📜 Dayanak Mevzuat
Diğer afetler için: Deprem, sel, heyelan, orman yangını, fırtına ve kuraklıkta sigorta, tazminat, ceza, gaiplik ve vergi boyutlarıyla afetzedenin bütün hakları Doğal Afet Hukuku Rehberi sayfamızda.
- 7269 sayılı Kanun — Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun
- 7269 m.29 (1051 sayılı Kanunla değişik) — Hak sahipliğinin belirlenmesi ve yönetmelik dayanağı
- Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmelik — Hak sahibi tanımı, komisyon ve tespit usulü
- 7269 m.13 — Hak sahipliği komisyonunun oluşumu
- 7269 m.40 — Borçlandırma, vade ve tahsil
- 7269 m.28 — Feragat hâlinde uygulanacak müeyyideler
- 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu — Zorunlu deprem sigortası ve Devletin yükümlülüğü
Afet sebebiyle hak sahipliği, 7269 sayılı Kanun uyarınca afetzedelerin; yıkılan veya ağır hasar gören binalarla olan mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan ya da verilecek inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade eder.
Bu yazıda hak sahipliğinin nasıl tespit edildiği, komisyonun işleyişi, talep ve taahhütname ile borçlandırma süreleri, feragat hâlinde doğan sonuçlar, sigorta yükümlülüğünün etkisi ve itiraz yolları ele alınmaktadır.
7269 sayılı Kanun yalnızca depremde değil, su baskını, yer kayması ve benzeri afetlerde de uygulanır (m.1). 14 Ekim 2026 İstanbul selinden sonra evi veya işyeri zarar görenler için süreç üç aşamadan oluşur: önce fen kurullarınca hasar tespiti yapılır, ardından hasar sınıfına göre geçici barınma, nakdi yardım, konut veya inşaat kredisi gibi yardımlar gündeme gelir, son olarak yıkılan veya ağır hasar gören yapılar için hak sahipliği tespit edilir. Hasar tespit raporuna mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir; binası hasarsız sayılan veya hiç hasar tespiti yapılmayan kişilerin, yargı yoluna gitmeden önce aynı süre içinde idareye başvurması zorunludur (m.13/a). Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra hasar tespit raporlarına karşı doğrudan dava açılabilir. Hasarlı bina veya işyeri sigortalıysa devlet yardımından sigorta tutarı indirilmez (m.29). Su baskını gibi sebeplerle imar planında yapı yapılması sakıncalı belirlenen yerlerde ruhsatsız yapılan yapıların sahipleri ise hak sahibi sayılmaz (m.29). Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
İstanbul seli (14 Ekim 2026) sonrası: Selde hasar tespiti, itiraz, devlet yardımları ve hasar tespitine itiraz dilekçesi örneği aşağıdaki “Sel ve Su Baskınında 7269 Sayılı Kanun” başlığından itibaren anlatılmıştır. Sigorta ve tazminat yolları için İstanbul seli tazminat rehberimize bakabilirsiniz.
Hak Sahipliği Nedir?
Hak sahipliği bir yardım değil, bir statü tespitidir. Afetzedenin, zarar gören yapıyla mülkiyet ilişkisi bulunduğunun ve buna bağlı olarak konut ya da kredi imkânından yararlanabileceğinin idarece belirlenmesidir.
Yönetmelik uyarınca; afet sebebiyle kendilerine bina yapılacak veya inşaat kredisi verilecek malik ve hissedarlarla, ebeveyni ile birlikte oturan evli kişilerin hak sahipliği yönünden tayin ve tespitleri Yönetmelik esaslarına göre yapılır.
Kanuna göre; yıkılan, yanan veya ağır hasara uğraması muhtemel olan binalarla, imar planları gereğince kamulaştırılmasında zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere, hak sahibi olmak şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir.
Kimlerin bu kapsama gireceği Yönetmelikte sayılmıştır. Başlıca hâller şunlardır: afet sebebiyle kendilerine ait konutları yıkılan, yanan veya oturulamayacak derecede ağır hasar gören afetzede aileler; kendilerine ait konutları muhtemel bir afete maruz bulunan aileler.
Hasar tespiti ile hak sahipliği farklı aşamalardır: önce hasar sınıfı belirlenir, sonra hak sahipliği tespit edilir. Hasar tespiti rejimi ve itiraz yolu için deprem hasar tespiti ile riskli yapı tespiti farkı sayfasına bakabilirsiniz.
Hasar Tespiti ile Hak Sahipliği Farkı
| Ölçüt | Hasar tespiti | Hak sahipliği |
|---|---|---|
| Neyi belirler | Yapının afetten gördüğü zararı | Kişinin yardımdan yararlanma durumunu |
| Konusu | Yapı | Kişi ve mülkiyet ilişkisi |
| Kim yapar | Fen kurulları | Hak sahipliği inceleme komisyonu |
| Sonucu | Hasar sınıfı | Konut yapımı veya kredi |
| Sıra | Önce yapılır | Hasar tespitinden sonra |
| İtiraz | Mahallî ilândan itibaren otuz gün | Komisyon kararına karşı ilgili usulde |
Hasar sınıfınız belirlenmeden hak sahipliği aşamasına geçilmez.
Hak Sahipliği Komisyonu
Hak sahiplerinin tespiti için 7269 sayılı Kanun gereğince bir komisyon kurulur.
Mahallî Hak Sahipliği İnceleme Komisyonu olarak adlandırılan bu heyet; Afet Sebebiyle Hak Sahibi Olanların Tespiti Hakkında Yönetmelik uyarınca, mülkî amir veya mülkî amir tarafından görevlendirilen memur başkanlığında gerekli çalışmaları yürütür ve hak sahiplerini tespit eder.
Süreç, kesinleşen hasar durumuna göre ilan edilen başvuru tarihi ve süresiyle başlar. Hak sahipliği başvuruları, idarece belirlenen yerlerde alınır.
Komisyonca yapılan inceleme sonucunda hak sahibi kabul edilmeyenlerin, yapmış oldukları borçlandırmalar iptal edilir. Yani borçlandırma yapmış olmak tek başına hak sahipliği sağlamaz.
