Türkiye’de yabancı uyruklu bir kişinin yasal olarak çalışabilmesi 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu kapsamında verilen çalışma izni ile mümkündür. 13/8/2016 tarihinde yürürlüğe giren bu Kanun, m. 27/7 ile mülga 4817 sayılı Kanun’u yürürlükten kaldırmıştır. Kanun’un yapısı çoğu kaynakta yanlış aktarılır: süreli, süresiz ve bağımsız çalışma izinleri ayrı maddelerde değil, tek bir maddede — m. 10’da toplanmıştır; Turkuaz Kart ise m. 11‘dedir. Bu rehber, izin türlerini, süreleri, iptal hâllerini, yaptırımları ve itiraz yolunu fıkra düzeyinde ele alır.
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
Mevzuat Haritası
| Madde | Başlık ve konu |
|---|---|
| m. 3 | Tanımlar: bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni, Turkuaz Kart, kanuni çalışma izni süresi |
| m. 6 | Çalışma izninde yetki ve yükümlülük; izinsiz çalışma yasağı |
| m. 7 | Başvuru ve değerlendirme; uzatmada altmış gün, eksiklikte otuz gün, karar otuz gün |
| m. 8 | Ön izin: sağlık, eğitim ve öğretim elemanları |
| m. 9 | Başvurunun reddi: sekiz bentlik ret sebepleri |
| m. 10 | Çalışma izni türleri: süreli (f.1-2), süresiz (f.3-4), şirket ortakları (f.5), bağımsız (f.6-8) |
| m. 11 | Turkuaz Kart: üç yıllık geçiş süresi ve 180 gün kuralı |
| m. 12 | Çalışma izninin mahiyeti: ikamet izni yerine geçmesi, altı ay içinde gelme zorunluluğu |
| m. 13 | Çalışma izni muafiyeti; muafiyet sürelerinin hesaba katılmaması |
| m. 15 | Geçerlilik ve iptal hâlleri (yurt dışında kalma süreleri dâhil) |
| m. 16 | Çalışma izninin istisnai olarak verilebileceği yabancılar |
| m. 17, 19, 20 | Uluslararası koruma kapsamındakiler, yabancı öğrenciler, mühendis ve mimarlar |
| m. 21 | İdari itiraz ve yargı yolu: tebliğden itibaren otuz gün |
| m. 22 | Bildirim yükümlülüğü: on beş gün |
| m. 23 | Denetim ve idari para cezaları (f.5), tekrarda bir kat artırım (f.6) |
| m. 24 | Belgenin pasaporttan altmış gün kısa süreli düzenlenmesi |
Temel Yasak ve İzin Rejimi: m. 6
Kanun’un omurgası m. 6’dadır. Birinci fıkra, çalışma izninin m. 4‘e göre belirlenen uluslararası işgücü politikası esas alınarak Bakanlıkça verileceğini söyler. İkinci fıkra ise yasağı kurar: “Bu Kanun kapsamında yer alan yabancıların çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışmaları veya çalıştırılmaları yasaktır.”
Üçüncü ve dördüncü fıkralar iki istisna tanır: diğer kanunlarda ya da Türkiye’nin taraf olduğu anlaşmalarda çalışma izni almadan çalışabileceği belirtilen yabancılar ile 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 28 kapsamında olanların (mavi kart sahipleri) çalışma hakkı saklıdır.
Başvuru ve Süreler: m. 7
Nereye başvurulur (m. 7/1-2)? Başvurular yurt içinde doğrudan Bakanlığa, yurt dışında yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçilikleri veya başkonsolosluklarına yapılır; yurt dışı başvuruları temsilcilikçe Bakanlığa iletilir. Başvurular ayrıca yetkili aracı kurum tarafından da yapılabilir.
