Aldatılarak taşınmazını satan kişi, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/1); bu hakkını, aldatmayı öğrendiği andan başlayarak bir yıl içinde karşı tarafa bildirerek ya da taşınmazı geri isteyerek kullanmalıdır, aksi hâlde sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.39/1). Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan tescil yolsuzdur ve aynî hakkı zedelenen kişi tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir (TMK m.1024/2, m.1025). Aldatan kişi alıcı değil de bir aracı, emlakçı ya da tanıdık ise satış, alıcının aldatmayı bilmesi veya bilecek durumda olması hâlinde iptal edilebilir (TBK m.36/2). Taşınmaz tapuya iyiniyetle güvenen bir üçüncü kişiye geçmişse onun kazanımı korunur (TMK m.1023); bu durumda yol tazminattır. Dava taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde açılır (HMK m.2, m.12/1), arabuluculuk dava şartı değildir ve en önemli adım, dava açılırken tapu kaydına ihtiyati tedbir konulmasıdır (HMK m.389).
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu rehber; kandırılarak evini, arsasını, tarlasını ya da iş yerini satan ya da devreden kişiler için yazıldı. Hilenin hukuki unsurları, benzer kurumlardan farkı, üçüncü kişinin hilesi, bir yıllık süre ve onama riski, taşınmazın kimde olduğuna göre istenebilecekler, görevli ve yetkili mahkeme, harç, ihtiyati tedbir, ispat, ceza yoluyla ilişki, tazminat ve iptal bildirimi örneği aynı sayfadadır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19, 28, 30-32, 34-40, 49-51, 61, 72, 74, 77, 82, 117, 235, 504, 506; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2, 3, 6, 7, 13, 15, 705, 706, 1007, 1010, 1020, 1022-1025, 1027; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 6, 12, 16, 57, 111, 120, 125, 127, 136, 137, 165, 194, 200, 201, 203, 345, 350, 361, 389-399, 400; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A; 492 sayılı Harçlar Kanunu m.16, 28; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.157, 158; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128; Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik m.14/2-k.
Kanun metinleri mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerden kontrol edilmiştir (19 Kasım 2026). Yazıdaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayda sonuç delillere ve tarihlere göre değişir.
Taşınmaz satışında hile çoğu zaman tek bir yalan değil, bir kurgu biçiminde karşımıza çıkar: Satıcıya alıcının ödeme gücü, verilecek çeklerin teminatı, taşınmazın imar durumu, kamulaştırılacağı ya da değerinin düşeceği hakkında gerçeğe aykırı bilgi verilir; satıcı bu bilgiye güvenerek tapuda imza atar. Tapu kaydı değiştiği anda hile ortaya çıksa bile, kayıt kendi kendine eski hâline dönmez. Satıcının haklarını kullanabilmesi için süreleri, ispatı ve taşınmazın el değiştirme riskini birlikte yönetmesi gerekir. Bedelin hiç ödenmediği ama satış sırasında bir aldatmanın bulunmadığı durumlar için Evimi veya Arsamı Sattım, Parası Ödenmedi rehberimize, değerinin altında yapılan satışların bütün yolları için Evimi Değerinin Altında Sattım, Geri Alabilir miyim? sayfamıza bakabilirsiniz.
Hile (Aldatma) Nedir, Tapu İptali İçin Hangi Şartlar Aranır?
Borçlar Kanunu’na göre taraflardan biri, diğerinin aldatması sonucu bir sözleşme yapmışsa, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/1). Bu cümle aldatmayı yanılmadan ayıran en önemli farkı içerir: Yanılmada sözleşmeden kurtulmak için yanılmanın esaslı olması gerekir (TBK m.30, 31, 32); aldatmada bu şart aranmaz. Aldatılan kişinin hangi konuda yanıltıldığı, aldatma sonucunda sözleşmeyi yapmış olması koşuluyla, ikinci plandadır.
Aldatmanın unsurları ve ispat
| Unsur | Ne demek? | Dosyada nasıl gösterilir? |
|---|---|---|
| Aldatma davranışı | Gerçeğe aykırı bir olgunun bildirilmesi ya da açıklanması gereken bir olgunun gizlenmesi | Yazışmalar, sesli ve yazılı mesajlar, ilanlar, tanıklar, verilen belgeler |
| Kast | Aldatanın, karşı tarafı yanıltarak sözleşmeye yöneltmeyi amaçlaması | Davranışın kurgusu, tekrarı, sonradan ortaya çıkan gerçek durum |
| Yanılma | Satıcının, verilen bilgi nedeniyle gerçeğe aykırı bir kanaate ulaşması | Satıcının durumu, bilgi düzeyi, olayların sırası |
| Nedensellik | Aldatma olmasaydı sözleşmenin bu koşullarla yapılmayacak olması | Bedel, ödeme planı, satışın hızı ve olağan dışı koşulları |
| Aldatanın kimliği | Karşı taraf ya da üçüncü kişi; üçüncü kişide karşı tarafın bilmesi veya bilecek durumda olması gerekir | TBK m.36/2 bölümüne bakınız |
Aldatma yalnızca açık bir yalanla yapılmaz. Herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır (TMK m.2/1); bu nedenle satışın yapılmasında belirleyici olan ve karşı tarafın açıklaması beklenen bir olgunun bilerek gizlenmesi de aldatma olarak değerlendirilebilir. Buna karşılık her pazarlık abartısı ya da sonradan gerçekleşmeyen her beklenti aldatma değildir. Mahkemenin göreceği şey, belirli ve somut bir olgu hakkında satıcının bilerek yanıltılıp yanıltılmadığıdır. Bu nedenle dava dilekçesinde aldatmanın ne olduğu, kim tarafından, ne zaman ve hangi araçla yapıldığı ispata elverişli şekilde somutlaştırılmalıdır (HMK m.194/1).
Taşınmaz satışlarında sık görülen aldatma biçimleri
- Alıcının ödeme gücü, verilecek çeklerin karşılığı ya da “teminatlı” olduğu hakkında gerçeğe aykırı bilgi verilmesi.
- Taşınmazın kamulaştırılacağı, imar durumunun değişeceği, yıkılacağı ya da değerinin düşeceği söylenerek satışa yöneltme.
