99 ile başlayan yabancı kimlik numarası, Türkiye’de resmî hayatın anahtarıdır; ikinci anahtar ise adres kaydıdır. Her ikisinin de dayanağı bellidir: numara 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) m. 99 ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu‘na, adres bildirimi ise 5490 m. 50 ve 51‘e dayanır. Süre de belirsiz değildir: adres değişikliği yirmi iş günü içinde bildirilmek zorundadır. İhmalin en pahalı sonucu para cezası değil, 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 35‘tir: bildirilmeyen adreste, evrakın kapıya asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır — yani siz haberdar olmasanız da süreler işlemeye başlar.
Mevzuat Haritası
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| YUKK m. 99 | Yabancı kimlik numarası |
| YUKK m. 98 | Yabancıların yükümlülükleri; yirmi iş günü içinde adres kaydı |
| YUKK m. 27 | Çalışma izninin ve Muafiyet Teyit Belgesinin ikamet izni sayılması |
| YUKK m. 46 | İnsani ikamet izni ve adres kaydı süresi |
| YUKK m. 3/1-(i) | İkamet adresi tanımı: adres kayıt sisteminde kayıtlı olunan yer |
| 5490 m. 50 | Adres beyanı; beyanla yükümlü kişiler ve yirmi iş günü |
| 5490 m. 51 | Adres değişikliği bildirimi; ev sahibi ve yönetici yükümlülüğü |
| 5490 m. 68 | İdari para cezaları |
| 7201 m. 35 | Adres değiştirmeyi bildirmeyene kapıya asma yoluyla tebligat |
| 7201 m. 10/2 | Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresinin bilinen son adres sayılması |
| 7201 m. 21/2 | Muhatap bulunmazsa ihbarnamenin kapıya yapıştırılması |
| 4817 s.K. | Yabancıların çalışma izinleri |
Numaranız var ama adresiniz sistemde doğru mu?
Hukukçular Evi Ankara — durumunuza özel değerlendirme için bize ulaşın.
Yabancı Kimlik Numarası: YUKK m. 99
Numara ayrı bir başvuruyla alınmaz; statüye bağlı olarak verilir.
Dayanak. YUKK m. 99, ikamet izni alan yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu hükümlerine göre yabancı kimlik numarası verileceğini düzenler. Yani numara, göç mevzuatı ile nüfus mevzuatının kesiştiği noktada doğar: izin YUKK’a göre verilir, numara 5490’ın sistemine kaydedilir.
Çalışma izni de ikamet izni sayılır. YUKK m. 27 uyarınca geçerli çalışma izni ile 4817 sayılı Kanun’un 10. maddesine istinaden verilen Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi, ikamet izni sayılır. Bu, çalışma izniyle gelen yabancının ayrıca ikamet izni almasına gerek bırakmaz.
Az bilinen bir hüküm: YUKK, tutuklu veya hükümlü olarak cezaevlerinde ya da idari gözetim altında geri gönderme merkezlerinde bulunan yabancılardan yabancı kimlik numarası bulunmayanlara, ikamet izni şartı aranmadan yabancı kimlik numarası verilebileceğini öngörür. Aynı hüküm, buralarda geçirilen sürelerin ikamet izni süresinin ihlali sayılmayacağını da belirtir. Cezaevindeki veya geri gönderme merkezindeki yabancı adına işlem yapılması bu sayede mümkün olur.
Turistin numarası olmaz. Vize veya vize muafiyeti kapsamında kısa süreli bulunan yabancıya bu numara verilmez. Tapu veya vergi gibi zorunlu işlemler için vergi dairelerinden alınan potansiyel vergi kimlik numarası ara çözümdür; ancak uzun vadeli hayat 99’lu numarayla kurulur.
