Karşılıksız Çek Şikâyet Dilekçesi Örneği (2026) — 5941 m.5 ve İcra Ceza

Karşılıksız çekte süreç savcılıktan geçmez. Şikâyet dilekçesini doğrudan icra ceza mahkemesine verirsiniz ve dava o anda açılmış olur — iddianameye gerek yoktur. Cezanın da bir alt sınırı vardır: adli para cezası çekin karşılıksız kalan miktarından az olamaz. Yanına çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı eklenir. Aşağıda süreler, etkin pişmanlık ve hazır bir şikâyet dilekçesi örneği yer alıyor.

Suçun Adı ve Doğrudan Dava Özelliği

Kanundaki adı farklıdır: halk arasında karşılıksız çek düzenleme olarak bilinen suç tipi, 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesinde “çekte karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçu” olarak tanımlanmıştır.

Usul bakımından en belirgin özelliği şudur: Çek Kanunu’nun 5/1. fıkrası uyarınca yapılacak şikâyet ile ilgili olarak yargılama yapılabilmesi için adli soruşturma yapılmasına ve iddianame düzenlenmesine gerek yoktur. Hamilin şikâyetinin icra mahkemesine verilmesiyle dava açılmış olur.

Görev ve Yetki

• Görev → yargılama yapma görevi Çek Kanunu’nun 5/1. maddesi gereği icra ceza mahkemelerinindir
• Yetki → çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği yer, hesap sahibinin veya şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesi; ayrıca çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer mahkemesi

Yetki seçenekleri geniştir; hamil kendi yerleşim yerindeki icra ceza mahkemesine başvurabilir. Bu, uygulamada büyük kolaylık sağlar.

Şikâyet Süresi: Dikkatli Olunması Gereken Nokta

Baskın uygulamaya göre şikâyet süresi, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl olup; bu süreler hak düşürücü sürelerdir.

Sürenin başlangıcı da bellidir: çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işleminin yapıldığı tarih.

Ceza: Alt Sınır Karşılıksız Kalan Tutardır

Kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen ancak karşılıksız olduğu tespit edilen çeklerle ilgili olarak, “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebep olan kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çek için binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmedilir.

Kritik nokta alt sınırdır: hükmedilecek adli para cezası, çekin karşılıksız kalan miktarından az olamaz. Yani ceza, çek bedeliyle orantılı olarak belirlenir.

Yasağın uygulanması da düzenlenmiştir: yasak kararına dair bilgiler, e-imza ile imza altına alınmasından sonra UYAP üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirilir.

Etkin Pişmanlık: Ödeme Davayı Bitirir

Borçlu açısından çıkış yolu nettir ve iki aşamada işler.

Yargılama sırasında: dava açıldıktan sonra karşılıksız kalan çek bedelinin, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticari işlerde temerrüt faizi oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında davanın düşmesine karar verilir.

Hükümden sonra: yargılama nihayete erip hüküm kurulduktan sonra ödeme yapılması hâlinde hüküm bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.

Şikâyetten vazgeçme de mümkündür: Çek Kanunu m.6/2 uyarınca şikâyetçi, karşılıksız çıkan çek yönünden çeke konu bedelin faizi ile birlikte kendisine ödenmesi hâlinde şikâyetinden vazgeçebilir.

Beraat veya Düşme Hâlinde Yasak

Yasak kalıcı değildir. “Karşılıksızdır” işlemine tabi olan çeke ilişkin soruşturma sürecinde kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturma sürecinde ise ceza verilmesine yer olmadığı, beraat, davanın düşmesi ya da davanın reddi kararı verilmesi hâlinde, aynı kararda, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırılmasına da karar verilir.

İşbu karar da kesinleştikten sonra Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirilmek suretiyle ilan olunur. Ayrı bir kaldırma davası açmaya gerek yoktur.

Ceza Yolu ile İcra Takibi Birlikte Yürür

Karşılıksız çekte iki ayrı yol vardır ve biri diğerinin alternatifi değildir:

• İcra ceza yolu → amaç cezalandırma ve çek yasağı; icra ceza mahkemesine şikâyet
• Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu → amaç alacağın tahsili; icra müdürlüğünde takip

Şikâyet, alacağı kendiliğinden tahsil ettirmez; takip de tek başına cezai sonuç doğurmaz. Bu nedenle uygulamada ikisi birlikte yürütülür. Ceza yolundaki baskı çoğu dosyada ödemeyi hızlandırır; nitekim etkin pişmanlık hükümleri de bu amaca hizmet eder.

