Belediye Meclisinde Başkan ve Başkan Vekili Seçimi 2026: Adaylık Ne Zaman Kapanır, Hangi Oy Geçersiz, Seçime Nasıl İtiraz Edilir? — Yönetmelik m.19/A ve 5393 m.45
20 Kasım 2026

Belediye Meclisinde Başkan ve Başkan Vekili Seçimi 2026: Adaylık Ne Zaman Kapanır, Hangi Oy Geçersiz, Seçime Nasıl İtiraz Edilir? — Yönetmelik m.19/A ve 5393 m.45

Belediye başkanlığı veya başkan vekilliği boşaldığında belediye meclisinde yapılan seçimin usulü 20 Kasım 2026’da değişti. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği’ne eklediği 19/A maddesi; adaylık başvurusunu oylama toplantısının ilk oturumuyla sınırlıyor, meclis üyelerinin pusulaya isim yazması yerine adayların alfabetik sırayla basılı olduğu birleşik oy pusulası ve tercih mührü getiriyor, şeffaf sandık, kapalı kabin ve gözlemciyi zorunlu kılıyor, geçerli ve geçersiz oyu tek tek sayıyor ve oy pusulalarının dava sonuna kadar saklanmasını öngörüyor. Bu yazı yeni maddeyi 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45. maddesiyle birlikte fıkra fıkra açıklıyor; meclis üyesinin, siyasi parti grubunun ve bağımsız üyenin hangi hakları olduğunu, hangi oyun geçersiz sayılacağını, tartışmalı noktaları ve seçime ya da Yönetmeliğe karşı dava sürelerini tarihleriyle anlatıyor. Haber özeti için son dakika haberimize bakabilirsiniz.

Kısa cevap: 20.11.2026’dan itibaren belediye başkanı veya başkan vekili seçiminde aday olmak isteyen meclis üyeleri ve aday göstermek isteyen parti grupları, başvurularını oylama toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumunda başkanlık divanına bildirmek zorundadır; sonradan aday olunamaz, ama adaylıktan her turdan önce çekilinebilir. Oy, adların basılı olduğu birleşik pusulada adayın alanına tercih mührü basılarak, kapalı kabinde ve şeffaf sandıkta kullanılır. Mühürsüz, işaretli veya birden fazla adaya mühür basılmış pusula geçersizdir; leke, kırışıklık, aynı alana iki mühür veya aday belli olmak kaydıyla çizgiye taşma geçersizlik sebebi değildir. Çoğunluk oranları değişmedi: ilk iki turda üye tam sayısının üçte ikisi, üçüncüde salt çoğunluk, dördüncüde en çok oy (5393 m.45). Yönetmeliğe karşı Danıştay’da son dava günü 19 Ocak 2027’dir; seçime karşı idari yargıda genel süre altmış gündür.

Meclisinizde başkan veya başkan vekili seçimi mi yapılacak?

Adaylık başvurusu, gözlemci talebi, geçersiz oy itirazı ve dava süreleri bakımından seçim gününden önce hazırlık yapalım: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Yeni Düzenleme: Künyesi ve Yetki Dayanağı

Değişiklik, 20.11.2026 tarihli ve 33436 sayılı Resmî Gazete’de “Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” adıyla yayımlandı. Dört maddelik metnin birinci maddesi, 9.10.2005 tarihli ve 25961 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği’ne 19. maddeden sonra gelmek üzere “Belediye başkanı ve başkan vekilinin seçimi” başlıklı 19/A maddesini ekliyor; ikinci maddesi Yönetmeliğe EK-1 birleşik oy pusulası formunu ekliyor; üçüncü maddesi yayımı tarihinde yürürlüğü, dördüncü maddesi de Bakanın yürütme yetkisini düzenliyor. Geçiş hükmü yok.

Yönetmelik, 3. maddesinde dayanağını 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 19. maddesi olarak gösterir. Bu maddenin son fıkrasına göre meclisin çalışması ve katılıma ilişkin esas ve usuller Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Seçimin kim tarafından, hangi hâllerde ve hangi çoğunluklarla yapılacağı ise Kanun’un 45. maddesindedir. Yönetmelik bu çerçeveyi değiştiremez; yalnızca toplantının ve oylamanın nasıl yürütüleceğini ayrıntılandırabilir. Yazının ilerleyen bölümlerinde iki metin arasındaki ilişkiye bu nedenle sık sık döneceğiz.

Değişikliğin unsurları

Unsurİçerik
Resmî Gazete20.11.2026, sayı 33436
Düzenleyen kurumÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Eklenen maddeBelediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği m.19/A
Eklenen formEK-1: “… Belediyesi / Büyükşehir Belediyesi Belediye Başkanı / Belediye Başkan Vekili Seçimi Birleşik Oy Pusulası” (tur ve tarih alanı; her aday için ad-soyad ve tercih mührü basılacak alan)
Dayanak5393 sayılı Kanun m.19 (Yönetmelik m.3)
Seçimin kanuni çerçevesi5393 sayılı Kanun m.45 ve 46; büyükşehirler için 5216 sayılı Kanun m.28
Yürürlük20.11.2026; geçiş hükmü yok
Saklı hüküm19/A’da hüküm bulunmayan hâllerde Yönetmelik m.13 (oylama usulleri) uygulanır

Seçim Ne Zaman Yapılır: Başkan mı, Başkan Vekili mi?

