Evimi veya Arsamı Sattım, Parası Ödenmedi 2026: Tapuyu Geri Alabilir miyim? — Çek Karşılıksız Çıktı, Aldatma (TBK 36), Dönme Hakkı (TBK 235), Satıcının Kanuni İpoteği (TMK 893), İhtiyati Tedbir ve Süreler
19 Kasım 2026

Evimi veya Arsamı Sattım, Parası Ödenmedi 2026: Tapuyu Geri Alabilir miyim? — Çek Karşılıksız Çıktı, Aldatma (TBK 36), Dönme Hakkı (TBK 235), Satıcının Kanuni İpoteği (TMK 893), İhtiyati Tedbir ve Süreler

Tapuda satışı yapıp bedelini alamayan satıcı tapuyu her durumda geri alamaz; sonucu, bedelin neden ödenmediği belirler. Bedelin ileride ödeneceği konusunda anlaşılmışsa satıcının hakkı kural olarak bedeldir; satıştan dönüp taşınmazı geri almak, bu hak sözleşmede açıkça saklı tutulmuşsa mümkündür (TBK m.235/3, m.246). Buna karşılık bedel hemen ödenecekmiş gibi gösterilerek, sahte dekontla, karşılıksız çıkacağı bilinen çekle ya da olduğundan farklı tanıtılan bir alıcıyla tapu alınmışsa satıcı bu satışla bağlı değildir (TBK m.36); tescil yolsuzdur ve tapu iptali ve tescil davası açılabilir (TMK m.1024, 1025). Süre, aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıldır (TBK m.39). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bakiyenin devirden hemen sonra ödeneceği söylenerek alınan tapuda aldatmayı kabul etmiştir (17.05.2022, E.2019/830, K.2022/653). İlk üç ay içinde satıcının kanuni ipotek hakkı (TMK m.893, 894), taşınmaz el değiştirmeden önce de ihtiyati tedbir (HMK m.389) gündeme gelir.

Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Bu rehber; evini, dairesini, arsasını ya da iş yerini tapuda devretmiş ama bedelini alamamış satıcılar, birden çok bağımsız bölümü tek alıcıya satıp karşılığında çek almış müteahhitler ve şirketler ile bunların mirasçıları için yazıldı. Hangi durumda tapunun geri alınabileceği, hangi durumda yalnızca bedelin istenebileceği, ilk üç ayda ve ilk bir yılda kaçırılmaması gereken süreler, çekin karşılıksız çıkması hâlinde izlenecek yollar ve taşınmaz başkasına devredilmeden alınacak önlemler aynı sayfadadır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19, 36, 39, 49, 61, 72, 74, 117, 120, 123, 124, 125, 133, 146, 235, 237, 246 ve 583; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.706, 893, 894, 1010, 1011, 1013, 1023, 1024 ve 1025; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 12, 57, 111, 125, 200, 201, 203, 389, 390, 392, 394 ve 397; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A, 796 ve 814; 5941 sayılı Çek Kanunu m.5; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257 ve m.347; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66, 157, 158 ve 168; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128; Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik ek m.1 ve geçici m.1.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17.05.2022 tarihli (E.2019/830, K.2022/653) ve 30.04.2025 tarihli (E.2024/1-46, K.2025/282) kararları ile Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 07.04.2015 tarihli (E.2014/5682, K.2015/4883) ve 17.01.2023 tarihli (E.2022/6826, K.2023/267) kararları ilgili başlıklarda aktarılmıştır. Metin 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.

Taşınmaz satışında en sık yaşanan uyuşmazlık şöyle başlar: Taraflar tapu müdürlüğünde buluşur, resmî senet imzalanır, tapu alıcının adına geçer; bedel ise “yarın havale edeceğim”, “çekleri iki gün içinde getiririm”, “kredi çıkınca yatacak” sözleriyle sonraya kalır. Sonra ödeme gelmez, verilen çek karşılıksız çıkar ya da alıcıya ulaşılamaz. Satıcının ilk sorusu hep aynıdır: Tapuyu geri alabilir miyim? Cevap, bedelin neden ve nasıl ödenmediğine göre değişir. Bu sayfa o ayrımı ve her ihtimalde atılacak adımı anlatır. Bedel ödenmiş ama taşınmaz değerinin çok altında satılmışsa konu farklıdır; bunun için Evimi Değerinin Altında Sattım, Geri Alabilir miyim? rehberimize, tapu uyuşmazlıklarının geneli için Gayrimenkul Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Önce Durumu Doğru Adlandırın: Dört Senaryo

“Satış bedeli ödenmedi” cümlesi dört ayrı durumu anlatır ve her birinin hukuki sonucu başkadır. Ödemenin ne zaman ve nasıl yapılacağı konusunda ne konuşulduğu, alıcının tapudan önce ve sonra ne yaptığı sonucu belirler. Aşağıdaki tablo, dosyanızın hangi başlığa girdiğini görmeniz içindir.

Dört senaryo ve sonuçları

DurumHukuki nitelikTapu geri alınabilir mi?Dayanak
Bedelin belirli bir tarihte ya da taksitle ödeneceği kararlaştırıldı; ödenmediVadeli satışta alıcının temerrüdüKural olarak hayır; satıcı bedeli ve faizini ister. Dönme hakkı sözleşmede açıkça saklı tutulmuşsa evetTBK m.117, 125, 235/3, 246
Bedel tapudan hemen sonra ödenecek denildi; alıcı ödemeden ayrıldıAldatma (hile)Evet; satıcı satışla bağlı değildirTBK m.36, 39; TMK m.1024, 1025
Sahte dekont gösterildi, karşılıksız çıkacağı bilinen çek verildi ya da alıcı olduğundan farklı tanıtıldıAldatma; ayrıca dolandırıcılık suçuEvet; ceza soruşturması ayrıca yürürTBK m.36; TCK m.157, 158
Bedel ödenene kadar satıcı lehine ipotek kuruldu ya da dönme hakkı saklı tutulduGüvenceli satışİpotek paraya çevrilir ya da satıştan dönülürTMK m.893; TBK m.125, 235/3

Uygulamada dosyaların çoğu birinci ile ikinci durumun sınırında durur. Alıcı “vadeli sattın, hakkın yalnızca bedel” der; satıcı “bana hemen ödeneceği söylendi, kandırıldım” der. Bu sınırı Yargıtay kararları çizmiştir; aşağıdaki iki başlık bu çizgiyi anlatır.