- Tapuda imzalanan işlemin satış değil, geçici bir devir, teminat ya da başka bir işlem olduğunun söylenmesi.
- Kredi çıkacağı, bedelin tapudan hemen sonra ödeneceği söylenerek önce tapunun devrettirilmesi ve bu niyetin baştan bulunmaması.
- Bir aracının, kendisini alıcıdan bağımsız biri gibi göstererek alıcının güvenilir olduğunu söylemesi.
- Yaşlı, hasta ya da deneyimsiz satıcıya, işlemin niteliği ve sonuçları hakkında yanlış açıklama yapılması.
Hileyi Benzer Kurumlardan Ayırmak: Hangi Yol, Hangi Süre?
Satıcının şikâyeti aynı olabilir: “Taşınmazım elimden haksız yere çıktı.” Ancak hukuki sebep farklıysa ispat edilecek vakıalar ve süreler de değişir. Dava dilekçesinde birden fazla sebep birlikte ileri sürülebilir; önemli olan, her birinin süresini ayrı ayrı hesaplamaktır.
Tapu iptaline yol açabilecek sebepler
| Sebep | Dayanak | Süre | Ayırt edici nokta |
|---|---|---|---|
| Aldatma (hile) | TBK m.36, 39 | Aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıl | Yanılmanın esaslı olması gerekmez |
| Esaslı yanılma | TBK m.30-32, 39 | Yanılmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıl | Yanılma kanundaki esaslı hâllerden olmalı; saikte yanılma kural olarak esaslı değildir |
| Korkutma | TBK m.37, 38, 39 | Korkutmanın etkisinin ortadan kalkmasından itibaren bir yıl | Ağır ve yakın bir zarar tehlikesine inanmakta haklı olmak gerekir |
| Aşırı yararlanma (gabin) | TBK m.28 | Öğrenmeden ya da zor durumun kalkmasından itibaren bir yıl, her hâlde sözleşmeden itibaren beş yıl | Edimler arasında açık oransızlık ve zor durum, düşüncesizlik ya da deneyimsizlikten yararlanma |
| Ayırt etme gücünün bulunmaması | TMK m.13, 15 | Kanunda süre öngörülmemiştir | Fiiller hukuki sonuç doğurmaz |
| Muvazaa | TBK m.19 | Kanunda süre öngörülmemiştir | Tarafların gerçek ve ortak iradesi esas alınır |
| Vekâletin kötüye kullanılması | TBK m.504, 506; TMK m.2 | Somut olaya göre | Vekil ile alıcının birlikte hareket etmesi ya da alıcının bunu bilmesi |
| Sahte kimlik ya da sahte vekâletname | TMK m.1024, 1025, 1007 | Somut olaya göre | Malikin hiçbir iradesi yoktur; Devletin sorumluluğu da gündeme gelir |
Bu sebeplerin her biri için ayrı rehberlerimiz bulunuyor: Gabin (Aşırı Yararlanma) Rehberi, Ehliyetsizlik Nedeniyle Tapu İptali Dava Dilekçesi, Vekâletin Kötüye Kullanılması ve Tapu İptali, Sahte Vekâletname veya Sahte Kimlikle Tapu Satışı ve Muris Muvazaası (Mirastan Mal Kaçırma). İrade bozukluklarının genel çerçevesi için İrade Sakatlıkları: Hata, Hile ve Korkutma yazımıza bakabilirsiniz.
Üçüncü Kişinin Hilesi: Alıcı Değil Aracı Kandırdıysa
Taşınmaz satışlarında aldatma çoğu zaman alıcının kendisinden değil, satışa aracılık eden bir kişiden gelir: emlakçı, ortak tanıdık, “yatırımcı bulduk” diyen biri ya da alıcının yanında işlemi yürüten kişi. Kanun bu durumu ayrıca düzenler: Üçüncü bir kişinin aldatması sonucu sözleşme yapan taraf, sözleşmenin yapıldığı sırada karşı tarafın aldatmayı bilmesi veya bilecek durumda olması hâlinde sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/2).
Bu hükmün iki sonucu vardır. Birincisi, satıcının yalnızca aldatmayı değil, alıcının bu aldatmayı bildiğini ya da bilecek durumda olduğunu da göstermesi gerekir. İkincisi, alıcı aldatmadan gerçekten habersiz ve bilmesini gerektiren bir durum da yoksa satış ayakta kalır; satıcının yolu, zararını aldatan üçüncü kişiden istemektir (TBK m.49). Kanunun iyiniyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyiniyetin varlığıdır; ancak durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyiniyet iddiasında bulunamaz (TMK m.3). “Bilecek durumda olma” ölçütü bu özen düşüncesiyle birlikte okunur.
Aldatan üçüncü kişiyse sonuç
| Durum | Alıcı bakımından | Satıcının yolu |
|---|---|---|
| Aracı, alıcının yakını, ortağı ya da çalışanı | Bilmesi veya bilecek durumda olması çoğu zaman ilişkiden çıkarılabilir | Sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirme, tapu iptali ve tescil (TBK m.36/2) |
| Aldatan, alıcı adına görüşmeleri yürüten vekil ya da temsilci | Bu kişi TBK m.36/2 anlamında üçüncü kişi sayılmaz; aldatması alıcının aldatması gibi değerlendirilir ve alıcının ayrıca bilip bilmediği aranmaz | TBK m.36/1, m.40; temsil ilişkisinin delilleri önem kazanır |
| Bedel piyasa değerinin çok altında, ödeme planı olağan dışı, işlem aceleyle yapılmış | Bu koşulları gören alıcının durumu sorgulaması beklenebilir (TMK m.3/2) | Bilecek durumda olmanın delili olarak kullanılır |
| Bedel satıcıya değil aracıya ya da başka birine ödenmiş | Ödeme düzeni alıcının kurguyu bildiğine işaret edebilir | Banka kayıtları ve ödeme talimatları celp edilir |
| Alıcı aldatmadan habersiz ve iyiniyetli | Sözleşme bağlayıcıdır | Aldatandan tazminat (TBK m.49); birden çok kişi varsa müteselsil sorumluluk (TBK m.61) |
Aldatan üçüncü kişi ile alıcı birlikte hareket etmişse, her ikisine karşı birlikte dava açılabilir; davaların temelini oluşturan vakıalar ve hukuki sebepler aynı veya birbirine benzerdir (HMK m.57/1-c). Birden çok kişi birlikte bir zarara sebep olmuşsa müteselsil sorumluluk hükümleri uygulanır (TBK m.61). Bu, tazminat bakımından satıcının zararın tamamını sorumlulardan herhangi birinden isteyebilmesi anlamına gelir. Alıcı adına hareket eden temsilcinin aldatmasına ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı ve aracının “kefil olurum” sözünün hukuki değeri Evimi veya Arsamı Sattım, Parası Ödenmedi rehberimizde ele alınmıştır.