Konut hangi yöntemlerle sağlanır?
Hak sahibi olduğu tespit edilen kişilere farklı yöntemlerle imkân sağlanır:
- Toplu Konut İdaresi yoluyla konut yapımı,
- İhale yöntemiyle inşaat,
- Evini yapana yardım yöntemiyle destek,
- Hazır konut kredisi desteği.
Hangi yöntemin uygulanacağı, afetin niteliğine ve idarenin programına göre belirlenir.
Hak Sahipliği Sürecindeki Süreler
| Aşama | Süre | Başlangıç | Kaçırılırsa |
|---|---|---|---|
| Talep ve taahhütname | Altmış gün | İlan tarihi | Sürece dâhil olunamaz |
| Borçlandırma | Altmış gün | Borçlandırmanın ilanı | Hak sahipliği kendiliğinden sona erer |
| İtiraz | On beş gün | İlgili karar ve ilan | Karar kesinleşir |
| Toplam süreç | En fazla yüz otuz beş gün | İlandan itibaren | — |
Süreler ilan tarihinden işler; kendi ilan ve tebliğ tarihinizi idareden yazılı olarak teyit ediniz.
Süreler: Altmış, Altmış, On Beş
Bu süreç, hak kaybının en hızlı yaşandığı alanlardan biridir çünkü süreler ilan tarihinden işler ve kısa tutulmuştur.
Uygulamada süreç şu şekilde ilerler: hak sahipliği talep ve taahhütname işlemleri için altmış gün, borçlandırma için altmış gün ve itiraz süreçleri için on beş gün olmak üzere toplamda en fazla yüz otuz beş gün içinde tamamlanır.
Talep ve taahhütname verme ile borçlandırma süresi 7269 sayılı Kanuna göre iki aydır ve bu süre ilanın yapıldığı tarihten itibaren başlar.
Borçlandırmayı yapmamanın sonucu
Bu, en sert yaptırımdır ve çoğu kişi farkında değildir.
Borçlandırmanın ilanı tarihinden itibaren, kabul edilebilir mazereti dışında iki ay içerisinde borçlandırmalarını yapmayanların hak sahipliği kendiliğinden sona erer.
Yani hak sahibi olarak tespit edilmiş olmanız yeterli değildir; borçlandırma işlemini süresinde yapmanız gerekir. Aksi hâlde ayrıca bir karar alınmasına gerek olmaksızın hak sona erer.
Uygulamada afetzedelerin bir an önce inşaat yardımlarından yararlanabilmesi için iki aylık sürenin dolması beklenmeden işlemlerin yürütüldüğü de görülmektedir.
Feragat ve Sonuçları
Hak sahipliğinden vazgeçmek mümkündür; ancak zamanlaması sonucu değiştirir.
Talep ve taahhütname verenlerden hak sahibi oldukları tespit olunan afetzedeler; aşağıdaki tarihlerden önce yazılı olarak başvurmak suretiyle hak sahipliğinden feragat edebilirler:
- İhale suretiyle yapılacak inşaatlarda ihale tarihinden,
- Emanet usulü ile yapılacak inşaatlarda emanet kararının alınması tarihinden,
- Evini yapana yardım metodunun uygulanacağı yerlerde ise arsaların elde edilmesi işlemlerinin sonuçlanmasından.
Belirtilen tarihlerden sonra feragat edenler hakkında ise, Kanun’un 28. maddesinde durumlarına karşılık olan müeyyideler uygulanır.
Bu nedenle vazgeçme kararı verilecekse, bu tarihler öncesinde ve yazılı olarak hareket edilmelidir.
Konut Sağlama Yöntemleri ve Feragat Zamanı
| Yöntem | Feragatin son anı | Sonrasında |
|---|---|---|
| İhale suretiyle inşaat | İhale tarihinden önce | Kanunun 28. maddesindeki müeyyideler |
| Emanet usulü | Emanet kararının alınması tarihinden önce | Kanunun 28. maddesindeki müeyyideler |
| Evini yapana yardım | Arsaların elde edilmesi işlemlerinin sonuçlanmasından önce | Kanunun 28. maddesindeki müeyyideler |
| TOKİ yoluyla konut | İdarenin programına göre | Duyurulara göre |
| Hazır konut kredisi | Kredi kullanımı öncesinde | Kredi şartlarına göre |
Feragat yazılı olarak ve belirtilen tarihlerden önce yapılmalıdır.
Borçlandırma ve Kıymet Belgesi
Hak sahipliği karşılıksız bir bağış değildir; kural olarak borçlandırma esasına dayanır.
İnşa edilecek binalar için tespit edilen maliyet bedellerinden, sahiplerine ait kıymet belgelerindeki miktarlar düşüldükten sonra geri kalanı borçlandırmaya esas tutulur.
Yani zarar gören yapınızın takdir edilen değeri, yeni yapının maliyetinden mahsup edilir; aradaki fark borçlandırılır.
Takdir edilen kıymete karşı, Kanunda belirlenen sürelere riayet etmek suretiyle yetkili mahkemede dava açılabilir. Açılacak dava, Kanunda belirtilen özel usuller dâhilinde görülür.
Borçlandırma, vade ve tahsil işlemleri Kanun’un ilgili maddesine göre yürütülür. Uygulamada onarım ve yeni yapım yardımlarında farklı vade ve faiz koşulları öngörülebilmektedir; güncel koşullar idarece duyurulur.
İkinci afet hâlinde indirim
Kanun, art arda gelen afetler bakımından bir koruma da içerir.
İnşaatın devamı sırasında veya bitiminden itibaren bir yıl içinde, genel hayata etkili olsun olmasın ikinci bir afetle binanın zarar görmesi hâlinde, borçlandırma miktarından zarar oranında indirim yapılır. Afetzede isterse, borçlandırma hükümleri dairesinde yeniden inşaat yardımı da yapılabilir.
