sayılı Kanunun 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan metnine göre güncellenmiştir.
