Tapuda satışı yapıp bedelini alamayan satıcı tapuyu her durumda geri alamaz; sonucu, bedelin neden ödenmediği belirler. Bedelin ileride ödeneceği konusunda anlaşılmışsa satıcının hakkı kural olarak bedeldir; satıştan dönüp taşınmazı geri almak, bu hak sözleşmede açıkça saklı tutulmuşsa mümkündür (TBK m.235/3, m.246). Buna karşılık bedel hemen ödenecekmiş gibi gösterilerek, sahte dekontla, karşılıksız çıkacağı bilinen çekle ya da olduğundan farklı tanıtılan bir alıcıyla tapu alınmışsa satıcı bu satışla bağlı değildir (TBK m.36); tescil yolsuzdur ve tapu iptali ve tescil davası açılabilir (TMK m.1024, 1025). Süre, aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıldır (TBK m.39). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bakiyenin devirden hemen sonra ödeneceği söylenerek alınan tapuda aldatmayı kabul etmiştir (17.05.2022, E.2019/830, K.2022/653). İlk üç ay içinde satıcının kanuni ipotek hakkı (TMK m.893, 894), taşınmaz el değiştirmeden önce de ihtiyati tedbir (HMK m.389) gündeme gelir.
Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu rehber; evini, dairesini, arsasını ya da iş yerini tapuda devretmiş ama bedelini alamamış satıcılar, birden çok bağımsız bölümü tek alıcıya satıp karşılığında çek almış müteahhitler ve şirketler ile bunların mirasçıları için yazıldı. Hangi durumda tapunun geri alınabileceği, hangi durumda yalnızca bedelin istenebileceği, ilk üç ayda ve ilk bir yılda kaçırılmaması gereken süreler, çekin karşılıksız çıkması hâlinde izlenecek yollar ve taşınmaz başkasına devredilmeden alınacak önlemler aynı sayfadadır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19, 36, 39, 49, 61, 72, 74, 117, 120, 123, 124, 125, 133, 146, 235, 237, 246 ve 583; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.706, 893, 894, 1010, 1011, 1013, 1023, 1024 ve 1025; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 12, 57, 111, 125, 200, 201, 203, 389, 390, 392, 394 ve 397; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A, 796 ve 814; 5941 sayılı Çek Kanunu m.5; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257 ve m.347; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66, 157, 158 ve 168; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128; Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik ek m.1 ve geçici m.1.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17.05.2022 tarihli (E.2019/830, K.2022/653) ve 30.04.2025 tarihli (E.2024/1-46, K.2025/282) kararları ile Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 07.04.2015 tarihli (E.2014/5682, K.2015/4883) ve 17.01.2023 tarihli (E.2022/6826, K.2023/267) kararları ilgili başlıklarda aktarılmıştır. Metin 19 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki mevzuata göre hazırlanmıştır.
Taşınmaz satışında en sık yaşanan uyuşmazlık şöyle başlar: Taraflar tapu müdürlüğünde buluşur, resmî senet imzalanır, tapu alıcının adına geçer; bedel ise “yarın havale edeceğim”, “çekleri iki gün içinde getiririm”, “kredi çıkınca yatacak” sözleriyle sonraya kalır. Sonra ödeme gelmez, verilen çek karşılıksız çıkar ya da alıcıya ulaşılamaz. Satıcının ilk sorusu hep aynıdır: Tapuyu geri alabilir miyim? Cevap, bedelin neden ve nasıl ödenmediğine göre değişir. Bu sayfa o ayrımı ve her ihtimalde atılacak adımı anlatır. Bedel ödenmiş ama taşınmaz değerinin çok altında satılmışsa konu farklıdır; bunun için Evimi Değerinin Altında Sattım, Geri Alabilir miyim? rehberimize, tapu uyuşmazlıklarının geneli için Gayrimenkul Hukuku Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Önce Durumu Doğru Adlandırın: Dört Senaryo
“Satış bedeli ödenmedi” cümlesi dört ayrı durumu anlatır ve her birinin hukuki sonucu başkadır. Ödemenin ne zaman ve nasıl yapılacağı konusunda ne konuşulduğu, alıcının tapudan önce ve sonra ne yaptığı sonucu belirler. Aşağıdaki tablo, dosyanızın hangi başlığa girdiğini görmeniz içindir.
Dört senaryo ve sonuçları
| Durum | Hukuki nitelik | Tapu geri alınabilir mi? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Bedelin belirli bir tarihte ya da taksitle ödeneceği kararlaştırıldı; ödenmedi | Vadeli satışta alıcının temerrüdü | Kural olarak hayır; satıcı bedeli ve faizini ister. Dönme hakkı sözleşmede açıkça saklı tutulmuşsa evet | TBK m.117, 125, 235/3, 246 |
| Bedel tapudan hemen sonra ödenecek denildi; alıcı ödemeden ayrıldı | Aldatma (hile) | Evet; satıcı satışla bağlı değildir | TBK m.36, 39; TMK m.1024, 1025 |
| Sahte dekont gösterildi, karşılıksız çıkacağı bilinen çek verildi ya da alıcı olduğundan farklı tanıtıldı | Aldatma; ayrıca dolandırıcılık suçu | Evet; ceza soruşturması ayrıca yürür | TBK m.36; TCK m.157, 158 |
| Bedel ödenene kadar satıcı lehine ipotek kuruldu ya da dönme hakkı saklı tutuldu | Güvenceli satış | İpotek paraya çevrilir ya da satıştan dönülür | TMK m.893; TBK m.125, 235/3 |
Uygulamada dosyaların çoğu birinci ile ikinci durumun sınırında durur. Alıcı “vadeli sattın, hakkın yalnızca bedel” der; satıcı “bana hemen ödeneceği söylendi, kandırıldım” der. Bu sınırı Yargıtay kararları çizmiştir; aşağıdaki iki başlık bu çizgiyi anlatır.
Kural: Bedelin Ödenmemesi Tek Başına Tapuyu Geri Getirmez
Taşınmaz satışı resmî şekilde yapılır (TBK m.237, TMK m.706) ve mülkiyet tescille alıcıya geçer. Satıcı tapuyu bedeli almadan devretmişse alıcıya kredi açmış olur. Kanun bu durumu açıkça düzenlemiştir: Satılan, satış bedeli ödenmeden alıcıya devredilmişse, satıcının alıcının temerrüdü nedeniyle satıştan dönüp satılanı geri alması, bu hakkın sözleşmede açıkça saklı tutulmuş olmasına bağlıdır (TBK m.235/3). Hüküm taşınır satışı bölümünde yer alır, ancak taşınır satışına ilişkin kurallar kıyas yoluyla taşınmaz satışında da uygulanır (TBK m.246).