Ayrıca; bu Kanuna ve afetle ilgili hüküm taşıyan diğer kanunlara göre ayrı tarihlerde iki defa hak sahibi olarak konut yardımı gören veya görecek olanlardan, genel hayata etkili üçüncü bir afetten konutları oturulamayacak derecede zarar gören hak sahiplerinin ödeme güçlerini kaybetmeleri hâlinde, önceki borç bakiyeleri Cumhurbaşkanı Kararı ile terkin olunabilir.
Zorunlu Deprem Sigortası Şartı
Bu, uygulamada en ağır sonuç doğuran ve en az bilinen kurallardan biridir.
Zorunlu deprem sigortası kapsamındaki binalar için; 7269 sayılı Kanundan ve ilgili diğer mevzuattan doğan Devletin konut kredisi açma ve bina yaptırma yükümlülükleri, zorunlu deprem sigortası yaptırılmamış olmasının tespit edilmesiyle ortadan kalkar.
Yani sigortasız binada, hak sahipliği şartlarını taşısanız dahi Devletin konut yapma veya kredi verme yükümlülüğü doğmayabilir.
Bu nedenle zorunlu deprem sigortası, yalnızca hasar tazminatı bakımından değil, afet sonrası hak sahipliği bakımından da belirleyicidir. Kiracı ve malik bakımından sigorta yükümlülüğü için kiracı olarak DASK ve konut sigortası sayfasına bakabilirsiniz.
Geçici Barınma
Kanun, kalıcı çözüm öncesinde geçici barınmayı da düzenler.
Afete uğrayanların veya uğraması muhtemel olanların, bulundukları yerlerde veya başka yerlerde geçici olarak barınmalarını sağlamak üzere; baraka ve konutlar inşa edilebilir, ettirilebilir, kiralanabilir veya satın alınabilir.
Bu tedbirlerin kısa zamanda yerine getirilmesinin mümkün olmadığı hâllerde, geçici iskân tedbirlerini kendileri almak isteyenlere nakdî yardım da yapılabilir.
Önemli bir ayrım vardır: bu kapsamda yapılacak harcamalar ve ödemeler borçlandırmaya tabi tutulmaz. Yani geçici barınma yardımı, sonradan borç olarak size yansıtılmaz.
6306 rejimindeki geçici konut tahsisi ve kira yardımı ile karşılaştırma için geçici konut tahsisi ve enkaz bedeli sayfasına bakınız.
İtiraz ve Dava Yolları
Süreçteki her aşama ayrı bir başvuru veya dava imkânı doğurur:
- Hasar tespitine itiraz. Mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde yapılır.
- Hak sahipliği kararına itiraz. Komisyon kararlarına karşı ilgili usulde ileri sürülür; nihai karar mercii idaredir.
- Takdir edilen kıymete karşı dava. Kanunda belirlenen sürelere uyularak yetkili mahkemede, Kanundaki özel usuller dâhilinde açılır.
- İdari işlemlere karşı iptal davası. Hak sahipliğinin reddi gibi işlemler idari yargı denetimine tabidir.
Hasar tespit raporlarına karşı doğrudan dava açılabilmesinin önünü açan Anayasa Mahkemesi kararı için hasar tespit raporuna karşı dava yolu sayfasına bakabilirsiniz.
Sel ve Su Baskınında 7269 Sayılı Kanun Uygulanır mı? Genel Hayata Etkililik Kararı
7269 sayılı Kanun deprem, yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ, tasman ve benzeri afetlerde, yapıların ve kamu tesislerinin genel hayata etkili olacak derecede zarar gördüğü veya görmesinin muhtemel olduğu yerlerde alınacak tedbirler ve yapılacak yardımlar hakkında uygulanır (m.1/1). Afetin genel hayata etkili olup olmadığına; yıkılan veya oturulmaz hâle gelen bina sayısı, zarar gören yapı ve tesislerin genel hayata etki derecesi, yerin ekonomik ve sosyal özellikleri, normal hayat düzenindeki aksamalar gibi ölçütler gözetilerek, yönetmelik esaslarına göre yetkili idarece karar verilir (m.1/2-3). Bu karar verilinceye kadar da afetin meydana geldiği bölgenin valisi, Kanun gereğince alınması gereken acil tedbirleri almaya yetkilidir (m.1/son).
Bu ayrım uygulamada önemlidir. Genel hayata etkililik kararı, kalıcı konut ve kredi yardımlarının, yani hak sahipliği sürecinin kapısını açar. Karar verilmeden önce de valilikler hasar tespitini başlatabilir, boşaltma ve geçici barınma gibi acil tedbirleri alabilir. Bu yazının güncellendiği 16 Ekim 2026 itibarıyla 14 Ekim seline ilişkin bir genel hayata etkililik kararına rastlamadık. Basına yansıyan açıklamalara göre İstanbul Valiliği hasar tespiti çalışmalarına başlamış ve zararların devletin imkânları ölçüsünde karşılanmasının hedeflendiğini bildirmiştir; 15 Ekim’de İstanbul İl AFAD Müdürlüğünde açıklama yapan Bakan Murat Kurum da hasar tespitlerinin hafta sonuna kadar tamamlanmasının hedeflendiğini, yalnızca Ayazağa’da ilk tespitlere göre yaklaşık 300 işyeri ile 200 aracın zarar gördüğünü ve zarar gören konut ve binalar için her türlü desteğin sağlanacağını açıklamıştır. Ödeme tutarları ve başvuru usulü henüz resmî bir düzenlemeyle ilan edilmemiştir; bu bilgiler yayımlandığında bu bölüm güncellenecektir.
Kanunun 2. maddesi ise ileriye dönük bir koruma tedbiri öngörür: su baskınına uğramış veya uğrayabilir bölgeler tespit edilerek sınırları imar planına veya haritalara işlenir ve afete maruz bölge olarak Cumhurbaşkanınca kararlaştırılır; bu sınırlar valiliklerce mahallinde ilan olunur (m.2/1). İlan edilen afet bölgelerinde yeniden yapılacak veya esaslı tamir görecek yapılar Kanunun öngördüğü teknik şartlara tabidir (m.3). Dere yatağına yakın bir taşınmazın bu tür bir ilanla afete maruz bölge içine alınması, ileride yapılacak inşaat ve onarımları doğrudan etkiler.
