Yürürlük durumu — 5 Kasım 2026: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün “Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MÂNİA)” 5 Kasım 2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 23. maddesi uyarınca yayımı tarihinde, 5 Kasım 2026’da yürürlüğe girdi. 23/8/2013 tarihli ve 28744 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan eski Mânia Kriterleri Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı (m.22). Mânia planı notlarının güncellenmesi ve faaliyetteki rüzgâr enerji santrallerinin 100 metre ve üzeri yükseltilerinin bildirilmesi için yürürlükten itibaren iki yıllık geçiş süresi var (geçici m.1).
Havaalanları ve radar, VOR, DME, NDB, ILS gibi cihazların yakınında bina, kule, rüzgâr türbini, güneş santrali, enerji nakil hattı veya kule vinç kuracaklar için kurallar 13 yıl sonra yeniden yazıldı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), 5 Kasım 2026’da yayımlanan yeni Yönetmelikle yapılaşma taleplerini iki aşamalı bir değerlendirmeye bağladı: önce başvuru sahibinin Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden yaptığı “Genel Girdi Taraması” (Aşama-1), yapı tahditli alan (YTA) ihlal ediliyorsa ya da sınırda kalınıyorsa CNS hizmet sağlayıcısının yaptığı “Uzman Etki Analizi” (Aşama-2).
Yeni metin AIP’de (Havacılık Bilgi Yayını) yayımlanmak üzere bildirilecek yapılar için eşiği 60 metreden 100 metreye çıkarıyor, YTA içinde vinç, beton pompası, iskele ve geçici anten gibi geçici engeller için ön bildirim ve izni zorunlu kılıyor, yansıtıcı cephe malzemelerine ilişkin mutlak yasağı Aşama-2 analizine bağlı bir kısıta dönüştürüyor ve DME, DVOR, radar ile haberleşme istasyonları için ilk kez ayrı hassas saha yarıçapları belirliyor.
Bu haberde Yönetmeliğin künyesini, eski metinle karşılaştırmasını, yeni başvuru ve değerlendirme usulünü, hangi mesafelerde teknik incelemenin zorunlu olduğunu, kimleri etkilediğini ve dava sürelerini resmî metinlere dayanarak özetliyoruz. Ayrıntılı hukuki değerlendirme: Havaalanı veya Radar Yakınında Bina, Rüzgâr Türbini ya da Vinç 2026: Aşama-1 ve Aşama-2, Ret Kararına Dava ve Yıkım Riski yazımızda.
Yönetmeliğin Künyesi
SHY-CNS/MÂNİA — temel bilgiler
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Düzenleyen | Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü |
| Yayım | 5 Kasım 2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmî Gazete |
| Dayanak | 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m.41, 47 ve 48; 4 sayılı CBK m.437 ve 441; Şikago Sözleşmesi Ek-10 (m.3) |
| Kapsam | Türk hava sahasında hizmet veren tüm sivil CNS (haberleşme, seyrüsefer ve gözetim) sistemleri (m.2) |
| Yapı sayılanlar | Bina, televizyon ve GSM kuleleri, güneş ve rüzgâr enerji santralleri ile ölçüm direkleri, kule vinçler, enerji nakil ve iletim hatları ile direkleri gibi yapılar (m.4 “yapılaşma” tanımı) |
| Kaldırılan metin | 23/8/2013 tarihli ve 28744 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Haberleşme, Seyrüsefer, Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (m.22) |
| Yürürlük | Yayımı tarihinde, 5 Kasım 2026 (m.23) |
| Geçiş | İki yıl içinde mânia planı notlarının güncellenmesi ve faaliyetteki RES’lerin 100 m ve üzeri yükseltilerinin bildirilmesi (geçici m.1) |
Eski ve Yeni Metin: Ne Değişti?