Numaranın Açtığı Kapılar
| İşlem | Gereken |
|---|---|
| Banka hesabı | Kimlik numarası ve adres beyanı; bankalar ek belge isteyebilir |
| Vergi işlemleri | Kimlik numarası vergi kimlik numarası yerine geçebilir |
| Tapu işlemi | Numara olmadan tescil yapılamaz |
| Abonelikler | Elektrik, su, doğal gaz ve internet sözleşmeleri |
| Sosyal güvenlik | Sigortalılık tescili ve hizmet kayıtları |
| Noter işlemleri | Vekâletname, araç alım-satımı, muvafakat |
| e-Devlet | PTT’den alınan şifreyle erişim; başvuru ve adres takibi |
Son satır süreç yönetiminin anahtarıdır. Elektronik hizmet portalına erişim sağlandığında ikamet izni durumu, başvuru aşamaları, adres kaydı ve bildirimler tek yerden izlenebilir. Bu erişim kurulmadığında her sorgu için fiziksel başvuru gerekir ve bildirimler kaçırılır. Numara alındıktan sonra ilk yapılacak işlerden biri portal erişiminin aktifleştirilmesidir.
İsim yazımı tek olmalıdır. Pasaporttaki yazım ile sistem kaydı arasındaki farklar (özel karakterler, çift isimler) bankada ve tapuda işlem tıkar. Düzeltme, kayıt merciinde pasaport esas alınarak yapılır; düzeltme sonrası kaydın portaldan doğrulanması gerekir.
Numara değişmez, belge yenilenir. İzin belgesinin kaybı veya süresinin dolması numarayı etkilemez; yenilenen yalnızca belgedir.
Adres Kaydı: 5490 m. 50 ve 51
Adres kaydı bir formalite değil, kanuni yükümlülüktür ve süresi açıkça yazılıdır.
Kural (5490 m. 50). Türkiye’de oturan Türk vatandaşları ile yabancılar, adres beyanında bulunmakla yükümlüdür ve adres bildiriminin yirmi iş günü içinde yapılması zorunludur. Beyandaki bilgilerin doğruluğundan beyan sahibi sorumludur.
Değişiklik bildirimi (5490 m. 51/1). m. 50’de sayılan yükümlüler, yerleşim yeri adreslerine ilişkin değişiklikleri yirmi iş günü içinde ilçe nüfus müdürlüklerine bildirmekle yükümlüdür.
| Kim | Ne yapar | Süre |
|---|---|---|
| Kişi (yabancı dâhil) | Adres değişikliğini ilçe nüfus müdürlüğüne bildirir | Yirmi iş günü |
| Resmî kurum | Kendisine teslim edilen adres beyan formunu nüfus müdürlüğüne gönderir | On iş günü |
| Konut sahibi, apartman ve site yöneticisi | Sorumluluk alanındaki adres değişikliklerini takip eder ve muhtara bildirir | Yirmi iş günü |
| Belediye / il özel idaresi | Adres bileşenlerindeki değişiklikleri veri tabanına işler | On iş günü |
| Muhtar | Bildirilmemiş değişiklikleri nüfus müdürlüğüne bildirir | Her ayın son haftası |
Alternatif bildirim kanalı vardır. m. 51/1 uyarınca, yerleşim yeri adresine dayalı hizmet almak üzere herhangi bir resmî kuruma yapılan müracaatlarda adres değişikliği beyanı, adres beyan formuna işlenerek o kuruma teslim edilebilir; kurum bu formu en geç on iş günü içinde ilçe nüfus müdürlüğüne gönderir.
Bildirmek zorunda olmadığınız değişiklik. m. 51/2 uyarınca adres bileşenlerinde (sokak adının değişmesi, kapı numarasının yenilenmesi gibi) meydana gelen değişiklikler bakımından kişilerin bildirim sorumluluğu yoktur; bunlar belediyelerce on iş günü içinde ulusal adres veri tabanına işlenir.
Yabancıya Özgü Süreler: YUKK m. 98 ve 46
5490’ın genel kuralı yanında, YUKK yabancılar için ayrıca ilk kayıt yükümlülüğü öngörür.
| Durum | Sürenin başlangıcı | Süre |
|---|---|---|
| Konsolosluktan ikamet veya çalışma izni alarak gelen yabancı | Türkiye’ye giriş tarihi | En geç yirmi iş günü |
| İnsani ikamet izni alan yabancı | İznin veriliş tarihi | En geç yirmi iş günü |
| Türkiye’de adres değiştiren yabancı | Taşınma tarihi | Yirmi iş günü (5490 m. 51) |
İlk satır sıkça atlanır. Konsolosluktan izin alarak gelen yabancı için süre, iznin verildiği tarihten değil Türkiye’ye giriş tarihinden işler. Havalimanından çıkıldığı anda sayaç başlar.