Selde Hasar Tespiti: Kim Yapar, Hangi Sonuçları Doğurur? (7269 m.13)
Yapılacak bütün işlemlere esas olmak üzere, yetkili bakanlıkça kurulacak fen kurulları afetin meydana geldiği arazinin durumunu, bütün yapıları ve kamu tesislerini inceleyerek hasar tespit raporu düzenler (m.13/a). Gereken hâllerde diğer kamu kurumları, mahallî idareler, üniversiteler ve meslek odaları, hasar tespiti çalışmalarında deneyimli inşaat mühendisi ve mimar görevlendirmekle yükümlüdür. Arazinin tehlikeli durumu ve binaların gördüğü hasar bakımından yıktırılması ve boşaltılması gereken binalar hakkında o il ve ilçenin en büyük mülki amirine ayrı bir rapor verilir ve bu binalar derhâl boşalttırılır. Yıkılması gereken binalar için sahiplerine en çok üç gün süre verilerek tehlikenin giderilmesi bildirilir; mal sahibi veya vekili bu bildirime karşı üç gün içinde yetkili idare kurullarına itiraz edebilir ve idare kurulları itirazı en geç üç gün içinde karara bağlar.
Hasar görmüş ancak ıslahı mümkün olan binalara, fen kurullarının göstereceği şartlara göre tamir edilinceye kadar girilmesine ve oturulmasına izin verilmez. Bu binalar bir yıl içinde tamir ettirilmez ve itiraz da yapılmazsa yıktırılır; itiraz hâlinde mahallî idare kurulları itirazı beş gün içinde inceler ve itiraz yerinde görülürse süre altı ay daha uzatılır (m.13/b). Yer kayması gibi tehlikenin devamı veya tekrarı ihtimali bulunan afetlerde boşaltılan binaların kesin tedbir alınıncaya kadar işgaline ve tamirine izin verilmez (m.13/ç). Selin ardından heyelan riski taşıyan yamaçlardaki yapılar bu hükmün kapsamına girebilir.
Selde hasar tespitinin sonuçları
| Durum | Sonuç | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yıkılması gereken bina | Mülki amirce boşaltma; sahibine tehlikenin giderilmesi için süre | En çok 3 gün; itiraz 3 gün, karar 3 gün | 7269 m.13/a |
| Hasarlı ama ıslahı mümkün bina | Tamir edilinceye kadar oturulamaz | Tamir için 1 yıl; itirazda 6 ay uzatma | 7269 m.13/b |
| Tehlike devam eden yamaç ve heyelan bölgesi | Kesin tedbire kadar işgal ve tamir yasağı | Tedbir alınıncaya kadar | 7269 m.13/ç |
| Hasar tespit raporuna itiraz | İdareye itiraz; doğrudan dava da mümkün | Mahallî ilândan itibaren 30 gün | 7269 m.13/a; AYM 2023/134 |
| Hasarsız sayılan veya hiç tespit yapılmayan yapı | Yargı yolundan önce idareye başvuru zorunlu | Mahallî ilândan itibaren 30 gün | 7269 m.13/a |
| Geçici barınma ve nakdi yardım | Barınak, kiralık konut veya nakdi yardım; borçlandırılmaz | İdarece belirlenir | 7269 m.13/d |
Hasar Tespitine İtiraz: 30 Gün Kuralı ve Doğrudan Dava
Fen kurulları tarafından düzenlenen teknik nitelikteki hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir. Taşınmazı kesin olarak hasarsız tespit edilenlerin veya taşınmazının hasar tespiti hiç yapılmayanların, yargı yoluna gitmeden önce mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili idareye başvurmaları zorunludur (7269 m.13/a). Sel sonrasında hasar tespit ekipleri her sokağa aynı gün ulaşamaz; bodrum katı su altında kalan, ancak binanın taşıyıcı sistemine bakılmadan “hasarsız” sayılan yapılar veya hiç ziyaret edilmeyen yapılar bu hükmün kapsamına girer. Bu yüzden ilân tarihini takip etmek ve otuz günlük süreyi kaçırmamak hak kaybını önlemenin ilk şartıdır.
Anayasa Mahkemesi, 30.11.2023 tarihli ve E.2023/134, K.2023/209 sayılı kararıyla, hasar tespit raporlarının ancak asıl işlemlerle birlikte dava konusu edilebileceğine ilişkin ibareyi iptal etmiştir. Bu karardan sonra hasar tespit raporuna karşı, asıl işlemi beklemeden idari yargıda iptal davası açılabilmektedir. İdare mahkemelerinde dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde altmış gündür (İYUK m.7/1); idareye yapılan itiraz veya başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10/2). İtiraz dilekçesinde binanın hangi bölümlerinin, hangi su seviyesinde ve ne kadar süre su altında kaldığı, taşıyıcı sistemde ve zeminde gözlenen çatlak, oturma ve nem hasarı somut olarak anlatılmalı; fotoğraf, video ve mümkünse bağımsız bir inşaat mühendisinin raporu eklenmelidir. Dava aşamasında hazır bir metin için hasar tespitine itiraz ve hak sahipliği dava dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
Selde eviniz veya işyeriniz hasar gördü mü?
Hasar tespit sonucunuzu, otuz günlük itiraz süresini ve devlet yardımlarından yararlanma şartlarınızı birlikte değerlendirelim. Belgelerinizi WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.
Selden Sonra Devlet Yardımları: Geçici Barınma, Konut, İşyeri Kredisi ve Borç Ertelemeleri
Afete uğrayanların veya uğraması muhtemel olanların bulundukları yerlerde veya başka yerlerde geçici olarak barınmalarını sağlamak üzere baraka ve konutlar inşa edilebilir, kiralanabilir veya satın alınabilir; bu tedbirlerin kısa zamanda yerine getirilmesi mümkün değilse geçici iskân tedbirlerini kendileri almak isteyenlere nakdi yardım da yapılabilir. Geçici barındırma ödeneği, nakdi yardımların miktarı ve barınaklarda oturulacak süre idarece belirlenir ve bu kapsamdaki harcamalar ile ödemeler borçlandırmaya tabi tutulmaz (7269 m.13/d). Yani selden sonra misafirhanede barındırılan veya kira yardımı alan aile, bu yardımı sonradan borç olarak geri ödemez.