Aşağıdaki karşılaştırma, mevzuat.gov.tr’deki işlenmiş metnine göre yürürlükten kaldırılıncaya kadar yalnızca dayanak maddesi değiştirilmiş olan 2013 tarihli Yönetmelik ile 5 Kasım 2026 tarihli yeni Yönetmelik arasında yapılmıştır.
2013 Yönetmeliği ile 2026 Yönetmeliği
| Konu | 2013 Yönetmeliği | 2026 Yönetmeliği |
|---|---|---|
| Değerlendirme usulü | Başvuru CNS hizmet sağlayıcısına yazıyla yapılır; sağlayıcı görüşünü en geç 1 ay içinde başvuru sahibine ve Genel Müdürlüğe iletir (m.10, m.14/4) | İki aşama: Aşama-1 platform taraması, ihlal yoksa “Etki Yok Bildirimi”; ihlal, sınır durum veya hassas saha varsa Aşama-2 Uzman Etki Analizi (m.11). Başvuru sahibine görüş için ayrı bir süre yazılmadı; Genel Müdürlüğün istediği görüş 30 günde bildirilir (m.6/9) |
| AIP’de yayım için bildirim eşiği | Zeminden 60 metre (dâhil) ve üzeri yapılar (m.15/3) | Zeminden 100 metre (dâhil) ve üzeri yapılar; ayrıca Harita Genel Müdürlüğüne bilgilendirme (m.8/3) |
| Yansıtıcı malzeme | Mânia planı sınırları içinde dış yüzeyde yansıtıcı malzeme kullanılamaz (m.13) | YTA içinde yüksek yansıtıcı malzemeden kaçınılır; zorunluysa Aşama-2 yapılır, mimari düzenleme, konum değişikliği, soğurucu önlem veya işletme kısıtı istenebilir (m.5) |
| Geçici engeller (vinç, beton pompası, iskele) | Ayrı hüküm yok | YTA içinde ön bildirim ve izin zorunlu; şartlı izin verilebilir; şartlara uyulmazsa faaliyet derhal durdurulur (m.7) |
| DME | Özel kriter yok; eşlenik cihazın kriterleri uygulanır (m.8) | 300 m hassas saha; 300–3.000 m YTA, 1 derecelik çizgi; ihlalde Aşama-2 zorunlu (m.15) |
| VOR | 600 m hassas saha; 3.000 m içinde 1 derece; 15.000 m içinde RES için teknik analiz (m.7) | CVOR 600 m, DVOR 300 m hassas saha; 3.000 m’ye kadar 1 derece; RES için CVOR’da 15.000 m, DVOR’da 10.000 m silindir, içindeki tüm RES unsurları Aşama-2’ye tabi (m.16) |
| Radar | 15.000 m içinde 0,25 derece; üstündekiler teknik analiz (m.11) | 500 m hassas saha; 500–15.000 m YTA, 0,25 derece; üstündekiler Aşama-2 (m.18) |
| Haberleşme istasyonu | 2.000 m içinde 1 derece (m.12) | 300 m hassas saha (yapı tepe kotu anten üst kotunu aşamaz); 300–2.000 m arası 1 derece (m.19) |
| CVOR/DVOR çevresinde binalar | CVOR’da 400–600 m, DVOR’da 200–300 m arasında 6 m’yi aşmayan metalik binalara ve 12 m’yi aşmayan binalara izin verilebilir (m.5, m.6) | Bu kademelerde izin verilebilecekler arasında bina sayılmıyor; yalnız yoğun orman (CVOR) ve enerji nakil hatları (m.12, m.13) |
| Yaptırım | 2920 sayılı Kanun ve ilgili mevzuattaki idari yaptırımlar (m.18) | 2920 m.27 ve 143 ile SHY-İPC; YTA ihlalinde 2920 m.47; sorumlu yapı veya tesisin sahibi ve/veya işletmecisi (m.20) |
Yeni Usul: Aşama-1 ve Aşama-2
Yönetmeliğin 11. maddesine göre her yapılaşma talebi önce Aşama-1 (Genel Girdi Taraması) ile değerlendirilir. Başvuru sahibi, YTA yüzeylerinin ve Ek-3’teki parametrelerin ihlal edilip edilmediğini platform üzerinden kontrol eder. İhlal yoksa “Etki Yok Bildirimi” düzenlenir ve süreç sona erer. YTA ihlali veya sınır durum tespit edilirse ya da yapı herhangi bir CNS sisteminin hassas sahası içinde kalıyorsa başvuru Aşama-2 (Uzman Etki Analizi) için CNS hizmet sağlayıcısına devredilir. Aşama-2’de mühendislik temelli etki analizi yapılır; sonuç “kabul edilebilir etki” ise başvuru şartsız veya şartlı onaylanır, “kabul edilemez etki” ise gerekçeli olarak reddedilir. Başvuru sahibi projede değişiklik yaparak yeniden başvurabilir.