Kural: Bedelin Ödenmemesi Tek Başına Tapuyu Geri Getirmez

Taşınmaz satışı resmî şekilde yapılır (TBK m.237, TMK m.706) ve mülkiyet tescille alıcıya geçer. Satıcı tapuyu bedeli almadan devretmişse alıcıya kredi açmış olur. Kanun bu durumu açıkça düzenlemiştir: Satılan, satış bedeli ödenmeden alıcıya devredilmişse, satıcının alıcının temerrüdü nedeniyle satıştan dönüp satılanı geri alması, bu hakkın sözleşmede açıkça saklı tutulmuş olmasına bağlıdır (TBK m.235/3). Hüküm taşınır satışı bölümünde yer alır, ancak taşınır satışına ilişkin kurallar kıyas yoluyla taşınmaz satışında da uygulanır (TBK m.246).

Bunun pratik anlamı şudur: Taraflar bedelin ileri bir tarihte ödeneceği konusunda anlaşmışsa ve tapudaki resmî senede “bedel ödenmezse satıştan dönülür” kaydı konulmamışsa, alıcının ödememesi tapu kaydının iptali için yeterli sebep değildir. Satıcı bedeli, gecikme faizini ve varsa zararını ister (TBK m.117, 120, 125/1); gerekirse icra takibine ve ihtiyati hacze başvurur.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 17.01.2023 tarihli kararı (E.2022/6826, K.2023/267) bu kuralın tipik örneğidir. Davacı, taşınmazını bedeli sonradan ödenmek üzere devretmiş; alıcı taşınmazı ertesi gün bir başkasına geçirmiş, bedel de ödenmemiştir. İlk derece mahkemesi tapu iptaline karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiştir. Yargıtay ise davacının satış iradesinin aldatmayla sakatlandığını ileri sürmediğini, yalnızca bedelin ödenmediğini söylediğini; dönme hakkı da sözleşmede saklı tutulmadığından tapu iptaline karar verilemeyeceğini, mahkemenin “olmazsa bedel” talebini incelemesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Bu karardan çıkan ders. Dava dilekçesinde yalnızca “bedel ödenmedi” demek, tapu iptali talebini baştan zayıflatır. Aldatma varsa hangi sözlerle, hangi belgelerle, kim tarafından yapıldığı dilekçede tek tek anlatılmalı; talep de “tapu iptali ve tescil, olmazsa bedel” şeklinde kademeli kurulmalıdır (HMK m.111).

İstisna: Bedelin Hemen Ödeneceği İzlenimiyle Alınan Tapu — Aldatma (TBK m.36)

Taraflardan biri, diğerinin aldatması sonucu sözleşme yapmışsa, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/1). Satıcıyı tapuya götüren şey gerçeğe aykırı bir söz, sahte bir belge ya da bilerek yaratılmış bir güven ortamıysa, ortada alıcının temerrüdü değil, satıcının iradesinin sakatlanması vardır. Bu durumda TBK m.235/3’teki “dönme hakkı saklı tutulmalıydı” kuralı gündeme gelmez; çünkü satıcı sözleşmeden dönmemekte, sözleşmeyle hiç bağlı olmadığını ileri sürmektedir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 07.04.2015 tarihli kararında (E.2014/5682, K.2015/4883) satıcı, üzerinde yapı bulunan taşınmazını satmak üzere alıcıyla tapuda buluşmuş; alıcı, bedelin bankadan ödeneceğini söyleyerek devirden hemen sonra ayrılmış ve ödeme yapmamıştır. Yerel mahkeme aldatmanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire şu ayrımı yaparak kararı bozmuştur: Taraflar bedelin sonradan ödenmesini koşulsuz biçimde kararlaştırmışsa satıcının hakkı bedeldir. Böyle bir anlaşma yokken, bedel hemen ödenecekmiş izlenimi verilerek mülkiyet devralınmış ve bedel ödenmemişse satıcının iradesi aldatmayla sakatlanmıştır; bu durumda satıcı verdiğini geri isteyebilir ve tapu iptaline karar verilmelidir.

Hukuk Genel Kurulu’nun 17.05.2022 tarihli kararı (E.2019/830, K.2022/653) aynı çizgiyi teyit eder. Olayda alıcı bir miktar kapora vermiş, kalan bedelin devirden hemen sonra ödeneceğini söylemiş, tapu devredilmiş, resmî senede bedelin ödendiği yazılmış; ancak bakiye ödenmemiştir. Alıcının kredi başvurusu da aynı gün reddedilmiştir. Alıcı tarafı, senette bedelin alındığının yazdığını ve dönme hakkı saklı tutulmadığı için yalnızca bedel istenebileceğini savunmuştur. Genel Kurul; aldatma için aldatıcı bir davranışın, aldatma kastının ve bu davranış ile sözleşmenin yapılması arasında nedensellik bağının arandığını, yanılmanın esaslı olmasının gerekmediğini belirtmiş; tanık anlatımlarıyla doğrulanan olayda aldatmanın gerçekleştiği sonucuna vararak tapu iptali ve tescil yönündeki kararı onamıştır. Kurul’a göre taraflar bedelin ileri bir tarihte ödenmesi konusunda anlaşmış değildir; bu nedenle “yalnızca bedel istenebilir” savunması olaya uymamaktadır.

Vadeli satış mı, aldatma mı? Mahkemenin baktığı olgular

OlguVadeli satışa işaret ederAldatmaya işaret eder
Ödeme zamanıBelirli bir vade ya da taksit planı yazılı olarak kararlaştırılmış“Hemen”, “yarın”, “tapudan çıkınca” gibi sözlerle oyalama; yazılı vade yok
Alıcının ödeme gücüAlıcının geliri ve malvarlığı bedeli karşılamaya elverişliKredi başvurusu reddedilmiş, hesaplar boş, başka alacaklılar var
Verilen belgelerAlıcının kendi çeki ya da senediSahte ya da iptal edilmiş dekont, piyasadan toplanmış ve hesabı boş keşidecilere ait çekler
Alıcının tanıtılmasıGerçek kimlik ve gerçek işGerçekte olmayan servet, şirket ya da aile bağıyla kurulan güven
Tapudan sonraki davranışAlıcı taşınmazı kullanıyor, borcunu kabul ediyorTaşınmazın günler içinde başkasına devri, telefonların kapanması
Resmî senetteki bedelGerçek bedelle uyumluGerçek bedelin çok altında gösterilmiş ve yalnız o kadarı ödenmiş

Aldatma kabul edildiğinde satıcı sözleşmeyle bağlı değildir. Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan tescil yolsuzdur (TMK m.1024/2); bu yüzden aynî hakkı zedelenen satıcı tapu sicilinin düzeltilmesini, yani tapu kaydının iptaliyle taşınmazın yeniden adına tescilini dava edebilir (TMK m.1025). Kavramın geneli için İrade Sakatlıkları: Hata, Hile ve Korkutma sayfamıza, davanın işleyişi için Tapu İptali ve Tescil Davası rehberimize bakabilirsiniz.