Bunun pratik anlamı şudur: Taraflar bedelin ileri bir tarihte ödeneceği konusunda anlaşmışsa ve tapudaki resmî senede “bedel ödenmezse satıştan dönülür” kaydı konulmamışsa, alıcının ödememesi tapu kaydının iptali için yeterli sebep değildir. Satıcı bedeli, gecikme faizini ve varsa zararını ister (TBK m.117, 120, 125/1); gerekirse icra takibine ve ihtiyati hacze başvurur.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 17.01.2023 tarihli kararı (E.2022/6826, K.2023/267) bu kuralın tipik örneğidir. Davacı, taşınmazını bedeli sonradan ödenmek üzere devretmiş; alıcı taşınmazı ertesi gün bir başkasına geçirmiş, bedel de ödenmemiştir. İlk derece mahkemesi tapu iptaline karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiştir. Yargıtay ise davacının satış iradesinin aldatmayla sakatlandığını ileri sürmediğini, yalnızca bedelin ödenmediğini söylediğini; dönme hakkı da sözleşmede saklı tutulmadığından tapu iptaline karar verilemeyeceğini, mahkemenin “olmazsa bedel” talebini incelemesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
İstisna: Bedelin Hemen Ödeneceği İzlenimiyle Alınan Tapu — Aldatma (TBK m.36)
Taraflardan biri, diğerinin aldatması sonucu sözleşme yapmışsa, yanılması esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/1). Satıcıyı tapuya götüren şey gerçeğe aykırı bir söz, sahte bir belge ya da bilerek yaratılmış bir güven ortamıysa, ortada alıcının temerrüdü değil, satıcının iradesinin sakatlanması vardır. Bu durumda TBK m.235/3’teki “dönme hakkı saklı tutulmalıydı” kuralı gündeme gelmez; çünkü satıcı sözleşmeden dönmemekte, sözleşmeyle hiç bağlı olmadığını ileri sürmektedir.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin 07.04.2015 tarihli kararında (E.2014/5682, K.2015/4883) satıcı, üzerinde yapı bulunan taşınmazını satmak üzere alıcıyla tapuda buluşmuş; alıcı, bedelin bankadan ödeneceğini söyleyerek devirden hemen sonra ayrılmış ve ödeme yapmamıştır. Yerel mahkeme aldatmanın ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire şu ayrımı yaparak kararı bozmuştur: Taraflar bedelin sonradan ödenmesini koşulsuz biçimde kararlaştırmışsa satıcının hakkı bedeldir. Böyle bir anlaşma yokken, bedel hemen ödenecekmiş izlenimi verilerek mülkiyet devralınmış ve bedel ödenmemişse satıcının iradesi aldatmayla sakatlanmıştır; bu durumda satıcı verdiğini geri isteyebilir ve tapu iptaline karar verilmelidir.
Hukuk Genel Kurulu’nun 17.05.2022 tarihli kararı (E.2019/830, K.2022/653) aynı çizgiyi teyit eder. Olayda alıcı bir miktar kapora vermiş, kalan bedelin devirden hemen sonra ödeneceğini söylemiş, tapu devredilmiş, resmî senede bedelin ödendiği yazılmış; ancak bakiye ödenmemiştir. Alıcının kredi başvurusu da aynı gün reddedilmiştir. Alıcı tarafı, senette bedelin alındığının yazdığını ve dönme hakkı saklı tutulmadığı için yalnızca bedel istenebileceğini savunmuştur. Genel Kurul; aldatma için aldatıcı bir davranışın, aldatma kastının ve bu davranış ile sözleşmenin yapılması arasında nedensellik bağının arandığını, yanılmanın esaslı olmasının gerekmediğini belirtmiş; tanık anlatımlarıyla doğrulanan olayda aldatmanın gerçekleştiği sonucuna vararak tapu iptali ve tescil yönündeki kararı onamıştır. Kurul’a göre taraflar bedelin ileri bir tarihte ödenmesi konusunda anlaşmış değildir; bu nedenle “yalnızca bedel istenebilir” savunması olaya uymamaktadır.
Vadeli satış mı, aldatma mı? Mahkemenin baktığı olgular
| Olgu | Vadeli satışa işaret eder | Aldatmaya işaret eder |
|---|---|---|
| Ödeme zamanı | Belirli bir vade ya da taksit planı yazılı olarak kararlaştırılmış | “Hemen”, “yarın”, “tapudan çıkınca” gibi sözlerle oyalama; yazılı vade yok |
| Alıcının ödeme gücü | Alıcının geliri ve malvarlığı bedeli karşılamaya elverişli | Kredi başvurusu reddedilmiş, hesaplar boş, başka alacaklılar var |
| Verilen belgeler | Alıcının kendi çeki ya da senedi | Sahte ya da iptal edilmiş dekont, piyasadan toplanmış ve hesabı boş keşidecilere ait çekler |
| Alıcının tanıtılması | Gerçek kimlik ve gerçek iş | Gerçekte olmayan servet, şirket ya da aile bağıyla kurulan güven |
| Tapudan sonraki davranış | Alıcı taşınmazı kullanıyor, borcunu kabul ediyor | Taşınmazın günler içinde başkasına devri, telefonların kapanması |
| Resmî senetteki bedel | Gerçek bedelle uyumlu | Gerçek bedelin çok altında gösterilmiş ve yalnız o kadarı ödenmiş |
Aldatma kabul edildiğinde satıcı sözleşmeyle bağlı değildir. Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan tescil yolsuzdur (TMK m.1024/2); bu yüzden aynî hakkı zedelenen satıcı tapu sicilinin düzeltilmesini, yani tapu kaydının iptaliyle taşınmazın yeniden adına tescilini dava edebilir (TMK m.1025). Kavramın geneli için İrade Sakatlıkları: Hata, Hile ve Korkutma sayfamıza, davanın işleyişi için Tapu İptali ve Tescil Davası rehberimize bakabilirsiniz.
Bir yıllık süre ve onama tehlikesi
Aldatılan taraf, aldatmayı öğrendiği andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmez ya da verdiği şeyi geri istemezse sözleşmeyi onamış sayılır (TBK m.39/1). Yargıtay bu süreyi hak düşürücü süre olarak uygular; bildirim bir şekle bağlı değildir, ihtarla, savunmayla ya da doğrudan dava açılarak yapılabilir (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 17.01.2023, E.2022/6826, K.2023/267). Süre tapu devrinden değil, aldatmanın öğrenildiği günden başlar; çoğu dosyada bu gün, ödemenin gelmeyeceğinin ya da çekin karşılıksız olduğunun anlaşıldığı gündür.
