Türk vatandaşlığına alınma kararı, karar tarihinden itibaren hüküm doğurur (5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.20/1). Karardan sonra kişi, yetkili makam kararı üzerine düzenlenen formlara uygun olarak aile kütüğüne tescil edilir (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.20) ve artık her Türk vatandaşı gibi nüfus müdürlüğüne başvurarak kimlik kartı almakla yükümlüdür (5490 m.11). Başvuru formunda Türkçe ad ve soyadı seçilebilir; mevcut ad ve soyadı korunacaksa Türkçe yazım kurallarına göre yazılır. Önceki ad ve soyadı ile yeni kaydı birbirine bağlamak için nüfus müdürlüklerinden süresiz geçerli “isim denklik belgesi” alınabilir. Türk vatandaşlığını kazanmak için eski vatandaşlıktan çıkma şartı 5901 sayılı Kanun’da aranmaz; ancak kişinin önceki ülkesinin hukuku ayrıca kontrol edilmelidir. Vatandaşlık eşi kendiliğinden etkilemez; başvuruda gösterilen ergin olmayan çocuklar ise rıza şartıyla birlikte kazanır (m.20). Karardan sonra ikamet ve çalışma izni rejimi uygulanmaz; seçme ve seçilme, kamu hizmetine girme ve vatan hizmeti gibi vatandaşlık hak ve yükümlülükleri başlar.
Vatandaşlık kararından sonraki işlemlerde destek
Nüfus kaydı, ad-soyad, kurumlardaki kayıtların güncellenmesi ve eski vatandaşlığınızla ilgili adımları birlikte planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısa Cevap: Karardan Sonra Adım Adım Ne Olur?
Vatandaşlık kararından sonraki başlıca adımlar
| Adım | Ne olur? | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. Karar | Vatandaşlık karar tarihinden itibaren hüküm doğurur | 5901 m.20/1; Yönetmelik m.36 |
| 2. Nüfus kaydı | Kişi, karar üzerine düzenlenen formlara göre aile kütüğüne tescil edilir; T.C. kimlik numarası nüfus kaydında yer alır | 5490 m.20, m.7 |
| 3. Ad ve soyadı | Başvuru formunda seçilen Türkçe ad-soyad veya Türkçe yazım kurallarına göre mevcut ad-soyad kaydedilir | VAT-3 formu; 2525 sayılı Kanun |
| 4. Kimlik kartı | Nüfus müdürlüğüne şahsen başvurularak kimlik kartı alınır | 5490 m.11, m.41 |
| 5. İsim denklik belgesi | Önceki ad-soyad ile yeni kaydı gösteren belge alınabilir | NVİ 18.05.2022 talimatı; Yönetmelik m.75 |
| 6. Kayıtların güncellenmesi | Banka, tapu, vergi, sigorta ve diğer kurumlardaki yabancı kayıtları yeni kimlik bilgileriyle eşleştirilir | Görüşümüze göre zorunlu pratik adım |
| 7. Eski vatandaşlık | 5901’de önceki vatandaşlıktan çıkma şartı yoktur; önceki ülkenin hukuku kontrol edilir | 5901 m.11, m.12, m.16 |
| 8. Hak ve yükümlülükler | Seçme-seçilme, kamu hizmetine girme, vatan hizmeti | Anayasa m.67, m.70, m.72 |
Henüz başvuru aşamasındaysanız, hangi yoldan ve hangi belgelerle başvurulacağını Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır? rehberimizde ve gerekli belgeler yazımızda anlattık.
Karar Hangi Tarihten İtibaren Geçerlidir?
5901 sayılı Kanun’un 20. maddesinin 1. fıkrasına göre yetkili makam kararıyla Türk vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin kararlar, karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Yönetmelik’in 36. maddesi de aynı ilkeyi tekrarlar. Bu kural; genel yol, evlenme yolu, istisnai yol (yatırım dâhil) ve yeniden kazanma kararları için geçerlidir. Evlat edinilme yoluyla kazanmada da Kanun, kazanmanın karar tarihinden itibaren gerçekleşeceğini düzenler (m.17).
Bu ilkenin pratik sonucu şudur: Başvuru tarihi ile karar tarihi arasında geçen sürede kişi hâlâ yabancıdır ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na tabidir. İkamet izninin bu süre boyunca geçerli olması gerekir; karar tarihinden önce yaşanan ikamet izni ihlallerinin sonuçları, karar sonrasında kendiliğinden ortadan kalkmaz. Karar tarihinden itibaren ise kişi Türk vatandaşıdır ve yabancılara ilişkin ikamet ve çalışma izni rejimi artık ona uygulanmaz.