Bir yıllık süre ve onama tehlikesi

Aldatılan taraf, aldatmayı öğrendiği andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmez ya da verdiği şeyi geri istemezse sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.39/1). Yargıtay bu süreyi hak düşürücü süre olarak uygular; bildirim bir şekle bağlı değildir, ihtarla, savunmayla ya da doğrudan dava açılarak yapılabilir (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 17.01.2023, E.2022/6826, K.2023/267). Süre tapu devrinden değil, aldatmanın öğrenildiği günden başlar; çoğu dosyada bu gün, ödemenin gelmeyeceğinin ya da çekin karşılıksız olduğunun anlaşıldığı gündür.

Dikkat. Aldatmayı öğrendikten sonra alıcıya “borcunu öde” diyen, vade veren ya da yeni çek kabul eden satıcının bu davranışları, ileride satışı benimsediği şeklinde yorumlanabilir. Tapuyu geri almak mı, bedeli tahsil etmek mi istendiğine baştan karar verilmeli; yazışmalar ve ihtarnameler bu karara göre ve haklar açıkça saklı tutularak kaleme alınmalıdır. Sözleşme onanmış sayılsa bile aldatmadan doğan tazminat hakkı ortadan kalkmaz (TBK m.39/2).

Üçüncü Kişinin Aldatması: Aracı, Tanıdık ve “Kefil Olurum” Diyen Kişi (TBK m.36/2)

Satıcıyı kandıran her zaman alıcının kendisi değildir. Alıcıyı bulup getiren bir tanıdık, emlak aracısı ya da “ben kefilim” diyen biri satıcıda güven yaratır; tapu ise bir başkasının adına geçer. Kanun bu ihtimali ayrıca düzenlemiştir: Üçüncü bir kişinin aldatması sonucu sözleşme yapan taraf, sözleşmenin yapıldığı sırada karşı tarafın aldatmayı bilmesi ya da bilecek durumda olması hâlinde sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/2). Yani tapuyu devralan kişi aldatmayı bizzat yapmamış olsa da, olan biteni biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa satış onu da bağlamaz. Aldatma nedeniyle açılacak tapu iptali davasının süreleri, ispatı ve iyiniyetli alıcı sorunu Hile Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Alıcı adına görüşmeleri yürüten vekil ya da temsilci bu anlamda üçüncü kişi sayılmaz. Hukuk Genel Kurulu, sözleşmenin hazırlık ve kuruluş aşamalarına katılan vekilin aldatmasını karşı tarafın aldatması olarak kabul etmiş, bu durumda temsil edilenin aldatmayı bilip bilmediğinin ayrıca araştırılmayacağını belirtmiştir (17.05.2022, E.2019/830, K.2022/653).

Aldatmayı yapan aracının kendi sorumluluğu ise sözleşmeden değil, haksız fiilden doğar. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49); zarara birlikte sebep olanlar müteselsilen sorumludur (TBK m.61). Bu nedenle tapuyu devralan kişi ile aldatmayı yapan aracı aynı davada birlikte dava edilebilir (HMK m.57): tapu iptali kayıt malikinden, tazminat ise zarara sebep olan herkesten istenir.

Aracının sözleşmeye “kefil” yazıp imza atması çoğu zaman sanıldığı gibi bir güvence değildir. Kefalet; yazılı şekle, kefilin sorumlu olacağı azami miktarın ve kefalet tarihinin kefilin kendi el yazısıyla yazılmasına bağlıdır (TBK m.583). Bu koşulları taşımayan bir “kefilim” yazısı kefalet borcu doğurmaz; ama satıcının neye güvenerek tapuyu verdiğini gösteren bir delildir. Geçerli kefaletin koşulları için Kefalet ve Kişisel Güvence rehberimize bakabilirsiniz.

Çekle Satış: Çek Karşılıksız Çıkarsa Ne Olur?

Çek bir ödeme aracıdır; çek verilmiş olması satış bedeli borcunu kendiliğinden sona erdirmez. Mevcut bir borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması, tarafların açık yenileme iradesi olmadıkça yenileme sayılmaz (TBK m.133/2). Çek ödenmezse satıcı hem çeke hem de asıl satış ilişkisine dayanabilir.

Karşılıksız çıkan çekte satıcının yolları

YolKime karşıSüre ve koşulDayanak
Çekin süresinde bankaya ibrazıMuhatap bankaDüzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka yerde ödenecekse bir ay; süre düzenleme tarihinin ertesi günü başlarTTK m.796
Kambiyo senetlerine özgü icra takibiKeşideci ve çeki ciro edenlerBaşvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrarTTK m.814
Karşılıksız çek şikâyetiÇek hesabı sahibi ve kanunda sayılan yetkililerŞikâyet, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde bir yıl içinde icra mahkemesine yapılır5941 s.K. m.5; İİK m.347
Satış bedeli alacağı için takip ve davaAlıcıOn yıllık genel zamanaşımı; koşulları varsa ihtiyati hacizTBK m.146; İİK m.257
Tapu iptali ve tescilKayıt malikiYalnızca aldatma ya da saklı tutulmuş dönme hakkı varsa; aldatmada bir yılTBK m.36, 39, 235/3

Çekin kanuni ibraz süresi içinde ibrazında “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebep olan kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine her bir çek için bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmedilir; ceza, çekin karşılıksız kalan tutarından az olamaz ve mahkeme çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına da karar verir (5941 sayılı Kanun m.5/1). Ayrıntısı Karşılıksız Çek 2026 ve Karşılıksız Çek Şikâyet Dilekçesi Örneği sayfalarımızdadır; çeki elinde tutan satıcının ilk adımları için Aldığım Çek Karşılıksız Çıktı yazısına bakılabilir.

Şunu açıkça söylemek gerekir: Çekin karşılıksız çıkması tapuyu kendiliğinden geri getirmez. İleri tarihli çekle yapılan satış hukuken vadeli satıştır ve kural olarak yukarıdaki “hak bedeldir” kuralına tabidir. Tablo, çekin baştan ödenmeyeceği bilinerek verildiğinin gösterilebildiği dosyalarda değişir: Alıcının kendi çeki yerine başkalarına ait çekleri ciro ederek vermesi, keşideci hesaplarının çekin verildiği tarihte de boş olması, keşidecilerin başka çeklerinin de karşılıksız çıkmış bulunması ve taşınmazın çek vadesi gelmeden el değiştirmesi, satıcının aldatıldığını gösteren olgulardır. Bu olgular birlikte ortaya konulduğunda uyuşmazlık bir temerrüt uyuşmazlığı olmaktan çıkar, aldatma uyuşmazlığına dönüşür.