YTA dışında olsa da teknik incelemeye tabi talepler (m.6/6)
| Sistem | İnceleme alanı |
|---|---|
| VOR, DME, NDB | İstasyon koordinatı merkezli 3.000 m içindeki yapılaşmalar; 15.000 m içindeki rüzgâr enerji santralleri |
| Radar | 15.000 m içindeki yapılaşma talepleri; heyelan veya titreşime yol açabilecek delme ve patlatma içeren maden ocağı ve benzeri faaliyetler; mesafeye bakılmaksızın radar görüş alanındaki RES’ler |
| Haberleşme | 2.000 m içinde anten yatay düzleminden 1 derecelik çizginin altında kalan çalışmalar |
| Her yöne yayın yapan sistemler | Yukarıdaki mesafelerin dışında olsa bile zeminden 150 m ve üzeri tüm yapılaşmalar |
| ILS | Ek-3 Şekil 1 ve Tablo 1’deki alanlar (Localizer için eşiğe mesafe + 6.000 m, Glide Path için 6.000 m yarıçap) |
| Diğer | Gökdelenler, büyük kazı işleri, TV kuleleri ve diğer yüksek kuleler; bina kümeleri ve havai elektrik hatlarına özel dikkat |
Başvuruya eklenecek belgeler 10. maddede sayılır: RES için her türbinin koordinatları, zemin kotu, kanatlar dâhil yüksekliği, vaziyet planı, KMZ/KML ve Ek-1 formatında Excel dosyası; diğer yapılar için parsel köşe koordinatları, azami kot ve yükseklik, KMZ/KML dosyası ve Aşama-1 ön kontrol belgesi.
Hukuki Çerçeve
Uygulanabilecek kanun hükümleri
| Hüküm | İçerik |
|---|---|
| 2920 s.K. m.41 | Uçuş güvenliği için seyrüsefer tesisleri ve engellerin kaldırılması gibi hizmetlerin prensiplerini Bakanlık tespit eder. |
| 2920 s.K. m.47/1-2 | Havaalanları ve ilgili tesis ve teçhizatın çevresinde SHGM’nin esasları ve plan sınırları çerçevesinde hava trafiğini ve seyrüsefer yardımcı cihazlarını engelleyecek yükseklikte yapı, ağaç, direk ve tesis yasaktır; Bakanlık bu tesisleri mahallin en büyük mülki idare amiri aracılığıyla kaldırtabilir. |
| 2920 s.K. m.47 (yaptırım fıkrası) | Emir ve yasaklara aykırılıkta mülki idare amirince KK m.32’ye göre idari para cezası ve süre verilir; yerine getirilmezse masraf yüzde yirmi zammıyla tahsil edilerek kamu gücüyle yerine getirilir. |
| 2920 s.K. m.27 ve 143 | SHGM denetimine tabi olma ve SHGM önlemlerine uymayanlara idari para cezası; tüzel kişiler için alt ve üst sınırlar beş kat uygulanır. |
| 2577 s. İYUK m.7, 8 | Düzenleyici işlemlere karşı dava süresi ilanı izleyen günden 60 gün; son gün tatile rastlarsa izleyen iş günü. |
Yönetmelik yapı ruhsatının yerine geçmez. Yapı ruhsatı ve imar şartları ayrıca aranır. Ruhsat ve yapı tatil süreçleri için imar para cezaları ve yapı tatil tutanağı yazımıza, imar uyuşmazlıkları için imar hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Kimleri Etkiliyor?