Üçüncü Kişinin Aldatması: Aracı, Tanıdık ve “Kefil Olurum” Diyen Kişi (TBK m.36/2)
Satıcıyı kandıran her zaman alıcının kendisi değildir. Alıcıyı bulup getiren bir tanıdık, emlak aracısı ya da “ben kefilim” diyen biri satıcıda güven yaratır; tapu ise bir başkasının adına geçer. Kanun bu ihtimali ayrıca düzenlemiştir: Üçüncü bir kişinin aldatması sonucu sözleşme yapan taraf, sözleşmenin yapıldığı sırada karşı tarafın aldatmayı bilmesi ya da bilecek durumda olması hâlinde sözleşmeyle bağlı değildir (TBK m.36/2). Yani tapuyu devralan kişi aldatmayı bizzat yapmamış olsa da, olan biteni biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa satış onu da bağlamaz. Aldatma nedeniyle açılacak tapu iptali davasının süreleri, ispatı ve iyiniyetli alıcı sorunu Hile Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Alıcı adına görüşmeleri yürüten vekil ya da temsilci bu anlamda üçüncü kişi sayılmaz. Hukuk Genel Kurulu, sözleşmenin hazırlık ve kuruluş aşamalarına katılan vekilin aldatmasını karşı tarafın aldatması olarak kabul etmiş, bu durumda temsil edilenin aldatmayı bilip bilmediğinin ayrıca araştırılmayacağını belirtmiştir (17.05.2022, E.2019/830, K.2022/653).
Aldatmayı yapan aracının kendi sorumluluğu ise sözleşmeden değil, haksız fiilden doğar. Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49); zarara birlikte sebep olanlar müteselsilen sorumludur (TBK m.61). Bu nedenle tapuyu devralan kişi ile aldatmayı yapan aracı aynı davada birlikte dava edilebilir (HMK m.57): tapu iptali kayıt malikinden, tazminat ise zarara sebep olan herkesten istenir.
Aracının sözleşmeye “kefil” yazıp imza atması çoğu zaman sanıldığı gibi bir güvence değildir. Kefalet; yazılı şekle, kefilin sorumlu olacağı azami miktarın ve kefalet tarihinin kefilin kendi el yazısıyla yazılmasına bağlıdır (TBK m.583). Bu koşulları taşımayan bir “kefilim” yazısı kefalet borcu doğurmaz; ama satıcının neye güvenerek tapuyu verdiğini gösteren bir delildir. Geçerli kefaletin koşulları için Kefalet ve Kişisel Güvence rehberimize bakabilirsiniz.
Çekle Satış: Çek Karşılıksız Çıkarsa Ne Olur?
Çek bir ödeme aracıdır; çek verilmiş olması satış bedeli borcunu kendiliğinden sona erdirmez. Mevcut bir borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması, tarafların açık yenileme iradesi olmadıkça yenileme sayılmaz (TBK m.133/2). Çek ödenmezse satıcı hem çeke hem de asıl satış ilişkisine dayanabilir.
Karşılıksız çıkan çekte satıcının yolları
| Yol | Kime karşı | Süre ve koşul | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Çekin süresinde bankaya ibrazı | Muhatap banka | Düzenlendiği yerde ödenecekse on gün, başka yerde ödenecekse bir ay; süre düzenleme tarihinin ertesi günü başlar | TTK m.796 |
| Kambiyo senetlerine özgü icra takibi | Keşideci ve çeki ciro edenler | Başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar | TTK m.814 |
| Karşılıksız çek şikâyeti | Çek hesabı sahibi ve kanunda sayılan yetkililer | Şikâyet, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde bir yıl içinde icra mahkemesine yapılır | 5941 s.K. m.5; İİK m.347 |
| Satış bedeli alacağı için takip ve dava | Alıcı | On yıllık genel zamanaşımı; koşulları varsa ihtiyati haciz | TBK m.146; İİK m.257 |
| Tapu iptali ve tescil | Kayıt maliki | Yalnızca aldatma ya da saklı tutulmuş dönme hakkı varsa; aldatmada bir yıl | TBK m.36, 39, 235/3 |
Çekin kanuni ibraz süresi içinde ibrazında “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebep olan kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine her bir çek için bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmedilir; ceza, çekin karşılıksız kalan tutarından az olamaz ve mahkeme çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına da karar verir (5941 sayılı Kanun m.5/1). Ayrıntısı Karşılıksız Çek 2026 ve Karşılıksız Çek Şikâyet Dilekçesi Örneği sayfalarımızdadır; çeki elinde tutan satıcının ilk adımları için Aldığım Çek Karşılıksız Çıktı yazısına bakılabilir.
Şunu açıkça söylemek gerekir: Çekin karşılıksız çıkması tapuyu kendiliğinden geri getirmez. İleri tarihli çekle yapılan satış hukuken vadeli satıştır ve kural olarak yukarıdaki “hak bedeldir” kuralına tabidir. Tablo, çekin baştan ödenmeyeceği bilinerek verildiğinin gösterilebildiği dosyalarda değişir: Alıcının kendi çeki yerine başkalarına ait çekleri ciro ederek vermesi, keşideci hesaplarının çekin verildiği tarihte de boş olması, keşidecilerin başka çeklerinin de karşılıksız çıkmış bulunması ve taşınmazın çek vadesi gelmeden el değiştirmesi, satıcının aldatıldığını gösteren olgulardır. Bu olgular birlikte ortaya konulduğunda uyuşmazlık bir temerrüt uyuşmazlığı olmaktan çıkar, aldatma uyuşmazlığına dönüşür.
İlk Üç Ay: Satıcının Kanuni İpotek Hakkı (TMK m.893, 894)
Bedelini alamayan satıcının çoğu zaman bilmediği bir hakkı vardır. Satıcı, satıştan doğan alacağı için satılan taşınmaz üzerinde kanuni ipotek hakkının tescilini isteyebilir (TMK m.893/1). Bu haktan önceden feragat geçerli değildir (TMK m.893/2). Ancak hakkın bir süresi vardır: Satıcının kanuni ipoteği, mülkiyetin naklini izleyen üç ay içinde tapu kütüğüne tescil edilmiş olmalıdır (TMK m.894). Kanun “üç ay içinde başvurulmalıdır” dememekte, tescilin bu süre içinde yapılmış olmasını aramaktadır; süre geçtikten sonra bu yol kapanır.
Tescil, kural olarak taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılır; istem bir mahkeme kararına dayanıyorsa bu beyana gerek yoktur (TMK m.1013). Alıcı ipoteğe rıza göstermiyorsa satıcının mahkemeye başvurması ve süre dolmadan hakkını güvenceye almak için geçici tescil şerhi istemesi gerekir; iddia edilen bir aynî hakkın güvence altına alınması gereken hâllerde hâkim geçici tescil şerhine karar verebilir (TMK m.1011). Usulün ayrıntısı, yüklenici ve taşeron ipoteği üzerinden anlattığımız Kanuni İpotek Nasıl Tescil Edilir? rehberinde yer alır.