| Konu | Süre | Fıkra |
|---|---|---|
| Uzatma başvurusu | İzin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan; sonra yapılanlar reddedilir | m. 7/3 |
| Eksik bilgi veya belge | Değerlendirme ertelenir; erteleme, belgelenmiş mücbir sebep dışında otuz günü aşamaz; sonunda tamamlanmayan başvurular reddedilir | m. 7/7 |
| Karar süresi | Usulüne uygun başvuruların değerlendirilmesi, bilgi ve belgeler tam olmak kaydıyla otuz gün içinde tamamlanır | m. 7/8 |
m. 7/3 gözden kaçmamalıdır. Uzatma başvurusu için tanınan pencere altmış gündür ve bu pencerenin dışına çıkıldığında — yani izin süresi dolduktan sonra yapılan başvurularda — talep esası incelenmeden reddedilir. Bu, uygulamada en sık yaşanan hak kaybıdır.
Ön izin (m. 8). Mesleki yeterlilik gerektiren sağlık ve eğitim hizmetlerinde çalışacak yabancıların başvurularının değerlendirilmesinde ön izin zorunludur; sağlıkta Sağlık Bakanlığı, eğitimde Millî Eğitim Bakanlığı yetkilidir. 2547 sayılı Kanun m. 34 uyarınca çalışacak yabancı öğretim elemanlarına ise çalışma izni, Yükseköğretim Kurulunun ön iznine istinaden verilir. Uzatma başvuruları da ön izne tabidir (m. 8/5).
Ret Sebepleri: m. 9’un Sekiz Bendi
Madde, ret sebeplerini sınırlı biçimde sayar:
(a) Uluslararası işgücü politikasına uygun olmayan; (b) sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapılan; (c) yabancı istihdam edilmesine ilişkin gerekçesi yeterli görülmeyen; (ç) diğer kanunlarda Türk vatandaşlarına hasredilen iş ve meslekler için yapılan; (d) gerekli nitelik ve uzmanlığı taşımadığı anlaşılan yabancılara ilişkin; (e) Bakanlıkça belirlenen değerlendirme kriterlerini karşılamayan; (f) 6458 sayılı Kanun’un 7, 15 ve 54. maddeleri kapsamında olduğu İçişleri Bakanlığınca bildirilen yabancılara ilişkin; (g) kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından sakınca görülen; (ğ) Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü hariç, Türkiye’nin tanımadığı veya diplomatik ilişkisi bulunmadığı ülke vatandaşları için yapılan; (h) kanuni süresi içinde yapılmayan veya eksiklikleri tamamlanmayan başvurular reddedilir.
Ön izin alanlara tanınan kolaylık. m. 8/3 uyarınca ön izin alan yabancıların başvurularının değerlendirilmesinde m. 9/1-(d) bendi (nitelik ve uzmanlık) uygulanmaz.
Çalışma İzni Türleri: Hepsi m. 10’da
Bu, yazının en çok yanlış aktarılan kısmıdır. Süreli, süresiz ve bağımsız çalışma izinleri ayrı maddelerde değil, m. 10’un fıkralarında düzenlenmiştir. “Süresiz çalışma izni m. 13’te”, “bağımsız çalışma izni m. 12’de” biçimindeki atıflar yanlıştır: m. 12 çalışma izninin mahiyetini, m. 13 ise çalışma izni muafiyetini düzenler.