Gruplara göre etki
| Grup | Ne değişiyor? |
|---|---|
| Arsa ve bina sahipleri, müteahhitler | Havaalanı ve CNS tesisleri yakınındaki projelerde platform taraması ve gerekirse Aşama-2 analizi; inşaatta kullanılacak vinç ve iskele için ayrıca ön bildirim ve izin |
| Rüzgâr enerji santrali yatırımcıları ve işletmecileri | VOR, DME, NDB çevresinde 15.000 m, DVOR’da 10.000 m silindir içinde Aşama-2; mevcut RES’lerin 100 m ve üzeri yükseltilerinin iki yıl içinde Ek-2 nitelikleriyle bildirimi |
| GES, baz istasyonu, enerji nakil hattı sahipleri | Tanım gereği “yapılaşma”; YTA ve m.6/6 listesindeki mesafelerde değerlendirme |
| Cam veya metal cepheli bina yapanlar | YTA içinde yansıtıcı malzeme için Aşama-2 ve gerekirse tasarım değişikliği veya işletme kısıtı |
| Maden ve taş ocağı işletmecileri | Radar istasyonu yakınında delme ve patlatma içeren faaliyetler teknik incelemeye tabi |
RES ve GES yatırımında lisans süreçleri için elektrik üretim lisansı ve YEKDEM, sit alanlarındaki kurallar için sit alanında GES ve RES yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yürürlük ve Geçiş
Yönetmelik 5 Kasım 2026’da yürürlüğe girdi. Derdest başvurular için ayrı bir geçiş hükmü yok. Geçici 1. madde iki ayrı iki yıllık süre öngörüyor: Türkiye AIP’sinde yayımlanmış cihaz ve sistemlerin tip ve koordinat bilgilerinin mânia planı notlarına işlenmesi ve tüm havaalanı mânia planlarına platform üzerinden başvuru yapılması gerektiği notunun eklenmesi; faaliyetteki RES’lerin, müştemilatı dâhil zeminden 100 m ve üzeri yükseltilerinin Ek-2’deki niteliklerle RES işletmecileri tarafından ilgili CNS hizmet sağlayıcısına iletilmesi. Verilerin doğru ve eksiksiz gönderilmesinden RES işletmecisi sorumludur.
Ne Yapmalı ve Süreler
Proje sahipleri için kısa kontrol listesi
1. Parselinizin bir havaalanı veya CNS tesisine (VOR, DME, NDB, radar, ILS, haberleşme istasyonu) uzaklığını ve planlanan yapı yüksekliğini müştemilat dâhil hem zeminden hem deniz seviyesinden hesaplayın.
2. Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformunda Aşama-1 taraması yapın; “Etki Yok Bildirimi” ile ön kontrol belgesini dosyanızda saklayın.
3. Sınır durum, ihlal veya hassas saha çıkarsa m.10’daki belgelerle CNS hizmet sağlayıcısına Aşama-2 için başvurun; koordinat sistemini EPSG koduyla belirtin.
4. İnşaat sırasında kule vinç, beton pompası veya iskele kullanılacaksa YTA içinde önceden bildirim yapıp izin alın; izin şartlarına uyulmazsa faaliyet derhal durdurulur.