Kanuni ipotek tapuyu geri getirmez; ama satıcıyı sıradan bir alacaklı olmaktan çıkarıp rehinli alacaklı yapar. Alıcının başka borçları varsa ya da taşınmaz üzerinde hacizler birikiyorsa bu fark, alacağın tahsil edilip edilememesi anlamına gelir. Bedelin ödenmeyeceği anlaşıldığı anda, tapu iptali davası düşünülse bile, üç aylık sürenin dolup dolmadığına bakılmalıdır.
Taşınmaz Başkasına Devredilmeden: İhtiyati Tedbir (HMK m.389-397)
Bedeli ödemeden tapu alan kişi çoğu zaman taşınmazı elinde tutmaz; kısa sürede bir başkasına devreder ya da üzerine ipotek koydurur. Taşınmaz iyiniyetli bir üçüncü kişiye geçerse tapu iptali davası sonuçsuz kalabilir. Bu nedenle ilk iş, taşınmazın devrini ve üzerinde hak kurulmasını önleyen bir ihtiyati tedbir kararı almaktır.
- Koşul. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da imkânsız hâle geleceğinden endişe edilmesi (HMK m.389/1).
- İspat ölçüsü. Tedbir isteyen, davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmelidir (HMK m.390/3). Sözleşme, yazışmalar, çeklerin karşılıksız şerhleri ve banka kayıtları bu aşamada sunulur.
- Karşı taraf dinlenmeden karar. Hakların derhâl korunmasında zorunluluk varsa hâkim karşı tarafı dinlemeden tedbire karar verebilir (HMK m.390/2).
- Teminat. Tedbir isteyen, haksız çıkması hâlinde doğacak zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır; mahkeme, talep resmî belgeye ya da kesin bir delile dayanıyorsa veya durum gerektiriyorsa gerekçesini göstererek teminat almayabilir (HMK m.392/1).
- Dava açma süresi. Tedbir dava açılmadan önce alınmışsa, kararın uygulanmasının istendiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki dava açılmalıdır; aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m.397/1).
- İtiraz. Karşı taraf dinlenmeden verilen tedbire bir hafta içinde itiraz edilebilir; itiraz kural olarak tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m.394).
Çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları tapu kütüğüne şerh verilebilir ve şerh, taşınmaz üzerinde sonradan hak kazananlara karşı ileri sürülebilir (TMK m.1010). Tedbir şerhinden sonra taşınmazı devralan kişi iyiniyet iddiasında bulunamaz. Dava açıldıktan sonra taşınmaz yine de devredilirse davacı dilerse davayı yeni malike karşı sürdürür, dilerse devredene karşı tazminat davasına çevirir (HMK m.125/1).
Taşınmaz El Değiştirmişse: İyiniyetli Üçüncü Kişi Sınırı (TMK m.1023, 1024)
Tapu kütüğündeki tescile iyiniyetle dayanarak mülkiyet kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m.1023). Buna karşılık bir hakkın yolsuz olarak tescil edildiğini bilen ya da bilmesi gereken üçüncü kişi bu tescile dayanamaz; hakkı zedelenen kişi, tescilin yolsuzluğunu iyiniyetli olmayan üçüncü kişilere karşı doğrudan ileri sürebilir (TMK m.1024). Dolayısıyla taşınmaz el değiştirmişse davanın kaderini yeni malikin iyiniyetli olup olmadığı belirler.
Hukuk Genel Kurulu’nun 30.04.2025 tarihli kararında (E.2024/1-46, K.2025/282) aldatmayla alınan pay kısa süre sonra bir başkasına satılmıştır. Kurul, sonraki alıcının tapu siciline güven korumasından yararlanamayacağı sonucuna varırken şu olgulara dayanmıştır: sonraki alıcının ilk alıcıyla önceden tanışıklığı ve ticari ilişkisi bulunması, taşınmazı görmeden satın alması, resmî senetteki bedelin bilirkişice belirlenen gerçek değerin çok altında olması ve taşınmaz üzerindeki ipoteği bilerek devralması.
Sonraki alıcının iyiniyetini sarsan olgular
| Olgu | Neden önemli |
|---|---|
| Akrabalık, ortaklık, hemşehrilik ya da ticari ilişki | İlk alıcıyla yakınlığı olan kişinin olan biteni bilmemesi hayatın olağan akışına uymaz |
| Devrin çok kısa sürede yapılması | Günler içinde el değiştirme, taşınmazın kaçırıldığına işaret eder |
| Bedelin gerçek değerin çok altında olması | Olağan bir alıcı bu fiyatın nedenini sorar; sormayan özen göstermemiş sayılır |
| Taşınmazın görülmeden, araştırılmadan alınması | Gerçek bir alıcının davranışı değildir |
| Ödemenin belgelenememesi ya da paranın geri dönmesi | Satışın görünüşte olduğunu, gerçek bir bedel ödenmediğini gösterir |
| Tapuda tedbir şerhi ya da dava bulunması | Şerhten sonra hak kazanan iyiniyet iddiasında bulunamaz (TMK m.1010/2) |
Sonraki alıcı gerçekten iyiniyetliyse taşınmaz geri alınamaz; satıcının yolu tazminattır. Kanun, yolsuz tescil nedeniyle hakkı zedelenen kişinin her türlü tazminat istemini saklı tutar (TMK m.1025/2). Bu ihtimale karşı dava baştan kademeli açılmalıdır: tapu iptali ve tescil, bu mümkün olmazsa taşınmazın değeri üzerinden tazminat (HMK m.111). Tapu siciline güvenin sınırları için Tapu Kütüğüne Güven İlkesi (TMK m.1023) sayfamıza bakabilirsiniz.
Hangi Talep, Kime Karşı, Hangi Mahkemede?
Talepler ve muhatapları
| Talep | Kime karşı | Dayanak | Mahkeme ve süre |
|---|---|---|---|
| Tapu iptali ve tescil | Taşınmazın tapudaki güncel maliki | TBK m.36; TMK m.1024, 1025 | Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.12); aldatmada bir yıl (TBK m.39) |
| Tapu iptali mümkün olmazsa tazminat | Alıcı ve aldatmaya katılan herkes, müteselsilen | TBK m.49, 61; TMK m.1025/2; HMK m.111 | Aynı davada kademeli talep olarak; iki ve on yıllık süreler, suç oluşturan fiilde ceza zamanaşımı (TBK m.72) |
| Satış bedeli ve faizi | Alıcı | TBK m.117, 120, 125/1 | Genel yetkili mahkeme ya da icra takibi; on yıl (TBK m.146) |
| Çek bedeli | Keşideci ve cirantalar | TTK m.796, 814 | Kambiyo takibi; üç yıl |
| Kanuni ipotek tescili | Taşınmazın maliki olan alıcı | TMK m.893, 894, 1011 | Devirden itibaren üç ay içinde tescil |
| Şikâyet ve malvarlığına el koyma | Şüpheliler | TCK m.157, 158; CMK m.128 | Cumhuriyet başsavcılığı |
Malvarlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine düzenleme yoksa asliye hukuk mahkemesidir (HMK m.2). Satıcı ve alıcının ikisi de tacirse ve satış her ikisinin ticari işletmesiyle ilgiliyse dava ticari dava niteliği taşıyabilir (TTK m.4/1); görev bu durumda ayrıca değerlendirilmelidir. Tapu iptali ve tescil istemi, dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olduğu uyuşmazlıklar arasında sayılmamıştır (6325 sayılı Kanun m.18/B); yalnızca bedel ya da tazminat istenen ticari davada arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.5/A). Tapu iptali davası taşınmazın değeri üzerinden nispi harca tabidir; harç ve masraf, dava stratejisinin hesaba katılması gereken bir parçasıdır.