Bir Yıllık Süre ve Onama Riski
Aldatma sebebiyle sözleşme yapan taraf, aldatmayı öğrendiği andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.39/1). Bu sürenin iki pratik sonucu vardır. Süre satış tarihinden değil öğrenme anından başlar; bu nedenle öğrenme tarihinin belgelenmesi davanın en önemli noktalarından biridir. Süre içinde yapılacak işlem ya bir bildirim ya da verilen şeyin geri istenmesidir; tapu iptali ve tescil davası açmak, verilen şeyin geri istenmesi niteliğindedir.
Süreler
| Hak | Süre ve başlangıcı | Dayanak |
|---|---|---|
| Sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirme ya da verdiğini geri isteme | Aldatmanın öğrenildiği andan itibaren bir yıl | TBK m.39/1 |
| Haksız fiil nedeniyle tazminat | Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl; fiil daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturuyorsa o süre | TBK m.72/1 |
| Sebepsiz zenginleşmeden doğan iade | Geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde zenginleşmeden itibaren on yıl | TBK m.82/1 |
| Aşırı yararlanma (karşılaştırma için) | Bir yıl, her hâlde sözleşmeden itibaren beş yıl | TBK m.28/2 |
| Dava öncesi alınan ihtiyati tedbirin uygulanmasını isteme | Kararın tebliğinden itibaren bir hafta | HMK m.393/1 |
| Dava öncesi tedbirden sonra esas davayı açma | Uygulamanın talep edildiği tarihten itibaren iki hafta | HMK m.397/1 |
Onamanın etkisi sınırlıdır: Aldatma veya korkutmadan dolayı bağlayıcılığı olmayan bir sözleşmenin onanmış sayılması, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz (TBK m.39/2). Yani bir yıllık süre kaçırılmışsa taşınmazın geri alınması yolu kapanır, ancak aldatma nedeniyle uğranılan zarar TBK m.72’deki süreler içinde istenebilir.
Taşınmaz Kimde? Duruma Göre Ne İstenir
Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan veya hukuki sebepten yoksun bulunan tescil yolsuzdur (TMK m.1024/2). Aynî hakkı yolsuz bir tescil yüzünden zedelenen kişi tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir (TMK m.1025/1). Aldatma nedeniyle sözleşmeyle bağlı olmadığını süresinde bildiren satıcının tapu iptali ve tescil davasının dayanağı budur. Davanın kime karşı ve hangi sonuçla açılabileceği ise taşınmazın bugün kimde olduğuna bağlıdır.
Taşınmazın durumuna göre talepler
| Durum | Ne istenir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Taşınmaz hâlâ aldatan alıcının adına | Tapu iptali ve satıcı adına tescil; yanında ihtiyati tedbir | TBK m.36, 39; TMK m.1024/2, 1025; HMK m.389 |
| Alıcı taşınmazı yolsuzluğu bilen ya da bilmesi gereken birine devretmiş | Son malike karşı da tapu iptali ve tescil | TMK m.1024/1, 1024/3 |
| Alıcı taşınmazı tapuya iyiniyetle güvenen birine devretmiş | Taşınmaz geri alınamaz; aldatandan ve birlikte hareket edenlerden tazminat | TMK m.1023, 1025/2; TBK m.49, 61 |
| Taşınmaz üzerinde iyiniyetli bir ipotek kurulmuş | Tapu iptali istenebilir; iyiniyetle kazanılan ipotek hakkı korunur | TMK m.1023 (“bir başka aynî hak”) |
| Dava sürerken davalı taşınmazı devretmiş | Davaya devralana karşı devam etmek ya da davayı devredene karşı tazminata dönüştürmek | HMK m.125/1 |
| Taşınmaz üzerine dava sırasında tedbir şerhi konulmuş | Şerhten sonra hak kazananlara karşı tedbir ileri sürülebilir | TMK m.1010/1-1, 1010/2 |
Tablodaki üçüncü satır, uygulamada en çok karşılaşılan kayıptır. Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet veya bir başka aynî hak kazanan üçüncü kişinin bu kazanımı korunur (TMK m.1023). Kimse tapu sicilindeki bir kaydı bilmediğini ileri süremeyeceğinden (TMK m.1020/3), dava açılırken tapuya konulacak tedbir şerhi, sonradan taşınmazı edinecek herkesin iyiniyet savunmasını fiilen ortadan kaldırır. İyiniyet ve kötüniyet ölçütleri için Tapu Kütüğüne Güven İlkesi (TMK m.1023), taşınmazın üçüncü kişiye satıldığı muvazaa örneği için Muvazaalı Devredilen Taşınmaz Üçüncü Kişiye Satıldı sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Üç Örnek Olay Üzerinden Değerlendirme
Aşağıdaki örnekler tamamen kurgusaldır; kanun hükümlerinin farklı olgulara nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmıştır.
Örnek 1: Alıcının kendisi yanıltmış
Satıcıya, arsasının bulunduğu bölgede imar planının değişeceği ve arsanın yola terk edileceği söylenir; satıcı bu nedenle arsayı piyasa değerinin çok altında alıcıya satar. Birkaç ay sonra belediyeden aldığı imar durum belgesiyle böyle bir değişikliğin bulunmadığını öğrenir. Aldatma doğrudan karşı taraftan geldiğinden TBK m.36/1 uygulanır; yanılmanın esaslı olup olmadığı tartışılmaz. Bir yıllık süre, imar durum belgesinin alındığı tarihten itibaren hesaplanır (TBK m.39/1). Taşınmaz hâlâ alıcıdaysa tapu iptali ve tescil davası ihtiyati tedbir talebiyle birlikte açılır.