İlk Üç Ay: Satıcının Kanuni İpotek Hakkı (TMK m.893, 894)

Bedelini alamayan satıcının çoğu zaman bilmediği bir hakkı vardır. Satıcı, satıştan doğan alacağı için satılan taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir (TMK m.893/1). Bu haktan önceden feragat geçerli değildir (TMK m.893/2). Ancak hakkın bir süresi vardır: Satıcının kanuni ipoteği, mülkiyetin naklini izleyen üç ay içinde tapu kütüğüne tescil edilmiş olmalıdır (TMK m.894). Kanun “üç ay içinde başvurulmalıdır” dememekte, tescilin bu süre içinde yapılmış olmasını aramaktadır; süre geçtikten sonra bu yol kapanır.

Tescil, kural olarak taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılır; istem bir mahkeme kararına dayanıyorsa bu beyana gerek yoktur (TMK m.1013). Alıcı ipoteğe rıza göstermiyorsa satıcının mahkemeye başvurması ve süre dolmadan hakkını güvenceye almak için geçici tescil şerhi istemesi gerekir; iddia edilen bir aynî hakkın güvence altına alınması gereken hâllerde hâkim geçici tescil şerhine karar verebilir (TMK m.1011). Usulün ayrıntısı, yüklenici ve taşeron ipoteği üzerinden anlattığımız Kanuni İpotek Nasıl Tescil Edilir? rehberinde yer alır.

Kanuni ipotek tapuyu geri getirmez; ama satıcıyı sıradan bir alacaklı olmaktan çıkarıp rehinli alacaklı yapar. Alıcının başka borçları varsa ya da taşınmaz üzerinde hacizler birikiyorsa bu fark, alacağın tahsil edilip edilememesi anlamına gelir. Bedelin ödenmeyeceği anlaşıldığı anda, tapu iptali davası düşünülse bile, üç aylık sürenin dolup dolmadığına bakılmalıdır.

Taşınmaz Başkasına Devredilmeden: İhtiyati Tedbir (HMK m.389-397)

Bedeli ödemeden tapu alan kişi çoğu zaman taşınmazı elinde tutmaz; kısa sürede bir başkasına devreder ya da üzerine ipotek koydurur. Taşınmaz iyiniyetli bir üçüncü kişiye geçerse tapu iptali davası sonuçsuz kalabilir. Bu nedenle ilk iş, taşınmazın devrini ve üzerinde hak kurulmasını önleyen bir ihtiyati tedbir kararı almaktır.

  • Koşul. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da imkânsız hâle geleceğinden endişe edilmesi (HMK m.389/1).
  • İspat ölçüsü. Tedbir isteyen, davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmelidir (HMK m.390/3). Sözleşme, yazışmalar, çeklerin karşılıksız şerhleri ve banka kayıtları bu aşamada sunulur.
  • Karşı taraf dinlenmeden karar. Hakların derhâl korunmasında zorunluluk varsa hâkim karşı tarafı dinlemeden tedbire karar verebilir (HMK m.390/2).
  • Teminat. Tedbir isteyen, haksız çıkması hâlinde doğacak zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır; mahkeme, talep resmî belgeye ya da kesin bir delile dayanıyorsa veya durum gerektiriyorsa gerekçesini göstererek teminat almayabilir (HMK m.392/1).
  • Dava açma süresi. Tedbir dava açılmadan önce alınmışsa, kararın uygulanmasının istendiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki dava açılmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.397/1).
  • İtiraz. Karşı taraf dinlenmeden verilen tedbire bir hafta içinde itiraz edilebilir; itiraz kural olarak tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m.394).

Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları tapu kütüğüne şerh verilebilir ve şerh, taşınmaz üzerinde sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilir (TMK m.1010). Tedbir şerhinden sonra taşınmazı devralan kişi iyiniyet iddiasında bulunamaz. Dava açıldıktan sonra taşınmaz yine de devredilirse davacı dilerse davayı yeni malike karşı sürdürür, dilerse devredene karşı tazminat davasına çevirir (HMK m.125/1).

Taşınmaz El Değiştirmişse: İyiniyetli Üçüncü Kişi Sınırı (TMK m.1023, 1024)

Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m.1023). Buna karşılık bir hakkın yolsuz olarak tescil edildiğini bilen ya da bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz; hakkı zedelenen kişi, tescilin yolsuzluğunu iyiniyetli olmayan üçüncü kişilere karşı doğrudan ileri sürebilir (TMK m.1024). Dolayısıyla taşınmaz el değiştirmişse davanın kaderini yeni malikin iyiniyetli olup olmadığı belirler.

Hukuk Genel Kurulu’nun 30.04.2025 tarihli kararında (E.2024/1-46, K.2025/282) aldatmayla alınan pay kısa süre sonra bir başkasına satılmıştır. Kurul, sonraki alıcının tapu siciline güven korumasından yararlanamayacağı sonucuna varırken şu olgulara dayanmıştır: sonraki alıcının ilk alıcıyla önceden tanışıklığı ve ticari ilişkisi bulunması, taşınmazı görmeden satın alması, resmî senetteki bedelin bilirkişice belirlenen gerçek değerin çok altında olması ve taşınmaz üzerindeki ipoteği bilerek devralması.

Sonraki alıcının iyiniyetini sarsan olgular

OlguNeden önemli
Akrabalık, ortaklık, hemşehrilik ya da ticari ilişkiİlk alıcıyla yakınlığı olan kişinin olan biteni bilmemesi hayatın olağan akışına uymaz
Devrin çok kısa sürede yapılmasıGünler içinde el değiştirme, taşınmazın kaçırıldığına işaret eder
Bedelin gerçek değerin çok altında olmasıOlağan bir alıcı bu fiyatın nedenini sorar; sormayan özen göstermemiş sayılır
Taşınmazın görülmeden, araştırılmadan alınmasıGerçek bir alıcının davranışı değildir
Ödemenin belgelenememesi ya da paranın geri dönmesiSatışın görünüşte olduğunu, gerçek bir bedel ödenmediğini gösterir
Tapuda tedbir şerhi ya da dava bulunmasıŞerhten sonra hak kazanan iyiniyet iddiasında bulunamaz (TMK m.1010/2)

Sonraki alıcı gerçekten iyiniyetliyse taşınmaz geri alınamaz; satıcının yolu tazminattır. Kanun, yolsuz tescil nedeniyle hakkı zedelenen kişinin her türlü tazminat istemini saklı tutar (TMK m.1025/2). Bu ihtimale karşı dava baştan kademeli açılmalıdır: tapu iptali ve tescil, bu mümkün olmazsa taşınmazın değeri üzerinden tazminat (HMK m.111). Tapu siciline güvenin sınırları için Tapu Kütüğüne Güven İlkesi (TMK m.1023) sayfamıza bakabilirsiniz.