| Fıkra | Düzenlediği konu |
|---|---|
| m. 10/1 | İlk başvuruda, iş veya hizmet sözleşmesinin süresini aşmamak koşuluyla belirli bir işyerinde belirli bir işte çalışmak şartıyla en çok bir yıl |
| m. 10/2 | Aynı işverene bağlı ilk uzatmada en çok iki yıl, sonraki uzatmalarda en çok üç yıla kadar; farklı işveren yanında çalışmak için yapılan başvurular birinci fıkra kapsamındadır |
| m. 10/3 | Süresiz çalışma izni: uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olanlar başvurabilir; şartları taşımak mutlak hak sağlamaz |
| m. 10/4 | Süresiz izin sahibinin hakları; seçme, seçilme, kamu görevlerine girme hakkı ve askerlik yükümlülüğü yoktur |
| m. 10/5 | Limited şirket ortağı olan müdür, anonim şirket ortağı olan yönetim kurulu üyesi, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin yönetici komandite ortağı çalışma izni alarak çalışabilir |
| m. 10/6-7 | Bağımsız çalışma izni: profesyonel meslek mensuplarına özel şartlarla; değerlendirmede eğitim, deneyim, bilim-teknolojiye katkı, ekonomiye ve istihdama etki, şirket ortağıysa sermaye payı |
| m. 10/8 | Bağımsız çalışma izni, maddedeki süre sınırlamalarına tabi olmaksızın süreli düzenlenir |
“Sekiz yıl kesintisiz” ifadesi kanunda yoktur. m. 10/3 “en az sekiz yıl kanuni çalışma izni” der. “Kanuni çalışma izni süresi” ise m. 3/1-(e)’de tanımlanmıştır: yabancının kanuni yükümlülüklerinin yerine getirilmesi suretiyle çalışma izniyle çalıştığı süre. Ölçüt kesintisizlik değil, sürenin kanuni nitelik taşımasıdır.
Kritik ayrıntı — muafiyet süresi sayılmaz. m. 13/6 uyarınca çalışma izni muafiyetiyle geçirilen süreler, kanuni çalışma izni veya ikamet izni sürelerinin hesabında dikkate alınmaz. Muafiyet kapsamında çalışılan yıllar sekiz yıllık süreye eklenmez.
Bağımsız çalışma izninde “üç yıl ikamet” şartı yoktur. m. 10/7 bu yönde bir süre şartı içermez; değerlendirme ölçütleri niteliksel olarak sayılmıştır. Ayrıca m. 10/8 uyarınca bağımsız çalışma izni süresiz değil, süreli düzenlenir — yalnızca maddedeki bir/iki/üç yıllık kademelere tabi değildir.
Turkuaz Kart: m. 11 ve 180 Gün Kuralı
Kime verilir (m. 11/1)? Eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, bilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki faaliyetinin veya yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi ile Danışma Kurulu önerileri ve Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara göre başvurusu uygun görülen yabancılara.
Nitelikli yabancı ölçütü (m. 11/5). Akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar; bilim, sanayi ve teknolojide ülkemiz bakımından stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkmış olanlar; ihracat, istihdam veya yatırım kapasitesi olarak ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayanlar veya sağlaması öngörülenler.
Geçiş süresi otomatik sona ermez (m. 11/2). Bu, uygulamadaki en tehlikeli yanlış bilgidir. Turkuaz Kart ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Geçiş süresi kaydı kendiliğinden kalkmaz; yabancının başvurusu hâlinde kaldırılır ve süresiz Turkuaz Kart verilir. Bu başvuru, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren ve her durumda geçiş süresi dolmadan yapılır.
Maddenin son cümlesi sonucu açıkça yazar: “Bu süre dolduktan sonra geçiş süresi kaydının kaldırılmasına ilişkin yapılan başvuru reddedilir ve Turkuaz Kart geçersiz hale gelir.” Yani başvuru yapılmazsa kart süresiz hâle gelmez — geçersiz olur.
Aile ve haklar. m. 11/3 uyarınca eş ve bakmakla yükümlü olunan çocuklara ikamet izni yerine geçen “Turkuaz Kart sahibi yakını” belgesi verilir. m. 11/4 uyarınca kart sahibi, Kanun’da düzenlenen süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır. m. 11/6 uyarınca geçici koruma sağlanan yabancılara bu madde uygulanmaz.
Turkuaz Kart geçiş süresi dolmadan başvurun: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma
İznin Mahiyeti ve Muafiyet: m. 12 ve m. 13
İkamet izni yerine geçer (m. 12/1). Bu Kanuna göre verilen çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti, 6458 sayılı Kanun m. 27 uyarınca ikamet izni yerine geçer.