Örnek 2: Aracı yanıltmış, alıcı ile aracı arasında yakınlık var
Kendisini bağımsız bir gayrimenkul danışmanı olarak tanıtan kişi, satıcıya evin değerinin düştüğünü ve hızlı satılması gerektiğini söyler; alıcıyı da “tesadüfen bulduğu bir müşteri” olarak getirir. Sonradan danışmanın alıcıyla aynı şirkette ortak olduğu ve bedelin bir kısmının danışmanın hesabına aktarıldığı anlaşılır. Burada aldatan üçüncü kişidir; ancak ortaklık ilişkisi ve ödeme düzeni, alıcının aldatmayı bildiğini ya da bilecek durumda olduğunu gösteren güçlü delillerdir (TBK m.36/2). İptal istemi alıcıya, tazminat istemi her ikisine yöneltilir (TBK m.61; HMK m.57/1-c).
Örnek 3: Taşınmaz kısa sürede başkasına satılmış
Aldatarak taşınmazı edinen alıcı, iki hafta sonra taşınmazı bir başkasına satar. İkinci alıcı, ilk alıcının yakın bir akrabasıdır ve bedel yine piyasa değerinin çok altındadır. Bu koşullarda ikinci alıcının yolsuzluğu bildiği veya bilmesi gerektiği ileri sürülerek ona karşı da tapu iptali istenebilir (TMK m.1024/1). Buna karşılık ikinci alıcı tarafların hiçbiriyle ilişkisi olmayan, gerçek bedeli bankadan ödeyen ve tapu kaydında herhangi bir şerh görmeyen biri ise kazanımı korunur (TMK m.1023); satıcının yolu, aldatan ilk alıcıdan tazminattır.
Görevli ve Yetkili Mahkeme, Harç, Arabuluculuk
Davanın usul çerçevesi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Görevli mahkeme | Asliye hukuk mahkemesi | HMK m.2/1 |
| Tapu iptali ve tescil isteminde yetki | Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir; birden fazla taşınmazda birinin bulunduğu yerde hepsi için açılabilir | HMK m.12/1, 12/3 |
| Yalnızca tazminat isteniyorsa yetki | Davalının yerleşim yeri; ayrıca haksız fiilin işlendiği, zararın doğduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri | HMK m.6/1, 16/1 |
| Arabuluculuk | Tapu iptali ve tescil istemi dava şartı arabuluculuk kapsamında sayılmamıştır | HUAK m.18/B |
| Ticari dava niteliğindeki para alacağı | Konusu bir miktar para olan ticari davalarda arabulucuya başvuru dava şartıdır | TTK m.5/A |
| Harcın esası | Tapu kayıt iptali gibi taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın değeri esas alınır; tazminat da isteniyorsa harç ikisinin toplamı üzerinden alınır | Harçlar Kanunu m.16/1, 16/2 |
| Değer gösterme | Değer tayini mümkünse dava dilekçesinde değer gösterilmesi zorunludur | Harçlar Kanunu m.16/3 |
| Peşin harç ve avans | Karar ve ilam harcının dörtte biri peşin; gider avansı dava açılırken yatırılır | Harçlar Kanunu m.28/1-a; HMK m.120/1 |
Harç ve gider avansının taşınmazın değeri üzerinden hesaplanması nedeniyle yüksek değerli taşınmazlarda dava açılış maliyeti kayda değer olabilir. Tedbir talebinde ayrıca teminat gündeme gelir (HMK m.392). Bu kalemler dava açılmadan önce hesaplanmalıdır. Görev, yetki ve arabuluculuk konusunun benzer bir dava türü üzerinden ayrıntılı anlatımı için Gabin Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme, Arabuluculuk ve Tahkim sayfamıza bakabilirsiniz.
Kime Karşı Açılır? Davalılar ve Talep Sırası
Tapu iptali ve tescil istemi, taşınmazın tapuda kayıtlı maliki aleyhine yöneltilir; çünkü düzeltilecek olan onun adına yapılmış tesciltir. Taşınmaz aldatan alıcıdan başka birine geçmişse, iptal istemi son malike karşı da ileri sürülür ve bu kişinin yolsuzluğu bildiği veya bilmesi gerektiği ispat edilir (TMK m.1024/1). Aldatan üçüncü kişi, tapu kaydında malik olmasa bile tazminat istemi bakımından davalı gösterilebilir.
Aynı davalıya karşı birden fazla talep, aralarında aslilik ve ferîlik ilişkisi kurularak aynı dava dilekçesinde ileri sürülebilir; mahkeme asli talebi esastan reddetmedikçe fer’î talebi inceleyemez (HMK m.111). Bu nedenle uygulamada tapu iptali ve tescil asli talep, taşınmazın geri alınamaması ihtimaline karşı tazminat ise fer’î talep olarak kurulur. Farklı kişilere yöneltilen talepler bakımından ise ihtiyari dava arkadaşlığı hükümleri değerlendirilir (HMK m.57). Terditli davanın kuruluşu için Tespit Davası, Terditli Dava, Cevap Dilekçesi ve Karşı Dava, davanın ihbarı ve müdahale için Davanın İhbarı, Müdahale, Birleştirme ve Bekletici Mesele sayfalarımıza bakabilirsiniz.
İhtiyati Tedbir: Davanın Kaderini Belirleyen Adım
Tapu iptali davasında en büyük tehlike, yargılama sürerken taşınmazın iyiniyetli bir kişiye devredilmesi ya da üzerine ipotek kurulmasıdır. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden endişe edilmesi hâllerinde ihtiyati tedbir kararı verilebilir (HMK m.389/1). Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları tapu kütüğüne şerh verilebilir ve şerh verilmekle taşınmaz üzerinde sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilir (TMK m.1010).