Banka Görevlisinin Sorumluluğu

Az bilinen bir hüküm daha vardır. Karşılıksızdır işlemi yapması gerekirken bu işlemi yapmayan banka görevlisi veya görevlileri hakkında 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 7/4. maddesi gereği şikâyet üzerine bir yıla kadar hapis cezası verilmektedir.

Banka şerhi düşmekten kaçınıyorsa bu hüküm hatırlatılabilir. Ayrıca hamilin imzalamaktan kaçınması hâlinde karşılıksızdır işlemi yapılmaz — bu nedenle bankadaki tutanağı imzalamaktan kaçınmayın.

Karşılıksız Çek Şikâyet Dilekçesi Örneği (2026)

Aşağıdaki metin genel bir şablondur. Köşeli parantez içindeki alanları doldurun; çek bilgilerini ve karşılıksız kalan tutarı şerhle birebir aynı yazın. Metni kopyalayabilir, Word olarak indirebilir veya PDF’e yazdırabilirsiniz.

Sık Yapılan Beş Hata

1. Savcılığa şikâyet etmek. Dilekçe doğrudan icra ceza mahkemesine verilir; iddianameye gerek yoktur.
2. Üç aylık süreyi beklemek. Süre hak düşürücüdür ve şerh tarihinden işler.
3. Çekin aslını sunmamak. Karşılıksızdır şerhi çekin arkasındadır.
4. Çek yasağını talep etmemek. Adli para cezasının yanında ayrıca hükmedilir.
5. Faizsiz ödemeyle davanın düşeceğini sanmak. Ticari temerrüt faizi de ödenmelidir.

Çekte Takip ve Şikâyet Yollarının Ayrımı

Karşılıksız çekte iki ayrı süreç birlikte yürür: alacağın tahsili için icra takibi ve özel mevzuattaki şikâyet yolu.

Sekizinci satır, sürecin doğru anlaşılması bakımından önemlidir: icra takibi ile şikâyet yolu birbirinden bağımsız yürür. Takipte alınan sonuç şikâyet sürecini kendiliğinden etkilemez; her ikisinin de kendi süreleri ve mercileri vardır.

Takip Tarafındaki Rejim

Çeke dayalı icra takibi, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu hükümlerine tabidir.

Son satır, çekin diğer kambiyo senetlerinden ayrıldığı noktadır: çekin süresinde ibraz edilmemesi hâlinde cirantalara başvuru hakları etkilenir ve takip yalnızca asıl borçluya karşı yürütülebilir.

Kambiyo takibi için kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu rehberimize bakabilirsiniz.

Şikâyet Sürecinde Denetlenecekler

Başvurunun kabulü, süre ve usul şartlarının sağlanmasına bağlıdır.

İkinci ve üçüncü satırlar birlikte okunmalıdır: çekin süresinde ibraz edilmiş olması ve karşılıksız kaydının banka tarafından işlenmiş bulunması, sürecin ön şartıdır. Bu kayıtlar olmadan başvuru sonuç vermez.

Çekte İcra Takibi Süreci

Şikâyet yolunun yanında alacağın tahsili için takip süreci de yürütülür.

Yedinci ve sekizinci satırlar, çek dosyalarında da aynen uygulanır: takip kambiyo senedine dayansa dahi satış isteme süresi kaçırıldığında haciz kalkar.

Kambiyo itirazı için kambiyo takibine itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

Görev ve Yetki

Şikâyetin doğru mercie yöneltilmesi, başvurunun ön şartıdır.

Dördüncü satır, şirket çeklerinde belirleyicidir: tüzel kişi adına düzenlenen çeklerde kimin sorumlu tutulacağı, temsil yetkisi ve imza sirküleri incelenerek belirlenir. Bu tespit yapılmadan yöneltilen şikâyet sonuç vermez.

Alacaklı Bakımından Strateji

Karşılıksız çekte alacaklının iki yolu paralel yürütmesi mümkündür.

Altıncı satır, dikkat edilmesi gereken sınırdır: iki süreç ayrı yürüse de toplam tahsilat alacağı aşamaz. Bu nedenle yapılan ödemelerin her iki dosyada da mahsup edilmesi gerekir.

Uygulamada Dikkat Edilecekler

Karşılıksız çek dosyalarında tekrarlanan hatalar sınırlı sayıdadır.

Yedinci satır, uygulamada karışıklık doğuran husustur: icra takibi ile şikâyet süreci ayrı dosyalarda yürür ve her birinin kendi süreleri vardır. İki sürecin birlikte planlanması gerekir.

Takip için kambiyo takibine itiraz rehberimize bakabilirsiniz.

