Kentsel Dönüşümde Müteahhit Seçimi: Hukuki ve Finansal Due Diligence Rehberi
20 Ağustos 2026

Kentsel Dönüşümde Müteahhit Seçimi: Hukuki ve Finansal Due Diligence Rehberi

Kentsel dönüşümde müteahhit seçimi, sürecin sonucunu belirleyen tek en kritik karardır. Riskli yapı tespiti, çoğunluk kararı ve tahliye aşamaları usul işlemleridir; asıl kayıp ya da kazanç, hangi yüklenicinin seçildiğinde ortaya çıkar.

Bu yazıda yüklenici hakkında yapılması gereken hukuki ve finansal incelemenin başlıkları, sözleşme öncesi kontrol listesi, teminat mekanizmaları ve yaygın kırmızı bayraklar ele alınmaktadır.

Neden Bu Kadar Kritik?

Kat karşılığı sözleşmede arsa sahibi, elindeki tek varlığı olan taşınmazın paylarını bir başkasına devrederek karşılığında ileride teslim edilecek bir eser bekler. Bu, hukuken riskli bir yapıdır: edim önce verilir, karşılığı sonra alınır.

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun 16.05.2025 tarihli, E.2024/1 ve K.2025/2 sayılı kararı bu riski artırmıştır. Karara göre, yükleniciye devredilen paylar üçüncü kişilere satılmış ya da üzerlerinde ipotek tesis edilmişse, sözleşmenin geçersizliği tespit edilse veya geriye etkili olarak feshedilse dahi tapuya güvenerek iyiniyetle aynî hak edinen üçüncü kişilerin kazanımı korunur.

Bunun pratik anlamı açıktır: yanlış yüklenici seçildiğinde, dava yoluyla taşınmazı geri almak eskisinden çok daha zordur. Koruma artık dava aşamasında değil, seçim ve sözleşme aşamasındadır.

Kararın tam metni ve sonuçları Yargıtay İBBGK 16.05.2025 kararı incelemesi sayfasında ele alınmaktadır. Sözleşmenin bütünü için kat karşılığı sözleşme rehberi sayfasına bakınız.

Kanun Yükleniciye Karşı Hangi Korumaları Sağlıyor?

Mevzuat, yüklenici seçimindeki riski bütünüyle maliklere bırakmaz; ancak sağladığı korumaların çoğu sorun çıktıktan sonra devreye girer. Bu nedenle aşağıdaki kurallar incelemenin yerine geçmez, incelemenin neye odaklanması gerektiğini gösterir.

Mevzuattaki korumalar

KorumaKuralDayanak
Yetki belgesiYetki belgesi numarası bulunmayan veya belgesi iptal edilmiş müteahhide yapı ruhsatı düzenlenmezİmar K. m.28
Müteahhit payının satışı6306 sayılı Kanun kapsamındaki işlerde müteahhidin payına düşen bağımsız bölümleri satması, inşaatın ilerleme seviyesine ve idarenin iznine bağlıdır6306 s.K. m.6; Uyg. Yön. m.13
İdari fesihMüteahhitten kaynaklanan sebeplerle bir yıl içinde yapıma başlanmaz veya iş en az altı ay durursa, maliklerin kararı ve idarenin ihtarı üzerine sözleşme resen feshedilmiş sayılır6306 s.K. m.6
Yapı hasarından sorumlulukYapı müteahhidi, yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren taşıyıcı sistemden on beş yıl, diğer kısımlardan iki yıl süreyle kusuru oranında sorumludur4708 s.K. m.3
Ayıp zamanaşımıTaşınmaz yapılarda teslimden itibaren beş yıl; yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yılTBK m.478
Yüklenicinin özen borcuBenzer işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranış esas alınırTBK m.471

Tablodaki korumaların ortak sınırı şudur: hiçbiri, mali gücü olmayan bir yükleniciden tahsil edilemeyecek bir alacağı tahsil edilebilir hâle getirmez. On beş yıllık sorumluluk, tasfiye edilmiş bir şirkete karşı işletilemez; idari fesih, üçüncü kişilere geçmiş arsa paylarını geri getirmez. Yükleniciden tapuyu iyiniyetle devralan kişinin kazanımı korunduğundan (TMK m.1023), korumanın asıl yeri seçim ve sözleşmedir.

Hukuki İnceleme

Yüklenici hakkında sözleşme öncesinde bakılması gereken hukuki başlıklar şunlardır:

Hukuki İnceleme Kontrol Listesi

BaşlıkNeredenKırmızı bayrak
Ticaret sicil kaydıTicaret sicilÇok yeni kuruluş, düşük sermaye
İmza sirküleriŞirkettenİmzalayanın temsil yetkisi yok
Yapı müteahhitliği yetki belgesiİdareBelge yok veya süresi dolmuş
Grup ve sınıf durumuYetki belgesiİş büyüklüğüne uygun değil
Aleyhine davalarSorgulamaTapu iptali ve fesih davaları çok
İcra takipleriSorgulamaYoğun takip ve haciz
Konkordato / iflasSorgulamaTalep veya karar var
Ortakların geçmiş şirketleriOrtak kimliği üzerindenTasfiye edilmiş sorunlu projeler
  • Ticaret sicil kaydı. Şirketin unvanı, kuruluş tarihi, sermayesi, ortakları ve temsile yetkili kişileri. Sözleşmeyi imzalayan kişinin temsil yetkisi imza sirkülerinden doğrulanmalıdır.
  • Yetki belgesi. Yapı müteahhitliği yetki belgesi numarasının bulunup bulunmadığı ve geçerliliği.
  • Grup ve sınıf durumu. Yüklenicinin üstlenebileceği iş büyüklüğüne ilişkin sınıflandırma.
  • Devam eden davalar. Şirket ve ortakları aleyhine açılmış tapu iptali, tazminat ve fesih davaları.
  • İcra takipleri. Aleyhine yürütülen takipler ve hacizler.
  • Konkordato ve iflas. Şirket hakkında konkordato talebi ya da iflas kararı bulunup bulunmadığı. İnşaat sektöründe bu risk kâğıt üzerinde göründüğünden çok daha yaygındır.
  • Şirket geçmişi. Kısa süre önce kurulmuş bir şirketse, ortakların önceki şirketlerinin akıbeti.

Son madde özellikle önemlidir. Uygulamada sıkça görülen yöntem, her proje için yeni bir şirket kurulması ve sorunlu projenin ardından şirketin tasfiye edilmesidir. Ortak kimliği üzerinden geçmiş sorgulanmadığında bu tablo görünmez.

Hangi kayıt nereden, hangi dayanakla incelenir?

İncelemenin bir bölümü herkese açık kayıtlardan yapılabilir; bir bölümü ise ancak yüklenicinin kendi sunacağı belgelerle mümkündür. Ayrımı bilmek, yükleniciden neyin istenmesi gerektiğini belirler.

Kayıtlara erişim

KayıtNasıl incelenirDayanak
Ticaret siciliSicil alenîdir; herkes sicilin içeriğini ve müdürlükte saklanan belgeleri inceleyebilir. Sicil gazetesinden unvan, sermaye, ortak ve yönetici değişiklikleri izlenirTTK m.35
Temsil yetkisiTemsile yetkili kişiler tescil ve ilan edilir; imza sirküleri sicil kaydıyla karşılaştırılırTTK m.373
Yetki belgesiYetki belgesi numarası üzerinden belgenin geçerliliği ve grubu sorgulanırİmar K. m.28
KonkordatoMühlet kararı ticaret sicili gazetesinde ve resmî ilan portalında ilan edilir, tapu müdürlüğüne bildirilirİİK m.288
İflasİflas kararı ilan edilirİİK m.166
Dava ve icra dosyalarıDosyaları yalnızca ilgilileri görebilir; yükleniciden kendi kayıtlarının dökümü istenirİİK m.8
Yüklenicinin taşınmazlarıTeminat ipoteği kurulacak taşınmazın takyidatlı kaydı istenirTMK m.1020

Herkese açık olmayan kayıtlar bakımından iki araç kullanılır. Birincisi belge istemektir: vergi ve sosyal güvenlik borcu bulunmadığına ilişkin güncel yazılar, devam eden dava ve takiplerin dökümü, tamamlanmış projelerin yapı kullanma izin belgeleri. İkincisi sözleşmeye beyan ve taahhüt hükmü koymaktır: yüklenici, hakkında konkordato veya iflas talebi bulunmadığını, sunduğu belgelerin doğru olduğunu ve yetki belgesinin geçerli olduğunu beyan eder; beyanın gerçeğe aykırı çıkması fesih sebebi sayılır. Taraflardan biri diğerinin aldatması sonucu sözleşme yapmışsa, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36); bu hak, aldatmanın öğrenildiği andan başlayarak bir yıl içinde kullanılmalıdır (TBK m.39). Yetki belgesinin kapsamı yetki belgesi rehberimizde, görüşmeden önce hazırlanacak evrak kentsel dönüşümde gerekli belgeler rehberimizde anlatılmıştır.

Finansal İnceleme

Yüklenicinin hukuken temiz görünmesi yeterli değildir; işi bitirebilecek finansal kapasitesi de olmalıdır. Yarım kalan inşaat, arsa sahibi için en ağır sonuçtur.

Finansal Kapasite Göstergeleri

GöstergeOlumluRiskli
Tamamlanmış projeTeslimler taahhüde uygunKronik gecikme
Devam eden şantiyeKapasiteyle orantılıAynı anda çok sayıda iş
Finansman kaynağıÖzkaynak veya banka kredisiYalnızca ön satışa bağımlı
Şantiye temposuDüzenli işçi ve makineDuraklama, boş şantiye
Tedarikçi ilişkisiÖdemeler düzenliAlt yüklenici alacak şikâyeti

Bakılması gereken göstergeler:

  • Tamamlanmış proje sayısı ve bu projelerin teslim tarihlerinin taahhütlere uygunluğu
  • Hâlihazırda devam eden şantiye sayısı; aynı anda çok sayıda iş yürüten yüklenicinin nakit akışı riski
  • Finansman kaynağı: özkaynak mı, banka kredisi mi, ön satış mı
  • Önceki projelerdeki hak sahipleriyle görüşme; gecikme ve ayıp iddiaları
  • Şantiyelerin yerinde görülmesi ve iş temposunun gözlenmesi

Ön satışa dayalı finansman modeli özellikle dikkat gerektirir: bu modelde yüklenici, devraldığı payları satarak inşaatı finanse eder. Satış hızı düştüğünde inşaat durur ve devredilmiş paylar geri alınamaz hâle gelir.

Sözleşme Öncesi Kontrol Listesi

Yüklenici belirlendikten sonra, sözleşme metninde bulunması gereken asgari hükümler şunlardır:

Sözleşmede Bulunması Gereken Asgari Hükümler

HükümNeden
Noterde düzenleme şekliOnaylama şekil şartını karşılamaz
Kademeli pay devriPayların erken kaybını önler
Devir ve ipotek sınırıÜçüncü kişiye geçişi zorlaştırır
Kesin teslim tarihiTemerrüdün tespiti için şart
Gecikme cezasıCaydırıcılık ve tazminat tabanı
Kira farkı yükümlülüğüKira yardımı bitince barınma riski
Paylaşım tablosu ve krokiBağımsız bölüm tahsisinde uyuşmazlığı önler
Teknik şartnameAyıplı ifa tartışmasının ölçütü
İskân şartıİskânsız teslim uygun teslim sayılmaz
TeminatYarım kalan inşaat riski
Fesih usulüİhtar ve fesih hakkının işletilmesi
  • Noterde düzenleme şekli. Sözleşme taşınmaz devri borcu doğurduğundan noterde düzenleme şeklinde yapılmalıdır; noter onayı yeterli değildir.
  • Kademeli pay devri. Payların tamamı başta devredilmemeli; devir inşaat seviyesi yüzdelerine bağlanmalıdır.
  • Devir ve ipotek sınırı. Yüklenicinin devraldığı paylar üzerinde üçüncü kişilere devir ve ipotek tesis etme yetkisi sınırlanmalı, bu sınır tapuya yansıtılmalıdır.
  • Kesin teslim tarihi. Takvim tarihi yazılmalı; başlangıcı belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır.
  • Gecikme cezası. Sembolik değil caydırıcı tutarda, aylık ve net hesaplanabilir biçimde.
  • Kira farkı yükümlülüğü. Kira yardımı süresi dolduktan sonraki dönem için yüklenicinin kira ödeme borcu.
  • Paylaşım tablosu ve kroki. Hangi bağımsız bölümün kime ait olacağı kat ve daire numarasıyla, krokiye atıfla.
  • Teknik şartname. Malzeme sınıfı, yalıtım, ortak alan donanımları.
  • İskân şartı. Teslimin yapı kullanma izin belgesinin alınmasına bağlı olduğu.
  • Teminat. Banka teminat mektubu ya da eşdeğer güvence.
  • Fesih usulü. İhtar süresi, fesih hakkının doğduğu hâller ve sonuçları.

Sözleşmenin bütününe ilişkin ayrıntılı çerçeve için kat karşılığı sözleşme rehberine bakabilirsiniz.

Teminat Mekanizmaları

Sözleşmede teminat öngörülmesi, yarım kalan inşaat riskine karşı en etkili korumadır. Uygulamada kullanılan başlıca araçlar:

Teminat Araçları Karşılaştırması

AraçGüçDikkat
Banka teminat mektubuYüksekSüresi inşaat takvimini aşmalı, kesin olmalı
İpotekYüksekYüklenicinin başka taşınmazı üzerinde
Cezai şartOrtaGecikme ve terk için ayrı ayrı yazılmalı
Ortakların şahsi kefaletiOrta-yüksekŞirket tasfiyesinde önem kazanır
  • Banka teminat mektubu. Belirli tutarda ve süresi inşaat takvimini aşan, kesin ve süresiz nitelikte olması tercih edilir.
  • İpotek. Yüklenicinin başka bir taşınmazı üzerinde arsa sahipleri lehine ipotek tesisi.
  • Cezai şart. Gecikme ve terk hâlleri için ayrı ayrı düzenlenmiş cezai şartlar.
  • Kefalet. Şirket ortaklarının şahsi kefaleti; şirketin tasfiyesi hâlinde önem kazanır.

6306 sayılı Kanun uygulamasında müteahhitlerden alınan teminatlara ilişkin oran düzenlemeleri de bulunmaktadır; bu oranlar Uygulama Yönetmeliği değişiklikleriyle güncellenmektedir. Bu düzenlemeler idari nitelikte olup, arsa sahibinin sözleşmeye koyacağı özel teminatın yerine geçmez.

Teminatların hukuki niteliği

Her teminatın geçerlilik şartı ve paraya çevrilme yolu farklıdır. Banka teminat mektubu, üçüncü kişinin fiilini üstlenme hükmüne dayanan ve asıl borçtan bağımsız bir garanti sözleşmesi olarak kabul edilir (TBK m.128); mektubun kesin, süresiz ve ilk talepte ödemeli olması aranmalıdır. Teminat ipoteğinde, yüklenicinin tazminat ve ceza borcu baştan belli olmadığından taşınmazın güvence altına alacağı üst sınır gösterilir (TMK m.851, m.881). Ceza koşulunda alacaklı zararını ispat etmek zorunda değildir ve tacir olan yüklenici cezanın indirilmesini isteyemez (TBK m.180, TTK m.22).

Şirket ortaklarının kefaleti, şekil şartına uyulmadığında geçersiz kalır. Kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz; kefilin sorumlu olacağı azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla yükümlülük altına girdiğini kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır (TBK m.583). Evli kişinin kefaleti kural olarak eşin yazılı rızasına bağlıdır (TBK m.584). Teminat mektubuna ilişkin uyuşmazlıklar teminat mektubu rehberimizde, sözleşmede aranacak diğer hükümler kat karşılığı inşaat sözleşmesinde dikkat edilecek 10 madde rehberimizde yer almaktadır.

Kırmızı Bayraklar

Aşağıdaki durumlardan biri varsa, sözleşme imzalamadan önce bağımsız hukuki görüş almak gerekir:

  • Sözleşmenin noterde onaylatılmak istenmesi, düzenleme şeklinden kaçınılması
  • Bütün payların hemen devredilmesinde ısrar edilmesi
  • Teslim tarihinin belirsiz bir olaya bağlanması
  • Gecikme cezasının konulmak istenmemesi veya çok düşük tutulması
  • Paylaşım tablosunun krokisiz ve yüzdeyle geçiştirilmesi
  • “Bunlar sonra hallolur” denilerek imzanın acele ettirilmesi
  • Yüklenicinin referans proje göstermekten kaçınması
  • Şirketin çok yeni kurulmuş olması ve ortak geçmişinin sorgulanmasına direnç gösterilmesi
  • Teminat verilmesinin reddedilmesi

Bu bayrakların hiçbiri tek başına yüklenicinin kötüniyetli olduğunu göstermez; ancak birden fazlası bir aradaysa risk ciddi biçimde artar.

Teslim sonrası ayıp sorumluluğu için eser sözleşmesinde ayıba karşı tekeffül; iskân için yapı kullanma izin belgesi sayfasına bakabilirsiniz.

Karar Maliklerin Ortak Sorumluluğudur

Yüklenici seçimi, salt çoğunlukla alınabilecek kararlardandır. Ancak çoğunluğun karar verebiliyor olması, incelemenin özensiz yapılabileceği anlamına gelmez.

Pratik öneri: maliklerden oluşan küçük bir komisyon kurun, incelemeyi yazılı rapora bağlayın ve raporu bütün maliklerle paylaşın. Böylece hem karar sağlıklı verilir hem de ileride ortaya çıkabilecek iç uyuşmazlıklarda kimin neyi bilerek karar verdiği belgelenmiş olur.

Çoğunluk kararının işleyişi ve katılmayan malikin durumu için karara katılmayan malikin payının satışı sayfasına bakınız.

Karar yeter sayısı ve katılmayan malikin durumu payın açık artırmayla satışı ve çoğunluk kararı sayfalarında; arsa payı orantısı arsa payı düzeltme davası sayfasında.

Karar, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla alınır (6306 s.K. m.6) ve yalnızca yüklenicinin kim olacağını değil, hangi modelle çalışılacağını da kapsar. Toplantı tutanağına seçilen modelin, kabul edilen teklifin tarihinin ve yüklenicinin unvanının yazılması, teklifin tutanağa eklenmesi gerekir. Kat karşılığı, hasılat paylaşımı ve bedel karşılığı yaptırma modellerinde yükleniciden beklenen mali güç farklıdır; karşılaştırma kat karşılığı mı, hasılat paylaşımı mı rehberimizde yapılmıştır. İstanbul’daki yapım desteğinde hibe ve kredi, inşaat ilerledikçe yüklenicinin hesabına ödendiğinden, yüklenicinin işi bırakması hâlinde kredi borcu malikte kalır; bu risk Yarısı Bizden kampanyası rehberimizde anlatılmıştır.

Sözleşme İmzalandıktan Sonra Kontrol Bitmez

Due diligence, imza atıldığı anda sona eren bir işlem değildir. Yüklenicinin durumu inşaat süresince değişebilir ve bu değişimin erken fark edilmesi arsa sahibinin en güçlü savunmasıdır.

İnşaat süresince düzenli aralıklarla izlenmesi gereken kalemler şunlardır:

  • Tapu takyidatları. Yükleniciye devredilen paylar üzerinde yeni haciz, ipotek veya devir doğup doğmadığı. Aylık kontrol makul bir sıklıktır.
  • İnşaat seviyesi. Sözleşmedeki takvimle fiilî ilerlemenin karşılaştırılması; tarihli fotoğrafla belgelenmesi.
  • Şantiyedeki iş temposu. İşçi ve makine hareketinin durması, ödeme sorunlarının ilk göstergesidir.
  • Alt yüklenici ve tedarikçi şikâyetleri. Sahadaki alacak sorunları, mali sıkışıklığın erken sinyalidir.
  • Konkordato ve iflas kayıtları. Şirket hakkında yeni bir talep doğup doğmadığı.

Bu kalemlerden birinde olumsuz gelişme görüldüğünde beklemek yerine hemen yazılı ihtar çekmek ve gerekiyorsa tapuya tedbir talebinde bulunmak gerekir. Tedbir, sonraki alıcıların iyiniyetini tartışmalı hâle getirdiğinden, geç kalınan her ay geri dönüşü zorlaştırır.

Takyidat izleme yöntemi süreç takibi sayfasında; temerrüt hâlinde seçimlik haklar müteahhit temerrüdü ve fesih ile fesih ve tapu iptali sayfalarında; yüklenicinin mali çöküşü inşaat sektöründe konkordato sayfasında anlatılmaktadır.

Seçilen Yüklenici İşi Bırakırsa: 6306 Sayılı Kanun’daki İdari Fesih Yolu

İnceleme ne kadar özenli yapılırsa yapılsın, yüklenicinin durumu inşaat sırasında bozulabilir. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki işlerde maliklerin, mahkeme kararı beklemeden kullanabileceği özel bir yol vardır. Müteahhitten kaynaklanan sebeplerle bir yıl içinde yeni yapının yapım işine başlanmamış veya yapım işi belirli bir seviyede durdurulmuş ve en az altı aydır projenin bitirilmesini gerektirecek seviyede ekip ve ekipmanla inşaata devam edilmiyorsa, sözleşmelerin feshi istenebilir (6306 s.K. m.6).

  1. Maliklerin kararı. Malikler, hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğuyla fesih yönünde karar alır ve idareye başvurur.
  2. İdarenin incelemesi. İdare, müteahhitten bilgi ve belge ister; inşaat seviyesini yapı denetim kayıtlarından veya yerinde tespitle belirler (Uygulama Yönetmeliği m.13).
  3. İhtar. Şartlar oluşmuşsa müteahhide, otuz gün içinde işe başlaması veya devam etmesi, aksi hâlde sözleşmelerin resen feshedileceği ihtar edilir.
  4. Resen fesih. İhtara rağmen işe başlanmaz veya devam edilmezse, otuz günlük sürenin bittiği tarih itibarıyla malikler ile müteahhit arasındaki taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri, ilgililerin muvafakati aranmaksızın resen feshedilmiş sayılır.
  5. Şerhlerin terkini. Feshedilen sözleşmelere ilişkin tapu şerhleri terkin edilir; malikler yeni bir yükleniciyle anlaşabilir.

Bu yol hızlıdır, ancak iki sınırı vardır. Fesih, yükleniciye devredilmiş ve üçüncü kişilere geçmiş arsa paylarını kendiliğinden geri getirmez; yüklenicinin o ana kadar yaptığı işin hesabı da ayrıca görülür. Bu nedenle idari fesih yoluna başvurulurken inşaat seviyesi tespit ettirilmeli, tapudaki devirler ve hacizler incelenmeli, gerekiyorsa tedbir istenmelidir. Yarım kalan inşaatta izlenecek adımlar Yarım Kalan İnşaat ve Kat Karşılığı Merkezi sayfamızda, yüklenicinin iflası veya konkordatosu hâlindeki haklar müteahhit iflas etti rehberimizde, yükleniciden daire alanların konumu daire alıcısının hakları rehberimizde anlatılmıştır. Yüklenici incelemesi ve sözleşme taslağının değerlendirilmesi için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

  • En yüksek daire teklifini veren yükleniciyi başka hiçbir kritere bakmadan seçmek.
  • Ticaret sicil kaydını ve imza sirkülerini hiç incelememek.
  • Ortakların önceki şirketlerini sorgulamamak.
  • Devam eden şantiye sayısını dikkate almamak.
  • Teminat istemekten çekinmek.
  • Sözleşmeyi avukata göstermeden imzalamak.
  • Önceki projelerin hak sahipleriyle hiç görüşmemek.
Bu içerik Kentsel Dönüşüm alanındadır. Sürecin bütününü Kentsel Dönüşüm Rehberi sayfasında, gayrimenkul hukukunun genel çerçevesini ise Gayrimenkul Hukuku Rehberi sayfasında bulabilirsiniz.

Adım Adım Süreç

  1. Aday listesini oluşturun — En az üç yüklenici ile görüşün; tek teklif üzerinden karar vermeyin.
  2. Ticaret sicil ve yetki belgesini inceleyin — Unvan, sermaye, ortaklar, temsil yetkisi ve yapı müteahhitliği yetki belgesini doğrulayın.
  3. Dava ve takip durumunu araştırın — Şirket ve ortakları aleyhine açılmış davalar, icra takipleri, konkordato ve iflas kayıtlarını sorgulayın.
  4. Referans projeleri yerinde görün — Tamamlanmış ve devam eden şantiyeleri ziyaret edin; önceki hak sahipleriyle görüşün.
  5. Finansal kapasiteyi değerlendirin — Eş zamanlı yürütülen iş sayısını ve finansman modelini sorgulayın; ön satışa bağımlılığı ölçün.
  6. Komisyon raporu hazırlayın — İncelemeyi yazılı rapora bağlayın ve bütün maliklerle paylaşın.
  7. Sözleşmeyi avukatla kurgulayın — Kademeli pay devri, devir ve ipotek sınırı, gecikme cezası, teminat ve iskân şartını sözleşmeye yazdırın; noterde düzenleme şeklinde imzalayın.

Kentsel dönüşüm sürecinde hak kaybı yaşamayın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Sözleşmede Aranacak Güvenceler

Müteahhit seçimi kadar, seçimin sözleşmeye nasıl yansıdığı da belirleyicidir. Uyuşmazlıkların önemli bölümü, sözleşmede yer almayan hükümlerden doğar.

  • Teslim süresi ve gecikme sonucu. Süre net bir tarihe bağlanmalı; gecikme hâlinde uygulanacak yaptırım yazılmalıdır.
  • Kira yardımı yükümlülüğü. Kim ödeyecek, ne kadar süreyle, hangi tutarda ve gecikirse ne olacak?
  • Paylaşım oranı ve daire seçimi. Hangi bağımsız bölümün kime ait olacağı, kat ve cephe belirtilerek somutlaştırılmalıdır.
  • Teminat. Banka teminat mektubu veya ipotek gibi güvencelerin türü ve tutarı.
  • Devir yasağı. Müteahhidin sözleşmeyi üçüncü kişiye devri malikin onayına bağlanmalıdır.
  • Malzeme ve teknik şartname. Sözleşmenin eki olarak imzalanmalıdır; “kaliteli malzeme” ifadesi ölçülebilir değildir.
  • Fesih hâlleri. Hangi durumlarda sözleşmenin feshedilebileceği ve sonuçları.

Müteahhitlik yetki belgesi durumu ayrıca kontrol edilmelidir; ayrıntı için yapı müteahhitliği yetki belgesi yazımıza bakılabilir.

Sözleşmede yazmayan hüküm, sonradan tartışılamaz

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

İmzadan Önce Yapılacak Araştırma

Müteahhit hakkında yapılacak inceleme, sözleşme müzakeresinden önce tamamlanmalıdır. Sonradan öğrenilen bilgiler pazarlık gücünü ortadan kaldırır.

  • Yetki belgesi durumu. Belgenin geçerli olup olmadığı ve grubu.
  • Tamamlanmış işler. Daha önce bitirilen projeler yerinde görülmeli, o projelerdeki maliklerle görüşülmelidir.
  • Devam eden işler. Aynı anda yürütülen proje sayısı, taahhüt kapasitesini aşıyor olabilir.
  • Hukuki durum. Şirket hakkında derdest dava ve takip bulunup bulunmadığı.
  • Ortaklık yapısı. Sözleşmenin hangi tüzel kişiyle imzalandığı; proje bazlı kurulmuş sermayesiz şirketlere dikkat edilmelidir.

Bu araştırma tüm kat malikleri adına ortaklaşa yapılmalıdır; tek tek yürütülen görüşmeler, maliklerin farklı koşullarla bağlanmasına yol açar.

İlgili Konular ve Kaynaklar

Sözleşme ve müteahhit

Kentsel dönüşüm süreci

Tapu ve teminat

İmar ve ruhsat

Sıkça Sorulan Sorular

Müteahhit seçerken önce neye bakmalıyım?

Daire teklifinden önce hukuki ve finansal duruma bakılmalıdır: ticaret sicil kaydı, yetki belgesi, aleyhine davalar, icra takipleri, konkordato riski ve devam eden şantiye sayısı.

Şirket yeni kurulmuşsa ne yapmalıyım?

Ortakların önceki şirketlerinin akıbetini sorgulayın. Her proje için yeni şirket kurup sorunlu projeden sonra tasfiye etme uygulaması yaygındır.

Teminat istemek hakkım mı?

Sözleşme serbestisi çerçevesinde teminat kararlaştırılabilir. Banka teminat mektubu, ipotek, cezai şart ve ortakların şahsi kefaleti kullanılan araçlardır.

Bütün payları başta devretmek zorunda mıyım?

Hayır. Devrin inşaat seviyesine bağlanması mümkündür ve arsa sahibini korur. Erken toplu devir, payların üçüncü kişilere geçmesi riskini büyütür.

Yüklenici payları satarsa geri alabilir miyim?

Yargıtay İBBGK’nın 16.05.2025 tarihli E.2024/1, K.2025/2 kararı uyarınca tapuya güvenerek iyiniyetle edinen üçüncü kişilerin kazanımı korunur. Bu nedenle geri alma eskisinden çok daha zordur.

Gecikme cezası ne kadar olmalı?

Kanunda sabit bir oran yoktur. Caydırıcı olması için kira kaybını karşılayacak ve aylık olarak net hesaplanabilecek biçimde belirlenmelidir.

Sözleşmeyi noterde onaylatmak yeterli mi?

Hayır. Sözleşmenin noterde düzenleme şeklinde yapılması gerekir; onaylama şekil şartını karşılamaz.

Teslim iskâna bağlanmalı mı?

Evet. Yapı kullanma izin belgesi alınmadan yapılan teslim sözleşmeye uygun teslim sayılmaz; bu şart sözleşmeye açıkça yazılmalıdır.

Müteahhit seçimi için tüm maliklerin onayı gerekir mi?

Yeniden yapım usulüne ilişkin kararlar hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile alınabilir.

İncelemeyi kim yapmalı?

Maliklerden oluşan bir komisyonun inceleme yapıp yazılı rapor hazırlaması ve raporu tüm maliklerle paylaşması önerilir.

Müteahhidin yetki belgesi yoksa ne olur?

Yetki belgesi numarası bulunmayan veya belgesi iptal edilmiş müteahhide yapı ruhsatı düzenlenmez (İmar K. m.28). Belgenin geçerliliği ve grubu sözleşmeden önce sorgulanmalıdır.

Müteahhit kendi dairelerini ne zaman satabilir?

6306 sayılı Kanun kapsamındaki işlerde müteahhidin payına düşen bağımsız bölümleri satması, inşaatın ilerleme seviyesine ve idarenin iznine bağlıdır (6306 s.K. m.6; Uygulama Yönetmeliği m.13). Sözleşmeye ayrıca satış ve devir sınırı konulmalıdır.

Müteahhit işe başlamazsa sözleşme nasıl feshedilir?

Müteahhitten kaynaklanan sebeplerle bir yıl içinde yapıma başlanmaz veya iş en az altı ay durursa, maliklerin kararı ve idarenin otuz günlük ihtarı üzerine sözleşme resen feshedilmiş sayılır (6306 s.K. m.6). Genel hükümlere göre süre verip sözleşmeden dönme yolu da açıktır.

Müteahhidin konkordato ilan edip etmediğini nasıl öğrenirim?

Mühlet kararı ticaret sicili gazetesinde ve resmî ilan portalında ilan edilir (İİK m.288). Sözleşmeden önce ve inşaat süresince bu kayıtlar düzenli olarak kontrol edilmelidir.

Müteahhit yaptığı binadan kaç yıl sorumludur?

Yapı kullanma izninin alındığı tarihten itibaren taşıyıcı sistemden on beş yıl, diğer kısımlardan iki yıl süreyle kusuru oranında sorumludur (4708 s.K. m.3). Ayıptan doğan davalar taşınmaz yapılarda beş yılda, ağır kusur hâlinde yirmi yılda zamanaşımına uğrar (TBK m.478).

Şirket ortağının kefaleti nasıl alınır?

Kefalet yazılı şekilde yapılır; kefilin sorumlu olacağı azami miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olduğunu kendi el yazısıyla belirtmesi gerekir (TBK m.583). Evli kefil için kural olarak eşin yazılı rızası aranır (TBK m.584).

Dosyanız için ön değerlendirme alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. Süreler ve tutarlar mevzuat ile idare uygulamasına göre değişebilir; işlem öncesinde elinizdeki tebligat ve ilgili idarenin güncel duyurusu esas alınmalıdır. Nihai hukuki değerlendirme avukata aittir.

Post by Av. Fatma Öztürk