Doğumla kazanılan vatandaşlık ise farklıdır: Doğumla kazanma kendiliğinden olur ve doğum anından itibaren hüküm doğurur (m.6). Bu nedenle vatandaşlık kazandıktan sonra doğan çocuklar, ana veya babası Türk vatandaşı olduğu için doğumla Türk vatandaşıdır (m.7); onlar için ayrı bir vatandaşlık kararı gerekmez. Ayrıntı için doğumla ve soybağıyla Türk vatandaşlığı yazımıza bakabilirsiniz.
Karar Nasıl Öğrenilir?
Yaptığımız inceleme itibarıyla Yönetmelik, olumlu vatandaşlık kararının başvurucuya hangi yöntemle bildirileceğini ayrıntılı olarak düzenlememektedir; olumsuz sonuçların ilgiliye yazılı olarak bildirileceği ise açıkça düzenlenmiştir (Yönetmelik m.16/2, m.19/5). Görüşümüze göre başvurucu, kararın çıkıp çıkmadığını başvurusunu yaptığı il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğünden öğrenebilir; uzun süre bilgi alınamıyorsa dosyanın hangi aşamada olduğu 3071 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre yazılı olarak sorulabilir.
Karar tarihinin öğrenilmesi önemlidir; çünkü vatandaşlık bu tarihten itibaren hüküm doğurur ve ikamet izni, askerlik ve diğer işlemlerde başlangıç olarak bu tarih esas alınır. Askerlik bakımından 22 yaş kuralı vatandaşlığa alınılan yıla göre uygulandığından ayrıntı için sonradan Türk vatandaşı olanların askerliği yazımıza bakabilirsiniz. Uzun süredir sonuçlanmayan başvurular için sonuçlanmayan vatandaşlık başvurusu rehberimize bakabilirsiniz.
Nüfus Kaydı: Aile Kütüğüne Tescil
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 20. maddesine göre Türk vatandaşlığını kazananlar, yetkili makam veya kurulların kararı üzerine düzenlenecek formlara uygun olarak aile kütüğüne tescil edilir. Tescil, vatandaşlık kararının nüfus kayıtlarına işlenmesidir; kimlik kartı ve pasaport gibi belgeler bu kayda dayanılarak düzenlenir.
Aile kütüğünde yer alan başlıca bilgiler (5490 m.7)
| Bilgi | Not |
|---|---|
| Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası | Kayıt elektronik ortamda tutulur |
| Ad ve soyadı, cinsiyet | Başvuru formunda seçilen veya Türkçe yazım kurallarına göre yazılan ad-soyad |
| Baba ve ana adı ile soyadları | Yabancı belgelerdeki bilgilerle uyumlu olmalı |
| Doğum yeri ve tarihi | Gün ve ayı bilinmeyenlerde yaş hesabında doğum yılının 1 Temmuz’u esas alınır (5490 m.39/2) |
| Medeni hâl ve aile ilişkileri | Eş ve çocuklarla bağlantı |
| Yerleşim yeri adresi | Adres kayıt sistemine göre |
Doğum belgesinde yalnızca doğum yılı bulunan kişiler için başvuru sırasında yazılı beyan alınmış olabilir (Yönetmelik m.17/1-ı). Bu kişilerin yaşlarının hesaplanmasında doğduğu yılın Temmuz ayının birinci günü başlangıç olarak alınır (5490 m.39/2). Bu tarih; emeklilik, askerlik ve okul gibi yaşa bağlı işlemlerde sonuç doğurabileceğinden, doğru bir doğum tarihine ilişkin belge varsa başvuru sırasında sunulması önemlidir.
Nüfus kaydında yanlış yazılmış bir bilgi varsa, düzeltme nüfus müdürlüğü işlemiyle veya mahkeme kararıyla yapılır; nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları asliye hukuk mahkemesinde görülür (5490 m.36).
Türkçe Ad ve Soyadı: Seçim ve Sonradan Değişiklik
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün genel yoldan vatandaşlık başvuru formunda (VAT-3) başvurucunun yabancı adı ve soyadının yanında, isteğe bağlı olarak “Türkçe adı” ve “Türkçe soyadı” alanları yer alır. Formda, mevcut ad ve soyadını kullanmaya devam etmek isteyenlerin bunları Türkçe yazım kurallarına göre yazacakları belirtilir. Aynı formda, başvurucuyla birlikte vatandaşlık kazanması istenen ergin olmayan çocukların yabancı ve Türkçe adları için de alan bulunur.