Kalıcı yardımlar ise hak sahipliğine bağlıdır. Yıkılan, yanan veya ağır hasara uğrayan ya da uğraması muhtemel olan binalarda oturan ailelere, hak sahibi olmaları şartıyla konut yaptırılır veya kredi verilir (m.29/1). Kanun sel bakımından özel önem taşıyan bazı sınırlamalar da getirir: kendilerine ait olmayan arsa üzerine ruhsatsız bina yapanlar ile yer kayması, su baskını, kaya düşmesi ve benzeri sebeplerle imar planında yapı yapılması sakıncalı olarak belirlenen yerlerde ruhsatsız yapı yapanlar hak sahibi kabul edilmez. Kendisine veya eşine ait o yerde aynı cins müstakil hasarsız başka bir binası veya dairesi olan ailelere bina ve inşaat kredisi verilmez. Hasarlı binalardan mülkiyeti tüzel kişilere ait olanlara yardım yapılmaz. Buna karşılık afete uğramasıyla ekonomik ve sosyal hayatı kesintiye uğratan dükkân ve fırın gibi işyerleri için de sahiplerine borçlandırma hükümlerine göre inşaat kredisi verilebilir; o yerde kendisine veya eşine ait hasarsız başka bir işyeri bulunanlar bu yardımdan yararlanamaz (m.29).
Sel mağdurları için en önemli kurallardan biri, hasarlı bina veya işyeri sigortalıysa yapılacak yardımdan sigorta tutarının indirilmeyecek olmasıdır (m.29). Konut veya işyeri poliçesindeki sel klozundan alınan tazminat, devlet yardımını azaltmaz. Kanun ayrıca zorunlu deprem sigortası kapsamındaki binalar için, zorunlu deprem sigortası yaptırılmamış olmasının tespit edilmesiyle birlikte Devletin konut kredisi açma ve bina yaptırma yükümlülüklerinin ortadan kalkacağını düzenler (m.29). Hükmün metni bu sonucu yalnızca depremle sınırlamadığından, sel nedeniyle hak sahipliği talep edecek malikin de poliçe durumunu kontrol etmesi gerekir. Hak sahibi afetzedelerin Hazineye ve diğer kamu kurumlarına olan borçları, geçim durumları gözetilerek ertelenir (ek m.3); afet yaşanan yerlerde elektrik ve doğal gaz tüketim bedellerinin tahakkuk ve tahsilatının bir yıla kadar ertelenmesine Cumhurbaşkanınca karar verilebilir (ek m.13).
Selde 7269 sayılı Kanuna göre yardımlar ve şartları
| Yardım | Kimlere | Önemli şart veya sınır | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Geçici barınma, kira ve nakdi yardım | Afete uğrayan veya uğraması muhtemel olanlar | Borçlandırmaya tabi değildir | 7269 m.13/d |
| Konut yapımı veya konut kredisi | Yıkılan veya ağır hasarlı binada oturan hak sahibi aileler | Hak sahipliği ve borçlandırma süreleri; DASK şartı | 7269 m.29 |
| İşyeri inşaat kredisi | Dükkân, fırın gibi işyeri sahipleri | O yerde hasarsız başka işyeri olmamalı | 7269 m.29 |
| Yardım yapılmayan hâller | Tüzel kişiler; sakıncalı alanda ruhsatsız yapı sahipleri | Hak sahibi sayılmazlar | 7269 m.29 |
| Sigorta ile birlikte yardım | Sigortalı bina ve işyeri sahipleri | Sigorta tutarı yardımdan indirilmez | 7269 m.29 |
| Kamu borçlarının ertelenmesi | Hak sahibi afetzedeler | Geçim durumuna göre | 7269 ek m.3 |
| Elektrik ve doğal gaz ertelemesi | Afet yaşanan yerlerdeki aboneler | Cumhurbaşkanı kararı; en çok 1 yıl | 7269 ek m.13 |
Devlet yardımı, idareye veya sigortaya karşı tazminat hakkının yerine geçmez. Sel bir altyapı kusurundan doğmuşsa sorumlu idareye karşı tazminat yolu belediye ve İSKİ’ye karşı tazminat rehberimizde, konut ve işyeri poliçesindeki sel klozu evi ve dükkânı su basanlar rehberimizde, işletmeler için vergi ve SGK’daki mücbir sebep imkânları selden zarar gören işyeri rehberimizde anlatılmıştır.
Sel Hasar Tespitine İtiraz ve Yeniden Tespit Talebi Dilekçesi Örneği (7269 m.13)
Aşağıdaki örnek, bodrum katı ve zemin katı selde su altında kalan, ancak hasar tespitinde “hasarsız” veya “az hasarlı” sayılan bir bina için hazırlanmıştır. Hasar tespiti hiç yapılmamışsa aynı metin, “yeniden tespit” yerine “hasar tespiti yapılması” talebiyle kullanılabilir. Dilekçe valiliğe veya ilgili kaymakamlığa evrak kaydıyla verilmeli, kayıt numarası saklanmalıdır. Köşeli parantez içindeki yerleri kendi bilgilerinizle doldurun.
İSTANBUL VALİLİĞİNE
([İlçe] Kaymakamlığı aracılığıyla)
BAŞVURAN: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres], [Telefon]
TAŞINMAZ: [İlçe, mahalle, ada, parsel, bağımsız bölüm no], [Adres]
KONU: 14.10.2026 tarihli sel nedeniyle düzenlenen hasar tespit raporuna 7269 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca itirazım ve taşınmazımın yeniden incelenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
Maliki olduğum ve ailemle birlikte oturduğum [adres] adresindeki binanın bodrum ve zemin katları 14.10.2026 günü yaşanan selde yaklaşık [ ] cm yüksekliğe kadar su altında kalmış, su [ ] saat boyunca binada kalmıştır. Binamız için düzenlenen ve [tarih] tarihinde mahallinde ilan edilen hasar tespit raporunda yapı [hasarsız / az hasarlı] olarak gösterilmiştir. Bu tespit yapının gerçek durumunu yansıtmamaktadır.