İhtiyati tedbirin kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Nereden istenir? | Dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili mahkemeden; dava açıldıktan sonra davanın görüldüğü mahkemeden | HMK m.390/1 |
| Ne gösterilir? | Tedbir sebebi ve türü açıkça belirtilir; davanın esası yönünden haklılık yaklaşık olarak ispat edilir | HMK m.390/3 |
| Karşı taraf dinlenmeden | Hakların derhâl korunmasında zorunluluk varsa mümkündür | HMK m.390/2 |
| Teminat | Kural olarak gösterilir; talep resmî belgeye ya da kesin delile dayanıyorsa veya durum gerektiriyorsa gerekçeli olarak alınmayabilir | HMK m.392/1 |
| Uygulama | Kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde uygulanması istenmezse tedbir kendiliğinden kalkar | HMK m.393/1 |
| Dava öncesi tedbir | Uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas dava açılmalıdır | HMK m.397/1 |
| Karşı tarafın itirazı | Dinlenmeden verilen karara uygulamadan ya da tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde | HMK m.394/1, 394/2 |
| Haksız tedbir | Haksız çıkan taraf zararı tazminle yükümlüdür; dava hakkı bir yılda zamanaşımına uğrar | HMK m.399 |
Tedbir dilekçesinde yaklaşık ispat için genellikle tapu kaydı, resmî senet, aldatmayı gösteren yazışmalar, varsa ceza soruşturmasındaki belgeler ve bedelin gerçek değerin çok altında kaldığını gösteren bir değerleme yeterli zemini oluşturur. Tedbir kararı verildiğinde tapu müdürlüğüne gönderilmesi ve şerhin işlendiğinin güncel tapu kaydıyla kontrol edilmesi gerekir. Tedbirin genel anlatımı için Tapu İptali ve Tescil Davası sayfamıza bakabilirsiniz.
Yargılama Aşama Aşama
Tapu iptali ve tescil davasının akışı
| Aşama | Ne olur? | Süre ve dayanak |
|---|---|---|
| Dava dilekçesi ve tedbir talebi | Vakıalar somutlaştırılır, deliller gösterilir, taşınmazın değeri yazılır, tedbir istenir | HMK m.194; Harçlar Kanunu m.16/3; HMK m.389 |
| Cevap dilekçesi | Davalı savunmasını ve delillerini bildirir | Tebliğden itibaren iki hafta; bir defaya mahsus en fazla bir ay ek süre (HMK m.127/1) |
| Cevaba cevap ve ikinci cevap | Taraflar iddia ve savunmalarını karşılıklı tamamlar | Her biri tebliğden itibaren iki hafta (HMK m.136/1) |
| Ön inceleme | Dava şartları ve ilk itirazlar incelenir, uyuşmazlık konuları belirlenir, deliller toplanır | HMK m.137 |
| Tahkikat | Tanıklar dinlenir, kayıtlar celbedilir, değer için bilirkişi incelemesi yapılır | HMK m.203/1-ç; m.266 vd. |
| Karar ve istinaf | İlk derece kararına karşı bölge adliye mahkemesine başvurulur | Tebliğden itibaren iki hafta (HMK m.345/1) |
| Temyiz | Temyizi kabil kararlara karşı Yargıtay’a başvurulur | Tebliğden itibaren iki hafta (HMK m.361/1) |
| Tapuya tescil | Taşınmaz mal ile ilgili aynî haklara ilişkin karar kesinleştikten sonra yerine getirilir | HMK m.350/2 |
Tablonun son satırı, ihtiyati tedbirin neden yargılamanın sonuna kadar korunması gerektiğini de gösterir: Tapu iptali kararı kesinleşmeden tapuya işlenmez. İhtiyati tedbirin etkisi, aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder (HMK m.397/2). Cevaba cevap dilekçesinin içeriği ve yazımı için Cevap Dilekçesi, Terditli Dava ve Karşı Dava sayfamıza bakabilirsiniz.
İspat: Resmî Senede Karşı Hile Nasıl Kanıtlanır?
Satıcının karşısına çıkan ilk savunma çoğu zaman tapudaki resmî senettir: “Satışı kabul ettiniz, bedeli aldığınızı beyan ettiniz.” Resmî sicil ve senetler belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur; ancak bunların içeriğinin doğru olmadığının ispatı, kanunlarda başka bir hüküm bulunmadıkça herhangi bir şekle bağlı değildir (TMK m.7). Usul kanunu da aynı yönde bir istisna öngörür: Senetle ispat zorunluluğu ve senede karşı tanıkla ispat yasağı kural olsa da (HMK m.200, 201), hukuki işlemlerde irade bozukluğu ile aşırı yararlanma iddialarında tanık dinlenebilir (HMK m.203/1-ç).
Bu iki hüküm aldatma davasında ispatın kapısını açar; ancak yükü kaldırmaz. Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür (TMK m.6). Aldatmayı, satıcının bu nedenle sözleşmeye yöneldiğini ve üçüncü kişinin hilesinde alıcının bilmesi veya bilecek durumda olmasını satıcı ispat eder. Taraflar dayandıkları delilleri ve hangi delilin hangi vakıanın ispatı için gösterildiğini açıkça belirtmelidir (HMK m.194/2).
Deliller ve ispat ettikleri
| Delil | Neyi gösterir? | Not |
|---|---|---|
| Tapu kaydı, akit tablosu ve tapu işlem dosyası | İşlemin tarihi, tarafları, beyan edilen bedel, işlemi kimin başlattığı | Tapu müdürlüğünden celbi istenir |
| Banka hesap hareketleri | Bedelin ödenip ödenmediği, kime ve hangi hesaptan ödendiği | Alıcının ve aracının hesapları için celp talebi |
| Yazışmalar, mesajlar, ses kayıtları | Verilen gerçeğe aykırı bilgi, kurgunun içeriği, tarafların ilişkisi | Hukuka uygun elde edilmiş olması önemlidir |
| Tanıklar | Satış öncesi görüşmeler, verilen sözler, aracı ile alıcı arasındaki ilişki | İrade bozukluğu iddiasında dinlenebilir (HMK m.203/1-ç) |
| Değer tespiti ve bilirkişi raporu | Bedelin gerçek değerin ne kadar altında kaldığı | Gerekirse dava öncesi delil tespiti istenir (HMK m.400) |
| Ceza soruşturması ve kovuşturması belgeleri | İfadeler, el konulan belgeler, diğer mağdurlar | Hukuk hâkimini bağlamaz, ancak güçlü delildir (TBK m.74) |
| Emlak işletmesinin sözleşme ve dosyası | Aracının kimin adına çalıştığı, ödeme yöntemi, yazılı beyanlar | İşletme bu belgeleri en az beş yıl saklar (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik m.14/2-k) |
Dava öncesinde kaybolma tehlikesi bulunan bir delilin tespiti için delil tespiti istenebilir (HMK m.400). Delil tespiti ve bilirkişi incelemesinin kuralları Delil Tespiti, Bilirkişi ve Uzman Görüşü sayfamızda anlatılmıştır.