Soyadı bakımından 2525 sayılı Soyadı Kanunu uygulanır. Kanun’un 1. maddesine göre her Türk öz adından başka soyadı da taşımak zorundadır. 3. maddesi ise rütbe ve memuriyet unvanlarının, aşiret ve yabancı ırk ve millet isimlerinin ve genel adaba uygun olmayan veya gülünç adların soyadı olarak kullanılamayacağını düzenler. Bu nedenle yeni bir Türkçe soyadı seçilirken bu sınırlamalar dikkate alınmalıdır; kendi ülkesinde soyadı kullanımı olmayan başvurucular için soyadı seçimi ayrıca önem taşır.
Ad ve soyadı tercihinin sonuçları (görüşümüze göre)
| Tercih | Avantajı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Mevcut ad ve soyadını Türkçe yazımla korumak | Yabancı belgelerle uyum kolaylaşır | Türkçe harflere çevrilirken yazımın tutarlı olması |
| Yeni Türkçe ad ve soyadı seçmek | Türkiye’de günlük hayatta kolaylık | Eski kayıtlarla bağlantı için isim denklik belgesi gerekir |
| Yalnızca soyadını değiştirmek | Ad korunur, soyadı Türkçeleşir | 2525 sayılı Kanun m.3’teki yasaklar |
Vatandaşlık kazanıldıktan sonra ad veya soyadının değiştirilmesi istenirse, adın değiştirilmesi haklı sebeplere dayanarak hâkimden istenebilir (Türk Medeni Kanunu m.27); uygulamada soyadı değişikliği talepleri de bu madde kapsamında mahkemece incelenir. Ad değişikliği hâlinde nüfus müdürlüğü kişinin çocuklarının ana veya baba adına ilişkin kaydını, soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir (5490 m.36/1-b). Dava süreci ve dilekçe için isim ve soyisim değişikliği dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
Ad-soyad seçimi ve kayıt uyumu için destek
Türkçe ad-soyad tercihi, isim denklik belgesi ve kurumlardaki kayıtların eşleştirilmesi sonradan sorun yaşanmaması için önemlidir. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppİsim Denklik Belgesi: Eski ve Yeni Kimliği Bağlayan Belge
Sonradan Türk vatandaşlığını kazanan kişilerin önceki ad ve soyadı ile Türk nüfus kaydındaki ad ve soyadı farklı olabilir. Bu farkı resmî olarak göstermek için Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün 18.05.2022 tarihli talimatıyla düzenlenen “isim denklik belgesi” kullanılır. Talimata göre belge şu özellikleri taşır:
İsim denklik belgesi (NVİ 18.05.2022 talimatı)
| Konu | Açıklama |
|---|---|
| Kimler alabilir? | Sonradan Türk vatandaşlığını kazanan kişiler; ayrıca eşleri, altsoyları, üstsoyları veya yetkili temsilcileri |
| Şart | Önceki ad ve soyadı bilgilerinin nüfus kayıtlarında yer alması |
| Nereden alınır? | İlçe nüfus müdürlükleri; kayıtlar elektronik sistemler üzerinden |
| Belgede neler yer alır? | Önceki ad ve soyadı, vatandaşlık kazanma kararına ilişkin bilgiler ve kişisel bilgiler |
| Geçerlilik | Süresizdir |
| Dayanak | 5901 sayılı Kanun ve Yönetmelik (talimatta 75. madde gösterilmiştir) |
Görüşümüze göre isim denklik belgesi; yurt dışındaki diploma, tapu, banka hesabı ve sigorta kayıtlarının yeni Türk kimliğiyle eşleştirilmesinde, miras ve mülkiyet işlemlerinde ve yabancı ülke makamlarına yapılacak başvurularda en çok ihtiyaç duyulacak belgedir. Yurt dışında kullanılacaksa apostil gerekip gerekmediği ayrıca değerlendirilmelidir; bunun için apostil rehberimize bakabilirsiniz.
Kimlik Kartı ve Pasaport
5490 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her kişi, yurt içinde nüfus müdürlüğüne, yurt dışında dış temsilciliğe başvurarak kendisini nüfus kütüklerine yazdırmak ve kimlik kartı almak zorundadır. Kimlik kartı, kişinin Türk vatandaşı olduğunu ve aile kütüğüne kayıtlı bulunduğunu gösteren belgedir (5490 m.3). Biyometrik verisi alınacak kişilerin kimlik kartı için şahsen başvurması esastır (5490 m.41/3).
Türk vatandaşı olan kişi, yurt dışına çıkışlar için Türk pasaportu da alabilir. Pasaport işlemleri 5682 sayılı Pasaport Kanunu’na tabidir. Görüşümüze göre önceki ülkesinin pasaportunu da koruyan çok vatandaşlı kişilerin, hangi pasaportla seyahat edeceklerini ve Türkiye’ye giriş-çıkışta hangi belgeyi kullanacaklarını önceden netleştirmeleri, kayıtların karışmaması bakımından yararlıdır.