Ters yönde geçerli değildir. Aynı fıkranın ikinci cümlesi sık atlanır: mülteci ya da ikincil koruma statüsü dışında, yabancının herhangi bir nedenle ikamet izni olması yabancıya çalışma hakkı vermez. Öğrenci veya aile ikamet izniyle çalışılamaz.
Altı ay içinde gelme zorunluluğu (m. 12/2). Yurt dışından yapılan başvuruya istinaden çalışma izni verilen yabancı, iznin geçerliliğinin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmek zorundadır; gelmeyenin çalışma izni iptal edilir.
Sınırlandırma yetkisi (m. 12/3). Çalışma izinleri; iş piyasasındaki durum ve konjonktür koşullarının gerekli kıldığı hâllerde belirli bir süre için tarım, sanayi veya hizmet sektörleri, belirli bir meslek, işkolu veya mülki ve coğrafi alan itibarıyla sınırlandırılabilir.
Muafiyet kapsamı (m. 13/7). 6102 sayılı Kanun’a göre kurulmuş anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyesi, diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortağı ile Türkiye’deki faaliyetleri yüz seksen gün içinde doksan günü geçmeyen sınırötesi hizmet sunucusu, çalışma izni muafiyeti kapsamında değerlendirilir.
İptal Hâlleri: m. 15
Madde, iznin sona ermesini ve iptalini düzenler. m. 15/1 uyarınca çalışma izni ve muafiyeti, sürenin sona ermesi veya Bakanlıkça iptal edilmesiyle geçerliliğini kaybeder. İkinci fıkra, yabancının veya işverenin talebi dışındaki iptal sebeplerini sayar:
| Bent | Sebep |
|---|---|
| (a) | Geçerlilik tarihinden itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmemek |
| (b) | Pasaportun veya pasaport yerine geçen belgenin geçerlilik süresinin uzatılmaması |
| (c) | Kanun hükümlerine aykırı olarak çalıştığının tespiti |
| (ç) | Çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi |
| (d) | Başvurunun sahte veya yanıltıcı bilgi ve belgelerle yapıldığının sonradan tespiti |
| (e) | Turkuaz Kartta geçiş süresi içinde istenen bilgi ve belgelerin sunulmaması ya da niteliklerin kaybedilmesi |
| (f) ve (g) | 6458 s.K. m. 7, 15 ve 54 kapsamı bildirimi; kamu düzeni, güvenliği veya sağlığı bakımından sakınca bildirimi |
| (ğ) | Mücbir sebepler dışında süreli izinlerde aralıksız altı aydan, bağımsız ve süresiz izinlerde aralıksız bir yıldan uzun süre Türkiye dışında kalmak |
| (h) | Turkuaz Kart sahibinde yurt dışında kalış süresinin Bakanlıkça belirlenen süreyi aşması |
(ç) bendi işveren değişikliğinde belirleyicidir. Çalışmanın sona ermesi tek başına iptal sebebidir; bu nedenle iş sözleşmesi sona eren yabancının mevcut izni yeni işveren için kullanılamaz ve m. 10/2’nin son cümlesi uyarınca farklı işveren yanındaki başvuru ilk başvuru gibi değerlendirilir.
(ğ) bendi seyahat planlamasını etkiler. Süreli izinde aralıksız altı ay, bağımsız ve süresiz izinde aralıksız bir yıl yurt dışında kalmak iptal sebebidir; ölçüt toplam değil aralıksız süredir.
İstisnalar ve Özel Gruplar: m. 16, 17, 19 ve 20
İstisnai çalışma izni (m. 16). Madde, m. 7, 9 ve 10’un uygulanmasına ilişkin istisna tanınabilecek yabancıları sayar: nitelikli işgücü, nitelikli yatırımcı, belirli bir proje kapsamında istihdam edilen, Türk soylu olduğu bildirilen, KKTC vatandaşı, Avrupa Birliği üyesi ülke vatandaşı, uluslararası koruma başvurusu sahibi veya geçici koruma sağlanan ya da insan ticareti mağduru, Türk vatandaşı ile evli ve eşiyle Türkiye’de evlilik birliği içinde yaşayan, diplomatik dokunulmazlığı olmadan temsilciliklerde çalışan, alanında uluslararası düzeyde temayüz etmiş ve sınırötesi hizmet sunucusu.