5. Zeminden 100 m ve üzeri yapılar için olumlu görüşten sonra Ek-2 niteliklerini CNS hizmet sağlayıcısına iletin.
Dava süreleri: Yönetmeliğin kendisine karşı iptal davası, düzenleyici işlem olduğu için ilanı izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılabilir (İYUK m.7/4). 5 Kasım 2026 yayım tarihi esas alındığında süre 6 Kasım 2026’da başlar ve 4 Ocak 2027 Pazartesi günü sona erer. Dava ilk derecede Danıştay’da görülür (2575 s.K. m.24/1-c). Aşama-2 sonunda verilen ret veya şartlı onay gibi bireysel işlemlere karşı ise işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; bu davada Yönetmelik hükmüne de birlikte itiraz edilebilir (İYUK m.7/4). Mülki idare amirince 2920 m.47 ve Kabahatler Kanunu m.32’ye göre verilen idari para cezalarında genel başvuru yolu tebliğden itibaren 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğidir (5326 s.K. m.27).
İdari işlemlere karşı süreler ve yürütmenin durdurulması için İdare Hukuku Rehberi, arsa alırken imar ve kısıtlama kontrolü için arsa ve tarla alırken imar durumu yazımız yol gösterir. Günün diğer düzenlemeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızda.
Projeniz havaalanı veya radar yakınında mı?
Aşama-2 sonucunda verilen ret veya şartlı onaya karşı dava süresi 60 gündür; Yönetmeliğin kendisine karşı süre 4 Ocak 2027’de doluyor. Parselinizin durumunu, başvuru dosyanızı ve itiraz yollarını birlikte inceleyelim.
📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsAppSıkça Sorulan Sorular
Yeni mânia yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi?
5 Kasım 2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan SHY-CNS/MÂNİA, yayımı tarihinde yürürlüğe girdi; 2013 tarihli eski Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.
Aşama-1 ve Aşama-2 nedir?
Aşama-1, başvuru sahibinin Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden YTA yüzeylerinin ihlal edilip edilmediğini kontrol ettiği ön taramadır; ihlal yoksa Etki Yok Bildirimi düzenlenir. İhlal, sınır durum veya hassas saha varsa CNS hizmet sağlayıcısı Aşama-2 Uzman Etki Analizi yapar.
Hangi yükseklikteki yapılar AIP’de yayımlanmak üzere bildirilir?
Rüzgâr enerji santralleri dâhil, her türlü müştemilatıyla birlikte zeminden 100 metre (dâhil) ve üzeri yapılar. Eski Yönetmelikte bu eşik 60 metreydi.
İnşaatta kullanılacak vinç için izin gerekir mi?
YTA içinde kullanılacak vinç, beton pompası, geçici anten ve iskele gibi geçici ekipman için ön bildirim ve izin zorunludur. İzin yükseklik, saat veya konumla sınırlandırılabilir; şartlara uyulmazsa faaliyet derhal durdurulur.
Mevcut rüzgâr santralleri ne yapmalı?
Faaliyetteki RES’lerin müştemilatı dâhil zeminden 100 m ve üzeri yükseltilerinin bilgisi, Yönetmeliğin yürürlüğünden itibaren iki yıl içinde Ek-2’deki mânia nitelikleriyle RES işletmecileri tarafından ilgili CNS hizmet sağlayıcısına iletilir.
Yönetmeliğe karşı dava açma süresi ne zaman doluyor?
Düzenleyici işleme karşı 60 günlük süre ilanı izleyen günden başlar; 5 Kasım 2026 yayımına göre son gün 4 Ocak 2027’dir. Dava Danıştay’da açılır. Yönetmeliğe dayanılarak verilen bireysel işleme karşı ise tebliğden itibaren 60 gün içinde dava açılabilir.
Kaynaklar: 5/11/2026 tarihli ve 33421 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MÂNİA) ve ekleri; 23/8/2013 tarihli ve 28744 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Haberleşme, Seyrüsefer, Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (mülga); 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu m.27, 41, 47, 48, 143; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.27, 32; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8. Sorularınız için 0554 648 37 15.