Tanım da kanundadır. YUKK m. 3/1-(i) uyarınca “ikamet adresi”, Türkiye’de adres kayıt sisteminde kayıtlı olunan yerdir. Yani yabancının hukuken adresi, fiilen oturduğu yer değil sistemde görünen yerdir. Bu tanım, aşağıdaki tebligat sonucunun temelini oluşturur.
Adresiniz eski görünüyorsa, tebligatlar oraya gidiyor demektir.
Hukukçular Evi Ankara — kaçırılmış tebligat ve süre sorunları için bize ulaşın.
En Pahalı Fatura: Tebligat Kanunu m. 35
Adres bildirmemenin asıl bedeli para cezası değildir. Bedel, 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 35‘te yazılıdır.
Kural. Kendisine veya adresine kanunun gösterdiği usullere göre tebliğ yapılmış olan kimse, adresini değiştirirse yenisini bildirmeye mecburdur. Adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde, tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.
Sonuç şudur: siz o adreste oturmasanız, hatta Türkiye’de olmasanız bile tebligat geçerli sayılır ve süreler işlemeye başlar. İtiraz süresi, dava açma süresi, savunma süresi — hepsi asılma tarihinden itibaren akar. Yabancı için bu, ikamet izninin iptali veya sınır dışı kararı gibi statüye ilişkin işlemlerde savunma hakkının fiilen kaybı anlamına gelir.
İki destekleyici hüküm. m. 10/2 uyarınca adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresi bilinen son adres sayılır ve tebligat oraya yapılır. m. 21/2 uyarınca muhatap adreste bulunamazsa, ihbarname kapıya yapıştırılır ve tebliğ tarihi bu yapıştırma tarihidir.
Üç hüküm birlikte okunduğunda tablo nettir: sistem sizi kayıtlı adresinizde arar, bulamazsa kapıya asar ve o tarihi tebliğ sayar. Adres kaydını güncel tutmak, bu zincirin tek kırılma noktasıdır.
İhmalin Üç Faturası
| Sonuç | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| 1. İdari para cezası | Adres bildirim yükümlülüğünü süresinde yerine getirmeyenlere idari para cezası; gerçeğe aykırı beyan daha ağır yaptırıma tabidir | 5490 m. 68 |
| 2. İzin süreçlerinin tıkanması | Uzatma başvurularında sistemdeki adresle fiilî durumun tutarlılığı denetlenir; çelişki dosyayı yavaşlatır | YUKK ikamet izni hükümleri |
| 3. Tebligat riski | Kapıya asma tarihi tebliğ tarihi sayılır; süreler işler, kararlar gıyapta kesinleşir | 7201 m. 35 |
Gerçeğe aykırı beyan ayrı bir sorundur. Fiilen oturulmayan bir adresin beyan edilmesi yalnızca idari yaptırım değil, denetim riski de doğurur. Aynı adreste açıklanamayan kalabalık kayıtlar sahte adres denetimlerinin konusudur; “arkadaşın adresini yazıverme” pratiği iki tarafı da riske atar.
Ev Sahibi ve Yöneticinin Yükümlülüğü
Bu, yazılarda en çok atlanan noktadır: adres kaydı yalnızca oturanın değil, konutu sağlayanın da yükümlülüğüdür.
5490 m. 51/3 uyarınca; müstakil konut sahipleri ile apartman ve site yöneticileri ve lojman idareleri sorumluları, sorumluluk alanlarındaki yerleşim yeri adresine ilişkin değişiklikleri yirmi iş günü içinde, muhtarlar ve m. 50’de sayılan beyan yükümlüleriyle iş birliği içinde takip etmek ve ortaya çıkan farklılıkları muhtarlara bildirmekle yükümlüdür.
Muhtarın rolü (m. 51/5). Muhtarlar, nüfus müdürlüklerince kendilerine iletilen adres değişikliği listelerini inceler, mahallindeki değişikliklerle karşılaştırır ve bildirilmemiş olanları her ayın son haftası içinde ilçe nüfus müdürlüğüne bildirir.