Yurt Dışında Yaşayan Yeni Vatandaşlar
Vatandaşlık kararı çıktığında yurt dışında bulunan kişiler bakımından da nüfus kaydı ve kimlik kartı yükümlülüğü aynıdır. 5490 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre Türk vatandaşları yurt dışında dış temsilciliğe başvurarak kendilerini nüfus kütüklerine yazdırmak ve kimlik kartı almak zorundadır. Evlenme yoluyla yurt dışından yapılan başvurularda başvuru ve görüşmenin dış temsilcilikte yapılması (Yönetmelik m.30), karar sonrasındaki işlemlerde de çoğu zaman aynı temsilciliğin muhatap olmasını sağlar.
Görüşümüze göre yurt dışında yaşayan yeni vatandaşlar; Türk kimlik kartı ve pasaportu almak, isim denklik belgesini edinmek ve yaşadıkları ülkenin vatandaşlık mevzuatına göre Türk vatandaşlığını bildirmeleri gerekip gerekmediğini öğrenmek için temsilcilikle erken iletişime geçmelidir. Yurt dışında doğan çocukların doğum olaylarının da Türk nüfus kayıtlarına işlenmesi için temsilciliğe bildirilmesi gerekir; bildirimi yapılmamış bir doğum, soybağına dayanan vatandaşlığı ortadan kaldırmasa da kimlik ve pasaport işlemlerini geciktirir.
Yabancı Kimlik Numarasından T.C. Kimlik Numarasına
Yabancılara 5490 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre yabancı kimlik numarası verilir; Türk vatandaşlarının aile kütüğünde ise Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası yer alır (5490 m.7/1-a). Yaptığımız inceleme itibarıyla Kanun’da, vatandaşlık kazanan kişinin yabancı kimlik numarasıyla oluşturulmuş kayıtlarının yeni T.C. kimlik numarasına nasıl aktarılacağına ilişkin ayrıntılı bir hüküm bulunmamaktadır.
Bu nedenle görüşümüze göre karardan sonra aşağıdaki kurumlardaki kayıtların yeni kimlik bilgileriyle eşleştirilmesi için ilgili kurumlara ayrıca başvurulmalıdır. Yabancı kimlik numarasıyla açılmış bir kayıt yeni numarayla eşleştirilmezse; banka işlemlerinde, tapu satışında, sigorta primlerinin birleştirilmesinde veya vergi kayıtlarında sorun yaşanabilir.
Kayıtların güncellenmesi için kontrol listesi (görüşümüze göre)
| Kurum veya kayıt | Neden önemli? |
|---|---|
| Bankalar | Hesapların ve kartların yeni kimlik bilgileriyle eşleştirilmesi |
| Tapu kayıtları | Yabancı olarak edinilen taşınmazların malik bilgisinin güncellenmesi |
| Vergi kayıtları | Yabancı kimlik numarasıyla açılmış vergi kaydının yeni bilgilerle eşleştirilmesi |
| Sosyal güvenlik kayıtları | Prim günlerinin tek bir kayıtta birleştirilmesi |
| İşveren kayıtları | Çalışma izni yerine vatandaş olarak sigortalılık |
| Araç ve sürücü belgesi kayıtları | Kimlik bilgilerinin uyumu |
| Okul ve diploma kayıtları | Çocukların ve kişinin eğitim kayıtlarının uyumu |
| Telefon ve abonelikler | Kimlik doğrulama sorunlarının önlenmesi |
Yabancı kimlik numarası ve adres kaydı hakkında genel bilgi için yabancı kimlik numarası yazımıza ve yabancı olarak Türkiye’de günlük hayat yazımıza bakabilirsiniz.
İkamet ve Çalışma İzni Artık Gerekir mi?
6458 sayılı Kanun’da yabancı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişi olarak tanımlanır (6458 m.3). Karar tarihinden itibaren Türk vatandaşı olan kişi bu tanımın dışına çıkar; ikamet izni ve yabancıların çalışma izni rejimi artık ona uygulanmaz. Bununla birlikte karar tarihinden önceki dönemde yabancı olarak yaşanan süreler ve bu dönemdeki işlemler 6458 sayılı Kanun’a göre değerlendirilir.
Görüşümüze göre karardan sonra ikamet izni kartının ve yabancı kimlik numarasıyla yürütülen işlemlerin akıbetinin ilgili idareye sorulması ve işverenin sigortalılık kaydını vatandaş olarak güncellemesi gerekir. Yabancı olarak edinilmiş taşınmazlar bakımından da, yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalar artık kişiye uygulanmaz; bu sınırlamalar için yabancıların taşınmaz edinmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Eski Vatandaşlık Ne Olur?
