Yabancılar ve vatandaşlık hukuku rehberi; ikamet izninden çalışma iznine, sınır dışı kararından Türk vatandaşlığına kadar tüm başlıkları tek sayfada toplar. Aşağıdaki dizin, sitemizdeki 58 içeriğe doğrudan erişim sağlar.
Nasıl kullanılır: Hakkınızda sınır dışı veya idarî gözetim kararı varsa Kritik Süreler tablosuna gecikmeden bakın; dava süresi yalnızca yedi gündür.
İdarî işlemlere karşı genel başvuru yolları için İdare Hukuku Rehberimiz; yabancılık unsurlu aile ve miras uyuşmazlıkları için Tahkim ve Milletlerarası Özel Hukuk Rehberimiz; diğer alanlar için Hukuk Rehberlerimiz.
Konu Haritası
Aradığınız başlığı ve o başlıktaki içerik sayısını aşağıdan görebilirsiniz.
| Başlık | İçerik | Kapsam |
|---|---|---|
| Vize ve Giriş | 1 | Vize türleri, muafiyet kapsamı, vize ihlali ve ihlalin doğurduğu idarî para cezası ile giriş yasağı … |
| İkamet İzinleri | 11 | İkamet izni türleri: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insanî ve insan ticareti mağduru ikamet … |
| Çalışma İzni | 7 | Çalışma izni başvurusu, süreleri, bağımsız çalışma izni, Turkuaz Kart ve izinsiz çalıştırmanın yaptı… |
| Türk Vatandaşlığı | 12 | Türk vatandaşlığının doğumla ve sonradan kazanılması; genel başvuru, evlenme yoluyla kazanma, istisn… |
| Evlilik ve Aile Birleşimi | 3 | Yabancılarla evlilik, aile ikamet izni, aile birleşimi ve muvazaalı evlilik iddialarının sonuçları.… |
| Sınır Dışı, İdarî Gözetim ve Tahdit | 9 | Sınır dışı etme kararı, idarî gözetim, tahdit kodları ve giriş yasağı. Bu kararlara karşı süreler ço… |
| Uluslararası ve Geçici Koruma | 3 | Uluslararası koruma başvurusu, mülteci ve ikincil koruma statüleri ile geçici koruma rejimi.… |
| Taşınmaz Edinimi ve Yatırım | 2 | Yabancıların taşınmaz edinme şartları, sınırlamalar ve yatırım yoluyla vatandaşlık.… |
| Kimlik ve Kayıt İşlemleri | 1 | Yabancı kimlik numarası, adres kaydı ve nüfus işlemleri.… |
| Başvuru ve Dava Yolları | 1 | İdarî işlemlere karşı itiraz, iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi.… |
| Özel Durumlar | 8 | Uygulamada sık karşılaşılan ancak yukarıdaki başlıklara doğrudan girmeyen özel durumlar.… |
Sınır dışı kararına dava süresi yalnızca yedi gündür.
Ancak dava açılması işlemi durdurur. Kararı aldığınız gün harekete geçin. Ankara — Av. Fatma Öztürk, Hukukçular Evi.
İkamet İzni Türleri
| Tür | Şartı | Süre |
|---|---|---|
| Kısa dönem | Turizm, ticarî bağlantı, tedavi, taşınmaz sahipliği | Kural olarak azamî iki yıl |
| Aile ikamet izni | Türk vatandaşının veya izin sahibi yabancının eşi ve çocukları | Her defasında azamî üç yıl |
| Öğrenci ikamet izni | Ön lisans, lisans ve üzeri öğrenim | Öğrenim süresi kadar |
| Uzun dönem ikamet | Kesintisiz en az sekiz yıl ikamet | Süresiz |
| İnsanî ikamet izni | Olağanüstü hâller ve kamu yararı | Azamî bir yıl, uzatılabilir |
| İnsan ticareti mağduru | Mağduriyetin tespiti | Otuz gün, uzatılabilir |
| Başvuru yeri | İl göç idaresi müdürlüğü | Elektronik başvuru sonrası randevu |
| Uzatma başvurusu | İznin sona ermesinden önce | Süre bitiminden altmış gün önce yapılabilir |
Çalışma İzni
| Konu | Kural | Açıklama |
|---|---|---|
| Başvuru | Yurt içinden işveren, yurt dışından temsilcilik aracılığıyla | Bakanlığa yapılır |
| İlk izin süresi | Azamî bir yıl | Belirli işveren ve iş yeri için |
| Uzatma | İlk uzatmada iki yıl, sonrakinde üç yıla kadar | Aynı işveren şartı |