Hangi Talep, Kime Karşı, Hangi Mahkemede?

Talepler ve muhatapları

TalepKime karşıDayanakMahkeme ve süre
Tapu iptali ve tescilTaşınmazın tapudaki güncel malikiTBK m.36; TMK m.1024, 1025Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12); aldatmada bir yıl (TBK m.39)
Tapu iptali mümkün olmazsa tazminatAlıcı ve aldatmaya katılan herkes, müteselsilenTBK m.49, 61; TMK m.1025/2; HMK m.111Aynı davada kademeli talep olarak; iki ve on yıllık süreler, suç oluşturan fiilde ceza zamanaşımı (TBK m.72)
Satış bedeli ve faiziAlıcıTBK m.117, 120, 125/1Genel yetkili mahkeme ya da icra takibi; on yıl (TBK m.146)
Çek bedeliKeşideci ve cirantalarTTK m.796, 814Kambiyo takibi; üç yıl
Kanuni ipotek tesciliTaşınmazın maliki olan alıcıTMK m.893, 894, 1011Devirden itibaren üç ay içinde tescil
Şikâyet ve malvarlığına el koymaŞüphelilerTCK m.157, 158; CMK m.128Cumhuriyet başsavcılığı

Malvarlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine düzenleme yoksa asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Satıcı ve alıcının ikisi de tacirse ve satış her ikisinin ticari işletmesiyle ilgiliyse dava ticari dava niteliği taşıyabilir (TTK m.4/1); görev bu durumda ayrıca değerlendirilmelidir. Tapu iptali ve tescil istemi, dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğu uyuşmazlıklar arasında sayılmamıştır (6325 sayılı Kanun m.18/B); yalnızca bedel ya da tazminat istenen ticari davada arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.5/A). Tapu iptali davası taşınmazın değeri üzerinden nispi harca tabidir; harç ve masraf, dava stratejisinin hesaba katılması gereken bir parçasıdır.

Resmî Senette “Bedeli Tamamen Aldım” Yazıyorsa

Tapudaki resmî senetlerin neredeyse tamamında satıcının bedeli nakden ve tamamen aldığı yazılıdır. Alıcı tarafı davada ilk olarak bu cümleye dayanır. Bu savunmanın etkisi, ne istendiğine göre değişir.

Satıcı yalnızca bedel alacağını istiyorsa, senetteki “aldım” beyanının aksini ispat etmesi gerekir ve senede bağlı bir iddiaya karşı, senedin hükmünü ortadan kaldıracak hususlar tanıkla ispat edilemez (HMK m.201). Bu nedenle bedelin sonradan ödeneceğini gösteren yazılı bir belge, alıcının borcu kabul ettiği bir yazışma ya da verilmiş çekler belirleyici olur. Tapudan çıkmadan önce böyle bir belge alınmamışsa ispat güçleşir.

Satıcı aldatmaya dayanıyorsa durum farklıdır. Hukuki işlemlerde irade bozukluğu iddiaları tanıkla ispat edilebilir (HMK m.203/1-ç); Yargıtay da aldatmanın her türlü delille ispatlanabileceğini kabul eder. Nitekim Hukuk Genel Kurulu’nun yukarıda anılan 2022 tarihli kararında resmî senette bedelin ödendiği yazılı olmasına rağmen aldatma tanık anlatımlarıyla sabit görülmüştür.

Aldatmayı ispata yarayan deliller

DelilNeyi gösterir
Satıcının ve alıcının banka hesap hareketleriBedelin hiç ödenmediğini ya da ödenen paranın kısa sürede geri çıktığını
Telefon mesajları ve yazışmalarÖdeme vaadini, oyalama sürecini, kimlerin birlikte hareket ettiğini
Çekler, karşılıksız şerhleri ve keşidecilerin çek geçmişiÇeklerin baştan karşılıksız olduğunu
TanıklarTapudan önce ve tapuda söylenenleri
Alıcının kredi başvurusu ve mali durumuBedeli ödeme imkânının baştan bulunmadığını
Tapu kayıtları ve sonraki devirlerTaşınmazın ne kadar çabuk ve kime, hangi bedelle geçtiğini
Değer tespiti (bilirkişi)Senette gösterilen bedel ile gerçek değer arasındaki farkı
Banka ve tapu müdürlüğü kamera kayıtlarıKimin hazır bulunduğunu, paranın kime verildiğini

Kamera kayıtları ve telefon verileri belirli bir süre sonra silinir. Bu kayıtların dava açılmadan önce korunması için mahkemeden delil tespiti istenebilir; yöntemi Delil Tespiti, Bilirkişi ve Uzman Görüşü rehberimizde anlatılmıştır. Tapuda bedelin gerçeğinden düşük gösterilmiş olması da ayrı bir sorundur: Satıcı gerçek bedeli ispat etmek zorunda kalır ve düşük gösterimin vergi ve harç yönünden sonuçları vardır.

Ceza Yolu: Dolandırıcılık Şikâyeti Hukuk Davasının Yerini Tutmaz

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun zararına kendisine ya da başkasına yarar sağlayan kişi dolandırıcılık suçunu işlemiş olur; ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m.157). Suçun tacir ya da şirket yöneticisi olan veya şirket adına hareket eden kişilerce ticari faaliyetleri sırasında ya da banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılmasıyla işlenmesi nitelikli hâllerdendir; bu hâllerde ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanıldığı hâlde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır (TCK m.158/1). Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m.158/3).

Her ödenmeyen borç dolandırıcılık değildir; çekin karşılıksız çıkması da tek başına bu suçu oluşturmaz. Suç için, satıcıyı tapuya götüren hileli bir davranışın varlığı gerekir. Soruşturma açıldığında şu imkânlar doğar:

  • Taşınmaza ve hesaplara el koyma. Dolandırıcılık, şüpheliye ait taşınmazlara, banka hesaplarına ve diğer malvarlığı değerlerine el konulabilen suçlar arasındadır; el koyma, suçun işlendiğine ve değerin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe hâlinde ve hâkim kararıyla uygulanır, taşınmazda tapu kütüğüne şerh verilerek icra edilir (CMK m.128).
  • Delillerin toplanması. Banka kayıtları, kamera görüntüleri ve iletişim verileri soruşturma makamlarınca toplanır; bu deliller hukuk davasında da kullanılır.
  • Zararın giderilmesi. Failin zararı kovuşturma başlamadan önce tamamen gidermesi hâlinde cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce gidermesi hâlinde yarısına kadarı indirilir (TCK m.168). Bu hüküm uygulamada ödemeyi teşvik eder.