Uluslararası koruma (m. 17). Uluslararası koruma talebinde bulunan ve başvurusu hakkında son karar verilmemiş yabancılar ile şartlı mülteciler başvuru tarihinden; geçici koruma sağlananlar ise geçici koruma kimlik belgesinin düzenlendiği tarihten altı ay sonra başvurabilir. m. 17/3 uyarınca geçerli izne sahip olmak bu yabancılara mutlak kalış hakkı sağlamaz.
Yabancı öğrenciler (m. 19). Ön lisans ve lisans düzeyinde öğrenim görenler, öğrenimlerinin ilk yılının tamamlanmasından sonra başvurabilir ve 4857 sayılı Kanun uyarınca kısmi süreli çalışabilir; lisansüstü öğrenciler için bu sınırlamalar uygulanmaz. Verilen izinler öğrenci ikamet iznini sona erdirmez (m. 19/3). Mezuniyetten itibaren bir yıl içinde yapılan başvurular Danışma Kurulunca belirlenen esaslara göre değerlendirilir (m. 19/5).
Mühendis ve mimarlar (m. 20). Türkiye’de veya YÖK tarafından tanınmış bir yükseköğretim kurumunda öğrenimini tamamlayarak unvan almış yabancılar, bu Kanuna göre proje bazlı ve geçici süre ile çalışma izni alarak mesleklerini icra edebilir.
Serbest bölgeler (m. 18/3). Kanun’un 21, 22 ve 23. maddeleri serbest bölgelerde uygulanmaz; bu konularda 3218 sayılı Kanun hükümleri işler. Yani itiraz, bildirim ve ceza rejimi serbest bölgelerde farklıdır.
İdari İtiraz ve Yargı Yolu: m. 21
Bu başlıkta dolaşan “altmış gün” bilgisi yanlıştır. Maddenin metni açıktır.
Tebliğ (m. 21/1). Başvurunun reddi ve düzenlenen belgelerin iptali kararları; yabancı çalıştıran işverene veya bağımsız çalışma izni, süresiz çalışma izni ya da Turkuaz Kart sahibi yabancıya 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.
İtiraz (m. 21/2). “Bakanlığın bu Kanun kapsamında verdiği kararlara karşı ilgililer tarafından tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilebilir. İtirazın reddedilmesi hâlinde idari yargı yoluna başvurulabilir.“
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Bakanlığa idari itiraz | Tebliğden itibaren otuz gün | 6735 m. 21/2 |
| İtirazın reddi üzerine iptal davası | İdari yargıda genel süre: altmış gün | 2577 s.K. m. 7 |
| Yürütmenin durdurulması | Dava dilekçesinde ayrıca talep edilmelidir | 2577 s.K. m. 27 |
İki süreyi karıştırmamak gerekir: otuz gün idari itiraz süresi, altmış gün ise dava açma süresidir. Ayrıntı için: çalışma izni başvurusunun reddi ve itiraz ve idari işlem iptal davası ve yürütmeyi durdurma.
Bildirim Yükümlülüğü: m. 22
Yabancı çalıştıran işverenler ile süresiz veya bağımsız çalışma izni bulunan yabancılar; çalışmanın başlaması ve sona ermesi durumu ile iznin iptalini gerektirecek hâlleri on beş gün içinde Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.
Bu yükümlülüğün ihlali, m. 23/5-(a) uyarınca ayrı bir idari para cezası doğurur. Ayrıca m. 22/2 uyarınca sosyal güvenlik yükümlülükleri 5510 sayılı Kanun’a göre kanuni süresi içinde yerine getirilir.