Süreç Sonrası Durum

Şikâyet sürecinin sonuçlanmasıyla birlikte doğan sonuçlar değerlendirilmelidir.

Altıncı satır, sürecin sınırını gösterir: şikâyet sürecinin sonuçlanması alacağı kendiliğinden sona erdirmez. Alacağın tahsili için icra takibinin ayrıca yürütülmesi gerekir.

Belge Hazırlığı

Şikâyet başvurusunda sunulacak belgeler eksiksiz olmalıdır.

Beşinci ve altıncı satırlar, şirket çeklerinde belirleyicidir: kimin sorumlu tutulacağı temsil yetkisi ve imza sirküleri incelenerek belirlenir. Bu belgeler sunulmadan yapılan başvuru eksik kalır.

Sıkça Sorulan Sorular

Suçun adı nedir?

Halk arasında karşılıksız çek düzenleme olarak bilinen suç tipi, 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesinde “çekte karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebebiyet verme suçu” olarak tanımlanmıştır.

Savcılığa mı, mahkemeye mi başvurulur?

Doğrudan mahkemeye başvurulur. Çek Kanunu’nun 5/1. fıkrası uyarınca yapılacak şikâyetle ilgili yargılama yapılabilmesi için adli soruşturma yapılmasına ve iddianame düzenlenmesine gerek yoktur; hamilin şikâyetinin icra mahkemesine verilmesiyle dava açılmış olur.

Hangi mahkeme görevlidir?

Yargılama yapma görevi Çek Kanunu’nun 5/1. maddesi gereği icra ceza mahkemelerinindir.

Hangi yer mahkemesi yetkilidir?

Çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği yer, hesap sahibinin veya şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesi ile çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Şikâyet süresi ne kadar?

Uygulamada şikâyet süresinin, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl olduğu ve bu sürelerin hak düşürücü nitelikte bulunduğu belirtilmektedir. Sürenin başlangıcı, çekle ilgili karşılıksızdır işleminin yapıldığı tarihtir.

Süre konusunda görüş farkı var mı?

Vardır. Bazı kaynaklarda sürenin Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesi esas alınarak altı ay olduğu ileri sürülmektedir. Bu nedenle şikâyet öncesinde güncel uygulamanın teyit edilmesi ve süre kaybı riskine karşı beklenmemesi yerinde olur.

Cezası nedir?

Kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen ancak karşılıksız olduğu tespit edilen çeklerle ilgili olarak, karşılıksızdır işlemi yapılmasına sebep olan kişi hakkında hamilin şikâyeti üzerine her bir çek için binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmedilir.

Cezanın alt sınırı var mı?

Vardır. Hükmedilecek adli para cezası çekin karşılıksız kalan miktarından az olamaz.

Para cezası ödenmezse ne olur?

Adli para cezalarının infazı ve ödenmediğinde hapse çevrilmesi 5275 sayılı Kanun’un 106. maddesinde düzenlenmiştir; çevrilen hapis süresi tek hükümde üç yılı geçemez. Bu nedenle çeke hapis cezasının tümüyle kalktığı yönündeki algı doğru değildir.

Çek yasağı da uygulanır mı?

Mahkeme, adli para cezasının yanı sıra çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına; bu yasağın bulunması hâlinde yasağın devamına hükmeder. Bu, özel bir güvenlik tedbiridir.

Yasak nasıl uygulamaya konur?

Yasak kararına dair bilgiler, e-imza ile imzalanmasından sonra UYAP üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bildirilir.

Borçlu öderse dava düşer mi?

Dava açıldıktan sonra karşılıksız kalan çek bedelini, çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihine göre kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticari işlerde temerrüt faizi oranı üzerinden hesaplanacak faiziyle birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında davanın düşmesine karar verilir.

Hüküm kurulduktan sonra ödenirse ne olur?

Yargılama sona erip hüküm kurulduktan sonra ödeme yapılması hâlinde hüküm bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.

Beraat hâlinde yasak kalkar mı?

Karşılıksızdır işlemine tabi çeke ilişkin olarak soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, kovuşturmada ise ceza verilmesine yer olmadığı, beraat, davanın düşmesi ya da reddi kararı verilmesi hâlinde, aynı kararda çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırılmasına da karar verilir; karar kesinleştikten sonra Merkez Bankasına bildirilerek ilan olunur.

Bu sayfadaki örnek dilekçe yalnızca bilgilendirme amaçlı genel bir şablondur ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her dosya kendine özgüdür; süreler hak düşürücü olabilir. Dilekçenizi mutlaka avukatınızla birlikte hazırlayın. Bu içerik avukat-müvekkil ilişkisi doğurmaz.