Buna karşılık ceza mahkemesi tapuyu satıcıya geri vermez. Tapu kaydını düzeltecek olan hukuk mahkemesidir ve hukuk hâkimi, kusurun değerlendirilmesinde ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Asıl tehlike, soruşturmanın sonucunu beklerken bir yıllık sürenin geçmesidir. Şikâyet ile hukuk davası birlikte yürütülmeli, hukuk davası ceza dosyasının sonucuna bırakılmamalıdır. Suçun unsurları ve güncel kararlar için Nitelikli Dolandırıcılık Yargıtay Kararları sayfamıza bakabilirsiniz.

Süre Tablosu: Hangi Hak Ne Zaman Kaybedilir?

Satış bedelini alamayan satıcı için süreler

HakSüreBaşlangıçDayanak
Satıcının kanuni ipoteğinin tesciliÜç ayMülkiyetin alıcıya geçtiği tarihTMK m.894
Aldatma nedeniyle satışla bağlı olunmadığının bildirilmesiBir yılAldatmanın öğrenildiği tarihTBK m.39
Haksız fiilden doğan tazminatİki yıl ve her hâlde on yıl; suç oluşturan fiilde ceza zamanaşımı daha uzunsa o süreZararın ve sorumlunun öğrenildiği tarih; fiil tarihiTBK m.72
Satış bedeli alacağıOn yılAlacağın muaccel olduğu tarihTBK m.146
Çekin bankaya ibrazıOn gün ya da bir ayÇekteki düzenleme tarihinin ertesi günüTTK m.796
Çekten doğan başvurma haklarıÜç yılİbraz süresinin bitimiTTK m.814
Karşılıksız çek şikâyetiÜç ay ve her hâlde bir yılFiilin öğrenildiği tarih; fiil tarihiİİK m.347
Dava öncesi alınan tedbirden sonra dava açmaİki haftaTedbirin uygulanmasının istendiği tarihHMK m.397
İhtiyati tedbire itirazBir haftaTedbirin uygulanması ya da tutanağın tebliğiHMK m.394

Dolandırıcılık suçunda dava zamanaşımı, temel hâlde sekiz, nitelikli hâlde on beş yıldır (TCK m.66/1). Suç oluşturan bir aldatmada tazminat istemi bu daha uzun süreye tabi olur (TBK m.72/1); ancak bu uzama yalnızca tazminat içindir, tapuyu geri almaya yarayan bir yıllık süreyi uzatmaz.

1 Aralık 2026’dan Sonra: Tapuda Güvenli Ödeme Sistemi

Bu uyuşmazlıkların kaynağı, tapu devri ile ödemenin aynı anda gerçekleşmemesidir. 29 Nisan 2026 tarihli ve 33238 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’e “Ödeme sistemi” başlıklı ek 1 inci madde eklenmiştir. Buna göre işletmelerin ve diğer gerçek veya tüzel kişilerin taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının ya da tamamının nakit, havale, elektronik fon transferi veya Ticaret Bakanlığınca belirlenen diğer yöntemlerle yapılması hâlinde satış bedeli, mülkiyet ile bedelin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayan ödeme sistemi üzerinden ödenir. Bedelin bir kısmı banka ya da finansman şirketi kredisiyle karşılanıyorsa sistem, kredi dışındaki ödeme için kullanılır. Kullanım bedeli, satıcıya aktarılan tutardan mahsup edilir.

Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesine göre sistemin kullanılması 1 Aralık 2026 tarihine kadar zorunlu değildir; bu tarih, 1 Ekim 2026 tarihli ve 33387 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle belirlenmiştir ve Bakanlığın tarihi üç aya kadar uzatma yetkisi vardır. Sisteme dâhil edilmeyecek satışlar ve pilot uygulamanın esasları, Bakanlıklar ile yetkilendirilen entegratör arasındaki protokolle belirlenecektir.

Sistemin kapsamadığı risk. Yönetmelik metninde nakit, havale ve elektronik fon transferi sayılmıştır; çek bu yöntemler arasında yer almamaktadır. Vadeli ve çekli satışlarda, ayrıca bedelin bir bölümünün sistem dışında ödenmesinin kararlaştırıldığı durumlarda bu sayfada anlatılan riskler sürer. Bu satışlarda satıcının güvencesi hâlâ ipotek ve saklı tutulmuş dönme hakkıdır.

Sistemin kimleri ve hangi ödemeleri kapsadığı, kullanım bedeli, uyulmamasının sonuçları ve sözleşmeye yazılabilecek ödeme maddesi için Tapuda Güvenli Ödeme Sistemi 2026 rehberimize bakabilirsiniz.

Satıştan Önce Alınacak Önlemler

  • Bedel hesaba geçmeden imza atmayın. Dekont görmek yetmez; paranın hesabınıza geçtiğini kendi bankanızdan teyit edin. Mesai sonuna bırakılan işlemlerde ve “talimat verildi” görüntülerinde özellikle dikkatli olun.
  • Vadeli satışta ipotek isteyin. Ödenmeyen bedel için satış sırasında taşınmaz üzerinde satıcı lehine ipotek kurulması en sağlam güvencedir; bu yapılmamışsa devirden itibaren üç ay içinde kanuni ipotek yoluna gidilebilir (TMK m.893, 894).
  • Dönme hakkını saklı tutun. Bedelin ödenmemesi hâlinde satıştan dönüleceği açıkça yazılmamışsa, tapuyu geri alma yolu kural olarak kapalıdır (TBK m.235/3). Bu kaydın tapudaki resmî senede yazdırılması gerekir.
  • Başkasına ait çeki sorgulamadan kabul etmeyin. Keşidecinin kim olduğunu, çek geçmişini ve çekin gerçekten o hesaba ait olup olmadığını kontrol edin. Alıcının kendi çeki yerine farklı şehirlerdeki farklı şirketlerin çeklerini getirmesi bir uyarı işaretidir.
  • Kefalet alınacaksa şekline uygun alın. Kefilin sorumlu olacağı azami tutarı ve kefalet tarihini kendi el yazısıyla yazması gerekir; sözleşmenin altına “kefil” yazılması güvence sağlamaz.
  • Tapuda gerçek bedeli gösterin. Düşük gösterilen bedel, uyuşmazlık çıktığında satıcının aleyhine işler; gerçek bedelin ispatı ayrıca uğraş gerektirir.
  • Tapuyu alıcının gösterdiği başka kişilere devretmeden önce düşünün. Sözleşmeyi bir kişiyle yapıp tapuyu onun gösterdiği kişilere vermek, ileride iyiniyetli üçüncü kişi savunmasıyla karşılaşma riskini artırır. Devralanların kim olduğunu ve bedeli kimin ödediğini belgelendirin.

Satış sürecinin olağan adımları için Taşınmaz Satışında Tapu Devri Nasıl Yapılır?, nakit ödemeye ilişkin yükümlülükler için Gayrimenkul Alım Satımında MASAK sayfalarımıza bakabilirsiniz.

İhtarname Örneği: Aldatma Nedeniyle Satışla Bağlı Olunmadığının Bildirilmesi

Aşağıdaki örnek, aldatmayı öğrenen satıcının TBK m.39’daki bir yıllık süre içinde iradesini açıklaması içindir. Bildirim bir şekle bağlı değildir; ancak ispat bakımından noter aracılığıyla yapılması uygundur. Metin somut olaya göre uyarlanmalı, ihtarname gönderilmeden önce ihtiyati tedbir ihtiyacı değerlendirilmelidir; çünkü ihtarname karşı tarafı taşınmazı devretmeye de yöneltebilir.

İHTARNAME

İhtar eden: [Ad soyad ya da unvan, kimlik ya da vergi numarası, adres]

Muhatap: [Taşınmazı devralan kişinin adı soyadı ya da unvanı, adresi]

Konu: [İl, ilçe, mahalle, ada, parsel, bağımsız bölüm numarası] sayılı taşınmazın [tarih] tarihli satışıyla bağlı olunmadığının bildirilmesi ve taşınmazın iadesi istemidir.

1. Yukarıda belirtilen taşınmaz, [tarih] tarihinde tapuda adınıza devredilmiştir. Devir, satış bedelinin [aynı gün / tapu işleminin hemen ardından] ödeneceği yönündeki beyanınıza güvenilerek yapılmıştır.

2. Bedel ödenmemiştir. [Gösterilen dekontun gerçeği yansıtmadığı / teslim edilen çeklerin karşılıksız çıktığı / kendinizi tanıtırken verdiğiniz bilgilerin gerçek olmadığı] [tarih] tarihinde öğrenilmiştir.

3. Bu davranışlar Türk Borçlar Kanunu’nun 36 ncı maddesi anlamında aldatmadır. Aynı Kanun’un 39 uncu maddesi uyarınca, anılan satışla bağlı olmadığımı bildiriyor ve taşınmazın iadesini istiyorum.

4. Taşınmazın, bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren [yedi] gün içinde tapuda adıma devredilmesini; aksi hâlde tapu iptali ve tescil davası açılacağını, ihtiyati tedbir isteneceğini ve hakkınızda şikâyette bulunulacağını ihtar ederim.

5. Bu ihtarname satışın benimsendiği ya da herhangi bir haktan vazgeçildiği anlamına gelmez. Taşınmazın iadesi mümkün olmazsa uğradığım zararın tazminine ilişkin haklarım ile fazlaya ilişkin tüm haklarım saklıdır.

[Tarih]
İhtar eden
[Ad soyad, imza]

Vadeli satışta, yani aldatmanın söz konusu olmadığı temerrüt hâlinde ihtarın içeriği farklıdır: Alıcıya borcunu ödemesi için uygun bir süre verilir (TBK m.123) ve süre sonunda bedelin faiziyle tahsili için yasal yollara başvurulacağı bildirilir. Dönme hakkı sözleşmede saklı tutulmuşsa, bu hakkın kullanılacağı da aynı ihtarda açıklanır; dönme hâlinde taraflar verdiklerini geri isteyebilir (TBK m.125/3). Ayrıntı için Sözleşmeden Dönme ve Karşılıklı İade sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

  • Alıcının “bugün yarın ödeyeceğim” sözlerine güvenerek aylarca beklemek ve üç aylık kanuni ipotek süresini kaçırmak.
  • Yalnızca şikâyetçi olup hukuk davasını ceza dosyasının sonucuna bırakmak; bu arada bir yıllık süreyi geçirmek.
  • Dava dilekçesinde aldatmayı anlatmadan yalnızca “bedel ödenmedi” demek.
  • Tapu iptalini tek talep olarak ileri sürmek; taşınmazın iyiniyetli bir kişiye geçmiş olması ihtimaline karşı tazminat talebini eklememek.
  • İhtiyati tedbir istemeden ihtarname göndermek ve karşı tarafa taşınmazı devretmesi için zaman kazandırmak.
  • Aldatmayı öğrendikten sonra yeni çek kabul etmek, vade vermek ya da haklarını saklı tutmadan ödeme istemek.
  • Yazışmaları silmek, telefon değiştirmek, banka ve tapu kamera kayıtları silinmeden delil tespiti istememek.
  • Aracıyı ve aldatmaya katılan diğer kişileri dava dışında bırakmak; tazminatı yalnızca ödeme gücü olmayan alıcıdan istemek.

Adım Adım Yol Haritası

İlk günden itibaren yapılacaklar

ZamanYapılacak işAmaç
İlk günGüncel tapu kaydını alın; taşınmaz kimin üzerinde, üzerinde ipotek, haciz ya da şerh var mı bakınDavanın kime açılacağını ve tedbirin aciliyetini belirlemek
İlk haftaSözleşme, yazışma, dekont, çek ve tanık bilgilerini toplayın; olayların tarih sırasını yazınYaklaşık ispat için dosyayı hazırlamak
İlk haftaİhtiyati tedbir talepli tapu iptali ve tescil davası açın ya da dava öncesi tedbir isteyinTaşınmazın yeniden el değiştirmesini önlemek
İlk haftaKamera kayıtları ve benzeri deliller için delil tespiti isteyinSilinecek delilleri korumak
İlk ayCumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunun; el koyma talep edinDelillerin toplanması ve malvarlığının korunması
İlk üç ayTapuyu geri alma ihtimali zayıfsa kanuni ipoteğin tescilini sağlayınBedel alacağını rehinle güvenceye almak
Çek vadelerindeÇekleri süresinde ibraz edin; karşılıksız çıkanlar için takip ve şikâyet yollarını işletinÇekten doğan hakları kaybetmemek
İlk yıl içindeAldatmaya dayanan bildirim ve dava mutlaka yapılmış olsunTBK m.39’daki süreyi kaçırmamak

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Bu tür dosyalarda ilk görüşmede üç soruya cevap aranır: Olay vadeli satış mı aldatma mı, taşınmaz şu anda kimin üzerinde, hangi süreler işliyor. Cevaba göre ihtiyati tedbir talepli tapu iptali ve tescil davası, bedel alacağı için takip ve ihtiyati haciz, kanuni ipotek, çekler için kambiyo takibi ve şikâyet ile ceza soruşturması birlikte planlanır. Birden çok bağımsız bölümün aynı kişiler eliyle devralındığı dosyalarda devralanlar arasındaki bağlantılar, para hareketleri ve taşınmazların sonraki devirleri ayrıca incelenir. Dosyanızı değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz; büromuz Ankara’dadır ve taşınmazın bulunduğu yer mahkemelerinde dava takip etmektedir.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

Evimi tapuda sattım, alıcı parayı ödemedi. Tapuyu geri alabilir miyim?

Bedelin neden ödenmediğine bağlıdır. Bedelin ileride ödeneceği kararlaştırılmışsa hakkınız kural olarak bedeldir; tapuyu geri almak, dönme hakkının sözleşmede açıkça saklı tutulmuş olmasına bağlıdır (TBK m.235/3, m.246). Bedel hemen ödenecekmiş gibi gösterilerek ya da sahte belgeyle tapu alınmışsa aldatma vardır ve tapu iptali ve tescil davası açabilirsiniz (TBK m.36; TMK m.1024, 1025).

Çekle daire sattım, çek karşılıksız çıktı. Satış iptal olur mu?

Kendiliğinden olmaz. Çek için kambiyo takibi ve karşılıksız çek şikâyeti yolları açıktır. Tapunun iptali ise çekin baştan ödenmeyeceği bilinerek verildiğinin, yani aldatmanın gösterilmesine ya da dönme hakkının saklı tutulmuş olmasına bağlıdır.

Tapu iptali davası için ne kadar sürem var?

Aldatmaya dayanıyorsanız, aldatmayı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl içinde satışla bağlı olmadığınızı bildirmeli ya da dava açmalısınız (TBK m.39). Süre tapu tarihinden değil, öğrenme tarihinden başlar.

Resmî senette parayı aldığım yazıyor. Yine de dava açabilir miyim?

Evet. Aldatma iddiası tanık dâhil her türlü delille ispat edilebilir (HMK m.203/1-ç). Hukuk Genel Kurulu, senette bedelin ödendiği yazılı olmasına rağmen aldatmayı kabul etmiştir (17.05.2022, E.2019/830, K.2022/653). Yalnızca bedel alacağı istenen davada ise senedin aksinin yazılı delille ispatı gerekir.

Alıcı tapuyu hemen başkasına devretti. Ne yapabilirim?

Yeni malik aldatmayı biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa ona karşı da tapu iptali istenebilir (TMK m.1024). İyiniyetliyse kazanımı korunur (TMK m.1023) ve yolunuz ilk alıcıya ve aldatmaya katılanlara karşı tazminattır. Bu nedenle dava “tapu iptali, olmazsa tazminat” şeklinde açılmalıdır.

Satıcının kanuni ipotek hakkı nedir, süresi var mı?

Satıcı, satıştan doğan alacağı için sattığı taşınmaz üzerinde kanuni ipotek tescilini isteyebilir (TMK m.893). İpoteğin, mülkiyetin alıcıya geçmesinden itibaren üç ay içinde tapu kütüğüne tescil edilmiş olması gerekir (TMK m.894).

Savcılığa şikâyet ettim. Ayrıca hukuk davası açmam gerekir mi?

Evet. Ceza mahkemesi tapuyu size geri vermez; tapu kaydını hukuk mahkemesi düzeltir. Soruşturmanın sonucunu beklerken bir yıllık süre geçebilir. İki yol birlikte yürütülmelidir.

Bana alıcıyı getiren aracıdan da tazminat isteyebilir miyim?

Aracı sizi bilerek yanıltmışsa evet. Kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49); zarara birlikte sebep olanlar müteselsilen sorumludur (TBK m.61). Aracı, tapuyu devralan kişiyle aynı davada dava edilebilir.

Sözleşmeye “kefil” yazıp imzalayan kişi borçtan sorumlu mu?

Kefalet, yazılı şekle ve kefilin sorumlu olacağı azami tutar ile kefalet tarihini kendi el yazısıyla yazmasına bağlıdır. Bu koşullar yoksa kefalet geçersizdir (TBK m.583). Ancak bu kişi sizi aldatmışsa haksız fiil nedeniyle sorumluluğu ayrıca gündeme gelir.

Dava açarken ihtiyati tedbir alabilir miyim, teminat yatırmam gerekir mi?

Haklılığınızı yaklaşık olarak ispat ederseniz taşınmazın devrini önleyen tedbir verilebilir (HMK m.389, 390). Kural olarak teminat gösterilir; mahkeme, talep resmî belgeye ya da kesin delile dayanıyorsa veya durum gerektiriyorsa teminat almayabilir (HMK m.392).

1 Aralık 2026’da başlayacak güvenli ödeme sistemi bu riski bitirir mi?

Nakit, havale ve elektronik fon transferiyle yapılan ödemelerde bedel ile tapunun aynı anda el değiştirmesini sağlar. Yönetmelik metninde çek sayılmamıştır; vadeli ve çekli satışlarda risk sürer.

Tapuda bedeli düşük gösterdik. Bu davamı etkiler mi?

Gerçek bedeli sizin ispat etmeniz gerekir; ayrıca düşük gösterimin vergi ve harç yönünden sonuçları olabilir. Öte yandan senetteki bedel ile gerçek değer arasındaki fark, sonraki alıcının iyiniyetli olmadığını gösteren olgulardan biri olarak da değerlendirilir.

Kaynakça

  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19, 36, 39, 49, 61, 72, 74, 117, 120, 123, 124, 125, 133, 146, 235, 237, 246, 583.
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.706, 893, 894, 1010, 1011, 1013, 1023, 1024, 1025.
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 12, 57, 111, 125, 200, 201, 203, 389, 390, 392, 394, 397.
  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A, 796, 814.
  • 5941 sayılı Çek Kanunu m.5; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257, 347.
  • 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B.
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66, 157, 158, 168; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128.
  • Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik ek m.1 ve geçici m.1/10 (Resmî Gazete: 29.04.2026, 33238; 01.10.2026, 33387).
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.05.2022, E.2019/830, K.2022/653.
  • Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 30.04.2025, E.2024/1-46, K.2025/282.
  • Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 07.04.2015, E.2014/5682, K.2015/4883.
  • Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 17.01.2023, E.2022/6826, K.2023/267.

Üç ayı ve bir yılı kaçırmayın

Satıcının kanuni ipoteği devirden itibaren üç ay içinde tescil edilmiş olmalıdır; aldatmaya dayanan tapu iptali için süre, aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıldır. Taşınmaz yeniden el değiştirmeden ihtiyati tedbir istenmelidir. Telefon: 0554 648 37 15.

İletişime Geçin

Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Post by Av. Fatma Öztürk