Denetim ve İdari Para Cezaları: m. 23
Kim denetler (m. 23/1-2)? Bakanlık iş müfettişleri ile Sosyal Güvenlik Kurumu müfettişleri ve sosyal güvenlik denetmenleri. Ayrıca kamu idarelerinin denetim elemanları ile kolluk kuvvetleri, kendi denetimleri sırasında aykırılık tespit ederlerse durumu Bakanlığa bildirir.
Kim ceza keser (m. 23/3)? İdari yaptırımlar Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce uygulanır.
Ödeme süresi (m. 23/4). Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları, tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.
| Fiil | Muhatap | Kanuni taban tutar |
|---|---|---|
| Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemek | Bağımsız veya süresiz izinle çalışan yabancı | 400 TL |
| Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemek | Yabancı çalıştıran işveren — her bir yabancı için | 400 TL |
| Çalışma izni olmaksızın çalışmak | Bir işverene bağlı çalışan yabancı | 2.400 TL |
| Çalışma izni olmaksızın çalışmak | Bağımsız çalışan yabancı | 4.800 TL (bağımlının iki katı) |
| Çalışma izni olmaksızın yabancı çalıştırmak | İşveren veya işveren vekili — her bir yabancı için | 6.000 TL |
Tablodaki tutarlar Kanun’un 2016 yılındaki metninde yer alan taban rakamlardır ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Güncel tutarlar için işlem tarihindeki tebliğ esas alınmalıdır; sabit olan, kalemler arasındaki oransal yapıdır.
Tekrar (m. 23/6). Beşinci fıkrada sayılan fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezaları bir kat artırılarak uygulanır.
Sınır dışı ve masraflar (m. 23/8-9). Çalışma izni bulunmadan çalıştığı tespit edilen yabancılar sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir. Masraflar bakımından yük doğrudan işverendedir: işveren veya işveren vekili, izinsiz yabancının ve varsa eş ve çocuklarının konaklama giderlerini, ülkelerine dönmeleri için gerekli masrafları ve gerektiğinde sağlık harcamalarını karşılamak zorundadır. Bu tutarlar Göç İdaresi bütçesinden karşılanmışsa 6183 sayılı Kanun uyarınca işverenden veya işveren vekilinden tahsil edilir.
Yani masraflar “önce yabancıdan, olmazsa işverenden” değil; kanun yükümlülüğü doğrudan işverene yüklemiştir.
Belgenin Şekli: m. 24
Pratikte çok işe yarayan bir kural: çalışma izni ve çalışma izni muafiyeti, yabancının pasaport veya pasaport yerine geçen belgelerinin geçerlilik süresinden altmış gün daha kısa süreli ve her yabancı için ayrı verilir.
Bunun sonucu şudur: pasaportun geçerlilik süresi kısaysa, talep edilen izin süresi verilmez. Uzun süreli izin hedefleniyorsa başvurudan önce pasaportun yenilenmesi gerekir. Ayrıca m. 15/2-(b) uyarınca pasaport süresinin uzatılmaması iptal sebebidir.
Kontrol Listesi
1. Doğru maddeye bakın. Süreli, süresiz ve bağımsız izin m. 10‘da; Turkuaz Kart m. 11’de; muafiyet m. 13’te.
2. Uzatma penceresini kaçırmayın. m. 7/3: süre dolmasına altmış gün kala başlayan pencere; sonrası ret.
3. Sekiz yıl hesabında muafiyeti saymayın. m. 13/6 uyarınca muafiyet süreleri hesaba katılmaz.
4. Turkuaz Kartta 180 günü takvime alın. m. 11/2: başvuru yapılmazsa kart geçersiz olur.
5. Yurt dışı sürelerini izleyin. m. 15/2-(ğ): süreli izinde aralıksız altı ay, bağımsız-süresizde aralıksız bir yıl.
6. İşveren değişikliğinde yeni başvuru yapın. m. 10/2 son cümle ve m. 15/2-(ç).
