Kentsel dönüşüm, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında yürütülen ve riskli yapıların yıkılarak yeniden inşa edilmesini sağlayan hukuki süreçtir. Süreç riskli yapı tespitiyle başlar, itiraz ve tahliye aşamalarından geçer, paydaşların salt çoğunlukla aldığı kararla yeni yapıya dönüşür.
Afetten önce ve sonra: Kentsel dönüşüm afet riskine karşı önleyici yoldur; afet yaşandıktan sonraki devlet yardımı, DASK, sigorta ve tazminat hakları için Doğal Afet Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu rehber, riskli yapı tespitinden yeni tapunun alınmasına kadar tüm aşamaları, malikin ve kiracının haklarını, karara katılmayan paydaşın durumunu ve 2023 sonrası değişen kuralları bir arada ele alır. Her başlıkta konunun ayrıntılı anlatıldığı ilgili sayfaya yönlendirme bulunur.
Kısa Cevap: Kentsel Dönüşümde Süreler ve Kurallar
Aşağıdaki tablo, riskli yapı dönüşümünün her aşamasında geçerli olan temel kuralı ve dayanağını özetler. Ayrıntılar ilgili başlıklarda ve bağlantı verilen rehberlerde yer almaktadır.
Aşamalara göre temel kurallar
| Aşama | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Riskli yapı tespiti | Malikler veya kanuni temsilcileri, masrafı kendilerine ait olmak üzere lisanslı kuruluşa yaptırır | 6306 s.K. m.3 |
| İtiraz | Muhtarlıktaki ilanın son gününden itibaren on beş gün içinde; teknik heyet inceler | 6306 s.K. m.3; Uyg. Yön. m.7 |
| İptal davası | Tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde | 6306 s.K. m.6 |
| Tahliye ve yıkım | İdarece verilen süre doksan günden fazla olamaz | 6306 s.K. m.5; Uyg. Yön. m.8 |
| Yeniden yapım kararı | Hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu | 6306 s.K. m.6 |
| Güçlendirme kararı | Kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası | KMK m.19; Uyg. Yön. m.8 |
| Karara katılmayan pay | Rayiç değeri tespit ettirilerek anlaşan paydaşlara açık artırmayla satılır | 6306 s.K. m.6 |
| Müteahhit sözleşmesi | Arsa payının devrini içerdiğinden noterde düzenleme şeklinde yapılır | TMK m.706; TBK m.237 |
Kentsel Dönüşümün Hukuki Çerçevesi
Kentsel dönüşümün temel dayanağı 6306 sayılı Kanun’dur. Kanun, 2012 yılında yürürlüğe girmiş, en kapsamlı değişikliğini ise 7/11/2023 tarihli ve 7471 sayılı Kanun ile geçirmiştir. Bu değişiklik 9 Kasım 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Kanunun uygulamasında üç ayrı alan kavramı kullanılır ve bu ayrım hak sahibinin karşılaşacağı prosedürü doğrudan belirler:
- Riskli yapı: Tek başına ele alınan, ekonomik ömrünü tamamlamış ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel yöntemlerle tespit edilen yapıdır. Uygulamada en sık karşılaşılan hâl budur.
- Riskli alan: Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıyan, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen alandır. Burada tek bina değil, bütün bir bölge dönüşüme girer.
- Rezerv yapı alanı: Dönüşüm sürecinde yeni yerleşim yeri olarak kullanılmak üzere belirlenen alandır. Riskli alandan taşınacak hak sahiplerine burada konut üretilebilir.
Hangi kategoride olduğunuz, itiraz merciini, süreleri ve alacağınız destekleri değiştirir. Süreç boyunca gelen her tebligatta bu nitelendirmenin yazılı olarak yer alması gerekir.
Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın kurulması
7471 sayılı Kanun’un getirdiği en önemli kurumsal yenilik, kentsel dönüşüm işlerinin ayrı bir idari yapıya devredilmesidir. Daha önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesinde yürütülen işler, artık Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından yürütülmektedir.
Bunun pratik sonucu şudur: dilekçe, itiraz ve yazışmalarda muhatap kurumun doğru belirlenmesi gerekir. Yanlış mercie yapılan başvuru süre kaybına yol açabilir. Başvurunuzu yapmadan önce, elinizdeki tebligatta yazan idarenin adını esas alın; tereddüt hâlinde yazılı olarak ilgili Kentsel Dönüşüm Müdürlüğünden yönlendirme isteyin.
Süreçlerin takibi için ARAAD (Afet Riski Altındaki Alanların Dönüşümü) bilgi sistemi kullanılmaktadır. Sistem, riskli yapı tespitlerinin, proje aşamalarının ve hak sahipliği kayıtlarının elektronik ortamda izlenmesine imkân tanır.
Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır?
Riskli yapı tespiti, Bakanlıkça lisanslandırılmış kurum veya kuruluşlara yaptırılır. Tespiti talep etme hakkı malike aittir; uygulamada kat maliklerinden birinin başvurusu süreci başlatmaya yeterlidir. Bütün maliklerin oybirliği aranmaz.
Tespit masrafı kural olarak hak sahiplerine aittir. Ekonomik güçlük hâlinde devlet desteğinden yararlanma imkânı bulunmaktadır. Tespit sonucunda hazırlanan rapor idareye sunulur; rapor riskli yapı sonucuna varmışsa taşınmazın tapu kütüğüne riskli yapı şerhi işlenir.
Riskli yapı kararına itiraz: on beş günlük süre
Riskli yapı tespiti maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve muhtarlıkta on beş gün ilan edilir; ilanın son günü tebliğ edilmiş sayılır. Bu günden itibaren on beş gün içinde yapının bulunduğu yerdeki Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne, yetki devri yapılmışsa İdareye verilecek bir dilekçeyle itiraz edilebilir (Uygulama Yönetmeliği m.7/4-5). İtiraz, üniversitelerden görevlendirilen üyelerin de yer aldığı teknik heyet tarafından incelenir.
Bu süre hak düşürücü niteliktedir. Süresi geçtikten sonra yapılan itiraz kural olarak incelenmez ve tespit kesinleşir. İtiraz teknik bir başvurudur; “binamız sağlam” şeklindeki genel beyanlar sonuç doğurmaz. İtirazın, raporun dayandığı ölçüm, karot sayısı, numune alma noktaları veya hesap yöntemine yönelik somut teknik eleştiri içermesi gerekir.
İdari başvuru yolu tükendikten sonra idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Tebligattan itibaren işleyen dava açma süresine dikkat edilmelidir. İtiraz ve dava sürecinin ayrıntıları için riskli yapı ve 6306 kapsamındaki haklar sayfasını inceleyebilirsiniz.
Tebligat usulü ve kaçırılan bildirimler
Uygulamada en sık yaşanan mağduriyet, tebligatın fark edilmemesidir. 6306 sayılı Kanun, riskli yapı listelerinin tebliğ yerine geçmek üzere yapıya asılmasını ve muhtarlıkta ilan edilmesini öngörmektedir. Ayrıca bildirimlerin e-Devlet kapısı ve elektronik yollarla yapılması düzenlenmiştir.
Yurt dışında yaşayan, adresi güncel olmayan veya taşınmazını uzun süredir kullanmayan malikler bu nedenle süreleri kaçırabilmektedir. Şüphe hâlinde iki adım önerilir: dosyadaki tebligat ve ilan kayıtlarının yazılı olarak istenmesi, ardından sürenin durumu netleştirilerek itiraz veya dava stratejisinin belirlenmesi.
Tahliye ve Yıkım Aşaması
Riskli yapı tespiti kesinleştiğinde idare, tahliye ve yıktırma için maliklere süre verir. 6306 sayılı Kanun’un Uygulama Yönetmeliği, bu aşamada verilecek sürenin doksan günden fazla olamayacağını düzenlemektedir. Verilen sürenin somut uzunluğu, elinize ulaşan tebligatta açıkça yazılıdır ve dosyanıza göre değişir; bu nedenle sürenizi genel bilgilerden değil, kendi tebligatınızdan hesaplayın.
Süre içinde tahliye ve yıkım gerçekleşmezse idare ek süre vererek yapıyı kendisi yıktırabilir. Bu aşamada elektrik, su ve doğalgaz hizmetlerinin durdurulması istenebilir. Tahliyenin fiilen engellenmesi hâlinde idare, mülki amirden yazılı izin alarak kolluk marifetiyle tahliyeyi resen gerçekleştirebilir.
Yıkım masrafları, ödenmediği takdirde ilgili taşınmazın paylarına orantılı olarak kamu alacağı biçiminde takip edilebilir. “Kiracı oturuyor”, “eşyalarımı taşıyamadım” gibi gerekçeler süreci kendiliğinden durdurmaz.
Yıkım yerine güçlendirme mümkün mü?
Riskli yapının yıkılması yerine güçlendirilmesi talep edilebilir. Bunun için güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğunun tespit edilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunu m.19/2 uyarınca karar alınması, güçlendirme projesi hazırlanması ve ruhsat alınması gerekir. Belirlenen süre içinde güçlendirme tamamlanırsa tapudaki riskli yapı şerhi kaldırılır.
Güçlendirme, maliyeti ve yapının kalan ekonomik ömrü birlikte değerlendirilerek tercih edilmelidir. Çoğu olayda yeniden inşa ekonomik olarak daha rasyonel bulunmakla birlikte, tarihi yapılar ve özel nitelikli binalar bakımından güçlendirme öne çıkabilir.
Karar çoğunluğu bakımından güçlendirme, yeniden yapımdan ayrılır. Yeniden yapım için hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu yeterliyken, güçlendirme kararı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 19. maddesinin ikinci fıkrasına göre alınır ve kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızasını gerektirir. Teknik uygunluk tespiti, karar, proje ve ruhsat, yıkım için verilen süre içinde tamamlanmalıdır (Uygulama Yönetmeliği m.8). Yapı Kayıt Belgesi bulunan yapılarda da, ilave inşaat alanı oluşturmamak koşuluyla güçlendirme yapılabilir (İmar K. geçici m.21). Şartların ayrıntısı güçlendirme mi yıkım mı rehberimizde yer almaktadır.
Salt Çoğunluk Kuralı: 2/3’ten P+1’e Geçiş
Kentsel dönüşümün en çok tartışılan konusu, yeniden inşa kararının hangi çoğunlukla alınacağıdır. 6306 sayılı Kanun’un ilk hâlinde bu oran arsa payının en az üçte ikisi olarak belirlenmişti. 7471 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle “en az üçte iki” ibaresi “salt” olarak değiştirilmiş; karar yeter sayısı hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuna indirilmiştir.
Bu değişiklikle birlikte parsellerin tevhit edilmesi, ifrazı, yeniden bina yaptırılması, payların satışı, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı usulleriyle değerlendirilmesi gibi kararlar salt çoğunlukla alınabilmektedir. İdareye, anlaşan maliklerce imzalı karar tutanağı veya anlaşan maliklere ait vekâletname ya da sözleşme örnekleri sunulabilir.
Değişikliğin gerekçesi, çok malikli yapılarda ve miras yoluyla parçalanmış paylarda sürecin tıkanmasının önüne geçmektir. Aynı düzenleme, azınlıkta kalan malikin korunması bakımından hukuki tartışmaları da beraberinde getirmiştir.
Karara katılmayan paydaşın payı ne olur?
Salt çoğunlukla alınan karara katılmayan paydaşların arsa payları, Başkanlıkça rayiç değeri tespit ettirilerek ve bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulüyle satılır. Bu yolla paydaşlara satış gerçekleştirilemezse paylar bakımından Kanun’da öngörülen ikincil yol işletilir.
Karara katılmayan malikin süreçteki en kritik hakkı, kendisine yapılan bildirim üzerine tanınan katılım süresidir. Bildirimin yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde teklifin incelenmemesi veya salt çoğunlukla alınan kararın ve yapılan teklifin kabul edilmemesi hâlinde satış süreci işletilir.
Bu nedenle “imza atmam, süreci durdururum” yaklaşımı hukuken sonuç doğurmaz; aksine payın rayiç bedelle satılmasıyla sonuçlanabilir. Teklifin adil olmadığı düşünülüyorsa, itirazın süresi içinde ve gerekçeli biçimde yapılması gerekir. Konunun ayrıntısı için anlaşamayan malik ve acele kamulaştırma sayfasına bakabilirsiniz.
Model Seçimi: Kat Karşılığı, Hasılat Paylaşımı, Bedel Karşılığı
Kanun, maliklerin karar verebileceği usulleri adıyla sayar: yeniden bina yaptırılması, payların satışı, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller (6306 s.K. m.6). Karar yalnızca binanın yeniden yapılıp yapılmayacağına değil, hangi modelle yapılacağına da ilişkindir; toplantı tutanağına seçilen modelin ve kabul edilen teklifin yazılması gerekir. Modeller arasındaki temel fark, riskin kimde kaldığıdır.
Modellerin karşılaştırması
| Model | Malik ne alır | Temel risk |
|---|---|---|
| Kat karşılığı | Yeni binada belirli bağımsız bölümler | İnşaatın yarım kalması; yükleniciye erken devredilen arsa payının üçüncü kişiye geçmesi |
| Hasılat paylaşımı | Dairelerin satış gelirinden pay | Dairelerin satılamaması; alıcılara karşı yükleniciyle birlikte sorumluluk |
| Bedel karşılığı yaptırma | Binanın tamamı | Finansman yükü; bedel yaklaşık bırakılmışsa maliyet artışı |
| Payın satışı | Satış bedeli | Değerin düşük belirlenmesi |
Dairesinde oturmaya devam etmek isteyen malik için kat karşılığı, taşınmazını nakde çevirmek isteyen malik için hasılat paylaşımı veya payın satışı, ödeme gücü olan ve arsanın tamamını korumak isteyen malikler için bedel karşılığı yaptırma öne çıkar. Her modelin işleyişi, hukuki dayanağı ve sözleşmede aranacak hükümler kat karşılığı mı, hasılat paylaşımı mı, güçlendirme mi rehberimizde karşılaştırılmıştır.
Kira Yardımı ve Diğer Destekler
Riskli yapının tahliyesi sonrasında hak sahiplerine kira yardımı yapılabilmektedir. Kira yardımı bir lütuf değil, şartları sağlandığında talep edilebilecek bir destektir; ancak kendiliğinden ödenmez, başvuru gerektirir.
Destek modeli malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahibi bakımından farklıdır. Başvuru, tahliye veya yıktırma tarihinden itibaren bir yıl içinde; riskli yapılarda Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne (yetki devri yapılmışsa İdareye), riskli alan ve rezerv yapı alanlarında ilgili kuruma yapılır (Uygulama Yönetmeliği m.16/4); e-Devlet üzerinden başvuru kanalı da bulunmaktadır.
Kira yardımı tutarları il ve ilçe bazında belirlenmekte ve her yıl güncellenmektedir. Bu nedenle bu sayfada güncel tutar verilmemektedir; başvurudan önce ilgili idarenin yayımladığı güncel cetvelin esas alınması gerekir. Piyasa kirasının altında kalabileceği dikkate alınmalıdır.
Kira yardımına ek olarak, dönüşüm kapsamında kullandırılan kredilerde faiz desteği ve bazı harç ve vergi muafiyetleri gündeme gelebilir. Muafiyetlerin kapsamı işlem türüne göre değiştiğinden, tapu harcı ve diğer masraflar bakımından işlem öncesinde ilgili müdürlükten yazılı teyit alınması yerinde olur.
İstanbul’da yapım desteği: Yarısı Bizden
İstanbul’daki riskli yapılar için ayrıca hibe, kredi ve tahliye desteği öngörülmüştür. Dayanağı 8189 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Karar’dır; süre, 20 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 11902 sayılı Kararla 31 Aralık 2027’ye uzatılmıştır. Yeni projedeki bağımsız bölüm sayısı veya inşaat alanı mevcudun bir buçuk katını geçerse hibe ve krediden yararlanılamaz; destek hak sahibine nakit verilmez, inşaat ilerledikçe üç taksitle yüklenicinin hesabına ödenir.
Yürürlükteki tutarlar (17 Kasım 2026 itibarıyla)
| Destek | Üst sınır |
|---|---|
| Bir konut için hibe | 875.000 TL’ye kadar |
| Bir konut için kredi | 875.000 TL’ye kadar |
| Bir işyeri için hibe ve kredi | 437.500 TL’ye kadar hibe, 437.500 TL’ye kadar kredi |
| Tahliye desteği | Bağımsız bölüm başına 125.000 TL |
Şartlar, başvuru adımları, kredinin geri ödemesi ve desteğin müteahhit sözleşmesine etkisi Yarısı Bizden kampanyası rehberimizde anlatılmıştır. Kampanya İstanbul’a özgüdür; diğer illerde kira yardımı ve faiz desteği gibi genel destekler uygulanır.
Kiracının hakları
Kiracı, kentsel dönüşüm sürecinin doğrudan tarafı olmamakla birlikte korumasız değildir. Tahliye yükümlülüğü kiracı için de geçerlidir; buna karşılık şartları sağlandığında kira yardımından yararlanabilir. Başvurunun tahliyeden sonra belirli bir süre içinde yapılması gerekir; geç başvuru ödemenin gecikmesine, çok geç başvuru hakkın kaybına yol açabilir.
Kira sözleşmesinin dönüşüm nedeniyle sona ermesi hâlinde kiracının kira hukukundan doğan talepleri ayrıca değerlendirilir. Bu talepler idari kira yardımından bağımsızdır ve iki süreç paralel yürüyebilir. Kira ilişkisinin sona ermesine dair genel çerçeve için Gayrimenkul Hukuku Rehberi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Müteahhitle Sözleşme Aşaması
Yıkım kararı alındıktan sonraki en kritik aşama, yükleniciyle kurulacak sözleşmedir. Uygulamada bu sözleşme çoğunlukla kat karşılığı inşaat sözleşmesi biçiminde kurulur. Hasılat paylaşımı ve bedel karşılığı yapım da mümkündür.
Sözleşmenin resmî şekilde düzenlenmesi, hangi bağımsız bölümün kime ait olacağının krokili biçimde belirlenmesi, teslim süresinin ve gecikme cezasının açıkça yazılması hayati önemdedir. Sözde “arsa sahibi lehine” görünen ancak teslim tarihini belirsiz bırakan sözleşmeler, sonradan telafisi güç kayıplara yol açmaktadır.
Kentsel dönüşüm sürecinin baskısı altında imzalanan bir sözleşmede arsa sahibine emsallere göre çok düşük oran bırakılmışsa aşırı yararlanma (gabin, TBK m.28) ve aldatma (TBK m.36) yolları da değerlendirilebilir. Ayrıntılar için kat karşılığında düşük oran ve gabin rehberimize bakınız.
6306 sayılı Kanun, müteahhidin satış yapabilmesine ve sözleşmenin feshine ilişkin koruyucu hükümler içermektedir. Müteahhidin işe başlamaması veya inşaatı yarım bırakması hâlinde maliklerin başvurabileceği fesih yolları bulunmaktadır. Bu konudaki ayrıntılar için sözleşmenin feshi ve tapu iptali sayfasına bakınız.
Sözleşmede aranacak hükümler
Arsa sahibini koruyan, sorun çıktıktan sonra açılan dava değil, imzadan önce sözleşmeye yazılan hükümlerdir. Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.2025 tarihli kararından sonra, yükleniciden tapuyu iyiniyetle devralan üçüncü kişinin kazanımı sözleşme sonradan feshedilse bile korunduğundan, tapunun hangi aşamada devredileceği her zamankinden önemlidir.
İmzadan önce kontrol edilecek başlıklar
| Hüküm | Sözleşmede ne yazmalı |
|---|---|
| Kademeli tapu devri | Yükleniciye düşen paylar inşaat seviyesine göre dilim dilim devredilir; son dilim iskândan sonra |
| Teminat | Kesin, süresiz ve ilk talepte ödemeli banka teminat mektubu veya teminat ipoteği |
| Kesin süreler ve ceza | Ruhsat başvurusu, işe başlama ve iskânlı teslim için takvim günü; geciken her ay için ceza ve kira bedeli |
| Teknik şartname | Malzeme, marka ve model; onaylı proje sözleşmenin eki |
| Satış ve devir yasağı | Yüklenici hak kazanmadığı bölümü satamaz, sözleşmeyi devredemez |
| Teslim | Teslim, yapı kullanma izin belgesinin alınmasıyla gerçekleşir |
Bu hükümlerin her birinin kanuni dayanağı ve sık yapılan hatalar kat karşılığı inşaat sözleşmesinde dikkat edilecek 10 madde rehberimizde, yüklenicinin mali ve hukuki incelemesi müteahhit seçimi rehberimizde yer almaktadır.
Kentsel Dönüşümde Ortaklığın Giderilmesi Davası
Paylı mülkiyete konu taşınmazlarda paydaşlardan biri ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davası açabilir. Ancak taşınmaz 6306 sayılı Kanun kapsamına girmişse, dönüşüm sürecinin özel nitelikli kuralları devreye girer.
Uygulamada, dönüşüm süreci devam ederken açılan ortaklığın giderilmesi davalarında idari sürecin bekletici mesele yapılması gündeme gelebilmektedir. Sulh hukuk mahkemesindeki yargılamanın usuli süreçleri uzun sürebilirken, 6306 sayılı Kanun’un idari süreleri çok daha kısadır. Bu asimetri, strateji seçiminde belirleyicidir.
Terekede ortaklık söz konusuysa mirasçıların konumu ayrıca değerlendirilmelidir. Miras yoluyla parçalanmış arsa paylarının çoğunluk hesabına etkisi için Miras Hukuku Rehberi sayfasından yararlanabilirsiniz.
Kaçak Kat, Yapı Kayıt Belgesi ve Arsa Payı
Kentsel dönüşümde hak sahipliğinin ölçüsü binanın fiilî durumu değil, tapudaki arsa payıdır. Bina yıkıldığında kat mülkiyeti ve kat irtifakı terkin edilir, taşınmaz malikleri adına payları oranında tescil edilir (6306 s.K. m.6). Ruhsatta bulunmayan bir kat, sonradan eklenen bir oda ya da daireye katılmış bir ortak alan, tapuda bir arsa payına bağlanmamışsa yeni binada kendiliğinden hak doğurmaz.
Yapı Kayıt Belgesi bu sonucu değiştirmez: belge, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir ve yapının yenilenmesi hâlinde yürürlükteki imar mevzuatı uygulanır (İmar K. geçici m.16). Belgeye dayanılarak bütün maliklerin muvafakatiyle kat mülkiyeti kurulmuş ve kaçak bölüme arsa payı verilmişse o bölümün maliki hak sahibidir. Arsa payı baştan oransız belirlenmişse düzeltme davası bina yıkılmadan önce açılmalıdır (KMK m.3). Ayrıntı kaçak kat ve Yapı Kayıt Belgeli binada kentsel dönüşüm rehberimizde, yeni binadaki daire tahsisi arsa payı ve şerefiye rehberimizde anlatılmıştır.
Dava Yolları ve Süreler
Kentsel dönüşümde uyuşmazlıklar iki ayrı yargı kolunda görülür: idarenin işlemlerine karşı idari yargıda, malikler ile müteahhit arasındaki ve maliklerin kendi aralarındaki uyuşmazlıklarda adli yargıda dava açılır. Süreler birbirinden bağımsız işler; bir yolda dava açılmış olması diğerinin süresini durdurmaz.
Uyuşmazlığa göre başvuru yolu
| Uyuşmazlık | Yol ve süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Riskli yapı tespiti | On beş gün içinde itiraz; ret hâlinde otuz gün içinde iptal davası | 6306 s.K. m.3, m.6 |
| Tahliye, yıkım, pay satışı gibi idari işlemler | Tebliğden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde iptal davası; yürütmenin durdurulması istenebilir | 6306 s.K. m.6; İYUK m.27 |
| Müteahhidin gecikmesi, işi bırakması | Süre verme, sözleşmeden dönme, tazminat; asliye hukuk mahkemesi | TBK m.123-125, m.473 |
| Arsa payının düzeltilmesi | Bina ayaktayken sulh hukuk mahkemesinde; önce arabulucuya başvuru | KMK m.3 |
| Ortaklığın giderilmesi | Sulh hukuk mahkemesi; dönüşüm süreci bekletici mesele yapılabilir | TMK m.698-699 |
Kanun’un ilk hâlinde bu Kanun kapsamındaki işlemlere karşı açılan davalarda yürütmenin durdurulmasına karar verilemeyeceği öngörülmüştü; Anayasa Mahkemesi 27/2/2014 tarihli ve E.2012/87, K.2014/41 sayılı kararıyla bu yasağı iptal etmiştir. Dava yollarının ayrıntısı 6306’da dava yolları ve süreler rehberimizde yer almaktadır. Dosyanızdaki sürelerin değerlendirilmesi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Dönüşüm Sürecinde Sık Yapılan Hatalar
- Tebligatı imzalayıp tarihini kaydetmemek. Bütün süreler tebliğ tarihinden işler. Tarih kaydı olmayan dosyada sürenin ispatı güçleşir.
- On beş günlük itiraz süresini teknik dayanak olmadan geçirmek. Süre içinde yapılan ancak gerekçesiz itiraz da sonuç doğurmaz.
- Sözleşmeyi okumadan imzalamak. Teslim tarihi, gecikme cezası, bağımsız bölüm tahsisi ve iskân yükümlülüğü yazılı olmalıdır.
- Kira yardımı başvurusunu geciktirmek. Başvuru süresi kaçırıldığında ödemede gecikme veya hak kaybı doğabilir.
- Sözlü vaatlere güvenmek. “Sonra hallederiz” denilen her husus sözleşmeye yazılmadığı sürece ispat edilemez.
- Karara katılmayarak süreci durdurabileceğini sanmak. Katılmama, payın rayiç bedelle satışıyla sonuçlanabilir.
Süreç Haritası
Aşağıdaki sıralama tipik bir riskli yapı dönüşümünün akışını gösterir. Somut dosyada aşamalar ve süreler değişebilir.
- Riskli yapı tespiti başvurusu — Malik, lisanslı kurum veya kuruluşa başvurarak yapının riskli olup olmadığının tespitini talep eder. Kat maliklerinden birinin başvurusu yeterlidir.
- Rapor ve tapu şerhi — Tespit raporu idareye sunulur. Yapı riskli bulunmuşsa tapu kütüğüne riskli yapı şerhi işlenir ve maliklere bildirim yapılır.
- On beş günlük itiraz — Muhtarlıktaki ilanın son gününden itibaren on beş gün içinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne (yetki devri varsa İdareye) teknik gerekçeli itiraz edilebilir. İtirazı teknik heyet inceler.
- Tahliye ve yıkım — Tespit kesinleşince idare tahliye ve yıkım için süre verir. Uygulama Yönetmeliği bu sürenin doksan günü aşamayacağını öngörür.
- Salt çoğunlukla karar — Yıkımdan sonra hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu yeniden yapım usulünü kararlaştırır ve karar tutanağı idareye sunulur.
- Katılmayan paya işlem — Karara katılmayan paydaşa bildirim yapılır; on beş gün içinde katılım olmazsa payı rayiç değer üzerinden açık artırmayla satılır.
- Sözleşme ve inşaat — Yüklenici ile kat karşılığı, hasılat paylaşımı veya bedel karşılığı usulüyle sözleşme kurulur; teslim süresi ve gecikme cezası yazılı olarak belirlenir.
- Kira yardımı başvurusu — Tahliye veya yıkımdan itibaren bir yıl içinde riskli yapılarda Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne kira yardımı başvurusu yapılır. Tutarlar il ve ilçe bazında güncellenir.
- İskân ve yeni tapu — İnşaat tamamlanınca yapı kullanma izin belgesi alınır, kat irtifakından kat mülkiyetine geçilerek yeni tapular düzenlenir.
🗺️ Kentsel Dönüşüm ve Koruma Mevzuatı Konu Haritası (32 Rehber)
- Riskli Yapı Tespitine İtiraz
- Kira Yardımı Başvurusu
- Kiracının Hakları
- Karara Katılmayan Malikin Payı
- Süreç Takibi (ARAAD)
- Müteahhit Seçimi
- Sözleşmede Dikkat Edilecek 10 Madde
- Gerekli Belgeler ve 20 Soru
- Kat Karşılığı mı, Hasılat Paylaşımı mı, Güçlendirme mi?
- Yarısı Bizden Kampanyası
- Kaçak Kat ve Yapı Kayıt Belgeli Binada Dönüşüm
- Riskli Yapı, Alan ve Rezerv Alan Farkı
- Güçlendirme mi Yıkım mı
- Ortaklığın Giderilmesi
- Yıkım Masrafları
- Tahliye ve Yıkım Süreci
- Riskli Yapı Şerhi
- Hasar Tespiti ile Riskli Yapı Tespiti Farkı
- Vergi ve Harç Muafiyeti
- Kredi ve Faiz Desteği
- Vekâletname ve Azil
- İpotekli ve Hacizli Dairede Dönüşüm
- m.6/A El Koyma
- Dava Yolları ve Süreler
- Riskli Alan İlanı
- Rezerv Yapı Alanı
- m.5 Geçici Konut ve Enkaz Bedeli
- 5366 Yenileme Alanı
- Sit Alanında Yapılaşma (2863)
- 775 Gecekondu Kanunu
- Boğaziçi Kanunu (2960)
- Turizmi Teşvik Kanunu (2634)
- Afet Hak Sahipliği (7269)
- Kim Uygular? Yetki Paylaşımı
- İşyeri ve Ticari Kiracı
- Kentsel Dönüşümde Eczane Nakli
- Belediye Kanunu m.73 — Dönüşüm ve Gelişim Alanı
- Bağımsız Bölüm Tahsisi, Arsa Payı ve Şerefiye
Kentsel dönüşüm sürecinde hak kaybı yaşamayın
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Süreçte Hangi Aşamada Hangi Dilekçe?
Dönüşüm süreci birbirini izleyen halkalardan oluşur ve her halkanın kendi süresi ile kendi metni vardır. Yanlış aşamada verilen dilekçe hem süre hem hak kaybettirir.
- Riskli yapı tespiti yapıldıysa → riskli yapı tespitine itiraz dilekçesi
- Tahliye ve yıkım bildirimi geldiyse → tahliye ve yıkım iptali dava dilekçesi
- Yeni binada doğalgaz bağlantı bedeli yeniden istendiyse → kentsel dönüşümde doğalgaz bağlantı bedeli ve aynı adres kuralı
- Riskli alan ilan edildiyse → riskli alan kararının iptali dava dilekçesi
- Arsa payınız düşükse → arsa payının düzeltilmesi dava dilekçesi
- Payınız satışa çıkarıldıysa → arsa payı satışının iptali dava dilekçesi
- Yürütmeyi durdurma reddedildiyse → yürütmenin durdurulması kararına itiraz dilekçesi
Ortak kural: her aşamada süre tebligat tarihinden işler ve hak düşürücüdür. Bir aşamada dava açılmış olması, sonraki işlem için süre kazandırmaz.
Bir aşamadaki dava, sonraki işlem için süre kazandırmaz
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Malikler boşanıyorsa: Kentsel dönüşümle gelen yeni dairenin mal paylaşımındaki yeri, fark bedeli ve dava tarihindeki aşama için Kentsel Dönüşümde Gelen Yeni Daire Boşanmada Paylaşılır mı? yazımıza bakın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kentsel dönüşümde çoğunluk oranı kaçtır?
7471 sayılı Kanun ile çoğunluk oranı üçte ikiden salt çoğunluğa indirilmiştir. Karar, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile alınır.
Riskli yapı kararına kaç gün içinde itiraz edilir?
Muhtarlıkta yapılan ilanın son günü tebliğ tarihi sayılır; itiraz bu günden itibaren on beş gün içinde Kentsel Dönüşüm Müdürlüğüne yapılır (Uygulama Yönetmeliği m.7). Süre hak düşürücüdür ve itirazın teknik gerekçe içermesi gerekir.
Kentsel dönüşümde imza atmazsam ne olur?
Salt çoğunlukla alınan karara katılmayanın arsa payı, rayiç değeri tespit ettirilerek anlaşan diğer paydaşlara açık artırma usulüyle satılabilir.
Riskli yapı tespitini tek başıma yaptırabilir miyim?
Evet. Kat maliklerinden birinin başvurusu tespit sürecini başlatmaya yeterlidir; tüm maliklerin onayı aranmaz.
Kiracı kentsel dönüşümde kira yardımı alabilir mi?
Şartları sağlandığında kiracılar da destekten yararlanabilir. Başvurunun tahliye sonrasında öngörülen süre içinde yapılması gerekir.
Kira yardımı ne kadardır?
Tutar il ve ilçe bazında belirlenir ve her yıl güncellenir. Başvurudan önce ilgili idarenin yayımladığı güncel cetvel esas alınmalıdır.
Binanın yıkılması yerine güçlendirme yapılabilir mi?
Teknik olarak mümkün olduğu tespit edilir, Kat Mülkiyeti Kanunu m.19/2 uyarınca karar alınır ve ruhsat alınırsa güçlendirme yapılabilir.
Kentsel dönüşüm başvuruları hangi kuruma yapılır?
7471 sayılı Kanun ile kurulan Kentsel Dönüşüm Başkanlığı yetkilidir. Kira yardımı gibi bazı başvurular il müdürlüklerine yapılır.
Riskli yapı şerhi ne zaman kalkar?
Yıkımdan sonra tapu kütüğündeki riskli yapı şerhi terkin edilir. Güçlendirme tamamlanırsa da şerh kaldırılır.
Müteahhit inşaatı yarım bırakırsa ne yapabilirim?
6306 sayılı Kanun maliklere fesih imkânı tanıyan hükümler içerir. Temerrüt koşulları ve fesih usulü somut sözleşmeye göre değerlendirilir.
Kat karşılığı ile hasılat paylaşımı arasındaki fark nedir?
Kat karşılığında malik arsa payı karşılığında yeni binadan belirli bağımsız bölümleri alır. Hasılat paylaşımında daire almaz; dairelerin satışından elde edilen gelirden pay alır ve satış riskini paylaşır. Kanun her iki usulü de adıyla sayar (6306 s.K. m.6).
Yarısı Bizden kampanyası kimleri kapsar?
Yalnızca İstanbul’da 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapıların maliklerini kapsar. Bir konut için 875.000 TL’ye kadar hibe ve 875.000 TL’ye kadar kredi verilir; süre 31 Aralık 2027’ye uzatılmıştır.
Yapı Kayıt Belgesi kentsel dönüşümde geçerli mi?
Hayır. Belge, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir; yeni bina yürürlükteki imar mevzuatına göre yapılır (İmar K. geçici m.16). Hak sahipliği arsa payına göre belirlenir.
Güçlendirme kararı için hangi çoğunluk gerekir?
Kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası gerekir (KMK m.19). Yeniden yapım için aranan salt çoğunluk güçlendirme için yeterli değildir.
Kentsel dönüşümde hangi belgeler hazırlanmalı?
Takyidatlı tapu kaydı, kimlik ile vekâlet veya mirasçılık belgesi, imar durumu, mimari proje ve iskân, riskli yapı tespit raporu ve tebligatlar, karar defteri, varsa kira sözleşmesi ve müteahhit teklif dosyası hazırlanır.
Kentsel dönüşüm işlemlerine karşı dava süresi kaç gündür?
6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde iptal davası açılabilir (6306 s.K. m.6). Riskli yapı tespitine itiraz süresi on beş gündür.
📘 İlgili Rehberler
- Rezerv Yapı Alanı Belirlenmesinin İptali Dava Dilekçesi (6306 m.2/1-c)
- Kentsel Dönüşümde Kira Yardımı Başvuru ve Dava Dilekçesi (6306 m.5)
- Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı İlanının İptali Dilekçesi (Belediye K. m.73)
- Afette Hasar Tespitine İtiraz ve Hak Sahipliği Dilekçesi (7269)
- Kentsel Dönüşüm (Ana Rehber)
- Riskli Yapı Tespiti, Çoğunluk Anlaşması ve Kira Yardımı
- Anlaşamayan Malik ve Acele Kamulaştırma
- Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi
- Gayrimenkul Hukuku Rehberi
- Yarım Kalan İnşaat ve Kat Karşılığı Merkezi: Müteahhit İşi Bıraktı, Ne Yapmalı?
Riskli yapı, çoğunluk kararı veya müteahhit uyuşmazlığı mı var?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşullarında değerlendirilmelidir. Nihai hukuki değerlendirme avukata aittir.
📚 İlgili Rehberler
- Riskli Alan Kararının İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026) — 6306
- Riskli Yapıda Tahliye ve Yıkım İşleminin İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026) — 6306 m.5
- Kentsel Dönüşümde Arsa Payı Satışının İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026) — 6306 m.6
- Metruk ve Tehlikeli Yapı Yıkım İşleminin İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026)
- Metruk ve Yıkılacak Derecede Tehlikeli Yapılar (İmar Kanunu m.39)