1. Hasar tespit raporu eksik incelemeye dayanmaktadır (7269 sayılı Kanun m.13/a)
Kanun, fen kurullarının afetin meydana geldiği arazinin durumunu ve yapıları inceleyerek rapor düzenlemesini öngörmektedir. Binamızda yapılan inceleme yalnızca dış cepheden gözlemle sınırlı kalmış, su altında kalan bodrum katındaki taşıyıcı elemanlar, temel ve zemin incelenmemiştir. Sel sonrasında bodrum katındaki kolonlarda ve perde duvarlarda çatlaklar, zemin döşemesinde oturma ve temel çevresinde toprak kayıpları oluşmuştur. Ekte sunduğum fotoğraflar ve [inşaat mühendisi adı] tarafından düzenlenen teknik rapor bu hasarları ayrıntılı olarak göstermektedir.
2. İtiraz süresindedir (7269 sayılı Kanun m.13/a)
Hasar tespit raporu [tarih] tarihinde mahallinde ilan edilmiştir. Bu itiraz, mahallî ilân tarihinden itibaren otuz günlük süre içinde yapılmaktadır.
3. Tespitin düzeltilmesi yardım ve hak sahipliği bakımından belirleyicidir (7269 sayılı Kanun m.13/d ve 29)
Geçici barınma, nakdi yardım ve ağır hasar hâlinde konut veya kredi yardımı hasar tespit sonucuna göre belirlenmektedir. Hatalı tespit nedeniyle ailem, oturulamaz durumdaki binada kalmak veya yardımlardan yoksun kalmak zorunda bırakılmaktadır. Binamız sel kloz teminatlı konut sigortası kapsamındadır; Kanun uyarınca sigortadan yapılacak ödeme devlet yardımından indirilmeyecektir.
SONUÇ VE TALEP
Yukarıda açıklanan nedenlerle; taşınmazımın bodrum katı, temel ve taşıyıcı sistemi de incelenmek suretiyle fen kurulunca yeniden hasar tespiti yapılmasını, tespit sonucunun bana yazılı olarak bildirilmesini, bu süreçte ailemin geçici barınma ve nakdi yardım imkânlarından yararlandırılmasını talep ederim. Talebimin otuz gün içinde karşılanmaması hâlinde idari yargı yoluna başvuracağımı bildiririm.
[Tarih]
[Ad Soyad, imza]
EKLER
Tapu kaydı; hasar tespit raporunun ilan edildiğini gösteren belge veya örneği; fotoğraf ve videolar; inşaat mühendisi teknik raporu; ikametgâh belgesi; varsa sigorta poliçesi.
Kiracılar, Hissedarlar ve İşyeri Sahipleri İçin Notlar
Hak sahipliği malik ailelere tanınan bir statü olduğundan kiracılar konut veya kredi yardımından yararlanamaz; ancak geçici barınma ve nakdi yardım tedbirleri afete uğrayan herkes için öngörülmüştür (7269 m.13/d). Kiracının kira ilişkisinden doğan hakları, kira bedelinden indirim ve önemli ayıp hâlinde fesih imkânı, evi su basanlar rehberimizde anlatılmıştır. Müşterek veya iştirak hâlinde mülkiyette bulunan bir bina için hissedarlara kural olarak hisseli olmak üzere yalnızca bir bina yaptırılır; ancak yıkılan veya ağır hasarlı binada birden fazla aile ikamet ediyorsa her aile Kanun hükümlerinden ayrı ayrı yararlanabilir (m.30). İşyeri sahipleri için inşaat kredisinin yanında vergi ve SGK borçlarında mücbir sebep, zayi belgesi ve prim ertelemesi gibi imkânlar da vardır.
Hukukçular Evi Sel Sonrası Hasar Tespiti ve Yardım Süreçlerinde Ne Yapar?
Selden etkilenen müvekkillerimiz için hasar tespit raporunun ilân tarihini ve otuz günlük itiraz süresini takip ediyor, gerekirse bağımsız teknik rapor alınmasını sağlayarak itiraz ve yeniden tespit taleplerini hazırlıyoruz. İtirazın reddi hâlinde hasar tespit raporuna karşı iptal davasını süresinde açıyor, hak sahipliği, borçlandırma ve feragat sürelerini ayrı bir takvimle izliyoruz. Devlet yardımlarının yanında sigortadan ve sorumlu idareden alınabilecek tazminatı da aynı dosyada planlıyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
Kontrol Listesi
- Hasar tespit sonucunuzu ve kesinleşme tarihini öğrenin.
- Hak sahipliği başvuru ilanının tarihini ve yerini takip edin.
- Talep ve taahhütnameyi altmış günlük süre içinde verin.
- Mülkiyet ilişkinizi belgeleyin: tapu kaydı, veraset ilamı, hisse durumu.
- Borçlandırmayı ilandan itibaren iki ay içinde mutlaka yapın.
- Kıymet belgenizdeki takdir edilen değeri inceleyin; itiraz süresini kaçırmayın.
- Zorunlu deprem sigortanızın bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Feragat düşünüyorsanız Kanunda belirtilen tarihlerden önce yazılı başvurun.
Sık Yapılan Hatalar
- Hasar tespiti ile hak sahipliğini aynı işlem sanmak.
- Talep ve taahhütname süresini ilan tarihinden hesaplamamak.
- Borçlandırmayı geciktirmek; hak sahipliği kendiliğinden sona erer.
- Borçlandırma yapmış olmayı hak sahipliği sanmak; komisyon kabul etmezse iptal edilir.
- Kıymet belgesindeki takdiri incelemeden kabul etmek.