Ceza Yoluyla İlişkisi: Dolandırıcılık Şikâyeti, El Koyma ve Bekletici Mesele
Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun zararına yarar sağlamak dolandırıcılık suçunu oluşturur (TCK m.157). Suçun bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle, ya da tacir veya şirket yöneticisi olan kişilerce ticari faaliyetleri sırasında işlenmesi gibi hâller nitelikli dolandırıcılıktır (TCK m.158/1). Taşınmaz satışındaki aldatma aynı zamanda bu suçu oluşturuyorsa hukuk ve ceza yolu birlikte kullanılabilir.
- El koyma. Suçun işlendiğine ve bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunan hâllerde şüpheli veya sanığa ait taşınmazlara el konulabilir (CMK m.128/1). Bu, taşınmazın elden çıkarılmasını önleyen ek bir güvence olabilir; ancak hukuk mahkemesindeki ihtiyati tedbirin yerini tutmaz.
- Ceza kararı hukuk hâkimini bağlamaz. Hâkim, kusurun bulunup bulunmadığı hakkında karar verirken ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).
- Bekletici mesele. Hukuk mahkemesi, hükmün başka bir davanın sonucuna bağlı olduğu durumlarda yargılamayı bekletebilir (HMK m.165/1). Ancak ceza davasının açılmış olması, TBK m.39’daki bir yıllık sürenin işlemesini durdurmaz; süre içinde hukuk yoluna başvurulmalıdır.
- Uzayan zamanaşımı. Tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir fiilden doğmuşsa bu zamanaşımı uygulanır (TBK m.72/1). Bu uzama tazminat içindir; taşınmazı geri almaya yarayan bir yıllık süreyi uzatmaz.
Nitelikli dolandırıcılığın unsurları ve güncel uygulama için Nitelikli Dolandırıcılık Yargıtay Kararları sayfamıza bakabilirsiniz.
Tapu İptal Edilirse Ödenen Bedel Ne Olur?
Aldatılan satıcı alıcıdan bir miktar bedel almış olabilir. Sözleşmeyle bağlı olmadığını bildiren taraf, karşı taraftan aldığını kendisinde tutamaz; haklı bir sebep olmaksızın bir başkasının malvarlığından zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür (TBK m.77). Davalı, ödediği bedelin iadesini davada ileri sürebilir. Bu nedenle dava dilekçesinde alınan tutar açıkça yazılmalı, iade konusundaki tutum belirlenmeli ve alınan bedelin dayanağı olan dekontlar dosyaya konulmalıdır.
Bedelin hiç ödenmediği, ödeme yerine karşılıksız çek ya da senet verildiği durumlarda iade edilecek bir tutar bulunmaz. Satış sırasında verilen kıymetli evrakın akıbeti ise ayrıca değerlendirilir. Karşılıklı iade ilişkisinin genel kuralları için Sebepsiz Zenginleşme ve İade Talebi sayfamıza bakabilirsiniz.
Taşınmaz Geri Alınamıyorsa: Tazminat
Taşınmaz iyiniyetli bir üçüncü kişiye geçmiş, bir yıllık süre kaçırılmış ya da tapu iptali başka bir nedenle mümkün değilse satıcının hakları bitmez. İyiniyetli üçüncü kişilerin kazandıkları aynî haklar korunurken, her türlü tazminat istemi saklı tutulmuştur (TMK m.1025/2). Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49/1).
- Kimden? Aldatan alıcıdan, aldatan üçüncü kişiden ve birlikte hareket eden herkesten; birlikte zarar verenler müteselsilen sorumludur (TBK m.61).
- Ne kadar? Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispatla yükümlüdür; miktar tam ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını göz önünde tutarak hakkaniyete uygun olarak belirler (TBK m.50). Uygulamada taşınmazın değeri ile alınan bedel arasındaki fark ve diğer kayıplar bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
- Faiz. Haksız fiilde borçlu, fiilin işlendiği tarihte temerrüde düşmüş olur (TBK m.117/2).
- Devletin sorumluluğu. Kayıp, tapu sicilinin tutulmasından doğmuşsa, örneğin sahte kimlik ya da sahte belgeyle işlem yapılmışsa, Devlet sorumludur (TMK m.1007). Ayrıntı için Tapu Sicilinden Devletin Sorumluluğu (TMK 1007).
Sözleşmeyle Bağlı Olmadığını Bildirme (İhtarname) Örneği
Bir yıllık süre içinde dava açılması da yeterlidir; ancak dava hazırlığı uzayacaksa, sürenin güvenceye alınması ve karşı tarafın kötüniyetinin belgelenmesi için noter aracılığıyla bildirim yapılması yararlıdır. Aşağıdaki metin genel bir örnektir; köşeli parantez içindeki yerler somut olaya göre doldurulmalıdır. Bildirim, ihtiyati tedbirin yerini tutmaz.
İHTARNAME
Keşideci: [Ad soyad, T.C. kimlik numarası, adres]
Vekili: [Varsa avukatın adı, adresi]
Muhatap: [Alıcının ad soyadı, adresi]
Konu: Türk Borçlar Kanunu m.36 ve m.39 uyarınca taşınmaz satış sözleşmesiyle bağlı olmadığımın bildirilmesidir.
1. [Tarih] tarihinde [il/ilçe] Tapu Müdürlüğünde [yevmiye numarası] ile düzenlenen resmî senetle, [il/ilçe/mahalle] [ada/parsel] numaralı taşınmazımı size satış yoluyla devrettim.