| Bağımsız çalışma izni | En az beş yıl kanunî ikamet | Şartlı |
| Süresiz çalışma izni | Uzun dönem ikamet veya en az sekiz yıl çalışma izni | Şartlar aranır |
| Turkuaz Kart | Nitelikli iş gücü ve yatırımcılar | Geçiş süresi üç yıl |
| İzin muafiyeti | Kanunda sayılan sınırlı hâller | Bildirim yükümlülüğü sürer |
| İzinsiz çalıştırma | İdarî para cezası ve sınır dışı | İşverene de ceza uygulanır |
Türk Vatandaşlığının Kazanılması
| Yol | Şartı | Açıklama |
|---|---|---|
| Doğumla | Soybağı veya doğum yeri esası | Türk vatandaşı ana veya babadan doğan |
| Genel yolla başvuru | Kesintisiz beş yıl ikamet, ehliyet, iyi ahlâk, sağlık, gelir, Türkçe | Yetkili makam kararı gerekir |
| Evlenme yoluyla | En az üç yıl evli olma ve aile birliği içinde yaşama | Muvazaa denetimi yapılır |
| İstisnaî yolla | Yatırım, sanayi tesisi, bilimsel katkı gibi hâller | Bakanlar kurulu kararı |
| Evlat edinilme | Küçüğün Türk vatandaşınca evlat edinilmesi | Millî güvenlik denetimi |
| Yeniden kazanma | Önceden kaybetmiş olanlar | Şartlı olarak |
| Seçme hakkıyla | Belirli hâllerde beyan üzerine | Süreye tabidir |
| Kaybı | Çıkma izni, kaybettirme veya iptal | İptal geriye etkilidir |
Sınır Dışı Etme ve İdarî Gözetim
Bu kararlarda süreler çok kısadır ve dava açılması işlemi durdurur.
| Konu | Kural | Açıklama |
|---|---|---|
| Karar mercii | Valilik | Göç idaresi teklifi üzerine |
| Tebliğ | Karar, gerekçesiyle birlikte tebliğ edilir | Hakkındaki kişi veya temsilcisine |
| Dava süresi | Yedi gün | Kararın tebliğinden itibaren idare mahkemesine |
| Davanın etkisi | Dava açılması sınır dışı işlemini durdurur | Mahkeme kararına kadar |
| Karar süresi | Mahkeme onbeş gün içinde karar verir | Karar kesindir |
| İdarî gözetim | Azamî altı ay | Zorunlu hâllerde altı ay daha uzatılabilir |
| Gözetime itiraz | Sulh ceza hâkimliğine | Her zaman yapılabilir |
| Aylık değerlendirme | Gözetimin devamı aylık olarak değerlendirilir | Resen |
İdarî gözetime her zaman itiraz edilebilir.
Sulh ceza hâkimliğine başvuru süreye bağlı değildir ve gözetimin devamı aylık olarak resen değerlendirilir.
Tahdit Kodları ve Giriş Yasağı
| Konu | İçeriği | Açıklama |
|---|---|---|
| Giriş yasağı | Sınır dışı edilenler hakkında | Kural olarak beş yıl, azamî on yıl |
| Vize ihlali | İzin süresini aşarak kalma | İdarî para cezası ve giriş yasağı |
| Kamu düzeni ve güvenliği | Tehdit oluşturma değerlendirmesi | Süre değişkendir |
| Tahdit kodu | Sisteme işlenen kısıtlama kaydı | Kaldırılması için başvuru gerekir |
| Kaldırma başvurusu | İlgili idareye | Reddi hâlinde iptal davası |
| Ceza ödenmesi | İhlal cezasının ödenmesi girişi kolaylaştırabilir | Yasağı kendiliğinden kaldırmaz |
Uluslararası ve Geçici Koruma
| Statü | Şartı | Açıklama |
|---|---|---|
| Mülteci | Avrupa ülkelerinde meydana gelen olaylar sebebiyle | Sözleşme kapsamında |
| Şartlı mülteci | Avrupa dışındaki olaylar sebebiyle | Üçüncü ülkeye yerleştirilinceye kadar |
| İkincil koruma | Ölüm cezası, işkence veya yaygın şiddet riski | Statü belgesi verilir |
| Geçici koruma | Kitlesel akın hâlinde | Ayrı bir rejim |
| Başvuru | Valiliklere şahsen | Kayıt ve mülakat yapılır |
| Ret kararı | İdarî itiraz veya iptal davası | Süreler kısadır |
| Geri gönderme yasağı | Hiç kimse işkence riski bulunan ülkeye gönderilemez | Mutlak nitelikte |
Kritik Süreler
Yabancılar hukukunda süreler diğer idarî davalardan çok daha kısadır.
| İşlem | Süre | Mercii |
|---|---|---|
| Sınır dışı kararına dava | Yedi gün | İdare mahkemesine |
| İdarî gözetime itiraz | Süre sınırı yok | Sulh ceza hâkimliğine, her zaman |
| İkamet izni uzatma başvurusu | Süre bitiminden önce | Altmış gün öncesinden yapılabilir |
| İkamet izni ret kararına dava | Altmış gün | İdare mahkemesine |
| Uluslararası koruma ret kararına dava | Otuz gün | İdare mahkemesine |
| Çalışma izni ret kararına itiraz | Otuz gün | Bakanlığa |
| Vatandaşlık başvurusu ret kararına dava | Altmış gün | İdare mahkemesine |
| İdarî para cezasına itiraz | Onbeş gün | Sulh ceza hâkimliğine |
İşlemle Karşılaşınca İlk Sekiz Adım
| Adım | Neden önemli |
|---|---|
| Tebliğ tarihini kaydedin | Sınır dışı kararında süre yalnızca yedi gündür |
| Karar gerekçesini isteyin | Hangi sebebe dayanıldığı savunmayı belirler |
| Tahdit kodunu öğrenin | Kodun türü, başvuru stratejisini değiştirir |
| Belgelerinizi toplayın | Pasaport, izin belgeleri, ikamet ve çalışma kayıtları |
| Aile bağlarınızı belgeleyin | Eş ve çocuk durumu değerlendirmede etkilidir |
| Yürütmenin durdurulmasını isteyin | İşlem uygulanmadan sonuç almanın yolu |
| Gözetim altındaysanız itiraz edin | Sulh ceza hâkimliğine her zaman başvurulabilir |
| Tercüman ve müdafi talep edin | Anlamadığınız bir işlemi imzalamayın |
Sık Görülen Yanılgılar
| Yanılgı | Doğrusu |
|---|---|
| Sınır dışı kararına karşı yapacak bir şey yok | Yedi gün içinde idare mahkemesine dava açılabilir ve dava işlemi durdurur |
| Dava açsam da sınır dışı edilirim | Dava açılması sınır dışı işlemini mahkeme kararına kadar durdurur |
| İdarî gözetim süresizdir | Azamî altı aydır; zorunlu hâllerde altı ay daha uzatılabilir |
| Evlenince hemen vatandaş olurum | En az üç yıl evli olma ve aile birliği içinde yaşama şartı aranır |
| Cezayı ödedim, yasak kalktı | Ceza ödemesi giriş yasağını kendiliğinden kaldırmaz |
| İkamet izni bitince kendiliğinden uzar | Uzatma başvurusu ayrıca yapılmalıdır |
| Öğrenci çalışamaz | Belirli şartlarla çalışma izni alınabilir |
| Taşınmaz alan herkes vatandaş olur | İstisnaî vatandaşlık belirli şartlara ve tutarlara bağlıdır |
Vize ve Giriş
Vize türleri, muafiyet kapsamı, vize ihlali ve ihlalin doğurduğu idarî para cezası ile giriş yasağı sonuçları.
| Vize ve Giriş — 1 içerik |
|---|
| Vize ve Vize İhlali: 90/180 Kuralı, Kalış Aşımının Bedeli ve Giriş Yasağı |
İkamet İzinleri
İkamet izni türleri: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insanî ve insan ticareti mağduru ikamet izni. Her birinin şartları ve süresi farklıdır.
Çalışma İzni
Çalışma izni başvurusu, süreleri, bağımsız çalışma izni, Turkuaz Kart ve izinsiz çalıştırmanın yaptırımları.
Türk Vatandaşlığı
Türk vatandaşlığının doğumla ve sonradan kazanılması; genel başvuru, evlenme yoluyla kazanma, istisnaî vatandaşlık ve vatandaşlığın kaybı.
Vatandaşlık başvurusu reddedilirse dava açılabilir.
Ret kararına karşı altmış gün içinde idare mahkemesine başvurulur. Gerekçenin öğrenilmesi savunmanın temelidir.
Evlilik ve Aile Birleşimi
Yabancılarla evlilik, aile ikamet izni, aile birleşimi ve muvazaalı evlilik iddialarının sonuçları.
Sınır Dışı, İdarî Gözetim ve Tahdit
Sınır dışı etme kararı, idarî gözetim, tahdit kodları ve giriş yasağı. Bu kararlara karşı süreler çok kısadır.