19/A maddesi “Kanun kapsamında belediye başkanlığının veya belediye başkan vekilliğinin herhangi bir nedenle boşalması” hâlinde uygulanır. Hangi durumda başkan, hangi durumda başkan vekili seçileceğini 5393 sayılı Kanun’un 45. maddesi belirler. Maddeye göre başkanlığın herhangi bir nedenle boşalması durumunda vali, belediye meclisinin on gün içinde toplanmasını sağlar. Meclis, birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da bulunmaması durumunda en yaşlı üyenin başkanlığında toplanır.

5393 sayılı Kanun m.45 ve 46’ya göre seçim ve görevlendirme hâlleri

OlayMeclisin yapacağı işlemNot
Başkanlığın boşalması (ölüm, istifa, Danıştay kararıyla sıfatın sona ermesi gibi)Belediye başkanı seçimiBaşkanlığın sona erme hâlleri m.44’te sayılır
Seçim dönemini aşacak biçimde kamu hizmetinden yasaklanmaBelediye başkanı seçimim.45/1-a
Başkanın görevden uzaklaştırılmasıBaşkan vekili seçimim.45/1-b; görevden uzaklaştırma m.47
Başkanın tutuklanmasıBaşkan vekili seçimim.45/1-b
Seçim dönemini aşmayacak biçimde kamu hizmetinden yasaklanmaBaşkan vekili seçimim.45/1-b
Başkan vekili seçildikten sonra başkanlığın (a) bendindeki nedenlerle boşalmasıBelediye başkanı seçimim.45/3
Terör veya terör örgütlerine yardım ve yataklık suçları nedeniyle görevden uzaklaştırma, tutuklama, yasaklanma veya sıfatın sona ermesiSeçim yapılmaz; m.46’daki makamlarca görevlendirmem.45/2; 19/A uygulanmaz
Seçimin yapılamamasıSeçim yapılıncaya kadar büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğerlerinde vali görevlendirirm.46

Başkanın izin, hastalık veya başka bir sebeple görev başında bulunmadığı kısa süreli hâller ise bu kapsamda değildir. Bu durumda başkan, Kanun’un 40. maddesine göre meclis üyeleri arasından birini başkan vekili olarak kendisi görevlendirir; mecliste seçim yapılmaz. 19/A maddesindeki “başkan vekili”, Kanun’un 45. maddesine göre meclisçe seçilen başkan vekilidir. Seçim yapılıncaya kadar başkanlık görevini meclis birinci başkan vekili, o yoksa ikinci başkan vekili, o da yoksa valinin görevlendireceği bir kamu görevlisi yürütür. Başkanın görevden uzaklaştırılması ve bu işleme karşı yollar için görevden uzaklaştırma (açığa alınma) yazımıza bakabilirsiniz.

19/A Maddesi Fıkra Fıkra

Yeni madde tek bir uzun metinden oluşuyor. Aşağıdaki tabloda maddeyi konu sırasıyla bölümlere ayırdık ve her bölümün meclis üyesi, parti grubu ve divan bakımından anlamını yazdık.

Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği m.19/A: hüküm hüküm açıklama

HükümKonuUygulamadaki anlamı
Adaylık başvurusuVali tarafından on gün içinde kararlaştırılan oylama toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumunda aday olmak isteyen meclis üyeleri ve aday göstermek isteyen siyasi parti grupları başkanlık divanına bildirirBaşvuru zamanı kesin; parti grubu da aday gösterebilir
Adaylığın kapanmasıİlk oturumdan sonra adaylık başvurusu yapılamazİkinci, üçüncü ve dördüncü turlarda yeni aday çıkamaz
ÇekilmeAdaylıktan çekilme her oylama oturumu öncesinde yapılabilirTurlar arasında ittifak ve çekilme mümkün
DuyuruAdaylar oylama başlamadan önce meclise duyurulur ve tutanağa geçirilirAday listesi tutanakla sabitlenir
PusulaEK-1 birleşik oy pusulası formuna uygun, divanca yeterli sayıda bastırılır; seçim oturumuna geçilmeden arka yüzü mühürlenirMühürsüz pusula geçersiz
Seçimin yönetimiBaşkanlık divanı seçimin yönetiminden ve düzeninden sorumludurİtiraz ve önerilere karar veren merci divandır
Aday üyelerOylamaya katılabilir; seçimin yapıldığı oturumları yönetemez, başkanlık divanında görev alamazAday olan başkan vekili veya kâtip üye divandan çekilir
GözlemcilerTalep eden her siyasi parti grubu ile bağımsız üyeler adına birer kişi; itiraz, öneri ve teklifleri divana iletirDivan karar vermeden önce gözlemcileri dinler ve tutanağa geçirir
Oy vermeGizli oy; alfabetik sırayla basılı adlar; seçilen adın alanına tercih mührü; gerekiyorsa katlayarak, tanıtıcı işaret koymadan zarfa; şeffaf sandığaİsim yazma usulü sona erdi
Kabin ve sandıkEn az iki kapalı oy verme kabini; sandık herkesin rahatça görebileceği alandaOyun gizliliği fiziki olarak güvenceye alınır
GeçersizlikMühürsüz pusula, tanıtıcı işaretli pusula, birden fazla kişiye mühür basılmış pusula geçersiz; basım hatası, leke, kırışıklık, aynı alana birden fazla mühür ve aday anlaşılmak kaydıyla çizgi dışına taşma geçerliGeçersizlik sebepleri sınırlı sayıda
Fazla zarfOy kullanan üye sayısından fazla mühürlü zarf çıkarsa hiçbir zarf açılmadan o turun seçimi yenilenir; mühürsüz zarflar açılmadan ayrı saklanırTur tekrarlanır, sayım yapılmaz
SaklamaHer tura ait pusula ve zarflar nihai sonuçtan sonra divan üyelerince imzalanan bir zarfa konup mühürlenir; dava açma süresi sonuna veya karar kesinleşinceye kadar saklanırDava delili korunur
BoşlukHüküm bulunmayan hâllerde 13. maddeEngelli üyenin oyu, sayım ve kura gibi konular