7. Yurt dışından izin alındıysa altı ay içinde gelin. m. 12/2.
8. İkamet izniyle çalışmayın. m. 12/1: ikamet izni çalışma hakkı vermez.
9. Bildirimleri on beş günde yapın. m. 22/1; ihlali ayrı ceza doğurur.
10. İtirazı otuz günde verin. m. 21/2; dava süresi ise İYUK m. 7’ye göre altmış gün.
11. Pasaport süresini kontrol edin. m. 24: izin, pasaporttan altmış gün kısa verilir.
12. Serbest bölgede farklı rejim işler. m. 18/3: m. 21, 22 ve 23 uygulanmaz.
Sık Sorulan Sorular
Süresiz çalışma izni hangi maddede düzenlenmiştir?
Ayrı bir maddede değil, m. 10’un üçüncü ve dördüncü fıkralarında. “m. 13” atfı yanlıştır; m. 13 çalışma izni muafiyetini düzenler.
Kaç yıl sonra süresiz çalışma izni alınabilir?
m. 10/3 uyarınca Türkiye’de uzun dönem ikamet izni veya en az sekiz yıl kanuni çalışma izni olan yabancılar başvurabilir. Aynı fıkra ekler: “yabancının başvuru şartlarını taşıması yabancıya mutlak hak sağlamaz.”
Sekiz yılın kesintisiz olması şart mı?
Kanun “kesintisiz” demez; “kanuni çalışma izni” der. m. 3/1-(e) bunu, yabancının kanuni yükümlülüklerinin yerine getirilmesi suretiyle çalışma izniyle çalıştığı süre olarak tanımlar. Buna karşılık m. 13/6 uyarınca muafiyetle geçen süreler bu hesaba dâhil edilmez.
Bağımsız çalışma izni için üç yıl ikamet gerekir mi?
Hayır. m. 10/7 böyle bir süre şartı içermez; değerlendirmede eğitim düzeyi, mesleki deneyim, bilim ve teknolojiye katkı, faaliyetin veya yatırımın ekonomiye ve istihdama etkisi ile şirket ortağıysa sermaye payı dikkate alınır.
Bağımsız çalışma izni süresiz midir?
Hayır. m. 10/8 uyarınca bağımsız çalışma izni, maddedeki bir-iki-üç yıllık süre sınırlamalarına tabi olmaksızın süreli olarak düzenlenir.
Turkuaz Kart geçiş süresi sonunda kendiliğinden süresiz olur mu?
Hayır. m. 11/2 uyarınca geçiş süresi kaydı yabancının başvurusu hâlinde kaldırılır. Başvuru, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kalmasından itibaren ve her durumda geçiş süresi dolmadan yapılır; süre geçtikten sonra yapılan başvuru reddedilir ve Turkuaz Kart geçersiz hâle gelir.
Şirket ortağı yabancı çalışma izni almalı mı?
m. 10/5 uyarınca limited şirketlerin ortağı olan müdürü, anonim şirketlerin ortağı olan yönetim kurulu üyesi ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin yönetici olan komandite ortağı çalışma izni alarak çalışabilir. Buna karşılık m. 13/7 uyarınca anonim şirketlerin Türkiye’de ikamet etmeyen yönetim kurulu üyesi ve diğer şirketlerin yönetici sıfatı olmayan ortağı muafiyet kapsamındadır.
Çalışma izni başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?
m. 7/8 uyarınca usulüne uygun başvuruların değerlendirilmesi, bilgi ve belgelerin tam olması kaydıyla otuz gün içinde tamamlanır. Eksiklik hâlinde m. 7/7 uyarınca erteleme süresi, belgelenmiş mücbir sebep dışında otuz günü aşamaz.
Uzatma başvurusu ne zaman yapılır?
m. 7/3 uyarınca çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan. Bu süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir.
Çalışma izni ayrıca ikamet izni gerektirir mi?