Ev sahibi için pratik sonuç: kiracının çıkışında kaydın güncellenmesini takip etmek yalnızca nezaket değil, kanuni bir takip yükümlülüğünün parçasıdır. Aksi hâlde taşınmazın adresi üzerine yeni tebligatlar birikir ve mülk sahibi, tanımadığı kişilere ait icra ve dava evrakıyla karşılaşır. Taahhütname veren malikin, o kişinin fiilen orada kaldığını bilmesi gerekir.
Taşınma Günü Protokolü
1. Belgeyi imza günü alın. Kira sözleşmesinin aslı — kimlik bilgileri pasaport yazımıyla birebir — ya da konutu sağlayanın taahhütnamesi.
2. Sayacı taşınma gününden başlatın. Yirmi iş günü randevu yoğunluğu gerekçesiyle durmaz; başvurunun kayıt numarasını arşivleyin.
3. Kaydı portaldan doğrulayın. Sistemde görünmeyen bildirim, yapılmamış bildirimdir.
4. Ekosisteme yayın. Banka, işveren, sosyal güvenlik, okul ve abonelikler — tebligat yalnız devletten gelmez.
5. Eski adresle bağı belgeli kapatın. Çıkış tarihli kira feshi veya devir tutanağı, ileride “o dönem oradaydı” karışıklıklarının panzehiridir.
6. Konsolosluktan izinle geldiyseniz girişten itibaren sayın. Süre iznin tarihinden değil, Türkiye’ye giriş tarihinden işler.
Sorun Çözme
| Sorun | Yapılacak |
|---|---|
| İzin onaylandı, numara sistemlere düşmedi | İl göç idaresinden durumun sorgulanması ve belge talebi |
| Pasaport ile sistem kaydında isim farkı | Kayıt merciinde pasaport esas alınarak düzeltme; her belgede tek yazım |
| İzin belgesi kaybı | Belge yenilenir; numara değişmez |
| Adres bildirimi süresi kaçtı | Derhâl bildirim yapılmalı; gecikme cezayı doğurur ancak tebligat riskini durdurur |
| Eski adrese tebligat yapıldığı öğrenildi | Tebliğ tarihi ve usulü incelenmeli; m. 35 şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilmeli |
| Mülkünüzde oturmayan kişi kayıtlı görünüyor | Muhtar ve nüfus müdürlüğüne bildirim; m. 51/3 takip yükümlülüğü |
Dördüncü satır önemlidir. Süre kaçırılmış olsa bile bildirim geciktirilmemelidir. Gecikmiş bildirim idari para cezasını ortadan kaldırmaz; ancak bundan sonraki tebligatların doğru adrese yapılmasını sağlar ve m. 35 riskini keser.
Kontrol Listesi
1. Numara statüye bağlıdır. Ayrı başvuru yoktur; izin verildiğinde numara doğar (YUKK m. 99).
2. Çalışma izni ikamet izni sayılır. YUKK m. 27 — ayrıca ikamet izni gerekmez.
3. Girişten itibaren yirmi iş günü. Konsolosluktan izinle gelende sayaç girişte başlar.
4. Taşınmada yirmi iş günü. 5490 m. 51 — ilçe nüfus müdürlüğüne.
5. Resmî kuruma da verilebilir. Adres beyan formu kuruma teslim edilebilir; kurum on iş günü içinde iletir.
6. Sokak adı değişti diye koşmayın. Adres bileşeni değişikliğinde bildirim sorumluluğunuz yoktur.
7. Portaldan doğrulayın. Görünmeyen bildirim yapılmamıştır.
8. m. 35’i unutmayın. Kapıya asma tarihi tebliğ tarihi sayılır.
9. Gerçeğe aykırı beyandan kaçının. Yaptırımı daha ağırdır ve denetim doğurur.
10. Ev sahibiyseniz takip edin. m. 51/3 size de yükümlülük yükler.
11. İsim yazımını tekleştirin. Pasaport esas alınır.