Eski Usul ile Yeni Usulün Karşılaştırılması

Değişiklikten önce bu seçim için Yönetmelik’te ayrı bir madde yoktu. Uygulama 13. maddenin (a) bendindeki genel gizli oylama kuralına dayanıyordu: meclis üyesi oy pusulasına seçeceği kişinin adını yazar ve tanıtıcı bir işaret koymadan sandığa atardı; pusulalar zarfla birlikte başkanlıkça mühürlü düzenlenir, sandıktan çıkan zarflar kâtip üyelerce sayılır ve üye sayısından fazla olmadığı tespit edildikten sonra açılırdı. Başkanlık divanı, encümen üyeliği ve denetim komisyonu seçimleri de aynı usulle yapılır.

Eski ve yeni usul karşılaştırması

KonuÖnceki uygulamaYeni uygulama (m.19/A)
Oyun kullanılma biçimiPusulaya aday adını yazmakBasılı adın alanına tercih mührü basmak
Aday listesiÖnceden kapanan bir liste yoktuİlk oturumda belirlenen ve tutanağa geçen liste
Pusula üzerindeki bilgiBoş pusula, başkanlık mührüEK-1 form: tur, tarih, adayların alfabetik adları, mühür alanları; arka yüzde divan mührü
KabinDüzenlenmemiştiEn az iki kapalı kabin
SandıkDüzenlenmemiştiŞeffaf ve herkesin görebileceği yerde
Fazla zarfSayım öncesi kontrolFazla mühürlü zarfta tur hiç açılmadan yenilenir
GözlemciYokParti grubu ve bağımsızlar adına birer kişi
SaklamaDüzenlenmemiştiDava süresi veya kesinleşmeye kadar

Değişikliğin en önemli sonucu, el yazısıyla isim yazma usulünün terk edilmesidir. Değerlendirmemize göre bu, hem el yazısının tanınması yoluyla oyun gizliliğinin zedelenmesi riskini hem de okunaksız veya yanlış yazılmış isimler yüzünden pusulanın geçerliliği konusunda çıkan tartışmaları azaltmayı amaçlıyor. Bunun karşılığında meclis üyesi artık yalnızca ilk oturumda aday olarak bildirilmiş kişilere oy verebilir; listede olmayan bir üyeye oy vermek mümkün değildir.

Önemli: Değişiklik, 5393 sayılı Kanun’daki çoğunluk oranlarını, dört turlu sistemi, eşitlikte kura kuralını, on günlük toplantı ve on beş günlük tamamlama sürelerini değiştirmez. Bu kurallar Kanun’dadır ve Yönetmelikle değiştirilemez.

Adaylık Başvurusu: İlk Oturum Kuralı ve Çekilme

Yeni maddenin uygulamada en çok tartışma doğurabilecek hükmü adaylık zamanıdır. Aday olmak isteyen meclis üyeleri ile aday göstermek isteyen siyasi parti grupları, oylama toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumunda başkanlık divanına adaylık başvurusunu bildirir. İlk oturumdan sonra adaylık başvurusu yapılamaz. Bu kuralla birlikte Kanun’daki dört turlu sistem, kapalı bir aday listesi üzerinde işler hâle gelir: üçüncü turda salt çoğunluk sağlanamazsa dördüncü tura kalan iki aday da ilk oturumda bildirilmiş adaylar arasından çıkacaktır.

Başvurunun şekli Yönetmelik’te ayrıca düzenlenmemiştir. Maddede “bildirir” fiili kullanıldığından, değerlendirmemize göre başvuru sözlü olarak tutanağa geçirilebilir; ancak ileride ispat güçlüğü yaşanmaması için yazılı ve imzalı bir dilekçeyle yapılması, dilekçenin divana verildiği saatin tutanağa yazdırılması en güvenli yoldur. Parti grubu adına yapılan bildirimin grubu temsile yetkili kişi tarafından imzalanması da aynı nedenle önemlidir.

Adaylıktan çekilme ise her oylama oturumu öncesinde yapılabilir. Bu, turlar arasında adayların çekilerek başka bir aday lehine destek vermesine imkân tanır. Çekilmenin de tutanağa geçirilmesi ve yeni turun pusulasının çekilmeyi yansıtacak şekilde hazırlanması gerekir; Yönetmelik, çekilen adayın adının bir sonraki turun pusulasından çıkarılıp çıkarılmayacağını açıkça söylemiyor. EK-1 formunda “Tur” alanı bulunması, her tur için ayrı pusula bastırılacağını gösteriyor; değerlendirmemize göre çekilen adayın adı sonraki turun pusulasında yer almamalıdır, aksi hâlde o aday adına basılan mührün akıbeti tartışmalı hâle gelir.

Oylama Günü: Pusula, Mühür, Kabin ve Sandık

Oy pusulaları EK-1’de yer alan birleşik oy pusulası formuna uygun olarak başkanlık divanınca yeterli sayıda bastırılır. Seçim oturumuna geçilmeden önce divan, oylamada kullanılacak pusulaların arka yüzünü mühürler. Pusulada adayların ad ve soyadları alfabetik sırayla basılıdır; meclis üyesi seçeceği kişinin adının bulunduğu alana tercih mührü basar, pusulayı gerekiyorsa katlayarak her iki tarafına da tanıtıcı hiçbir işaret koymadan zarfa koyar ve şeffaf oy sandığına atar.

Divan, oy serbestliğini ve gizliliğini sağlayacak şekilde en az iki kapalı oy verme kabini hazırlatır. Oy sandığı mecliste herkesin rahatça görebileceği bir alana konulur. Bu iki kural, oyun hem gizli kullanılmasını hem de sandığa atılmasının herkesçe izlenmesini birlikte güvenceye alır. Kabin kullanmadan, örneğin sırasında oturarak mühür basmak gizlilik ilkesiyle bağdaşmaz; değerlendirmemize göre bu durum, pusulanın tanıtıcı işaret taşıdığı iddiasından bağımsız olarak, gözlemcinin itirazına ve tutanağa geçirilmesi gereken bir usul aykırılığına konu olur.

Bedeni engeli nedeniyle gizli oy kullanamayan üyeler bakımından 19/A’da hüküm yoktur. Bu hâlde 13. maddedeki kural uygulanır: fiziki bakımdan engelli olanlar tayin edecekleri kişiler eliyle oy kullanabilir. Yardımcı kişinin de kabine girmesi gerekeceğinden bu durumun oylama başlamadan divana bildirilmesi ve tutanağa yazılması gerekir.

Seçim günü itiraz mı edeceksiniz?

Gözlemci itirazının nasıl yazılacağını, tutanağa neyin geçirilmesi gerektiğini ve dava için hangi belgelerin saklanacağını birlikte belirleyelim: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Geçerli ve Geçersiz Oy: Ayrıntılı Değerlendirme

19/A maddesi geçersizlik sebeplerini sınırlı biçimde sayar ve bazı durumların açıkça geçersizlik sebebi sayılmayacağını belirtir. Bu ayrım, sayım sırasında en sık çıkan tartışmaların cevabını önceden vermeyi amaçlar.

Oy pusulası geçerlilik tablosu ve gerekçesi

DurumSonuçAçıklama
Arka yüzünde başkanlık mührü bulunmayan pusulaGeçersizDivanın bastırıp mühürlediği pusula dışında pusula kullanılmasının önüne geçer
Pusulaya veya zarfa tanıtıcı işaret konulmasıGeçersizOyun kime ait olduğunun anlaşılmasını önler; “her iki tarafında” ifadesi pusulanın ön ve arka yüzünü kapsar
Birden fazla adaya tercih mührü basılmasıGeçersizTek kişi seçildiğinden iradenin belirsizleşmesi
Pusulanın üretim veya basımından kaynaklanan basım hatası, leke, kırışıklıkGeçerliAncak tanıtıcı işaret niteliğinde olmamalı
Aynı aday alanına birden fazla tercih mührüGeçerliİrade aynı adaya yöneliktir
Mührün alanı ayıran çizgilerin dışına taşmasıGeçerliHangi aday lehine olduğu anlaşılmak kaydıyla
Mührün iki adayın alanına eşit taşması, hangi aday lehine olduğunun anlaşılamamasıDeğerlendirmemize göre geçersizTaşmanın geçerli sayılması iradenin anlaşılmasına bağlıdır
Pusulaya isim yazılmasıDeğerlendirmemize göre geçersizYazı tanıtıcı işaret niteliği taşıyabilir; usul tercih mührüdür
Zarfın içinden pusula çıkmaması (boş zarf)19/A’da düzenlenmemişOy sayılmaz; 13. madde ve genel ilkelere göre değerlendirilir

Geçersiz oyların çoğunluk hesabına etkisi önemlidir. Kanun’un 45. maddesi ilk iki turda “üye tam sayısının üçte iki”sini, üçüncü turda “üye tam sayısının salt çoğunluğu”nu arar. Bu oranlar oy kullanan üye sayısına değil meclisin üye tam sayısına göre hesaplanır. Dolayısıyla geçersiz sayılan her pusula, adayın ilk üç turda ulaşması gereken eşiğe uzaklığını artırır. Dördüncü turda ise en fazla oy alan seçildiği için geçersiz oylar yalnızca adaylar arasındaki farkı etkiler.

Yönetmelik’in 4. maddesindeki tanım da 2021’de değişmişti: 29.04.2021 tarihli ve 31469 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle “salt çoğunluk”, “belli sayının yarısından fazla olan çoğunluk” olarak tanımlandı. Örneğin 31 üyeli bir mecliste salt çoğunluk 16, üçte iki ise 21 oydur (31’in üçte ikisi 20,67 olduğundan bir sonraki tam sayı).

Çoğunluklar ve Turlar: 5393 Sayılı Kanun m.45

Turlar, aranan çoğunluk ve 19/A’nın tura etkisi

TurKanundaki çoğunluk31 üyeli meclis örneği19/A bakımından not
1. turÜye tam sayısının üçte iki21 oyAdaylar ilk oturumda belirlenmiş olmalı
2. turÜye tam sayısının üçte iki21 oyYeni adaylık yok; çekilme mümkün
3. turÜye tam sayısının salt çoğunluğu16 oyYeni adaylık yok; çekilme mümkün
4. turÜçüncü turda en çok oy alan iki aday arasında en fazla oyEn çok oyEşitlikte kura (Kanun m.45)
SüreEn geç on beş gün içinde tamamlanmazsa meclisin feshine ilişkin hükümler—Kanun m.45 ve m.30

Her turda sandıktan oy kullanan üye sayısından fazla mühürlü zarf çıkarsa, hiçbir zarf açılmadan ilgili turun seçimi yenilenir. Bu kural turların sayısını değiştirmez; yenilenen tur aynı turun tekrarıdır. Sandıktan mühürsüz zarf çıkarsa, bu zarflar açılmadan imha edilmek üzere ayrı bir alanda saklanır ve mühürlü zarfların sayımına ve açılmasına devam edilir. Değerlendirmemize göre mühürsüz zarfın da “imha edilmek üzere” saklanması, saklama hükmüyle birlikte okunduğunda, dava açma süresi geçmeden imhanın yapılmaması gerektiği sonucunu doğurur.

Seçim on beş gün içinde tamamlanamazsa Kanun, meclisin feshine ilişkin hükümlerin uygulanacağını söyler. 5393 sayılı Kanun’un 30. maddesine göre meclis, İçişleri Bakanlığının bildirimi üzerine Danıştay kararıyla feshedilir. Seçimin yapılamadığı dönemde başkanlık görevi için 46. maddedeki görevlendirme kuralı devreye girer.

Başkanlık Divanı, Aday Olan Üyeler ve Gözlemciler

Başkanlık divanı seçimin yönetiminden ve düzeninden sorumludur. Divan, Yönetmelik’in 4. maddesindeki tanıma göre meclis başkanı, meclis birinci ve ikinci başkan vekilleri ile kâtip üyelerden oluşur. Yeni madde, seçimde aday olan kişilerin oylamaya katılabileceğini, ancak seçimin yapıldığı oturumları yönetemeyeceğini ve başkanlık divanında görev alamayacağını öngörür.

Bu kural, Kanun’un 45. maddesindeki toplantı başkanlığı sırasıyla birlikte uygulanmalıdır. Kanun’a göre meclis birinci başkan vekilinin, o yoksa ikinci başkan vekilinin, o da yoksa en yaşlı üyenin başkanlığında toplanır. Değerlendirmemize göre birinci başkan vekili aday olursa “bulunmaması” hâline benzer biçimde oturumu ikinci başkan vekili, o da aday ise en yaşlı üye yönetecektir; en yaşlı üyenin de aday olması hâlinde aday olmayan en yaşlı üyeye geçilmesi Kanun ile Yönetmeliğin birlikte yorumundan çıkan sonuçtur. Kâtip üyelerden aday olanların da divandaki görevlerinden çekilmesi gerekir.

Seçimin yürütülmesinde divana yardımcı olmak ve siyasi parti gruplarının ve bağımsız üyelerin seçimle ilgili itiraz, öneri ve tekliflerini divana iletmek üzere talep eden her siyasi parti grubu ile bağımsız üyeler adına birer kişi gözlemci olarak görev alır. Divan, itiraz, öneri ve teklifler hakkında karar vermeden önce gözlemcilerin görüşlerini dinler ve tutanağa geçirir. Gözlemcinin kim olacağı maddede ayrıca tanımlanmamıştır; “siyasi parti grupları ve bağımsız üyeler adına” ifadesinden, değerlendirmemize göre gözlemcinin meclis üyeleri arasından belirlenmesi beklenir. Bağımsız üyeler için tek bir gözlemci öngörüldüğünden, birden fazla bağımsız üye bulunan meclislerde gözlemcinin kim olacağı konusunda bağımsızların kendi aralarında anlaşması gerekir.

Tutanak neden önemli? Divanın itirazlar hakkındaki kararı, gözlemcinin görüşü, adayların listesi, çekilmeler, kabin ve sandık düzeni, geçersiz sayılan pusulaların gerekçesi ve fazla zarf nedeniyle yenilenen turlar tutanağa geçmezse, sonradan açılacak davada bunların ispatı güçleşir. Gözlemci, her itirazın tutanağa “aynen” geçirilmesini istemeli ve tutanağın bir örneğini talep etmelidir.

Kimleri Etkiliyor?

Gruplara göre etkiler

GrupHakYükümlülük veya risk
Aday olmak isteyen meclis üyesiİlk oturumda başvurma, her turdan önce çekilme, oylamaya katılmaBaşvuruyu kaçırırsa sonraki turlarda aday olamaz; aday iken oturumu yönetemez, divanda görev alamaz
Siyasi parti grubuİlk oturumda aday gösterme, gözlemci talep etmeAday gösterme kararının zamanında alınması
Bağımsız üyelerBağımsızlar adına bir gözlemciGözlemcinin belirlenmesinde bağımsızlar arasında uzlaşma
Başkanlık divanıSeçimi yönetme, itirazlara karar vermePusula basımı ve mühürleme, kabin, şeffaf sandık, gözlemcileri dinleme, tutanak, saklama
ValiOylama toplantısını on gün içinde sağlamaKanun m.45 süresine uyum
Belediye yazı işleri / meclis birimi—Formun basımı, sandık ve kabin temini, arşiv
Seçmenler ve kamuoyuToplantının açıklığı ilkesi çerçevesinde izlemeYönetmelikte ayrıca düzenlenmemiştir

Büyükşehir belediyeleri bakımından 5216 sayılı Kanun’un 28. maddesi, Belediye Kanunu’nun bu Kanun’a aykırı olmayan hükümlerinin büyükşehir ve ilçe belediyelerinde de uygulanacağını öngörür. EK-1 formunun başlığında “… Belediyesi / Büyükşehir Belediyesi” ifadesinin yer alması, birleşik oy pusulasının büyükşehir belediye meclislerinde de kullanılacağını gösterir.

Tartışmalı ve Belirsiz Noktalar

Yeni maddenin bazı yönleri uygulamada yoruma açıktır. Aşağıdaki değerlendirmeler, metnin lafzına ve Kanun’la ilişkisine dayanan görüşlerimizdir; yargı kararlarıyla netleşmesi beklenmelidir.

Adaylığın ilk oturumla sınırlanması ve Kanun. Kanun’un 45. maddesi başkan veya başkan vekilinin “belediye meclis üyeleri arasından” seçileceğini söyler, adaylık için bir zaman sınırı koymaz. Yönetmeliğin adaylığı ilk oturumla sınırlaması, Kanun’un tanıdığı seçilme imkânını daraltan bir düzenleme olarak tartışılabilir. Karşı görüşe göre ise bu, Kanun m.19’un verdiği “meclisin çalışma usul ve esasları” yetkisi içinde kalan bir usul kuralıdır ve kapalı aday listesi birleşik oy pusulası sisteminin zorunlu sonucudur. Bu konu Yönetmeliğe karşı Danıştay’da açılacak bir iptal davasının en olası konusudur.

Eşitlik hâlinde ne olacak? Yönetmeliğin 13. maddesi gizli oylamada eşitlik hâlinde oylamanın bir defa daha tekrarlanacağını, yine eşitlik olursa kuraya başvurulacağını söyler. Kanun’un 45. maddesi ise dördüncü oylamada oyların eşitliği durumunda kura çekileceğini öngörür. Kanun hükmü özel ve üst norm olduğundan, değerlendirmemize göre dördüncü turda eşitlikte doğrudan kura çekilmelidir.

Yürürlükten önce başlamış süreçler. Geçiş hükmü bulunmadığından, 20.11.2026’dan önce ilk oturumu yapılmış ama tamamlanmamış bir seçimde yeni usulün uygulanıp uygulanmayacağı tartışılabilir. Usul kurallarının kural olarak derhâl uygulanması ilkesi yeni usulü işaret eder; ancak adaylık başvurusu zaten geçmişte kalmış bir ilk oturuma bağlandığından, o süreçte adaylığın kapandığını kabul etmek hakkaniyete aykırı sonuçlar doğurabilir.

“Dava açma süresi”nin başlangıcı. Saklama hükmü “dava açma süresi sonuna” atıf yapar, fakat bu sürenin neye göre hesaplanacağını söylemez. Seçim işlemine karşı genel dava süresi İYUK m.7’deki altmış gündür; sürenin başlangıcı ilgilinin durumuna göre farklılaşabilir. Pusulaların saklanması bakımından divanın, en uzun ihtimali esas alarak hareket etmesi gerekir.

Süreler, İtiraz ve Dava Yolları

Süreler ve yollar

KonuSüre ve merciDayanak
Meclisin toplanmasıBaşkanlığın boşalmasından sonra vali tarafından on gün içinde5393 m.45/1
Seçimin tamamlanmasıEn geç on beş gün; aksi hâlde fesih hükümleri5393 m.45 son fıkra, m.30
Adaylık başvurusuOylama toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumuYönetmelik m.19/A
ÇekilmeHer oylama oturumu öncesiYönetmelik m.19/A
Yönetmeliğe karşı iptal davasıDanıştay (ilk derece); ilanı izleyen günden 60 gün — son gün 19.01.2027 Salı2575 m.24/1-c; İYUK m.7
Yönetmeliğin uygulanması üzerine davaUygulama işlemiyle birlikte Yönetmeliğe karşı da davaİYUK m.7/4
Seçim işlemine karşı iptal davasıİdare mahkemesi; genel süre 60 günİYUK m.7
Yürütmenin durdurulmasıDava ile birlikte veya dava sırasında; telafisi güç zarar ve açık hukuka aykırılıkİYUK m.27
Son günün tatile denk gelmesiİzleyen ilk iş günüİYUK m.8

Bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı davalar Danıştay’da ilk derece olarak görülür (2575 sayılı Kanun m.24/1-c). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar (İYUK m.7/4). Yönetmelik 20.11.2026’da yayımlandığından süre 21.11.2026’da başlar ve altmışıncı gün 19 Ocak 2027 Salı’dır. Bu süre geçtikten sonra da, Yönetmelik belirli bir seçimde uygulandığında, ilgililer uygulama işlemiyle birlikte Yönetmeliğe karşı da dava açabilir. Danıştay’da düzenleyici işleme karşı dava örneği için SUT’a karşı Danıştay’da iptal davası ve genel olarak yönetmelik ve tebliğe karşı iptal davası rehberlerimize bakabilirsiniz.

Meclisteki seçim işlemine karşı açılacak iptal davasında genel süre altmış gündür. Belediye meclisi kararlarına karşı yollar belediye encümeni ve meclis kararlarına itiraz, belediye işlemlerine karşı dava stratejisi belediye işlemlerine karşı dava yazılarımızda anlatılıyor. Sürelerin hesabı ve adli tatilin etkisi için idari davalarda sürelerin hesaplanması ve idari davalarda dava açma süreleri rehberlerimize, pratik hesap için hukuki süre hesaplama aracımıza bakabilirsiniz. İşlemde başvuru yolu ve süre gösterilmemişse bunun sonuçları idari işlemde süre ve başvuru yolu gösterilmemişse yazımızda yer alıyor.

Varsayımsal Örnekler

Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır; gerçek bir belediyeyi veya kişiyi anlatmaz.

Varsayımsal örnek 1 — geç adaylık: 31 üyeli bir ilçe belediye meclisinde başkan vekili seçimi yapılıyor. İlk oturumda iki aday bildiriliyor. Birinci ve ikinci turda hiçbir aday 21 oya ulaşamıyor. Üçüncü tur öncesinde bir parti grubu yeni bir üyeyi aday göstermek istiyor. Divan, 19/A maddesine göre ilk oturumdan sonra adaylık başvurusu yapılamayacağı gerekçesiyle başvuruyu reddediyor. Gözlemcinin bu ret kararına itirazı ve divanın kararı tutanağa geçiriliyor. Parti grubu, adaylığın sınırlanmasının Kanun’a aykırı olduğu görüşündeyse seçim işlemine karşı açacağı davada Yönetmeliğin ilgili hükmüne de itiraz edebilir (İYUK m.7/4).

Varsayımsal örnek 2 — fazla zarf: Üçüncü turda 31 üyenin 30’u oy kullanıyor, sandıktan 31 mühürlü zarf çıkıyor. Divan hiçbir zarfı açmadan üçüncü turu yeniliyor. Yenilenen turda bir aday 16 oy alıyor ve seçiliyor. İlk üçüncü turun zarfları açılmadığından o turda kimin kaç oy aldığı bilinmiyor; bu zarflar ve yenilenen turun pusulaları dava süresi boyunca saklanıyor.

Varsayımsal örnek 3 — çizgiye taşan mühür: Dördüncü turda iki aday 15’er oy alıyor, bir pusulada mühür iki adayı ayıran çizginin üzerine taşmış. Mührün büyük kısmı bir adayın alanında ise ve hangi aday lehine olduğu anlaşılıyorsa pusula geçerlidir; bu durumda o aday 16 oyla seçilir. Mühür tam olarak çizginin ortasındaysa ve iradenin anlaşılması mümkün değilse pusula, değerlendirmemize göre geçersiz sayılmalıdır; bu durumda eşitlik doğar ve Kanun m.45 uyarınca kura çekilir. Divanın değerlendirmesi ve gözlemcilerin görüşü tutanağa geçmelidir.

Ne Yapmalı? Adım Adım

Meclis üyeleri ve parti grupları için:

1. Valinin toplantı kararını ve toplantı gününü takip edin; ilk birleşimin ilk oturumunu kaçırmayın.

2. Adaylık başvurusunu ve parti grubunun aday gösterme kararını yazılı, imzalı ve saatli olarak divana verin; tutanağa geçtiğini kontrol edin.

3. Gözlemci talebinizi oturum başlamadan divana bildirin; gözlemcinin kim olduğunu yazılı belirtin.

4. Pusulaların EK-1 formuna uygunluğunu, arka yüz mührünü, kabin sayısını ve sandığın şeffaflığını oylamadan önce kontrol edin; aykırılığı hemen itiraz olarak bildirin.

5. Sayımda her geçersiz sayılan pusulanın gerekçesini ve divan kararını tutanağa geçirtin.

6. Turlar arasında çekilme kararlarının tutanağa yazıldığını ve sonraki tur pusulasına yansıdığını takip edin.

7. Tutanağın onaylı örneğini isteyin; dava düşünüyorsanız altmış günlük süreyi seçim sonucunun açıklandığı tarihten itibaren temkinli şekilde hesaplayın.

Başkanlık divanı için:

1. EK-1’e uygun pusulaları her tur için yeterli sayıda bastırın ve oturumdan önce arka yüzlerini mühürleyin.

2. En az iki kapalı kabin ve şeffaf sandık hazırlayın; sandığı herkesin görebileceği yere koyun.

3. Aday olan divan üyelerinin görevden çekilmesini sağlayın.

4. Gözlemcileri dinlemeden itirazlara karar vermeyin; görüşlerini tutanağa geçirin.

5. Her turun pusula ve zarflarını divan üyelerinin imzaladığı mühürlü zarfta saklayın; dava süresi bitmeden imha etmeyin.

Sık Yapılan Hatalar

Adaylığı ikinci tura bırakmak. Eski uygulamada her turda farklı bir üyeye oy verilebildiği için adaylık bir strateji olarak sonraki turlara bırakılabiliyordu. 20.11.2026’dan sonra bu mümkün değildir; ilk oturumda bildirilmeyen kişi aday olamaz.

Pusulaya isim veya not yazmak. Oy, yalnızca tercih mührüyle kullanılır. Pusulaya yazı yazmak tanıtıcı işaret sayılabilir ve oyu geçersiz kılabilir.

İtirazı tutanağa geçirtmemek. Seçim günü dile getirilen itiraz tutanakta yoksa, sonradan açılan davada ispatı zorlaşır. Gözlemci mekanizması tam da bunun için öngörülmüştür.

Dava süresini Yönetmeliğin yayımından saymamak veya tersine yalnızca ona bağlamak. Yönetmeliğe karşı süre 19.01.2027’de dolar, ama Yönetmelik bir seçimde uygulandığında, o seçime karşı açılan davada Yönetmeliğe de itiraz etmek mümkündür (İYUK m.7/4). Seçim işlemine karşı süre ise seçimin kendisinden itibaren ayrıca işler.

Pusulaları erken imha etmek. Pusula ve zarfların dava açma süresi bitmeden veya açılan davada karar kesinleşmeden imhası, Yönetmeliğe açık aykırılıktır ve delil kaybına yol açar. Kamu görevlilerinin sorumluluğu bakımından belediye başkanı, encümen ve meclis üyelerinin sorumluluğu ve Sayıştay raporundan ceza soruşturmasına yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Belediye başkan vekili seçiminde adaylık başvurusu ne zaman yapılır?

Vali tarafından kararlaştırılan oylama toplantısının ilk birleşiminin ilk oturumunda yapılır. Aday olmak isteyen meclis üyeleri ve aday göstermek isteyen siyasi parti grupları başvurularını meclis başkanlık divanına bildirir; ilk oturumdan sonra adaylık başvurusu yapılamaz (Yönetmelik m.19/A).

İkinci veya üçüncü turda yeni aday çıkabilir mi?

Hayır. 20.11.2026’dan itibaren ilk oturumdan sonra adaylık başvurusu kabul edilmez. Adaylar ancak her turdan önce adaylıktan çekilebilir.

Birleşik oy pusulası nedir?

Yönetmeliğin EK-1’inde yer alan, adayların ad ve soyadlarının alfabetik sırayla basılı olduğu, her adayın altında tercih mührü basılacak alan bulunan ve tur ile tarih bilgisini taşıyan pusuladır. Arka yüzü oylamadan önce başkanlık divanınca mühürlenir.

Pusulaya aday adını yazarak oy kullanılabilir mi?

Yeni usulde oy, adayın alanına tercih mührü basılarak kullanılır. Pusulaya yazı yazmak tanıtıcı işaret sayılabilir ve oyun geçersiz sayılmasına yol açabilir.

Hangi pusulalar geçersizdir?

Arka yüzünde başkanlık mührü bulunmayan, üzerine tanıtıcı işaret konulan ve birden fazla adaya tercih mührü basılmış pusulalar geçersizdir.

Mühür çizgiye taşarsa oy geçersiz olur mu?

Hayır, hangi aday lehine olduğu anlaşılıyorsa geçerlidir. Aynı aday alanına birden fazla mühür basılması, basım hatası, leke ve kırışıklık da tanıtıcı işaret niteliğinde değilse geçersizlik sebebi değildir.

Aday olan meclis birinci başkan vekili oturumu yönetebilir mi?

Hayır. Aday olan kişiler oylamaya katılabilir ama seçimin yapıldığı oturumları yönetemez ve divanda görev alamaz. Değerlendirmemize göre bu durumda Kanun m.45’teki sıra uyarınca ikinci başkan vekili veya en yaşlı üye oturumu yönetir.

Gözlemci kimdir, ne yapar?

Talep eden her siyasi parti grubu ile bağımsız üyeler adına birer kişidir. Seçimin yürütülmesinde divana yardımcı olur ve itiraz, öneri ve teklifleri divana iletir; divan karar vermeden önce gözlemcileri dinler ve görüşlerini tutanağa geçirir.

Seçimde kaç oy gerekir?

Birinci ve ikinci turda üye tam sayısının üçte ikisi, üçüncü turda salt çoğunluğu gerekir. Dördüncü turda üçüncü turda en çok oy alan iki aday arasında en fazla oyu alan seçilir; eşitlikte kura çekilir (5393 m.45).

Sandıktan fazla zarf çıkarsa ne olur?

Oy kullanan üye sayısından fazla mühürlü zarf çıkarsa hiçbir zarf açılmadan o turun seçimi yenilenir. Mühürsüz zarflar açılmadan imha edilmek üzere ayrı saklanır ve mühürlü zarfların sayımına devam edilir.

Oy pusulaları ne kadar saklanır?

Her tura ait pusula ve zarflar nihai sonuç açıklandıktan sonra divan üyelerince imzalanan bir zarfa konup mühürlenir ve dava açma süresi sonuna, dava açılırsa karar kesinleşinceye kadar saklanır.

Yönetmeliğe veya seçime karşı dava süresi nedir?

Yönetmeliğe karşı Danıştay’da ilanı izleyen günden itibaren 60 gün içinde dava açılabilir; son gün 19 Ocak 2027’dir. Yönetmelik bir seçimde uygulandığında uygulama işlemiyle birlikte de dava açılabilir (İYUK m.7/4). Seçim işlemine karşı idari yargıda genel süre 60 gündür.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara idare hukuku ekibi; belediye meclis üyelerine, siyasi parti gruplarına ve belediyelere seçim öncesinde adaylık başvurusu, gözlemci talebi ve itiraz metinlerinin hazırlanması, seçim tutanağının ve oy pusulalarının incelenmesi, seçim işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası ve yürütmenin durdurulması talebi ile Yönetmeliğe karşı Danıştay’da açılacak davaların hazırlanması konularında hukuki destek verir. Görevden uzaklaştırma ve başkanlığın boşalmasına yol açan işlemlere karşı yollar ile meclis kararlarına ilişkin uyuşmazlıklar da çalışma alanımızdadır. İdare hukukundaki bütün rehberlerimiz İdare Hukuku Rehberi, iptal davası ile yürütmenin durdurulmasının birlikte işleyişi idari işlem iptal davası ve yürütmeyi durdurma, idarenin cevap vermemesi zımni ret, iptal ile tam yargı davasının ilişkisi iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılması sayfalarımızda yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Seçim tutanağını ve sürelerinizi birlikte inceleyelim

Adaylık, geçersiz oy, gözlemci itirazı veya Yönetmeliğe karşı dava bakımından durumunuzu değerlendirelim: 0554 648 37 15.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsApp

Bu içerik İdare Hukuku alanındadır.

İdare Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Mevzuat ve kaynaklar: Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 20.11.2026, sayı 33436) m.1-4 ve EK-1; Belediye Meclisi Çalışma Yönetmeliği (Resmî Gazete 9.10.2005, sayı 25961) m.3, 4, 13, 19 ve 19/A; 29.04.2021 tarihli ve 31469 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliği (m.4 salt çoğunluk tanımı); 5393 sayılı Belediye Kanunu m.19, 30, 40, 44, 45, 46 ve 47; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m.28; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8 ve 27. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıkta hukuki destek alınmalıdır. Hukukçular Evi · 0554 648 37 15.

Post by Av. Fatma Öztürk