Hayır. m. 12/1 uyarınca çalışma izni veya muafiyeti, 6458 sayılı Kanun m. 27 uyarınca ikamet izni yerine geçer. Ancak tersi geçerli değildir: mülteci veya ikincil koruma statüsü dışında, herhangi bir nedenle ikamet izni olması çalışma hakkı vermez.
Yurt dışından izin aldım, ne zaman gelmeliyim?
m. 12/2 uyarınca çalışma izninin geçerliliğinin başladığı tarihten itibaren altı ay içinde Türkiye’ye gelmek zorunludur; gelinmezse izin iptal edilir.
Ne kadar süre yurt dışında kalabilirim?
m. 15/2-(ğ) uyarınca mücbir sebepler dışında süreli çalışma izinlerinde aralıksız altı aydan, bağımsız ve süresiz çalışma izinlerinde ise aralıksız bir yıldan uzun süre Türkiye dışında kalmak iptal sebebidir.
İşveren değişirse iznim devam eder mi?
Hayır. m. 15/2-(ç) uyarınca çalışmanın herhangi bir nedenle sona ermesi iptal sebebidir; m. 10/2’nin son cümlesi uyarınca farklı bir işveren yanında çalışmak için yapılan başvuru ilk başvuru gibi değerlendirilir.
Yabancı öğrenci çalışabilir mi?
m. 19 uyarınca evet. Ön lisans ve lisans öğrencileri öğrenimlerinin ilk yılının tamamlanmasından sonra başvurabilir ve kısmi süreli çalışabilir; lisansüstü öğrenciler için bu sınırlamalar uygulanmaz. Verilen izin öğrenci ikamet iznini sona erdirmez.
Çalışma izni reddedilen yabancı ne yapmalı?
m. 21/2 uyarınca tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde Bakanlığa itiraz edilir. İtirazın reddedilmesi hâlinde idari yargı yoluna başvurulur; dava süresi 2577 sayılı Kanun m. 7 uyarınca altmış gündür ve yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmelidir.
Kaçak çalıştırmanın yaptırımı nedir?
m. 23/5 uyarınca izinsiz çalışan bağımlı yabancıya, iki katı tutarında bağımsız çalışan yabancıya ve her bir yabancı için işverene ayrı ayrı idari para cezası verilir; m. 23/6 uyarınca tekrarda cezalar bir kat artırılır. Ayrıca m. 23/8 uyarınca yabancı sınır dışı edilmek üzere İçişleri Bakanlığına bildirilir ve m. 23/9 uyarınca konaklama, dönüş ve sağlık masrafları işverence karşılanır.
İdari para cezası ne zaman ödenir?
m. 23/4 uyarınca bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Süresinde ödenmeyen tutar için 6183 sayılı Kanun kapsamında takip başlar.
Sonuç
6735 sayılı Kanun’un yapısı, çoğu kaynakta olduğundan daha sade: m. 10 üç izin türünü birden düzenler, m. 11 Turkuaz Kart’ı, m. 15 iptal hâllerini, m. 21 itirazı, m. 23 ise denetim ve cezaları. Uygulamada hak kaybına yol açan dört tarih vardır ve hepsi kanunda yazılıdır: uzatma için altmış günlük pencere (m. 7/3), Turkuaz Kartta yüz seksen gün (m. 11/2), yurt dışından izin alındığında altı ay (m. 12/2) ve itiraz için otuz gün (m. 21/2). Bunlara m. 15/2-(ğ)’deki aralıksız yurt dışı süreleri eklendiğinde, izin yönetiminin bir takvim işi olduğu görülür. Başvuru, uzatma, iptal ve itiraz süreçleri için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu m. 3, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 25, 27 ve Geçici m. 1; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 7, 15, 27, 42 ve 54; 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m. 28; 4857 sayılı İş Kanunu; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m. 34; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 ve 27; 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun; 7201 sayılı Tebligat Kanunu. İdari para cezası tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, işlem tarihindeki tutarın teyidi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Başvuru koşulları ve ikincil düzenlemeler değişebileceğinden, somut dosyada güncel mevzuatın teyidi gerekir.
Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma


