Hukuk Haberi

Belediye Başkanı ve Başkan Vekili Seçiminde Yeni Usul: Adaylık İlk Oturumda Kapanıyor, Birleşik Oy Pusulası ve Tercih Mührü Geliyor (Yönetmelik m.19/A)

20 Kasım 2026
Belediye Başkanı ve Başkan Vekili Seçiminde Yeni Usul: Adaylık İlk Oturumda Kapanıyor, Birleşik Oy Pusulası ve Tercih Mührü Geliyor (Yönetmelik m.19/A)

Yürürlük durumu — 20 Kasım 2026: Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 20.11.2026 tarihli ve 33436 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 3. maddesi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Yönetmelikte geçiş hükmü yoktur.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, belediye başkanlığı veya başkan vekilliği boşaldığında belediye meclisinde yapılan seçimin usulünü ayrıntılı biçimde düzenledi. 2005 tarihli Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği’ne eklenen 19/A maddesiyle adaylık başvurusu oylama toplantısının ilk oturumuyla sınırlandı, meclis üyelerinin oy pusulasına isim yazması yerine adların alfabetik sırayla basılı olduğu birleşik oy pusulası ve tercih mührü getirildi; şeffaf sandık, en az iki kapalı oy verme kabini, siyasi parti grupları ve bağımsız üyeler için gözlemci, geçerli ve geçersiz oy kuralları ile oy pusulalarının dava sonuna kadar saklanması zorunlu hâle geldi.

Değişiklik, son yıllarda belediye başkanlarının görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya başkanlığın boşalması üzerine meclislerde yapılan seçimlerde sıkça tartışılan konulara, yani adaylığın ne zamana kadar açık olduğuna, hangi pusulanın geçerli sayılacağına ve oylamanın gizliliğinin nasıl sağlanacağına doğrudan cevap veriyor.

Bu haberde yönetmeliğin künyesini, eski ve yeni usulü, 5393 sayılı Belediye Kanunu’ndaki çerçeveyi, kimleri etkilediğini ve itiraz yollarını bulabilirsiniz. Ayrıntılı hukuki değerlendirme: Belediye Meclisinde Başkan ve Başkan Vekili Seçimi 2026: Adaylık Ne Zaman Kapanır, Hangi Oy Geçersiz, Seçime Nasıl İtiraz Edilir? yazımızda.

Düzenlemenin Künyesi

Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği değişikliği

BaşlıkBilgi
DüzenlemeBelediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik
YayımResmî Gazete 20.11.2026, sayı 33436
DüzenleyenÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Değiştirilen metin9.10.2005 tarihli ve 25961 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği
Eklenen hükümlerMadde 19/A (Belediye başkanı ve başkan vekilinin seçimi); EK-1 birleşik oy pusulası formu
Kanuni çerçeve5393 sayılı Belediye Kanunu m.19 (meclis çalışma usullerinin yönetmelikle düzenlenmesi) ve m.45 (başkanlığın boşalması hâlinde seçim)
YürürlükYayımı tarihinde: 20.11.2026

Ne Değişti? Eski ve Yeni Usul

Değişiklikten önce bu seçimler için Yönetmelik’te ayrı bir madde yoktu; uygulama 13. maddedeki genel gizli oylama kuralına dayanıyordu. Bu kurala göre gizli oylama, meclis üyelerinin oy pusulasına seçeceği kişinin adını yazıp tanıtıcı hiçbir işaret koymadan sandığa atmasıdır; pusulalar zarfla birlikte başkanlıkça mühürlü düzenlenir. Yeni 19/A maddesi bu genel kuralın yerine başkan ve başkan vekili seçimine özgü bir usul koyuyor; maddede hüküm bulunmayan hâllerde 13. madde uygulanmaya devam ediyor.

Belediye başkanı ve başkan vekili seçiminde eski ve yeni usul

KonuÖnceki uygulama (m.13/a)20.11.2026’dan itibaren (m.19/A)
AdaylıkAyrı bir adaylık başvurusu ve süre düzenlenmemiştiAday olmak isteyen meclis üyeleri ve aday göstermek isteyen siyasi parti grupları, oylama toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumunda başkanlık divanına bildirir; ilk oturumdan sonra adaylık başvurusu yapılamaz
Adaylıktan çekilmeDüzenlenmemiştiHer oylama oturumu öncesinde yapılabilir
Oy pusulasıÜye, seçeceği kişinin adını pusulaya yazarAdayların ad ve soyadları alfabetik sırayla basılı EK-1 birleşik oy pusulası; pusulanın arka yüzü oturumdan önce divanca mühürlenir
Oy vermePusula zarfa konup sandığa atılırSeçilen adayın alanına tercih mührü basılır, gerekiyorsa katlanarak zarfa konur ve şeffaf sandığa atılır
GizlilikTanıtıcı işaret yasağıEn az iki kapalı oy verme kabini; sandık herkesin görebileceği yerde
Seçimin yönetimiGenel kurallarDivan seçimin yönetiminden ve düzeninden sorumlu; aday olan üye oylamaya katılabilir ancak seçim oturumunu yönetemez ve divanda görev alamaz
GözlemciDüzenlenmemiştiTalep eden her siyasi parti grubu ve bağımsız üyeler adına birer gözlemci; divan itiraz ve önerilere karar vermeden önce gözlemcileri dinler, tutanağa geçirir
Fazla zarfZarflar sayılır, üye sayısından fazla olmadığı tespit edilince açılırOy kullanan üye sayısından fazla mühürlü zarf çıkarsa hiçbir zarf açılmadan o turun seçimi yenilenir; mühürsüz zarflar açılmadan ayrı saklanır
SaklamaDüzenlenmemiştiHer turun pusula ve zarfları divan üyelerince imzalanan mühürlü zarfta, dava açma süresi sonuna veya açılan davada karar kesinleşinceye kadar saklanır

Geçerli ve Geçersiz Oy Pusulası

19/A maddesine göre oy pusulasının geçerliliği

DurumSonuç
Başkanlık mührü bulunmayan pusulaGeçersiz
Üzerine tanıtıcı işaret konulan pusulaGeçersiz
Birden fazla adaya tercih mührü basılmış pusulaGeçersiz
Tanıtıcı işaret niteliğinde olmayan basım hatası, leke veya kırışıklıkGeçerli
Aynı aday alanına birden fazla tercih mührüGeçerli
Hangi aday lehine olduğu anlaşılmak kaydıyla mührün alanı ayıran çizgilerin dışına taşmasıGeçerli

Hukuki Çerçeve: 5393 Sayılı Kanun m.45

Seçimin şartlarını Yönetmelik değil Kanun belirler. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45. maddesine göre belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması durumunda vali tarafından belediye meclisinin on gün içinde toplanması sağlanır; meclis birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da bulunmaması durumunda en yaşlı üyenin başkanlığında toplanır. Başkanlığın boşalması veya seçim dönemini aşacak biçimde kamu hizmetinden yasaklanma hâlinde bir başkan; başkanın görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklanması hâlinde bir başkan vekili seçilir.

5393 sayılı Kanun m.45’e göre oylama ve çoğunluklar

OylamaAranan çoğunluk
Birinci ve ikinci oylamaÜye tam sayısının üçte iki
Üçüncü oylamaÜye tam sayısının salt çoğunluğu
Dördüncü oylamaÜçüncü oylamada en çok oy alan iki aday arasında; en fazla oy alan seçilir, eşitlikte kura
SüreSeçim en geç on beş gün içinde tamamlanmazsa meclisin feshine ilişkin hükümler uygulanır

Kanun, terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları nedeniyle görevden uzaklaştırma, tutuklama, kamu hizmetinden yasaklanma veya sıfatın sona ermesi hâllerinde seçim yerine 46. maddedeki makamlarca görevlendirme yapılacağını öngörür; bu hâllerde 19/A maddesindeki seçim usulü uygulanmaz. Yeni seçilen başkanın görev süresi yerine seçildiği başkanın görev süresiyle sınırlıdır; başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden uzaklaştırılan ya da tutuklanan başkan göreve dönünceye kadar görev yapar. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.28 uyarınca Belediye Kanunu’nun bu Kanun’a aykırı olmayan hükümleri büyükşehir ve ilçe belediyelerinde de uygulanır; EK-1 formunun başlığında da “Belediyesi / Büyükşehir Belediyesi” ifadesi yer alıyor.

Kimleri Etkiliyor?

Değişiklikten etkilenenler

KimEtkisi
Belediye meclis üyeleriAday olmak için ilk oturumda başvuru zorunlu; sonradan aday olunamaz; oy, basılı pusulada tercih mührüyle kullanılır
Siyasi parti gruplarıAday gösterme ilk oturumla sınırlı; her grup için gözlemci talep hakkı
Bağımsız üyelerBağımsızlar adına bir gözlemci görevlendirilebilir; itiraz ve önerileri gözlemci yoluyla divana iletme imkânı
Meclis başkanlık divanıPusulaların bastırılması ve mühürlenmesi, kabin ve şeffaf sandık hazırlığı, gözlemcilerin dinlenmesi, tutanak ve saklama yükümlülükleri
ValiliklerOylama toplantısının kararlaştırılması (Kanun m.45)
Belediye meclis hizmetleri birimleriPusula basımı, kabin ve sandık temini, tutanak ve arşiv

Yürürlük ve Geçiş

Yönetmelik 20.11.2026’da yürürlüğe girdi ve geçiş hükmü içermiyor. Bu tarihten sonra yapılacak başkan ve başkan vekili seçimlerinde yeni usul uygulanacak. Değerlendirmemize göre, yürürlük tarihinden önce başlamış ve tamamlanmamış bir seçim sürecinde hangi usulün uygulanacağı tartışma konusu olabilir; bu durumda ilk oturumun hangi tarihte yapıldığı ve adaylıkların nasıl alındığı önem kazanır. Yönetmelik, Kanun’daki çoğunluk oranlarını ve on beş günlük süreyi değiştirmiyor.

İtiraz ve Dava Yolları

Süreler:

1. Yönetmeliğe karşı: Bakanlıkça çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı davalar Danıştay’da ilk derece olarak görülür (2575 sayılı Kanun m.24/1-c). Dava süresi ilanı izleyen günden başlayarak altmış gündür (İYUK m.7); son gün 19 Ocak 2027 Salı’dır. Süre geçse bile Yönetmelik bir seçimde uygulandığında, uygulama işlemiyle birlikte Yönetmeliğe karşı da dava açılabilir (İYUK m.7/4).

2. Seçime karşı: Meclisteki seçim işlemine karşı idari yargıda iptal davası açılabilir; genel süre altmış gündür (İYUK m.7). Divanın itiraz ve önerilere ilişkin kararlarının ve gözlemci görüşlerinin tutanağa geçirilmesi, delil bakımından belirleyicidir.

3. Delil: Oy pusulaları ve zarflar dava açma süresi sonuna, dava açılırsa karar kesinleşinceye kadar saklanmak zorundadır; bu süre içinde inceleme talep edilebilir.

Not: Yönetmelikte “dava açma süresi”nin hangi tarihten başlayacağı ayrıca belirtilmemiştir. Seçim sonucuna itiraz edecekler bakımından en güvenli yol, sonucun açıklandığı tarihten itibaren hesap yaparak süreyi beklemeden kullanmaktır.

Belediye meclisinde başkan veya başkan vekili seçimiyle ilgili bir uyuşmazlık mı var?

Adaylık başvurusu, geçersiz sayılan oylar, gözlemci itirazları ve dava süreleri bakımından durumunuzu birlikte değerlendirelim.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

İdari işlemlere karşı dava yollarının tamamı İdare Hukuku Rehberi, düzenleyici işlemlere karşı dava Yönetmelik ve Tebliğe Karşı İptal Davası, belediye meclis kararlarına itiraz Belediye Encümeni ve Meclis Kararlarına İtiraz, yürütmenin durdurulması Yürütmenin Durdurulması rehberlerimizde; meclis üyelerinin sorumluluğu belediye başkanı, encümen ve meclis üyelerinin kamu zararı sorumluluğu yazımızda, günün diğer gelişmeleri Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızda. Sorularınız için 0554 648 37 15.

Sıkça Sorulan Sorular

Belediye başkan vekili seçiminde ne değişti?

20.11.2026’dan itibaren adaylık başvurusu oylama toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumunda yapılır, sonradan aday olunamaz. Oy, adayların alfabetik sırayla basılı olduğu birleşik oy pusulasında tercih mührüyle kullanılır; şeffaf sandık, en az iki kapalı kabin ve gözlemci zorunludur.

İlk oturumdan sonra aday olunabilir mi?

Hayır. Yönetmeliğin 19/A maddesine göre ilk oturumdan sonra adaylık başvurusu yapılamaz; ancak adaylıktan çekilme her oylama oturumu öncesinde yapılabilir.

Hangi oy pusulaları geçersiz sayılır?

Başkanlık mührü bulunmayan, üzerine tanıtıcı işaret konulan ve birden fazla kişiye tercih mührü basılmış pusulalar geçersizdir. Basım hatası, leke, kırışıklık, aynı alana birden fazla mühür ve aday anlaşılmak kaydıyla çizgi dışına taşma geçersizlik sebebi değildir.

Aday olan meclis üyesi oy kullanabilir mi?

Evet. Aday olan kişiler oylamaya katılabilir; ancak seçimin yapıldığı oturumları yönetemez ve başkanlık divanında görev alamaz.

Seçimde kaç oy gerekir?

Kanun m.45’e göre ilk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki, üçüncüde salt çoğunluk aranır; dördüncü oylamada üçüncüde en çok oy alan iki aday arasında en fazla oyu alan seçilir, eşitlikte kura çekilir.

Sandıktan fazla zarf çıkarsa ne olur?

Oy kullanan üye sayısından fazla mühürlü zarf çıkarsa hiçbir zarf açılmadan o turun seçimi yenilenir. Mühürsüz zarflar açılmadan imha edilmek üzere ayrı saklanır ve mühürlü zarfların sayımına devam edilir.

Yönetmeliğe karşı dava açılabilir mi?

Bakanlık yönetmeliklerine karşı Danıştay’da ilk derece olarak dava açılır (2575 m.24/1-c). Süre ilanı izleyen günden itibaren altmış gündür (İYUK m.7); 20.11.2026 yayımı esas alındığında son gün 19 Ocak 2027’dir.

Kaynaklar: Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 20.11.2026, sayı 33436) m.1-4 ve EK-1; Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği (Resmî Gazete 9.10.2005, sayı 25961) m.3, 13 ve 19; 5393 sayılı Belediye Kanunu m.19, 45 ve 46; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.28; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7.

← Hukuk Gündemi’ne dön