12. Süre kaçtıysa yine de bildirin. Geç bildirim tebligat riskini keser.
Numara ve Adresin Diğer İşlemlere Etkisi
İki anahtarın eksikliği yalnızca göç dosyasını değil, yabancının bütün hukuki işlemlerini etkiler.
| Alan | Numara olmadan | Adres güncel değilse |
|---|---|---|
| Taşınmaz edinimi | Tapuda tescil yapılamaz | Tapu ve vergi yazışmaları eski adrese gider |
| İş ilişkisi | Sigortalılık tescili kurulamaz | İşveren kayıtları ile resmî kayıt çelişir |
| Vergi | Mükellefiyet kurulamaz | İhbarname ve ödeme emri eski adrese tebliğ edilir |
| Dava ve icra | Taraf teşkili güçleşir | 7201 m. 35 devreye girer; süreler kaçar |
| Bankacılık | Hesap açılamaz | Teyit ve bildirimler ulaşmaz |
| İkamet izni uzatma | Başvuru kurulamaz | Fiilî durumla çelişki; dosya yavaşlar |
Dördüncü satır en ağır olanıdır. Bir icra takibinde veya davada tebligatın usulüne uygun sayılması, yabancının hiç haberi olmadan ödeme emrinin kesinleşmesine veya gıyapta karar verilmesine yol açar. Bu noktada yapılabilecek tek şey tebliğ usulünün denetlenmesidir — ki bu da ancak durum öğrenildiğinde mümkündür.
Taşınmaz edinen yabancı için ayrıca not. Tapu işlemi numara olmadan yapılamaz; işlem sonrasında da emlak vergisi ve tapu yazışmaları kayıtlı adrese gönderilir. Ayrıntı için: yabancıların taşınmaz edinmesi.
Dijital Takip: Portal Erişimi
Numara alındıktan sonra atılacak ilk adım, elektronik hizmet portalına erişimin kurulmasıdır. Bunun hukuki bir işlevi vardır: bildirimin yapıldığını ispatlamak.
Neden kritik? Adres bildiriminin yapıldığı, sistemde görünmesiyle anlaşılır. Kuyrukta beklenip form doldurulmuş olması tek başına yeterli değildir; kayıt sisteme işlenmemişse, hukuken bildirim yapılmamış sayılır ve 5490 m. 51’deki yirmi iş günlük süre işlemeye devam eder.
| Kayıt | Neden izlenmeli |
|---|---|
| Yerleşim yeri adresi | Tebligatın gideceği yer; 7201 m. 10/2 bakımından bilinen son adres |
| İkamet izni durumu ve süresi | Uzatma başvurusunun zamanlaması |
| Başvuru aşamaları | Eksik belge bildirimlerinin kaçırılmaması |
| Sigortalılık ve hizmet dökümü | Çalışma izninin fiilî durumla uyumu |
| Dava dosyası sorgusu | Haberdar olunmayan dosyaların erken fark edilmesi |
Son satır bir erken uyarı sistemidir. Adres kaydı eskimiş bir yabancı için, hakkında açılmış bir dosyayı öğrenmenin en hızlı yolu portaldan yapılacak periyodik sorgudur. Tebligat kapıya asılmış olsa bile, dosyanın varlığı burada görünür ve itiraz imkânı tümüyle kapanmadan harekete geçilebilir.
İki Sistem, Tek Kayıt
Yabancı için adres kaydı iki ayrı mevzuatın kesişiminde durur ve bu kesişim çoğu zaman karışıklık yaratır.
| Konu | Kaynak | İçerik |
|---|---|---|
| Adres kayıt sistemi ve bildirim süresi | 5490 | m. 50-51: yirmi iş günü; ilçe nüfus müdürlüğü |
| İlk kayıt yükümlülüğü | YUKK | m. 98: girişten itibaren yirmi iş günü |
| Kimlik numarası | YUKK + 5490 | m. 99: numara 5490 sistemine göre verilir |
| İkamet adresi tanımı | YUKK | m. 3/1-(i): adres kayıt sisteminde kayıtlı olunan yer |
| İdari para cezası | 5490 | m. 68 |
| Tebligatın sonucu | 7201 | m. 10, 21 ve 35 |
Kesişimin anlamı şudur: yabancı, bildirimini göç idaresine yaptığını düşünse bile adres kaydı 5490 sisteminde tutulur. YUKK m. 3/1-(i) ikamet adresini doğrudan bu sisteme bağladığından, göç dosyasındaki adres ile nüfus kaydındaki adresin aynı olması gerekir. İkisi arasındaki fark, hem izin sürecinde çelişki hem de tebligat riski doğurur.