2. Bu satışa, [aldatmanın kısa ve somut anlatımı: kim, ne zaman, hangi gerçeğe aykırı bilgiyi verdi] nedeniyle razı oldum. Bu bilginin gerçeğe aykırı olduğunu [tarih] tarihinde [nasıl öğrenildiği] öğrendim.
3. [Aldatma üçüncü kişiden geldiyse:] Aldatma [üçüncü kişinin adı] tarafından yapılmıştır. Sizin bu kişiyle [ilişkinin niteliği] ilişkiniz ve satışın [bedel, ödeme biçimi, işlemin hızı gibi] koşulları, aldatmayı sözleşmenin yapıldığı sırada bildiğinizi ya da bilecek durumda olduğunuzu göstermektedir (TBK m.36/2).
4. Türk Borçlar Kanunu m.36 ve m.39/1 uyarınca, söz konusu satış sözleşmesiyle bağlı olmadığımı bildiriyorum. Taşınmazın tapu kaydının adıma düzeltilmesi için tapu iptali ve tescil davası açacağımı ve ihtiyati tedbir talep edeceğimi ayrıca bildiririm.
5. Bu bildirimden sonra taşınmazı devretmeniz ya da üzerinde hak kurmanız hâlinde, bu işlemlerin yolsuz tescile dayandığını bilerek yapıldığını ileri süreceğimi bildiririm (TMK m.1024).
6. [Varsa:] Tarafıma ödenen [tutar] TL’nin, tapu kaydının adıma düzeltilmesiyle birlikte iadesi konusundaki tutumum dava dilekçemde açıklanacaktır.
7. Aldatma nedeniyle uğradığım zararlar için tazminat haklarım saklıdır (TBK m.39/2, m.49).
Sayın Noter: İşbu ihtarnamenin bir nüshasının muhataba tebliğini, bir nüshasının dairenizde saklanmasını ve tebliğ şerhli bir nüshasının tarafıma verilmesini talep ederim. [Tarih] [Keşideci veya vekili imza]
Bu bildirimden sonra hazırlanacak dava dilekçesinin genel yapısı için Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği, tedbir ve terditli talep içeren benzer bir örnek için Gabin Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Güncel tapu kaydını alın: Taşınmaz kimde, üzerinde ipotek, haciz ya da şerh var mı? (TMK m.1020)
- Aldatmayı öğrendiğiniz tarihi ve bunu nasıl öğrendiğinizi belgeleyin; bir yıllık süreyi bu tarihten hesaplayın (TBK m.39/1).
- Aldatmanın kim tarafından yapıldığını belirleyin; üçüncü kişiyse alıcıyla ilişkisini gösteren delilleri toplayın (TBK m.36/2).
- Yazışmaları, mesajları ve banka kayıtlarını değiştirmeden saklayın; tanıkların adlarını ve iletişim bilgilerini not edin.
- Taşınmazın güncel değerini öğrenin; harç, gider avansı ve tedbir teminatını hesaplayın (Harçlar Kanunu m.16, 28; HMK m.392).
- Dava öncesi ya da dava ile birlikte ihtiyati tedbir isteyin; tedbirin tapuya işlendiğini kontrol edin (HMK m.389, 393).
- Aldığınız bedel varsa tutarını ve dayanağını belirleyin (TBK m.77).
- Aldatma suç da oluşturuyorsa şikâyet yolunu değerlendirin; ancak hukuk yolu için süreyi beklemeyin.
Sık Yapılan Hatalar
- Ceza şikâyetinin sonucunu bekleyip bir yıllık süreyi kaçırmak.
- Dava açıp ihtiyati tedbir istememek; taşınmazın dava sürerken iyiniyetli birine devredilmesine yol açmak.
- Tedbir kararı alındıktan sonra bir hafta içinde uygulanmasını istememek (HMK m.393/1).
- Aldatmayı genel ifadelerle anlatmak; kim, ne zaman, hangi bilgiyi verdi sorularını cevapsız bırakmak.
- Aldatan üçüncü kişiyken alıcının bilmesi veya bilecek durumda olması koşulunu hiç ispatlamaya çalışmamak.
- Aldatmayı öğrendikten sonra kalan bedeli almak ya da yeni bir ödeme belgesi imzalamak.
- Taşınmaz iyiniyetli birine geçtiğinde yalnızca tapu iptali istemek; tazminatı fer’î talep olarak ileri sürmemek.
- Davayı taşınmazın bulunduğu yer dışındaki bir mahkemede açmak (HMK m.12/1).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Büromuz; aldatma, aşırı yararlanma, vekâletin kötüye kullanılması ve sahte belgeyle yapılan taşınmaz devirlerinde tapu iptali ve tescil davalarını, ihtiyati tedbir taleplerini, aldatan kişilere karşı tazminat davalarını ve bunlara bağlı ceza şikâyetlerini yürütmektedir. İlk görüşmede tapu kaydını, öğrenme tarihini ve elinizdeki delilleri birlikte inceleyerek süreleri ve izlenecek yolu belirliyoruz. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Evimi veya Arsamı Sattım, Parası Ödenmedi: Tapuyu Geri Alabilir miyim?
- Evimi Değerinin Altında Sattım, Geri Alabilir miyim? Gabin, Aldatma, Korkutma
- Tapu İptali ve Tescil Davası
- Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği (TMK m.1025)
- Tapu Kütüğüne Güven İlkesi: İyiniyetli Üçüncü Kişinin Korunması
- İrade Sakatlıkları: Hata, Hile ve Korkutma ile Sözleşmenin İptali
- Sözleşmeyi İmzalarken Aldatıldım veya Yanıldım: İptal Ettirebilir miyim?
- Gabin (Aşırı Yararlanma) Rehberi
- Vekâletin Kötüye Kullanılması ve Tapu İptali
- Sahte Vekâletname veya Sahte Kimlikle Tapu Satışı
- Müteahhit Aynı Daireyi İki Kişiye Sattı: Tapu Kimin Olur?
- Tapuda Güvenli Ödeme Sistemi 2026: 1 Aralık’ta Zorunlu
- Nitelikli Dolandırıcılık Yargıtay Kararları
- Sebepsiz Zenginleşme ve İade Talebi
Sıkça Sorulan Sorular
Kandırılarak tapuyu devrettim. Tapuyu geri alabilir miyim?