5901 sayılı Kanun’un genel yolu düzenleyen 11. maddesinde, istisnai yolu düzenleyen 12. maddesinde ve evlenme yolunu düzenleyen 16. maddesinde, önceki vatandaşlıktan çıkma bir şart olarak sayılmamıştır. Bu nedenle Türk hukuku bakımından kişi, önceki vatandaşlığını koruyarak Türk vatandaşı olabilir.
Ancak kişinin önceki ülkesinin hukuku, başka bir ülkenin vatandaşlığını kazanan vatandaşının kendi vatandaşlığını kendiliğinden kaybetmesini, izin almasını veya bildirim yapmasını öngörebilir. Bu, Türk mevzuatının değil o ülkenin mevzuatının konusudur ve başvurudan önce ayrıca araştırılmalıdır. Görüşümüze göre bu kontrol yapılmadan önceki pasaportla seyahat edilmesi, yurt dışında beklenmedik sorunlara yol açabilir.
Türk vatandaşlığını kaybetmeksizin yabancı bir devlet vatandaşlığını kazanan Türk vatandaşlarına ilişkin bildirim ve nüfus kütüğüne çok vatandaşlık açıklaması yapılması hususları ise 5901 sayılı Kanun’un 44. maddesinde düzenlenmiştir. Yurt dışında yaşayan çok vatandaşlıların askerlik durumu için çifte vatandaşların askerlik yükümlülüğü yazımıza bakabilirsiniz.
Eş ve Çocuklar
Karardan sonra aile üyelerinin durumu
| Aile üyesi | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Eş | Vatandaşlık kazanılması eşi etkilemez; eş kendi şartlarıyla ayrıca başvurabilir | 5901 m.20; Yönetmelik m.37 |
| Başvuruda gösterilen ergin olmayan çocuklar | Diğer ebeveynin rızasıyla ana veya babayla birlikte kazanır | 5901 m.20; Yönetmelik m.37, m.38 |
| Başvuruda gösterilmeyen ergin olmayan çocuklar | Başvuru formunda birlikte kazanması istenen çocuklar ayrıca gösterilir; formda gösterilmeyen çocuk için ayrıca işlem gerekir | 5901 m.20; VAT-3 formu |
| Ergin çocuklar | Kendi şartlarıyla ayrıca başvurur | 5901 m.11 ve diğer yollar |
| Karardan sonra doğan çocuklar | Ana veya babası Türk vatandaşı olduğundan, soybağı kurallarına göre doğumla Türk vatandaşıdır | 5901 m.7 |
| Yatırımcının yabancı eşi ve çocukları | İstisnai yol kapsamında yer alır | 5901 m.12/1-b |
Eşi Türk vatandaşı olan kişi bakımından, evlenme yoluyla vatandaşlık için aranan üç yıllık süre, eşin vatandaşlık kazanma tarihinden itibaren hesaplanır (Yönetmelik m.25/3). Çocukların ebeveynle birlikte vatandaşlık kazanması, rıza ve velayet için çocukların Türk vatandaşlığı rehberimize, yatırım yoluyla vatandaşlıkta eş ve çocukların durumu için yatırım yoluyla vatandaşlık yazımıza bakabilirsiniz.
Yeni Haklar ve Yükümlülükler
Anayasa’nın 66. maddesine göre Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür. Vatandaşlık kararıyla birlikte kişi, Anayasa ve kanunlarda vatandaşlara tanınan hak ve yükümlülüklerin muhatabı olur.
Vatandaşlıkla birlikte doğan başlıca hak ve yükümlülükler
| Hak veya yükümlülük | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Seçme ve seçilme | Vatandaşlar kanunda gösterilen şartlar çerçevesinde seçme, seçilme ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir | Anayasa m.67 |
| Kamu hizmetine girme | Her Türk kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir; devlet memurluğu için Türk vatandaşı olmak şarttır | Anayasa m.70; 657 sayılı Kanun m.48/A-1 |
| Vatan hizmeti | Vatan hizmeti her Türkün hakkı ve ödevidir; askerlik yükümlülüğü ilgili kanuna göre değerlendirilir | Anayasa m.72 |
| Kimlik kartı alma | Nüfus kütüğüne yazılmak ve kimlik kartı almak zorunludur | 5490 m.11 |
| Soyadı taşıma | Her Türk öz adından başka soyadı taşımak zorundadır | 2525 sayılı Kanun m.1 |
| Taşınmaz edinimi | Yabancılara özgü taşınmaz edinim sınırlamaları uygulanmaz | Yabancılara ilişkin hükümlerin kapsam dışı kalması |
Sonradan Türk vatandaşı olan erkeklerin askerlik yükümlülüğü, yaşa ve kişisel duruma göre ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konudur ve ayrı bir yazımızda ele alınacaktır. Askerlik işlemlerine ilişkin genel bilgi için askerlik erteleme ve muafiyet yazımıza bakabilirsiniz.