Çalışma izni boyutu. Çalışma izniyle bulunan yabancının işvereni de adres ve iletişim bilgilerini güncel tutmalıdır; İK dosyasındaki adresle resmî kayıt arasındaki uyum, denetimde aranan basit ama belirleyici bir unsurdur. Ayrıntı: yabancıların çalışma izni.
Yanında Kalanlar ve Taahhütname
Kendi adına kira sözleşmesi bulunmayan yabancı, başkasının konutunda kalıyorsa kayıt farklı yürür.
Belgesiz beyan kabul edilmez. 5490 m. 50 uyarınca beyandaki bilgilerin doğruluğundan beyan sahibi sorumlu olduğundan, yerleşilen konutu belgeleyen evrak aranır: kira sözleşmesi, kendi konutunda ise tapu, yanında kalınıyorsa konutu sağlayanın taahhütnamesi.
Taahhütname bir beyan değil, bir sorumluluktur. Taahhütname veren malik veya kiracı, o kişinin fiilen orada kaldığını beyan etmiş olur. Gerçeğe aykırı bir taahhütname, 5490 m. 68 kapsamındaki yaptırım riskini taahhüt verene de taşır.
Aynı adreste kalabalık kayıt denetim doğurur. Bir konutun fiilî kapasitesiyle bağdaşmayan sayıda kayıt, sahte adres denetimlerinin tipik tetikleyicisidir. Böyle bir denetimde yalnızca kayıtlı kişiler değil, taahhütname veren ve m. 51/3 uyarınca takip yükümlülüğü bulunan konut sahibi veya yönetici de muhatap olur.
Çıkışta kaydı kapatın. Yanında kalınan konuttan ayrılırken yeni adresin bildirilmesi, yalnızca ayrılanın değil konutu sağlayanın da yararınadır: aksi hâlde o adrese yeni tebligatlar birikmeye devam eder.
Süre Hesabı: “İş Günü” Ne Demek?
Mevzuat takvim günü değil iş günü der; bu, pratikte yaklaşık dört haftalık bir pencere yaratır.
İş günü, hafta sonları ve resmî tatiller dışında kalan günlerdir. Yirmi iş günü, araya giren tatillere göre takvimde bir aya yakın bir süreye karşılık gelir.
Ancak bu bir rahatlık değildir. Süre taşınma tarihinden işler ve randevu bulunamaması, kurum yoğunluğu veya belge temininde gecikme süreyi durdurmaz. Bu nedenle doğru yaklaşım, süreyi sonuna kadar kullanmak değil; taşınmadan önce belgeyi hazırlayıp ilk hafta içinde bildirimi tamamlamaktır. Başvurunun kayıt numarası mutlaka saklanmalıdır.
Mücbir sebep iddiası ayrı değerlendirilir. Doğal afet, hastanede yatış veya yurt dışında bulunma gibi hâllerde, belgelendirilmek kaydıyla süre aşımı ayrıca değerlendirilebilir. Bu, kuralın kendisini ortadan kaldırmaz; yalnızca somut olayda savunma imkânı doğurur.
Sıkça Sorulan Sorular
Yabancı kimlik numarası nasıl alınır?
Ayrıca başvurulmaz. YUKK m. 99 uyarınca ikamet izni alan yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu hükümlerine göre yabancı kimlik numarası verilir; numara statüye bağlı olarak doğar.
Çalışma izni varsa ayrıca ikamet izni gerekir mi?
Hayır. YUKK m. 27 uyarınca geçerli çalışma izni ile 4817 sayılı Kanun’un 10. maddesine istinaden verilen Çalışma İzni Muafiyet Teyit Belgesi, ikamet izni sayılır.
Turist olarak numara alabilir miyim?
Hayır. Vize veya vize muafiyeti kapsamındaki kısa süreli kalışta bu numara verilmez. Tapu veya vergi gibi zorunlu işlemler için vergi dairelerinden potansiyel vergi kimlik numarası alınabilir.
Cezaevindeki veya geri gönderme merkezindeki yabancıya numara verilir mi?
Verilebilir. YUKK, bu kişilerden yabancı kimlik numarası bulunmayanlara ikamet izni şartı aranmadan numara verilebileceğini öngörür; buralarda geçirilen süreler ikamet izni süresinin ihlali sayılmaz.
Adres bildirimi için süre ne kadar?
Yirmi iş günü. 5490 m. 50 adres bildiriminin yirmi iş günü içinde yapılmasını zorunlu kılar; m. 51/1 ise adres değişikliklerinin aynı süre içinde ilçe nüfus müdürlüklerine bildirilmesini öngörür.
Türkiye’ye yeni geldim, süre ne zaman başlar?
Konsolosluktan ikamet veya çalışma izni alarak gelen yabancılar bakımından süre Türkiye’ye giriş tarihinden işler ve en geç yirmi iş günü içinde adres kayıt sistemine kayıt yaptırılması gerekir. İnsani ikamet izninde ise süre iznin veriliş tarihinden başlar.
Bildirimi nüfus müdürlüğü dışında bir yere yapabilir miyim?
Evet. m. 51/1 uyarınca yerleşim yeri adresine dayalı hizmet almak üzere bir resmî kuruma yapılan müracaatta beyan, adres beyan formuna işlenerek o kuruma teslim edilebilir; kurum formu en geç on iş günü içinde ilçe nüfus müdürlüğüne gönderir.
Sokağımın adı değişti, bildirmem gerekir mi?
Hayır. m. 51/2 uyarınca adres bileşenlerindeki değişiklikler bakımından kişilerin bildirim sorumluluğu yoktur; bunlar belediyelerce on iş günü içinde ulusal adres veri tabanına işlenir.
Bildirmezsem ne olur?
Üç sonuç doğar: 5490 m. 68 uyarınca idari para cezası, ikamet ve çalışma izni uzatma süreçlerinde tutarsızlık sorunu ve en ağırı — 7201 m. 35 uyarınca tebligatın geçerli sayılması.
Tebligat Kanunu m. 35 tam olarak ne diyor?
Adresini değiştiren kimse yenisini bildirmediği ve adres kayıt sisteminde yerleşim yeri adresi de tespit edilemediği takdirde, tebliğ olunacak evrakın bir nüshası eski adrese ait binanın kapısına asılır ve asılma tarihi tebliğ tarihi sayılır.
O adreste oturmuyorsam tebligat yine geçerli mi?
Evet. Hukuken adresiniz, fiilen oturduğunuz yer değil adres kayıt sisteminde kayıtlı olan yerdir (YUKK m. 3/1-(i)). 7201 m. 10/2 uyarınca bu adres bilinen son adres sayılır ve usulüne uygun tebligat sonuç doğurur.
Muhatap evde yoksa ne olur?
7201 m. 21/2 uyarınca ihbarname kapıya yapıştırılır ve tebliğ tarihi, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarihtir.
Ev sahibinin de yükümlülüğü var mı?
Evet. 5490 m. 51/3 uyarınca müstakil konut sahipleri ile apartman ve site yöneticileri, sorumluluk alanlarındaki adres değişikliklerini yirmi iş günü içinde takip etmek ve farklılıkları muhtarlara bildirmekle yükümlüdür.
Mülkümde oturmayan biri kayıtlı görünüyor, ne yapmalıyım?
Durumu muhtara ve ilçe nüfus müdürlüğüne bildirin. m. 51/3’teki takip yükümlülüğü size aittir; aksi hâlde taşınmazınızın adresine tanımadığınız kişiler adına tebligat gelmeye devam eder.
Başkasının adresini beyan etmenin riski nedir?
Gerçeğe aykırı beyan, süresinde bildirmemekten daha ağır yaptırıma tabidir ve sahte adres denetimlerinin konusudur. Aynı adreste açıklanamayan kalabalık kayıtlar denetim doğurur; risk beyan eden ile adresi veren arasında paylaşılır.
Bildirim süresini kaçırdım, ne yapmalıyım?
Derhâl bildirin. Gecikme idari para cezasını ortadan kaldırmaz; ancak bundan sonraki tebligatların doğru adrese yapılmasını sağlayarak m. 35 riskini keser.
Numaram değişir mi?
İzin belgesinin kaybı veya yenilenmesi numarayı etkilemez; yenilenen yalnızca belgedir.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 3, 27, 46, 98 ve 99; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 50, 51 ve 68; 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 10, 21 ve 35; 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun m. 10. İdari para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden ve ikincil düzenlemeler değişebileceğinden, başvuru tarihinde yürürlükteki metnin ve güncel tutarların teyidi gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.