Uluslararası ve Geçici Koruma
Uluslararası koruma başvurusu, mülteci ve ikincil koruma statüleri ile geçici koruma rejimi.
Taşınmaz Edinimi ve Yatırım
Yabancıların taşınmaz edinme şartları, sınırlamalar ve yatırım yoluyla vatandaşlık.
| Taşınmaz Edinimi ve Yatırım — 2 içerik |
|---|
| Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu (4875): Dört Güvence, Bildirim Rejimi ve Tahkim Yolu |
| Türk Vatandaşlığına Yatırım Yoluyla Alınma |
Kimlik ve Kayıt İşlemleri
Yabancı kimlik numarası, adres kaydı ve nüfus işlemleri.
| Kimlik ve Kayıt İşlemleri — 1 içerik |
|---|
| Yabancı Olarak Türkiye’de Günlük Hayat: Kimlik Numarası, Banka, Ehliyet ve Okul |
Başvuru ve Dava Yolları
İdarî işlemlere karşı itiraz, iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi.
| Başvuru ve Dava Yolları — 1 içerik |
|---|
| Tanıma ve Tenfiz Davası: Yabancı Mahkeme Kararının Türkiye’de Hüküm Doğurması |
Özel Durumlar
Uygulamada sık karşılaşılan ancak yukarıdaki başlıklara doğrudan girmeyen özel durumlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Sınır dışı kararına karşı ne yapabilirim?
Kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine dava açılabilir. Dava açılması sınır dışı işlemini mahkeme kararına kadar durdurur.
Dava ne kadar sürede sonuçlanır?
Mahkeme onbeş gün içinde karar verir ve bu karar kesindir.
İdarî gözetim ne kadar sürer?
Azamî altı aydır; zorunlu hâllerde altı ay daha uzatılabilir. Gözetimin devamı aylık olarak değerlendirilir.
İdarî gözetime itiraz edebilir miyim?
Evet. Sulh ceza hâkimliğine her zaman itiraz edilebilir.
İkamet izni türleri nelerdir?
Kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem, insanî ve insan ticareti mağduru ikamet izinleridir.
Uzun dönem ikamet izni şartı nedir?
Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet etmiş olmak gerekir ve izin süresizdir.
İkamet izni uzatma başvurusu ne zaman yapılır?
İznin sona ermesinden önce, süre bitiminden altmış gün öncesinden itibaren yapılabilir.
Çalışma izni nasıl alınır?
Yurt içinden işveren, yurt dışından ise temsilcilikler aracılığıyla Bakanlığa başvurulur. İlk izin azamî bir yıl için verilir.
Turkuaz Kart nedir?
Nitelikli iş gücü ve yatırımcılara verilen, geçiş süresi üç yıl olan çalışma iznidir.
İzinsiz çalışmanın sonucu nedir?
İdarî para cezası uygulanır ve sınır dışı kararı gündeme gelebilir. İşverene de ceza verilir.
Türk vatandaşlığı nasıl kazanılır?
Doğumla veya sonradan kazanılır. Sonradan kazanma; genel yolla başvuru, evlenme yoluyla, istisnaî yolla, evlat edinilme ve yeniden kazanma şeklinde olur.
Evlenme yoluyla vatandaşlık şartı nedir?
Türk vatandaşıyla en az üç yıl evli olmak ve aile birliği içinde yaşamak gerekir; muvazaa denetimi yapılır.
Genel yolla başvuru şartları nelerdir?
Kesintisiz beş yıl ikamet, ehliyet, iyi ahlâk sahibi olma, genel sağlık bakımından tehlike oluşturmama, geçimini sağlama ve yeterli Türkçe bilgisi.
Vatandaşlık iptal edilebilir mi?
Yalan beyan veya gizleme hâlinde iptal edilebilir ve iptal geriye etkili sonuç doğurur.
Uluslararası koruma statüleri nelerdir?
Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüleridir. Kitlesel akın hâlinde ise geçici koruma rejimi uygulanır.
Geri gönderme yasağı nedir?
Hiç kimse, işkence veya insanlık dışı muameleye maruz kalacağı bir ülkeye gönderilemez. Bu yasak mutlak niteliktedir.
Giriş yasağı ne kadar sürer?
Kural olarak beş yıl, kamu düzeni ve güvenliği bakımından azamî on yıla kadar uygulanabilir.
Vize ihlali cezasını ödersem yasak kalkar mı?
Hayır. Ceza ödemesi giriş yasağını kendiliğinden kaldırmaz; tahdit kaydının kaldırılması için ayrıca başvuru gerekir.