Karardan Sonra da Devam Eden Riskler: İptal ve Kaybettirme
Vatandaşlık kararı kesin bir güvence değildir. Türk vatandaşlığını kazanma kararı, ilgilinin yalan beyanı veya vatandaşlığı kazanmaya esas teşkil eden önemli hususları gizlemesi sonucunda verilmişse kararı veren makam tarafından iptal edilir (5901 m.31); Kanun bu iptal için bir süre öngörmez. İptal kararı karar tarihinden itibaren hüküm doğurur ve kişiye bağlı olarak vatandaşlık kazanan eş ve çocuklar hakkında da uygulanır (m.32). Ayrıca Kanun’un 29. maddesinde sayılan hâllerde vatandaşlık Cumhurbaşkanı kararıyla kaybettirilebilir.
Evlenme yoluyla kazanılan vatandaşlıkta iptal riskleri için danışıklı evlilik şüphesi rehberimize, kayıp ve iptalin ayrımı için vatandaşlığın kaybı yazımıza bakabilirsiniz.
Karardan Sonra Yapılacaklar Kontrol Listesi
- Karar tarihini ve tescil bilgilerini öğrenin; vatandaşlık karar tarihinden itibaren hüküm doğurur.
- Nüfus kaydınızdaki ad, soyadı, ana-baba adı ve doğum tarihinin doğru yazıldığını kontrol edin; hata varsa düzeltme isteyin.
- Nüfus müdürlüğüne şahsen başvurarak kimlik kartınızı alın.
- İlçe nüfus müdürlüğünden isim denklik belgesi alın ve birkaç örneğini saklayın.
- Bankalar, tapu, vergi, sosyal güvenlik ve işveren kayıtlarınızı yeni kimlik bilgilerinizle eşleştirin.
- Başvuruda gösterdiğiniz çocukların da tescil edildiğini kontrol edin; gösterilmeyen çocuklar için ayrı işlem gerekir.
- Eşinizin vatandaşlık durumunu ayrıca değerlendirin; kazanma eşi kendiliğinden etkilemez.
- Önceki ülkenizin vatandaşlık mevzuatını kontrol edin; çifte vatandaşlığa izin verip vermediğini öğrenin.
- Erkekseniz askerlik durumunuzu öğrenin.
- Başvuru sırasında verdiğiniz bilgilerle çelişen bir durum varsa hukuki destek alın; yalan beyan iptal sebebi olabilir.
Örnek Senaryolar
Aşağıdaki senaryolar gerçek kişilere ait değildir; karardan sonraki işlemleri göstermek için hazırlanmıştır.
Senaryo 1: Yeni Türkçe soyadı ve yurt dışındaki banka hesabı
Başvurucu vatandaşlık başvurusunda yeni bir Türkçe soyadı seçmiştir. Önceki ülkesindeki banka hesabı eski adıyla açılmıştır. Bankanın, iki kimliğin aynı kişiye ait olduğunu görebilmesi için isim denklik belgesi sunulması gerekir. Belge yurt dışında kullanılacaksa apostil gerekip gerekmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
Senaryo 2: Doğum tarihi yalnızca yıl olarak kayıtlı
Başvurucunun doğum belgesinde yalnızca doğum yılı yazılıdır ve başvuruda yazılı beyan vermiştir. Nüfus kaydında yaşının hesaplanmasında doğduğu yılın 1 Temmuz’u esas alınır (5490 m.39/2). Gerçek doğum tarihini gösteren bir belge sonradan elde edilirse, kaydın düzeltilmesi için nüfus müdürlüğüne veya mahkemeye başvurulabilir (5490 m.36).
Senaryo 3: Başvuruda gösterilmeyen çocuk
Başvurucu, başvuru sırasında yurt dışında yaşayan ergin olmayan çocuğunu formda göstermemiştir. Vatandaşlık kararı yalnızca başvurucu ve formda gösterilen çocuklar için verilmiştir. Bu çocuğun vatandaşlığı için ayrıca işlem yapılması gerekir; diğer ebeveynin rızası ve velayet belgeleri yeniden önem kazanır.