- Zorunlu deprem sigortasının hak sahipliğine etkisini bilmemek.
- Feragati geç yapmak ve müeyyideyle karşılaşmak.
- Geçici barınma yardımının borçlandırılacağını sanmak.
Adım Adım Süreç
- Hasar sonucunu kesinleştirin — Hasar tespit sınıfınızı ve kesinleşme tarihini idareden teyit edin.
- İlanı takip edin — Hak sahipliği başvuru tarihinin ve yerinin ilanını izleyin; süreler ilandan işler.
- Talep ve taahhütname verin — Altmış günlük süre içinde başvurunuzu yapın ve evrak kayıt numarasını alın.
- Mülkiyet ilişkinizi belgeleyin — Tapu kaydı, hisse durumu ve gerekiyorsa veraset ilamını dosyaya ekleyin.
- Borçlandırmayı süresinde yapın — İlandan itibaren iki ay içinde borçlandırma yapılmazsa hak sahipliği kendiliğinden sona erer.
- Kıymet takdirini inceleyin — Kıymet belgesindeki değeri kontrol edin; itiraz ve dava sürelerine uyun.
- Sigorta durumunu kontrol edin — Zorunlu deprem sigortasının bulunmaması Devletin yükümlülüğünü ortadan kaldırabilir.
Kentsel dönüşümde süre kaybetmeyin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Komisyon Kararına İtiraz
Hak sahipliği konusunda verilen kararlar idari işlem niteliğindedir ve süresi içinde denetlenebilir.
İtiraz ve dava aşamasında hazırlanması gerekenler:
- Karar metni ve tebliğ belgesi. Sürenin başlangıcı buradan hesaplanır.
- Hasar tespit raporu. Yapının hasar derecesi ve tespit yöntemi.
- Mülkiyet ve zilyetlik belgeleri. Tapu kaydı, varsa tahsis belgesi, ikamet ve abonelik kayıtları.
- Ret gerekçesinin somutluğu. Hangi koşulun gerçekleşmediği açıkça gösterilmiş mi?
Borçlandırma söz konusuysa tutarın dayanağı ve hesabı ayrıca denetlenmelidir; hesap cetveli talep edilmelidir.
Ret gerekçesi somut değilse karar denetime elverişsizdir
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlgili Konular ve Kaynaklar
Afet ve dönüşüm mevzuatı
- Afette Hasar Tespitine İtiraz ve Hak Sahipliği Dilekçesi (7269)
- Deprem Hasar Tespiti ile Riskli Yapı Tespiti Farkı: 7269 ve 6306 Karşılaştırması
- Kentsel Dönüşüm Rehberi: 6306 Sayılı Kanun, Riskli Yapı, Salt Çoğunluk ve Hak Sahipliği
- 6306 m.5: Geçici Konut Tahsisi, Enkaz Bedeli ve Anlaşma ile Tahliye
- Kentsel Dönüşümde Kredi ve Faiz Desteği: Edinme, Güçlendirme ve Kira Yardımı Tercihi
- Kentsel Dönüşümde Kiracının Hakları: Tahliye, Destekler ve Kira İlişkisinin Sonu
- Kentsel Dönüşümde Kira Yardımı Başvurusu: Şartlar, Belgeler ve Süreç
Özel imar rejimleri
- Boğaziçi Kanunu (2960): Öngörünüm, Geri Görünüm ve Etkilenme Bölgelerinde Yapılaşma
- Turizmi Teşvik Kanunu (2634): Turizm Bölgeleri, Tahsis ve Acele Kamulaştırma
- Sit Alanında Yapılaşma (2863): Sit İlanı, Geçiş Dönemi ve Koruma Amaçlı İmar Planı
- 5366 sayılı Kanun: Yenileme Alanı, Anlaşma Esası ve Kamulaştırma
- 775 sayılı Gecekondu Kanunu: Islah, Tasfiye, Önleme Bölgeleri ve Hak Sahipliği
- Kıyı Kanunu (3621): Kıyı Kenar Çizgisi, Sahil Şeridi ve Yapılaşma Kuralları
Kentsel dönüşüm süreci
- Riskli Yapı Tespitine İtiraz: 15 Günlük Süre, Teknik Heyet ve İptal Davası
- Riskli Yapıda Tahliye ve Yıkım: 90 Günlük Süre, Yıkım Ruhsatı ve Resen Tahliye
- Riskli Yapı Şerhi: Tapuya İşlenmesi, Satışa Etkisi ve Terkini
- 6306 m.6/A: Taşınmazlara El Koyma, Hazine Adına Tescil ve Sözleşmelerin Resen Feshi
- 6306’da Dava Yolları ve Süreler: 15 Günlük İtiraz, 30 Günlük Dava ve Yürütmeyi Durdurma
- Riskli Alan İlanı: m.2 ve ek m.1 Kriterleri, %65 Kuralı ve Danıştay Denetimi
- Rezerv Yapı Alanı: Belirlenme Yolları, 2024 Değişikliği ve Malikin Durumu
Sigorta ve tapu
- Kiracı Olarak DASK/Konut Sigortası Zorunlu mu, Hasarda Kim Sorumlu?
- Tapudaki Şerhler, Haciz ve İpotek: Tapu Kaydını (Takyidat) Okumak
- Taşınmaz Satışında Tapu Devri Nasıl Yapılır? Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Tapu İptali ve Tescil Davası: Nedir, Hangi Hâllerde Açılır?
Kamulaştırma
Sıkça Sorulan Sorular
Afet hak sahipliği nedir?
Afetzedelerin yıkılan veya ağır hasar gören binalarla mülkiyet ilişkilerini ve yeniden yapılacak binalardan ya da inşaat kredisinden yararlanabilme durumlarını ifade eder.
Kimler hak sahibi olabilir?
Afet sebebiyle kendilerine bina yapılacak veya inşaat kredisi verilecek malik ve hissedarlar ile ebeveyni ile birlikte oturan evli kişiler Yönetmelik esaslarına göre değerlendirilir.
Hak sahipliğini kim tespit eder?
7269 sayılı Kanun gereğince kurulan ve mülkî amir ya da görevlendireceği memur başkanlığında çalışan Mahallî Hak Sahipliği İnceleme Komisyonu tespit eder.
Süreler ne kadardır?
Talep ve taahhütname için altmış gün, borçlandırma için altmış gün ve itiraz için on beş gün olmak üzere süreç en fazla yüz otuz beş günde tamamlanır.
Borçlandırmayı yapmazsam ne olur?
Borçlandırmanın ilanından itibaren kabul edilebilir mazeret dışında iki ay içinde borçlandırma yapılmazsa hak sahipliği kendiliğinden sona erer.
Borçlandırma yapmak hak sahibi olmak mıdır?
Hayır. Komisyonca hak sahibi kabul edilmeyenlerin yapmış oldukları borçlandırmalar iptal edilir.
Borç nasıl hesaplanır?
İnşa edilecek binalar için tespit edilen maliyet bedellerinden kıymet belgelerindeki miktarlar düşüldükten sonra geri kalanı borçlandırmaya esas tutulur.
Kıymet takdirine itiraz edebilir miyim?
Kanunda belirlenen sürelere uyarak yetkili mahkemede dava açılabilir; dava Kanunda belirtilen özel usuller dâhilinde görülür.
İkinci afette indirim var mı?
İnşaatın devamı sırasında veya bitiminden itibaren bir yıl içinde ikinci bir afetle bina zarar görürse borçlandırma miktarından zarar oranında indirim yapılır.
Deprem sigortam yoksa ne olur?
Zorunlu deprem sigortası kapsamındaki binalarda sigortanın yaptırılmamış olduğunun tespitiyle Devletin konut kredisi açma ve bina yaptırma yükümlülükleri ortadan kalkar.
Geçici barınma yardımı borçlandırılır mı?
Hayır. Geçici barındırma kapsamında yapılacak harcamalar ve ödemeler borçlandırmaya tabi tutulmaz.
Selde evim zarar gördü, 7269 sayılı Kanundan yararlanabilir miyim?
7269 sayılı Kanun su baskınında da uygulanır (m.1). Kalıcı konut ve kredi yardımları için afetin genel hayata etkili olduğuna karar verilmesi ve yapının yıkılmış veya ağır hasarlı olması gerekir. Geçici barınma ve nakdi yardım ise bu karardan önce de valilikçe acil tedbir olarak sağlanabilir.
Sel hasar tespitine itiraz süresi ne kadar?
Hasar tespit raporlarına mahallî ilân tarihinden itibaren otuz gün içinde itiraz edilebilir. Binası hasarsız sayılan veya hiç hasar tespiti yapılmayan kişiler, yargı yoluna gitmeden önce aynı süre içinde idareye başvurmak zorundadır (7269 m.13/a).
Hasar tespit raporuna dava açabilir miyim?
Evet. Anayasa Mahkemesinin 30.11.2023 tarihli ve E.2023/134, K.2023/209 sayılı kararıyla raporların ancak asıl işlemlerle birlikte dava konusu edilebileceğine ilişkin ibare iptal edildiğinden, rapora karşı doğrudan iptal davası açılabilir. Dava süresi kural olarak altmış gündür (İYUK m.7).
Konut sigortamdan tazminat alırsam devlet yardımı azalır mı?
Hayır. Hasarlı bina veya işyeri sigortalıysa yapılacak yardımdan sigorta tutarı indirilmez (7269 m.29).
Kiracıyım, selden sonra hangi yardımları alabilirim?
Hak sahipliğine bağlı konut ve kredi yardımları maliklere yöneliktir. Geçici barınma, kira ve nakdi yardım tedbirleri ise afete uğrayan herkes için öngörülmüştür ve borçlandırmaya tabi değildir (7269 m.13/d).
Dere yatağındaki ruhsatsız evim için yardım alabilir miyim?
Su baskını gibi sebeplerle imar planında yapı yapılması sakıncalı olarak belirlenen yerlerde ruhsatsız yapılan yapıların sahipleri hak sahibi kabul edilmez (7269 m.29). Geçici barınma ve acil yardım tedbirleri ise ayrıca değerlendirilir.
📘 İlgili Rehberler
- Kentsel Dönüşüm (Ana Rehber)
- Deprem Hasar Tespiti ile Riskli Yapı Tespiti Farkı: 7269 ve 6306 Karşılaştırması
- 6306 m.5: Geçici Konut Tahsisi, Enkaz Bedeli ve Anlaşma ile Tahliye
- Kentsel Dönüşümde Kredi ve Faiz Desteği: Edinme, Güçlendirme ve Kira Yardımı Tercihi
- Kiracı Olarak DASK/Konut Sigortası Zorunlu mu, Hasarda Kim Sorumlu?
- Kentsel Dönüşüm Rehberi: 6306 Sayılı Kanun, Riskli Yapı, Salt Çoğunluk ve Hak Sahipliği
- Kentsel Dönüşümde Kira Yardımı Başvurusu: Şartlar, Belgeler ve Süreç
- 5366 sayılı Kanun: Yenileme Alanı, Anlaşma Esası ve Kamulaştırma
- Turizmi Teşvik Kanunu (2634): Turizm Bölgeleri, Tahsis ve Acele Kamulaştırma
- 6306’da Dava Yolları ve Süreler: 15 Günlük İtiraz, 30 Günlük Dava ve Yürütmeyi Durdurma
Riskli yapı, tahliye veya paylaşım uyuşmazlığı mı yaşıyorsunuz?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki süreler hak düşürücüdür ve destek tutarları her yıl güncellenir. Somut dosyanız için elinize ulaşan tebligat ve yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır. Nihai hukuki değerlendirme avukata aittir.
📚 İlgili Rehberler
İstanbul seli (14 Ekim 2026) rehberleri
İstanbul Seli Tazminat Rehberi · Evi ve Dükkânı Su Basanlar · Belediye ve İSKİ’ye Karşı Tazminat · Selden Zarar Gören İşyeri · Sigorta Ödemiyorsa · Selde Ölüm Tazminatı