Resmî Senette “Bedeli Tamamen Aldım” Yazıyorsa
Tapudaki resmî senetlerin neredeyse tamamında satıcının bedeli nakden ve tamamen aldığı yazılıdır. Alıcı tarafı davada ilk olarak bu cümleye dayanır. Bu savunmanın etkisi, ne istendiğine göre değişir.
Satıcı yalnızca bedel alacağını istiyorsa, senetteki “aldım” beyanının aksini ispat etmesi gerekir ve senede bağlı bir iddiaya karşı, senedin hükmünü ortadan kaldıracak hususlar tanıkla ispat edilemez (HMK m.201). Bu nedenle bedelin sonradan ödeneceğini gösteren yazılı bir belge, alıcının borcu kabul ettiği bir yazışma ya da verilmiş çekler belirleyici olur. Tapudan çıkmadan önce böyle bir belge alınmamışsa ispat güçleşir.
Satıcı aldatmaya dayanıyorsa durum farklıdır. Hukuki işlemlerde irade bozukluğu iddiaları tanıkla ispat edilebilir (HMK m.203/1-ç); Yargıtay da aldatmanın her türlü delille ispatlanabileceğini kabul eder. Nitekim Hukuk Genel Kurulu’nun yukarıda anılan 2022 tarihli kararında resmî senette bedelin ödendiği yazılı olmasına rağmen aldatma tanık anlatımlarıyla sabit görülmüştür.
Aldatmayı ispata yarayan deliller
| Delil | Neyi gösterir |
|---|---|
| Satıcının ve alıcının banka hesap hareketleri | Bedelin hiç ödenmediğini ya da ödenen paranın kısa sürede geri çıktığını |
| Telefon mesajları ve yazışmalar | Ödeme vaadini, oyalama sürecini, kimlerin birlikte hareket ettiğini |
| Çekler, karşılıksız şerhleri ve keşidecilerin çek geçmişi | Çeklerin baştan karşılıksız olduğunu |
| Tanıklar | Tapudan önce ve tapuda söylenenleri |
| Alıcının kredi başvurusu ve mali durumu | Bedeli ödeme imkânının baştan bulunmadığını |
| Tapu kayıtları ve sonraki devirler | Taşınmazın ne kadar çabuk ve kime, hangi bedelle geçtiğini |
| Değer tespiti (bilirkişi) | Senette gösterilen bedel ile gerçek değer arasındaki farkı |
| Banka ve tapu müdürlüğü kamera kayıtları | Kimin hazır bulunduğunu, paranın kime verildiğini |
Kamera kayıtları ve telefon verileri belirli bir süre sonra silinir. Bu kayıtların dava açılmadan önce korunması için mahkemeden delil tespiti istenebilir; yöntemi Delil Tespiti, Bilirkişi ve Uzman Görüşü rehberimizde anlatılmıştır. Tapuda bedelin gerçeğinden düşük gösterilmiş olması da ayrı bir sorundur: Satıcı gerçek bedeli ispat etmek zorunda kalır ve düşük gösterimin vergi ve harç yönünden sonuçları vardır.
Ceza Yolu: Dolandırıcılık Şikâyeti Hukuk Davasının Yerini Tutmaz
Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun zararına kendisine ya da başkasına yarar sağlayan kişi dolandırıcılık suçunu işlemiş olur; ceza bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m.157). Suçun tacir ya da şirket yöneticisi olan veya şirket adına hareket eden kişilerce ticari faaliyetleri sırasında ya da banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılmasıyla işlenmesi nitelikli hâllerdendir; bu hâllerde ceza üç yıldan on yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanıldığı hâlde hapis cezasının alt sınırı dört yıldır (TCK m.158/1). Suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır (TCK m.158/3).
Her ödenmeyen borç dolandırıcılık değildir; çekin karşılıksız çıkması da tek başına bu suçu oluşturmaz. Suç için, satıcıyı tapuya götüren hileli bir davranışın varlığı gerekir. Soruşturma açıldığında şu imkânlar doğar:
- Taşınmaza ve hesaplara el koyma. Dolandırıcılık, şüpheliye ait taşınmazlara, banka hesaplarına ve diğer malvarlığı değerlerine el konulabilen suçlar arasındadır; el koyma, suçun işlendiğine ve değerin bu suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe hâlinde ve hâkim kararıyla uygulanır, taşınmazda tapu kütüğüne şerh verilerek icra edilir (CMK m.128).
- Delillerin toplanması. Banka kayıtları, kamera görüntüleri ve iletişim verileri soruşturma makamlarınca toplanır; bu deliller hukuk davasında da kullanılır.
- Zararın giderilmesi. Failin zararı kovuşturma başlamadan önce tamamen gidermesi hâlinde cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce gidermesi hâlinde yarısına kadarı indirilir (TCK m.168). Bu hüküm uygulamada ödemeyi teşvik eder.
Buna karşılık ceza mahkemesi tapuyu satıcıya geri vermez. Tapu kaydını düzeltecek olan hukuk mahkemesidir ve hukuk hâkimi, kusurun değerlendirilmesinde ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m.74). Asıl tehlike, soruşturmanın sonucunu beklerken bir yıllık sürenin geçmesidir. Şikâyet ile hukuk davası birlikte yürütülmeli, hukuk davası ceza dosyasının sonucuna bırakılmamalıdır. Suçun unsurları ve güncel kararlar için Nitelikli Dolandırıcılık Yargıtay Kararları sayfamıza bakabilirsiniz.
Süre Tablosu: Hangi Hak Ne Zaman Kaybedilir?
Satış bedelini alamayan satıcı için süreler
| Hak | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Satıcının kanuni ipoteğinin tescili | Üç ay | Mülkiyetin alıcıya geçtiği tarih | TMK m.894 |
| Aldatma nedeniyle satışla bağlı olunmadığının bildirilmesi | Bir yıl | Aldatmanın öğrenildiği tarih | TBK m.39 |
| Haksız fiilden doğan tazminat | İki yıl ve her hâlde on yıl; suç oluşturan fiilde ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre | Zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarih; fiil tarihi | TBK m.72 |
| Satış bedeli alacağı | On yıl | Alacağın muaccel olduğu tarih | TBK m.146 |
| Çekin bankaya ibrazı | On gün ya da bir ay | Çekteki düzenleme tarihinin ertesi günü | TTK m.796 |
| Çekten doğan başvurma hakları | Üç yıl | İbraz süresinin bitimi | TTK m.814 |
| Karşılıksız çek şikâyeti | Üç ay ve her hâlde bir yıl | Fiilin öğrenildiği tarih; fiil tarihi | İİK m.347 |
| Dava öncesi alınan tedbirden sonra dava açma | İki hafta | Tedbirin uygulanmasının istendiği tarih | HMK m.397 |
| İhtiyati tedbire itiraz | Bir hafta | Tedbirin uygulanması ya da tutanağın tebliği | HMK m.394 |
Dolandırıcılık suçunda dava zamanaşımı, temel hâlde sekiz, nitelikli hâlde on beş yıldır (TCK m.66/1). Suç oluşturan bir aldatmada tazminat istemi bu daha uzun süreye tabi olur (TBK m.72/1); ancak bu uzama yalnızca tazminat içindir, tapuyu geri almaya yarayan bir yıllık süreyi uzatmaz.
1 Aralık 2026’dan Sonra: Tapuda Güvenli Ödeme Sistemi
Bu uyuşmazlıkların kaynağı, tapu devri ile ödemenin aynı anda gerçekleşmemesidir. 29 Nisan 2026 tarihli ve 33238 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’e “Ödeme sistemi” başlıklı ek 1 inci madde eklenmiştir. Buna göre işletmelerin ve diğer gerçek veya tüzel kişilerin taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının ya da tamamının nakit, havale, elektronik fon transferi veya Ticaret Bakanlığınca belirlenen diğer yöntemlerle yapılması hâlinde satış bedeli, mülkiyet ile bedelin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayan ödeme sistemi üzerinden ödenir. Bedelin bir kısmı banka ya da finansman şirketi kredisiyle karşılanıyorsa sistem, kredi dışındaki ödeme için kullanılır. Kullanım bedeli, satıcıya aktarılan tutardan mahsup edilir.
Yönetmeliğin geçici 1 inci maddesine göre sistemin kullanılması 1 Aralık 2026 tarihine kadar zorunlu değildir; bu tarih, 1 Ekim 2026 tarihli ve 33387 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle belirlenmiştir ve Bakanlığın tarihi üç aya kadar uzatma yetkisi vardır. Sisteme dâhil edilmeyecek satışlar ve pilot uygulamanın esasları, Bakanlıklar ile yetkilendirilen entegratör arasındaki protokolle belirlenecektir.
Sistemin kimleri ve hangi ödemeleri kapsadığı, kullanım bedeli, uyulmamasının sonuçları ve sözleşmeye yazılabilecek ödeme maddesi için Tapuda Güvenli Ödeme Sistemi 2026 rehberimize bakabilirsiniz.
Satıştan Önce Alınacak Önlemler
- Bedel hesaba geçmeden imza atmayın. Dekont görmek yetmez; paranın hesabınıza geçtiğini kendi bankanızdan teyit edin. Mesai sonuna bırakılan işlemlerde ve “talimat verildi” görüntülerinde özellikle dikkatli olun.
- Vadeli satışta ipotek isteyin. Ödenmeyen bedel için satış sırasında taşınmaz üzerinde satıcı lehine ipotek kurulması en sağlam güvencedir; bu yapılmamışsa devirden itibaren üç ay içinde kanuni ipotek yoluna gidilebilir (TMK m.893, 894).
- Dönme hakkını saklı tutun. Bedelin ödenmemesi hâlinde satıştan dönüleceği açıkça yazılmamışsa, tapuyu geri alma yolu kural olarak kapalıdır (TBK m.235/3). Bu kaydın tapudaki resmî senede yazdırılması gerekir.
- Başkasına ait çeki sorgulamadan kabul etmeyin. Keşidecinin kim olduğunu, çek geçmişini ve çekin gerçekten o hesaba ait olup olmadığını kontrol edin. Alıcının kendi çeki yerine farklı şehirlerdeki farklı şirketlerin çeklerini getirmesi bir uyarı işaretidir.
- Kefalet alınacaksa şekline uygun alın. Kefilin sorumlu olacağı azami tutarı ve kefalet tarihini kendi el yazısıyla yazması gerekir; sözleşmenin altına “kefil” yazılması güvence sağlamaz.
- Tapuda gerçek bedeli gösterin. Düşük gösterilen bedel, uyuşmazlık çıktığında satıcının aleyhine işler; gerçek bedelin ispatı ayrıca uğraş gerektirir.
- Tapuyu alıcının gösterdiği başka kişilere devretmeden önce düşünün. Sözleşmeyi bir kişiyle yapıp tapuyu onun gösterdiği kişilere vermek, ileride iyiniyetli üçüncü kişi savunmasıyla karşılaşma riskini artırır. Devralanların kim olduğunu ve bedeli kimin ödediğini belgelendirin.
Satış sürecinin olağan adımları için Taşınmaz Satışında Tapu Devri Nasıl Yapılır?, nakit ödemeye ilişkin yükümlülükler için Gayrimenkul Alım Satımında MASAK sayfalarımıza bakabilirsiniz.
İhtarname Örneği: Aldatma Nedeniyle Satışla Bağlı Olunmadığının Bildirilmesi
Aşağıdaki örnek, aldatmayı öğrenen satıcının TBK m.39’daki bir yıllık süre içinde iradesini açıklaması içindir. Bildirim bir şekle bağlı değildir; ancak ispat bakımından noter aracılığıyla yapılması uygundur. Metin somut olaya göre uyarlanmalı, ihtarname gönderilmeden önce ihtiyati tedbir ihtiyacı değerlendirilmelidir; çünkü ihtarname karşı tarafı taşınmazı devretmeye de yöneltebilir.
İHTARNAME
İhtar eden: [Ad soyad ya da unvan, kimlik ya da vergi numarası, adres]
Muhatap: [Taşınmazı devralan kişinin adı soyadı ya da unvanı, adresi]
Konu: [İl, ilçe, mahalle, ada, parsel, bağımsız bölüm numarası] sayılı taşınmazın [tarih] tarihli satışıyla bağlı olunmadığının bildirilmesi ve taşınmazın iadesi istemidir.
1. Yukarıda belirtilen taşınmaz, [tarih] tarihinde tapuda adınıza devredilmiştir. Devir, satış bedelinin [aynı gün / tapu işleminin hemen ardından] ödeneceği yönündeki beyanınıza güvenilerek yapılmıştır.
2. Bedel ödenmemiştir. [Gösterilen dekontun gerçeği yansıtmadığı / teslim edilen çeklerin karşılıksız çıktığı / kendinizi tanıtırken verdiğiniz bilgilerin gerçek olmadığı] [tarih] tarihinde öğrenilmiştir.
3. Bu davranışlar Türk Borçlar Kanunu’nun 36 ncı maddesi anlamında aldatmadır. Aynı Kanun’un 39 uncu maddesi uyarınca, anılan satışla bağlı olmadığımı bildiriyor ve taşınmazın iadesini istiyorum.
4. Taşınmazın, bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren [yedi] gün içinde tapuda adıma devredilmesini; aksi hâlde tapu iptali ve tescil davası açılacağını, ihtiyati tedbir isteneceğini ve hakkınızda şikâyette bulunulacağını ihtar ederim.
5. Bu ihtarname satışın benimsendiği ya da herhangi bir haktan vazgeçildiği anlamına gelmez. Taşınmazın iadesi mümkün olmazsa uğradığım zararın tazminine ilişkin haklarım ile fazlaya ilişkin tüm haklarım saklıdır.
[Tarih]
İhtar eden
[Ad soyad, imza]
Vadeli satışta, yani aldatmanın söz konusu olmadığı temerrüt hâlinde ihtarın içeriği farklıdır: Alıcıya borcunu ödemesi için uygun bir süre verilir (TBK m.123) ve süre sonunda bedelin faiziyle tahsili için yasal yollara başvurulacağı bildirilir. Dönme hakkı sözleşmede saklı tutulmuşsa, bu hakkın kullanılacağı da aynı ihtarda açıklanır; dönme hâlinde taraflar verdiklerini geri isteyebilir (TBK m.125/3). Ayrıntı için Sözleşmeden Dönme ve Karşılıklı İade sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
- Alıcının “bugün yarın ödeyeceğim” sözlerine güvenerek aylarca beklemek ve üç aylık kanuni ipotek süresini kaçırmak.
- Yalnızca şikâyetçi olup hukuk davasını ceza dosyasının sonucuna bırakmak; bu arada bir yıllık süreyi geçirmek.
- Dava dilekçesinde aldatmayı anlatmadan yalnızca “bedel ödenmedi” demek.
- Tapu iptalini tek talep olarak ileri sürmek; taşınmazın iyiniyetli bir kişiye geçmiş olması ihtimaline karşı tazminat talebini eklememek.
- İhtiyati tedbir istemeden ihtarname göndermek ve karşı tarafa taşınmazı devretmesi için zaman kazandırmak.
- Aldatmayı öğrendikten sonra yeni çek kabul etmek, vade vermek ya da haklarını saklı tutmadan ödeme istemek.
- Yazışmaları silmek, telefon değiştirmek, banka ve tapu kamera kayıtları silinmeden delil tespiti istememek.
- Aracıyı ve aldatmaya katılan diğer kişileri dava dışında bırakmak; tazminatı yalnızca ödeme gücü olmayan alıcıdan istemek.
Adım Adım Yol Haritası
İlk günden itibaren yapılacaklar
| Zaman | Yapılacak iş | Amaç |
|---|---|---|
| İlk gün | Güncel tapu kaydını alın; taşınmaz kimin üzerinde, üzerinde ipotek, haciz ya da şerh var mı bakın | Davanın kime açılacağını ve tedbirin aciliyetini belirlemek |
| İlk hafta | Sözleşme, yazışma, dekont, çek ve tanık bilgilerini toplayın; olayların tarih sırasını yazın | Yaklaşık ispat için dosyayı hazırlamak |
| İlk hafta | İhtiyati tedbir talepli tapu iptali ve tescil davası açın ya da dava öncesi tedbir isteyin | Taşınmazın yeniden el değiştirmesini önlemek |
| İlk hafta | Kamera kayıtları ve benzeri deliller için delil tespiti isteyin | Silinecek delilleri korumak |
| İlk ay | Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunun; el koyma talep edin | Delillerin toplanması ve malvarlığının korunması |
| İlk üç ay | Tapuyu geri alma ihtimali zayıfsa kanuni ipoteğin tescilini sağlayın | Bedel alacağını rehinle güvenceye almak |
| Çek vadelerinde | Çekleri süresinde ibraz edin; karşılıksız çıkanlar için takip ve şikâyet yollarını işletin | Çekten doğan hakları kaybetmemek |
| İlk yıl içinde | Aldatmaya dayanan bildirim ve dava mutlaka yapılmış olsun | TBK m.39’daki süreyi kaçırmamak |
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Bu tür dosyalarda ilk görüşmede üç soruya cevap aranır: Olay vadeli satış mı aldatma mı, taşınmaz şu anda kimin üzerinde, hangi süreler işliyor. Cevaba göre ihtiyati tedbir talepli tapu iptali ve tescil davası, bedel alacağı için takip ve ihtiyati haciz, kanuni ipotek, çekler için kambiyo takibi ve şikâyet ile ceza soruşturması birlikte planlanır. Birden çok bağımsız bölümün aynı kişiler eliyle devralındığı dosyalarda devralanlar arasındaki bağlantılar, para hareketleri ve taşınmazların sonraki devirleri ayrıca incelenir. Dosyanızı değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz; büromuz Ankara’dadır ve taşınmazın bulunduğu yer mahkemelerinde dava takip etmektedir.
İlgili Rehberler
- Tapuda Güvenli Ödeme Sistemi 2026: 1 Aralık’ta Zorunlu — Kapsam, Çek ve Kapora, Kullanım Bedeli, Ceza
- Evimi Değerinin Altında Sattım, Geri Alabilir miyim? Gabin, Aldatma, Korkutma ve Tapu İptali
- Tapu İptali ve Tescil Davası
- Tapu İptali ve Tescil Dava Dilekçesi Örneği: Yolsuz Tescil ve TMK m.1025
- İrade Sakatlıkları: Hata, Hile ve Korkutma ile Sözleşmenin İptali
- Tapu Kütüğüne Güven İlkesi: İyiniyetli Üçüncü Kişinin Korunması
- İnançlı İşlem Nedir? Teminat İçin Devredilen Tapunun Geri Alınması
- Kanuni İpotek Nasıl Tescil Edilir?
- Karşılıksız Çek 2026: Yaptırımlar ve Şikâyet Süresi
- Kefalet ve Kişisel Güvence: El Yazısı Şartı ve Azami Miktar
- Delil Tespiti, Bilirkişi ve Uzman Görüşü
- Müteahhit Aynı Daireyi İki Kişiye Sattı: Tapu Kimin Olur?
- Sahte Vekâletname veya Sahte Kimlikle Tapu Satışı
- Suç Duyurusu Dilekçesi ve Satıcıya İhtarname Örneği (Taşınmaz Yatırımında Aldatılan Alıcı)
- Tespit Davası, Terditli Dava ve Cevap Dilekçesi
Sıkça Sorulan Sorular
Evimi tapuda sattım, alıcı parayı ödemedi. Tapuyu geri alabilir miyim?
Bedelin neden ödenmediğine bağlıdır. Bedelin ileride ödeneceği kararlaştırılmışsa hakkınız kural olarak bedeldir; tapuyu geri almak, dönme hakkının sözleşmede açıkça saklı tutulmuş olmasına bağlıdır (TBK m.235/3, m.246). Bedel hemen ödenecekmiş gibi gösterilerek ya da sahte belgeyle tapu alınmışsa aldatma vardır ve tapu iptali ve tescil davası açabilirsiniz (TBK m.36; TMK m.1024, 1025).
Çekle daire sattım, çek karşılıksız çıktı. Satış iptal olur mu?
Kendiliğinden olmaz. Çek için kambiyo takibi ve karşılıksız çek şikâyeti yolları açıktır. Tapunun iptali ise çekin baştan ödenmeyeceği bilinerek verildiğinin, yani aldatmanın gösterilmesine ya da dönme hakkının saklı tutulmuş olmasına bağlıdır.
Tapu iptali davası için ne kadar sürem var?
Aldatmaya dayanıyorsanız, aldatmayı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl içinde satışla bağlı olmadığınızı bildirmeli ya da dava açmalısınız (TBK m.39). Süre tapu tarihinden değil, öğrenme tarihinden başlar.
Resmî senette parayı aldığım yazıyor. Yine de dava açabilir miyim?
Evet. Aldatma iddiası tanık dâhil her türlü delille ispat edilebilir (HMK m.203/1-ç). Hukuk Genel Kurulu, senette bedelin ödendiği yazılı olmasına rağmen aldatmayı kabul etmiştir (17.05.2022, E.2019/830, K.2022/653). Yalnızca bedel alacağı istenen davada ise senedin aksinin yazılı delille ispatı gerekir.
Alıcı tapuyu hemen başkasına devretti. Ne yapabilirim?
Yeni malik aldatmayı biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa ona karşı da tapu iptali istenebilir (TMK m.1024). İyiniyetliyse kazanımı korunur (TMK m.1023) ve yolunuz ilk alıcıya ve aldatmaya katılanlara karşı tazminattır. Bu nedenle dava “tapu iptali, olmazsa tazminat” şeklinde açılmalıdır.
Satıcının kanuni ipotek hakkı nedir, süresi var mı?
Satıcı, satıştan doğan alacağı için sattığı taşınmaz üzerinde kanuni ipotek tescilini isteyebilir (TMK m.893). İpoteğin, mülkiyetin alıcıya geçmesinden itibaren üç ay içinde tapu kütüğüne tescil edilmiş olması gerekir (TMK m.894).
Savcılığa şikâyet ettim. Ayrıca hukuk davası açmam gerekir mi?
Evet. Ceza mahkemesi tapuyu size geri vermez; tapu kaydını hukuk mahkemesi düzeltir. Soruşturmanın sonucunu beklerken bir yıllık süre geçebilir. İki yol birlikte yürütülmelidir.
Bana alıcıyı getiren aracıdan da tazminat isteyebilir miyim?
Aracı sizi bilerek yanıltmışsa evet. Kusurlu ve hukuka aykırı fiille zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49); zarara birlikte sebep olanlar müteselsilen sorumludur (TBK m.61). Aracı, tapuyu devralan kişiyle aynı davada dava edilebilir.
Sözleşmeye “kefil” yazıp imzalayan kişi borçtan sorumlu mu?
Kefalet, yazılı şekle ve kefilin sorumlu olacağı azami tutar ile kefalet tarihini kendi el yazısıyla yazmasına bağlıdır. Bu koşullar yoksa kefalet geçersizdir (TBK m.583). Ancak bu kişi sizi aldatmışsa haksız fiil nedeniyle sorumluluğu ayrıca gündeme gelir.
Dava açarken ihtiyati tedbir alabilir miyim, teminat yatırmam gerekir mi?
Haklılığınızı yaklaşık olarak ispat ederseniz taşınmazın devrini önleyen tedbir verilebilir (HMK m.389, 390). Kural olarak teminat gösterilir; mahkeme, talep resmî belgeye ya da kesin delile dayanıyorsa veya durum gerektiriyorsa teminat almayabilir (HMK m.392).
1 Aralık 2026’da başlayacak güvenli ödeme sistemi bu riski bitirir mi?
Nakit, havale ve elektronik fon transferiyle yapılan ödemelerde bedel ile tapunun aynı anda el değiştirmesini sağlar. Yönetmelik metninde çek sayılmamıştır; vadeli ve çekli satışlarda risk sürer.
Tapuda bedeli düşük gösterdik. Bu davamı etkiler mi?
Gerçek bedeli sizin ispat etmeniz gerekir; ayrıca düşük gösterimin vergi ve harç yönünden sonuçları olabilir. Öte yandan senetteki bedel ile gerçek değer arasındaki fark, sonraki alıcının iyiniyetli olmadığını gösteren olgulardan biri olarak da değerlendirilir.
Kaynakça
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.19, 36, 39, 49, 61, 72, 74, 117, 120, 123, 124, 125, 133, 146, 235, 237, 246, 583.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.706, 893, 894, 1010, 1011, 1013, 1023, 1024, 1025.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2, 12, 57, 111, 125, 200, 201, 203, 389, 390, 392, 394, 397.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A, 796, 814.
- 5941 sayılı Çek Kanunu m.5; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257, 347.
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66, 157, 158, 168; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.128.
- Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik ek m.1 ve geçici m.1/10 (Resmî Gazete: 29.04.2026, 33238; 01.10.2026, 33387).
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 17.05.2022, E.2019/830, K.2022/653.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 30.04.2025, E.2024/1-46, K.2025/282.
- Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 07.04.2015, E.2014/5682, K.2015/4883.
- Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 17.01.2023, E.2022/6826, K.2023/267.
Üç ayı ve bir yılı kaçırmayın
Satıcının kanuni ipoteği devirden itibaren üç ay içinde tescil edilmiş olmalıdır; aldatmaya dayanan tapu iptali için süre, aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıldır. Taşınmaz yeniden el değiştirmeden ihtiyati tedbir istenmelidir. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Gayrimenkul Hukuku Rehberi · Gabin (Aşırı Yararlanma) Rehberi · Tazminat Hukuku Rehberi · İcra ve İflas Hukuku Rehberi · Dilekçe Örnekleri · İletişim
Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.