Senaryo 4: Yabancı kimlik numarasıyla edinilmiş taşınmaz
Başvurucu, yabancıyken yabancı kimlik numarasıyla bir daire satın almıştır. Vatandaş olduktan sonra daireyi satmak istediğinde tapu kaydındaki kimlik bilgileri ile yeni kimlik bilgileri arasında uyumsuzluk çıkabilir. Görüşümüze göre satıştan önce tapu müdürlüğüne başvurularak kayıtların eşleştirilmesi ve isim denklik belgesinin hazır tutulması gerekir.
Senaryo 5: Eşin durumu
Genel yoldan vatandaş olan başvurucunun yabancı eşi, eşinin vatandaşlığından kendiliğinden yararlanamaz (5901 m.20). Eş, Türk vatandaşıyla en az üç yıllık evlilik şartını eşin vatandaşlık kazanma tarihinden itibaren tamamladığında evlenme yoluyla başvurabilir (Yönetmelik m.25/3) veya kendi ikametine dayanarak genel yoldan başvurabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Vatandaşlığın başvuru tarihinden itibaren geçerli olduğunu sanmak; karar tarihinden itibaren hüküm doğurur.
- Karardan önce ikamet izninin süresini kaçırmak; karar çıkana kadar kişi yabancıdır.
- Nüfus kaydındaki ad, soyadı ve doğum tarihini kontrol etmeden kimlik kartı almak.
- İsim denklik belgesi almadan yurt dışındaki kayıtlarla işlem yapmaya çalışmak.
- Yabancı kimlik numarasıyla açılmış banka, tapu ve sigorta kayıtlarını güncellememek.
- Eşin de kendiliğinden vatandaş olduğunu düşünmek.
- Başvuruda gösterilmeyen çocukların da vatandaş olduğunu sanmak.
- Önceki ülkenin çifte vatandaşlık kurallarını kontrol etmemek.
- Vatandaşlık kararını kesin bir güvence sanıp başvurudaki beyanlarla çelişen işlemler yapmak.
Sıkça Sorulan Sorular
Vatandaşlık kararı ne zaman geçerli olur?
Yetkili makam kararıyla kazanılan Türk vatandaşlığı karar tarihinden itibaren hüküm ifade eder (5901 m.20/1; Yönetmelik m.36).
Vatandaşlık kararından sonra nüfusa nasıl kaydedilirim?
Türk vatandaşlığını kazananlar, yetkili makam kararı üzerine düzenlenen formlara uygun olarak aile kütüğüne tescil edilir (5490 m.20).
Kimlik kartı almak zorunlu mu?
Evet. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan her kişi yurt içinde nüfus müdürlüğüne, yurt dışında dış temsilciliğe başvurarak kimlik kartı almak zorundadır (5490 m.11). Biyometrik veri alınacağı için şahsen başvuru esastır (m.41/3).
Türkçe ad ve soyadı seçmek zorunda mıyım?
Hayır. Vatandaşlık başvuru formunda Türkçe ad ve soyadı alanları isteğe bağlıdır; mevcut ad ve soyadı korunacaksa Türkçe yazım kurallarına göre yazılır.
Soyadım yoksa ne olur?
2525 sayılı Soyadı Kanunu’na göre her Türk öz adından başka soyadı taşımak zorundadır (m.1). Bu nedenle soyadı kullanımı olmayan başvurucuların bir soyadı belirlemesi gerekir; yabancı ırk ve millet isimleri gibi bazı adlar soyadı olarak kullanılamaz (m.3).
Vatandaş olduktan sonra adımı değiştirebilir miyim?
Adın değiştirilmesi haklı sebeplere dayanarak hâkimden istenebilir (TMK m.27); uygulamada soyadı değişikliği talepleri de bu madde kapsamında incelenir.
İsim denklik belgesi nedir?
Sonradan Türk vatandaşlığını kazanan kişinin önceki ad ve soyadını ve vatandaşlık kazanma kararına ilişkin bilgileri gösteren, ilçe nüfus müdürlüklerinden alınan ve süresiz geçerli olan belgedir (NVİ 18.05.2022 talimatı).
İsim denklik belgesini kimler alabilir?
Sonradan vatandaşlık kazanan kişinin kendisi; ayrıca eşi, altsoyu, üstsoyu veya yetkili temsilcisi alabilir. Bunun için önceki ad ve soyadı bilgilerinin nüfus kayıtlarında yer alması gerekir.
Yabancı kimlik numaram ne olur?
Türk vatandaşlarının aile kütüğünde T.C. kimlik numarası yer alır (5490 m.7). Mevzuatta eski kayıtların nasıl aktarılacağı ayrıntılı düzenlenmediğinden, görüşümüze göre banka, tapu, vergi ve sigorta kayıtlarının yeni bilgilerle eşleştirilmesi için kurumlara ayrıca başvurulmalıdır.