Aldatılarak sözleşme yapan kişi, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/1). Aldatmayı öğrendiğiniz andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığınızı bildirmeli ya da taşınmazı geri istemelisiniz (TBK m.39/1). Taşınmaz tapuya iyiniyetle güvenen birine geçmemişse tapu iptali ve tescil davası açılabilir (TMK m.1024, 1025).
Hile nedeniyle tapu iptali davası ne kadar sürede açılmalı?
Bir yıllık süre satış tarihinden değil, aldatmanın öğrenildiği andan başlar (TBK m.39/1). Bu süre içinde dava açmak ya da sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmek gerekir; süre kaçırılırsa sözleşme onanmış sayılır, ancak tazminat hakkı devam eder (TBK m.39/2).
Beni alıcı değil, aracı kandırdı. Yine de tapu iptali istenebilir mi?
Evet, alıcının sözleşmenin yapıldığı sırada aldatmayı bilmesi veya bilecek durumda olması koşuluyla (TBK m.36/2). Alıcı gerçekten habersiz ve iyiniyetliyse satış ayakta kalır; bu durumda zarar aldatan kişiden istenir (TBK m.49).
Alıcı taşınmazı başkasına sattı. Ne olur?
Yeni malik yolsuzluğu biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa ona karşı da tapu iptali istenebilir (TMK m.1024/1). Tapuya iyiniyetle güvenerek edinmişse kazanımı korunur (TMK m.1023); bu durumda aldatandan ve birlikte hareket edenlerden tazminat istenir.
Dava sırasında taşınmaz devredilirse ne yapılır?
Davacı, isterse davaya devralan kişiye karşı devam eder, isterse davasını devreden hakkında tazminat davasına dönüştürür (HMK m.125/1). Bu riski önlemenin yolu dava açılırken ihtiyati tedbir istemektir.
Resmî senette satışı kabul ettiğim yazıyor. Aksini ispat edebilir miyim?
Evet. Resmî senetlerin içeriğinin doğru olmadığının ispatı, kanunda başka bir hüküm yoksa herhangi bir şekle bağlı değildir (TMK m.7). İrade bozukluğu iddialarında tanık da dinlenebilir (HMK m.203/1-ç).
Davayı hangi mahkemede açmalıyım?
Tapu iptali ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde (HMK m.2/1), taşınmazın bulunduğu yerde açılır; bu yetki kesindir (HMK m.12/1).
Dava açmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu mu?
Tapu iptali ve tescil istemi, dava şartı arabuluculuk öngörülen uyuşmazlıklar arasında sayılmamıştır (HUAK m.18/B). Ticari dava niteliğindeki bir para alacağı da isteniyorsa TTK m.5/A ayrıca değerlendirilmelidir.
Harç ne üzerinden alınır?
Taşınmazın aynına ilişkin davalarda taşınmazın değeri esas alınır; tazminat da isteniyorsa harç ikisinin toplamı üzerinden hesaplanır (Harçlar Kanunu m.16). Karar ve ilam harcının dörtte biri dava açılırken peşin ödenir (m.28/1-a).
İhtiyati tedbir için teminat gerekir mi?
Kural olarak evet. Talep resmî belgeye ya da kesin bir delile dayanıyorsa veya durum ve koşullar gerektiriyorsa mahkeme gerekçesini belirterek teminat almayabilir (HMK m.392/1).
Savcılığa şikâyet ettim. Ceza davasının sonucunu beklemeli miyim?
Hayır. Ceza davası TBK m.39’daki bir yıllık süreyi durdurmaz. Hukuk mahkemesi gerekirse yargılamayı bekletebilir (HMK m.165), ancak dava süresinde açılmış olmalıdır. Ceza hâkiminin kararı hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74).
Bir yılı kaçırdım. Hiçbir hakkım kalmadı mı?
Taşınmazın aldatma nedeniyle geri alınması yolu kapanır; ancak tazminat hakkı devam eder (TBK m.39/2, m.72). Olayın koşulları aşırı yararlanma, ayırt etme gücünün bulunmaması ya da muvazaa gibi başka sebeplere de uyuyorsa onların süreleri ayrıca değerlendirilir.
Satış bedelinin bir kısmını aldım. Dava açarsam iade etmem gerekir mi?
Sözleşme ortadan kalktığında alınan tutarı kendinizde tutmanızın hukuki sebebi kalmaz (TBK m.77). Davalı bu tutarın iadesini davada ileri sürebilir; tutum dava dilekçesinde baştan belirlenmelidir.
Dava açmadan önce ihtarname çekmek zorunlu mu?
Hayır. TBK m.39 bildirimi ya da verilen şeyin geri istenmesini arar; dava açmak bu şartı karşılar. Dava hazırlığı uzayacaksa noter aracılığıyla bildirim yapmak, sürenin güvenceye alınması bakımından yararlıdır.
Bedel ödenmedi ama satış sırasında bir aldatma yoktu. Hile davası açabilir miyim?
Aldatma, sözleşme kurulurken yapılmış olmalıdır. Sonradan ortaya çıkan ödeme güçlüğü temerrüt sorunudur ve satıcının tapuyu geri alabilmesi, dönme hakkının sözleşmede açıkça saklı tutulmasına bağlıdır (TBK m.235/3).
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19, 28, 30-32, 34-40, 49-51, 61, 72, 74, 77, 82, 117, 235, 504, 506.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2, 3, 6, 7, 13, 15, 705, 706, 1007, 1010, 1020, 1022-1025, 1027.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 6, 12, 16, 57, 111, 120, 125, 127, 136, 137, 165, 194, 200, 201, 203, 345, 350, 361, 389-399, 400.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A.
- 492 sayılı Harçlar Kanunu m.16, 28.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.157, 158; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128.
- Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete: 05.06.2018, 30442) m.14/2-k.
Aldatıldığınızı öğrendiyseniz süre işliyor
Bir yıllık süre öğrenme anından başlar ve taşınmaz her an başkasına devredilebilir. Tapu kaydını ve delillerinizi birlikte inceleyip tedbir ve dava stratejisini belirleyelim. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Gayrimenkul Hukuku Rehberi · Tazminat Hukuku Rehberi · İcra ve İflas Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