Vatandaş olduktan sonra ikamet izni gerekir mi?
Hayır. 6458 sayılı Kanun yabancılara uygulanır ve yabancı, Türk Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişidir (6458 m.3). Karar tarihinden itibaren ikamet ve çalışma izni rejimi uygulanmaz.
Eski vatandaşlığımdan çıkmam gerekir mi?
5901 sayılı Kanun’da Türk vatandaşlığını kazanmak için önceki vatandaşlıktan çıkma şartı aranmaz. Ancak önceki ülkenizin hukuku, başka bir vatandaşlık kazandığınızda kendi vatandaşlığınızı kaybetmenizi öngörebilir; bunu ayrıca kontrol etmelisiniz.
Eşim de vatandaş olur mu?
Hayır. Yetkili makam kararıyla vatandaşlık kazanılması eşi etkilemez (5901 m.20). Eş kendi şartlarıyla ayrıca başvurabilir; evlenme yolunda üç yıllık süre, eşin vatandaşlık kazanma tarihinden itibaren hesaplanır (Yönetmelik m.25/3).
Çocuklarım da vatandaş olur mu?
Başvuruda gösterilen ergin olmayan çocuklar, diğer ebeveynin rızasıyla ana veya babayla birlikte vatandaşlık kazanır (5901 m.20). Karardan sonra doğan çocuklar ise doğumla Türk vatandaşıdır (m.7).
Doğum tarihimde gün ve ay yoksa nasıl kaydedilir?
Doğum ayı ve günü yazılmamış olanların yaşlarının hesaplanmasında doğduğu yılın 1 Temmuz’u esas alınır (5490 m.39/2).
Nüfus kaydımda hata varsa ne yapmalıyım?
Hatanın düzeltilmesi için nüfus müdürlüğüne başvurulabilir; nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür (5490 m.36).
Vatandaş olduktan sonra seçimlerde oy kullanabilir miyim?
Anayasa’nın 67. maddesine göre vatandaşlar kanunda gösterilen şartlar çerçevesinde seçme ve seçilme hakkına sahiptir. Seçmen kaydı ve diğer şartlar ilgili seçim mevzuatına göre değerlendirilir.
Devlet memuru olabilir miyim?
Devlet memurluğuna alınacaklarda Türk vatandaşı olmak şartı aranır (657 sayılı Kanun m.48/A-1). Diğer şartlar ayrıca değerlendirilir.
Yurt dışındayken vatandaşlık kararım çıktı, ne yapmalıyım?
Türk vatandaşları yurt dışında dış temsilciliğe başvurarak nüfus kütüklerine yazılmak ve kimlik kartı almak zorundadır (5490 m.11). Kimlik kartı, pasaport ve isim denklik belgesi işlemleri için bulunduğunuz ülkedeki Türk dış temsilciliğiyle iletişime geçebilirsiniz.
Vatandaşlık kararını nereden öğrenebilirim?
Mevzuatta olumlu kararın bildirim yöntemi ayrıntılı düzenlenmemiştir. Görüşümüze göre başvuruyu yaptığınız il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğünden bilgi alabilir, sonuç alamazsanız 3071 sayılı Kanun’un 7. maddesine göre dosyanızın aşamasını yazılı olarak sorabilirsiniz.
Vatandaşlığım sonradan iptal edilebilir mi?
Kazanma kararı yalan beyan veya önemli hususların gizlenmesi sonucunda verilmişse kararı veren makam tarafından iptal edilir (5901 m.31). İptal karar tarihinden itibaren hüküm doğurur ve kişiye bağlı olarak kazanan eş ve çocuklara da uygulanır (m.32).
İlgili Rehberler
- Türk Vatandaşlığı Nasıl Alınır? 2026 Rehberi
- Vatandaşlık Başvurusu İçin Gerekli Belgeler 2026
- Vatandaşlık Başvurum Yıllardır Sonuçlanmadı
- İsim ve Soyisim Değişikliği Davası Dilekçesi Örneği
- Yabancı Kimlik Numarası ve Adres Kaydı
- Yabancıların Türkiye’de Taşınmaz Edinmesi
- Çifte Vatandaşların Askerlik Yükümlülüğü
- Türk Vatandaşlığının Kaybı
- Vatandaşlık Başvurusu Reddi Rehberi
- Yabancılar Hukuku Rehberi
Yeni vatandaşlar için hukuki destek
Nüfus kaydı, ad-soyad, kayıtların güncellenmesi, aile üyelerinin vatandaşlığı ve eski vatandaşlığınızla ilgili sorularınızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp
