Çok Sayıda Karşılıksız Çek: ‘5 Yıl Yatar, Gerisini Öderim’ Doğru mu? 3-5 Yıl Sınırı, Kalan Cezanın Tahsili ve Çıkış Yolu

Çok sayıda karşılıksız çeki olan borçlular arasında yaygın bir inanış vardır: “En fazla beş yıl yatarım, sonra her şey biter.” Bu doğru değildir. 5941 sayılı Çek Kanunu’na göre karşılıksız kalan her çek için ayrı ayrı bin beş yüz güne kadar adli para cezası verilir ve bu ceza çekin karşılıksız kalan miktarından az olamaz; her çek ayrı bir mahkûmiyettir. Ödenmeyen adli para cezası, kamuya yararlı işte çalıştırma aşaması uygulanmadan doğrudan hapse çevrilir. 5275 sayılı Kanun m.106/7’ye göre adli para cezası yerine çektirilen hapis tek bir hükümde üç yılı, birden fazla hükümde beş yılı geçemez; ancak infaz edilen hapis adli para cezasını tamamen karşılamazsa geri kalan kısım 6183 sayılı Kanun’a göre mal müdürlüğünce tahsil edilir. Beş yıllık sınır, yani, hapsi sınırlar; borcu bitirmez. Karşılıksız çekte mahkûmiyetten gerçek çıkış yolu, çek bedelinin ticari temerrüt faiziyle birlikte hamile ödenmesi veya hamilin şikâyetinden vazgeçmesidir; bu durumda dava düşer, hüküm kesinleşmişse bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar (Çek K. m.6).

“Beş Yıl Yatarım, Gerisi Biter” Neden Yanlış?

Bu inanışın dayanağı, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 106. maddesinin yedinci fıkrasıdır: adli para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı geçemez; birden fazla hükümle adli para cezalarına mahkûmiyet hâlinde bu süre beş yılı geçemez. Hüküm, ödenmeyen para cezası nedeniyle bir kişinin ne kadar süre özgürlüğünden yoksun bırakılabileceğini sınırlar. Ancak aynı maddenin on birinci fıkrası, infaz edilen hapis süresinin adli para cezasını tamamıyla karşılamaması hâlinde geri kalan adli para cezasının tahsili için ilamın mal memuruna verileceğini ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre tahsil edileceğini düzenler. Bu iki hüküm birlikte okunduğunda sonuç açıktır: beş yıllık sınır hapsi sınırlar, fakat karşılanmayan cezayı silmez.

“5275 s.K. m.106 – (7) Adlî para cezası yerine çektirilen hapis süresi üç yılı geçemez. Birden fazla hükümle adlî para cezalarına mahkûmiyet hâlinde bu süre beş yılı geçemez. (8) Hükümlü, hapis yattığı veya kamuya yararlı işte çalıştığı günlerin dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderse hapisten çıkartılır veya kamuya yararlı işte çalıştırılma sona erer. (9) 16 ncı madde hükümleri saklı kalmak üzere, adlî para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bunun infazında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. […] (11) İnfaz edilen hapsin veya kamuya yararlı işte çalışmanın süresi, adlî para cezasını tamamıyla karşılamamış olursa, geri kalan adlî para cezasının tahsili için ilâm, Cumhuriyet Başsavcılığınca mahallin en büyük mal memuruna verilir. Bu makamlarca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre kalan adlî para cezası tahsil edilir.”

Bu yanılgının ikinci ayağı, “günlüğü 500 liradan hesaplanır, beş yıl karşılığını öder çıkarım” hesabıdır. Bir gün karşılığı adli para cezası, kanuna göre en az yüz, en fazla beş yüz lira arasında ve kişinin ekonomik ve şahsi hâlleri göz önünde bulundurularak her dosyada ayrıca takdir edilir; kararda tam gün sayısı ile bir gün karşılığı miktar ayrı ayrı gösterilir (TCK m.52/2-3). Yani herkes için sabit bir günlük tutar yoktur ve bütün dosyaları tek bir rakamla kapatan bir formül bulunmaz. Adli para cezasının gün hesabı için adli para cezası nasıl hesaplanır rehberine ve adli para cezası hesaplama aracı sayfasına bakabilirsiniz.

Her Çek Ayrı Bir Suçtur (Çek K. m.5)

“5941 s.K. m.5/1 – Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ancak, hükmedilecek adli para cezası; çek bedelinin karşılıksız kalan miktarı, […] az olamaz. Mahkeme ayrıca, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına […] hükmeder.”

Kanun “her bir çekle ilgili olarak” ifadesini kullanır. Bu nedenle yirmi karşılıksız çek, kural olarak yirmi ayrı şikâyet, yirmi ayrı yargılama ve yirmi ayrı adli para cezası anlamına gelir. Cezanın alt sınırı çekin karşılıksız kalan miktarıdır; alt sınıra faiz ve takip giderlerinin de eklenmesini öngören ibare Anayasa Mahkemesinin 26/7/2017 tarihli, E.2016/191, K.2017/131 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu suç nedeniyle önödeme, uzlaşma ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler uygulanmaz (m.5/10). Davalar icra mahkemesinde görülür ve İcra ve İflas Kanunu’nun ilgili yargılama usulü hükümleri uygulanır; şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.347). Karşılıksız çekin temel yaptırımları için karşılıksız çek: hapis mi para cezası mı rehberine bakabilirsiniz.

Adli Para Cezası Nasıl Hapse Çevrilir?

Adli para cezasını içeren ilam savcılığa gönderilir ve savcı otuz gün içinde hükümlüye ödeme emri tebliğ eder (5275 s.K. m.106/2). Hükümlü belirlenen süre içinde ödemezse, savcının kararıyla ödenmeyen kısma karşılık gelen gün miktarı hapis cezasına çevrilir (m.106/3). Genel kuralda bu hapis önce kamuya yararlı işte çalıştırma şeklinde uygulanır; ancak Çek Kanunu, karşılıksız çekten verilen adli para cezalarında bu aşamayı açıkça kaldırmıştır: ödenmeyen ceza, kamuya yararlı bir işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan hapis cezasına çevrilir (Çek K. m.5/11). Adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve bu hapiste koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (5275 s.K. m.106/9).

Tablonun ikinci satırı sık gözden kaçan bir imkânı gösterir: hükümde taksit öngörülmemişse, bir aylık süre içinde adli para cezasının üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine geri kalan kısmın birer ay arayla iki eşit taksitte ödenmesine izin verilir (5275 s.K. m.106/6). Mahkeme de hükümde bir yıla kadar mehil veya iki yılı geçmeyen ve en az dört taksit olmak üzere taksitlendirme yapabilir (TCK m.52/4). Ödenmeyen adli para cezasının sonuçları için adli para cezasını ödemezsem hapse mi girerim, taksit imkânı için adli para cezası taksitle ödenir mi rehberlerine bakabilirsiniz.

Üç Yıl ve Beş Yıl Sınırı Nasıl İşler?

Tek bir çek dosyasında verilen adli para cezası ödenmediğinde bunun yerine çektirilecek hapis üç yılı geçemez. Birden fazla hükümle adli para cezasına mahkûmiyet varsa, bunların yerine çektirilecek hapislerin toplamı beş yılı geçemez (5275 s.K. m.106/7). Bu tavan, çek sayısıyla birlikte artmaz: beş çeki olan kişi için de yüz çeki olan kişi için de toplam hapis tavanı beş yıldır. Ancak tavan, adli para cezalarını değil yalnızca hapsi sınırlar; hapis süresinin tamamlanması, karşılanmayan cezaların ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Tablodaki örnek, kuralı anlaşılır kılmak için basitleştirilmiştir; gerçek dosyada her hükümdeki gün sayısı ve günlük tutar farklı olabilir, dosyalar farklı tarihlerde kesinleşebilir ve infaz sırası ile mahsup müddetnamelerde ayrıca belirlenir. Burada görülmesi gereken nokta, beş yıllık hapsin 10.000 günlük cezanın yalnızca bir kısmını karşıladığı ve kalan kısmın tahsil edilmek üzere mal müdürlüğüne gönderildiğidir. Hapis yatılan günlerin dışında kalan günlere karşılık gelen para ödenirse kişi o ceza bakımından hapisten çıkartılır (m.106/8). Adli para cezalarında ceza zamanaşımı on yıldır (TCK m.68/1-e); zamanaşımı hesabı için ceza zamanaşımı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Gerçek Çıkış Yolu: Çek Bedelinin Ödenmesi ve Şikâyetten Vazgeçme (Çek K. m.6)

“5941 s.K. m.6 – (1) Karşılıksız kalan çek bedelinin, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticarî işlerde temerrüt faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında, a) Yargılama aşamasında mahkeme tarafından davanın düşmesine, b) Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra mahkeme tarafından hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına, karar verilir. […] (2) Şikâyetten vazgeçme hâlinde de birinci fıkra hükmü uygulanır.”

Bu hüküm, çok sayıda çeki olan kişi için stratejinin merkezidir. Devlete adli para cezası ödemek, alacaklının alacağını azaltmaz; buna karşılık çek bedelinin faiziyle birlikte hamile ödenmesi hem alacaklıyı tatmin eder hem de mahkûmiyeti bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırır. Hamil, tam ödeme yapılmasa bile bir anlaşma çerçevesinde şikâyetinden vazgeçerse aynı sonuç doğar. Her iki durumda da çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırıldığı MERSİS ile Risk Merkezine bildirilir ve ilan olunur. Bu hüküm her dosya için ayrı işler: yirmi çekten on beşi için alacaklılarla anlaşılırsa, geriye yalnızca beş dosyanın infazı kalır ve bu, hem hapis süresini hem de tahsil edilecek kalan cezayı doğrudan azaltır.

Tablonun son satırı, “beş yıl yatarım” stratejisinin gerçek bilançosunu gösterir: kişi beş yıl özgürlüğünü kaybeder, mahkûmiyetler adli sicilde kalır, çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı sürer, karşılanmayan cezalar için tahsil başlar ve alacaklıların alacakları da ödenmemiş olarak durur. Kendi aldığınız çek karşılıksız çıktıysa izlenecek yol için aldığım çek karşılıksız çıktı, şikâyet dilekçesi için karşılıksız çek şikâyet dilekçesi sayfalarına bakabilirsiniz.

Şirket Çeklerinde Kim Sorumludur?

Çok sayıda karşılıksız çek dosyasının önemli bir kısmı şirket çeklerinden doğar. Kanun, çek karşılığını banka hesabında bulundurmakla yükümlü kişiyi açıkça belirler ve ceza sorumluluğu bu yükümlülüğe bağlanır (Çek K. m.5/2).

Tablonun üçüncü ve dördüncü satırları, şirket çeklerinde savunmanın ilk kontrol noktasını gösterir: şirket içinde mali işlerden sorumlu yönetim kurulu üyesi belirlenmiş mi, bu belirleme ticaret sicilinde veya şirket kayıtlarında nasıl yapılmış? Belirleme varsa sorumluluk o üyeye aittir; yoksa yönetim organındaki bütün gerçek kişiler sorumlu tutulabilir. Aynı şirketin birden fazla çeki karşılıksız çıkmışsa, her yönetici için her çek ayrı bir suç ve ayrı bir mahkûmiyet riski doğurur.

Çek Yasağı ve Şirket Yöneticiliği

Mahkeme, karşılıksız çek nedeniyle mahkûmiyet yanında çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına da hükmeder; yargılama sırasında bu yasağa koruma tedbiri olarak resen karar verilir (Çek K. m.5/1). Yasak, çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi, tüzel kişi adına çek düzenleyenler ve sermaye şirketlerinde ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescilli şirket yetkilileri hakkında uygulanır. Hakkında yasak kararı verilenler, yasaklılıkları süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında görev alamaz (m.5/2). Çek bedelinin ödenmesi veya şikâyetten vazgeçme hâlinde yasak da kalkar; aksi hâlde kişi, cezanın tamamen infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl ve her hâlde yasağın konulduğu tarihten itibaren on yıl geçtikten sonra yasağın kaldırılmasını isteyebilir (m.6/3). Çek hesabı sahibi gerçek kişi kendi adına çek düzenlemek için başkasını temsilci veya vekil olarak tayin edemez; böyle düzenlenen çekten doğan hukuki ve cezai sorumluluk hesap sahibine aittir (m.5/3).

Yargılama, Kanun Yolu ve Hak Yoksunluğu

Karşılıksız çek davaları; çekin tahsil için bankaya ibraz edildiği veya çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesap sahibinin yahut şikâyetçinin yerleşim yeri icra mahkemesinde görülür (Çek K. m.5/1). Şikâyet dilekçeyle veya sözlü beyanla yapılabilir (İİK m.349). İcra mahkemesinin bu suçlardan dolayı verdiği hükümlere karşı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun kanun yollarına ilişkin hükümleri uygulanır (İİK m.353). Yargılama sonunda beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme veya ret kararı verilirse, aynı kararda çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı da kaldırılır (Çek K. m.5/9). Çok sayıda dosyada farklı mahkemelerde yargılama yapılması mümkün olduğundan, her dosyanın ayrı ayrı takip edilmesi ve kanun yolu sürelerinin kaçırılmaması gerekir.

Adli para cezası hapse çevrilmiş olsa bile hak yoksunlukları bakımından esas alınacak olan adli para cezasıdır (5275 s.K. m.106/9). Bu nedenle kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyete bağlanan TCK m.53’teki kamu görevi, seçme ve seçilme gibi hak yoksunlukları, karşılıksız çek nedeniyle verilen adli para cezasının hapse çevrilmesiyle doğmaz. Buna karşılık mahkûmiyet adli sicile kaydedilir ve çek yasağı ile şirket yöneticiliği yasağı ayrıca devam eder; bu sonuçların ortadan kalkması için Çek Kanunu m.6’daki yolların kullanılması gerekir.

İleri Tarihli Çek ve Geçmiş Düzenlemeler

Çek Kanunu’nun geçici 3. maddesine göre, 31/12/2028 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir. Bu süre en son 7566 sayılı Kanunla uzatılmıştır. Dolayısıyla ileri tarihli bir çekin vadesinden önce bankaya ibraz edilip karşılıksız işlemi yapılması, suçun oluşması bakımından geçerli bir ibraz sayılmaz. Geçmişte 7226 ve 7333 sayılı Kanunlarla getirilen ve 30/4/2021 tarihine kadar işlenen suçlarda infazın durdurulmasına ve taksitli ödemeyle mahkûmiyetin ortadan kaldırılmasına imkân veren geçici 5. madde ise belirli tarihlere bağlıydı ve her suç için yalnızca bir kez uygulanabiliyordu; bu dönemsel imkânın bugün yeni dosyalar için genel bir yol olmadığı bilinmelidir.

Cezaevindeyken Ödeme: Hesap Nasıl Yapılır?

Hapse çevrilen adli para cezasında her gün, hükümde belirlenen bir gün karşılığı tutara denk gelir. Hükümlü hapis yattığı günlerin dışında kalan günlere karşılık gelen parayı öderse o ceza bakımından hapisten çıkartılır (5275 s.K. m.106/8). Örneğin 500 gün karşılığı ve günlüğü 100 lira olarak belirlenen 50.000 liralık bir cezada 200 gün hapis yatılmışsa, kalan 300 güne karşılık gelen 30.000 lira ödendiğinde o dosya bakımından infaz tamamlanır. Birden fazla dosya varsa bu hesap her dosya için ayrı yapılır; bir dosyada yapılan ödeme diğer dosyalardaki cezaları etkilemez. Ödeme yapmadan önce infaz savcılığından güncel müddetnamenin istenmesi, hangi dosyada kaç gün kaldığının ve hangi tutarın ödeneceğinin doğru belirlenmesini sağlar. Ödemenin hangi dosyaya yapıldığı dekontta açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde ödemenin mahsubu konusunda gecikme yaşanabilir.

Alacaklılarla Anlaşırken Dikkat Edilecekler

• Her çek için ayrı belge: Anlaşmanın hangi çek ve hangi dosya için yapıldığı seri numarası ve esas numarasıyla belirtilmelidir.
• Faiz hesabı: Çek Kanunu m.6/1’deki tam ödeme, kanuni ibraz tarihinden itibaren ticari işlerde temerrüt faiziyle birlikte hesaplanır.
• Vazgeçme beyanı: Tam ödeme yapılmayacaksa, hamilin şikâyetinden vazgeçtiğine ilişkin açık ve imzalı, tercihen noter onaylı bir beyan alınmalıdır.
• Ödemenin banka kanalıyla yapılması: Dekont, sonradan doğabilecek uyuşmazlıklarda en güçlü delildir.
• Mahkemeye bildirim: Anlaşma ve vazgeçme, düşme veya hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması kararı için ilgili icra ceza mahkemesine sunulmalıdır.

Çok Sayıda Çeki Olan Kişi Ne Yapmalı?

1. Tüm dosyaları listeleyin: her çekin icra ceza mahkemesi, esas numarası, karar tarihi ve kesinleşme durumu.
2. Her dosyanın cezasını ayrı çıkarın: gün sayısı, günlük tutar ve toplam adli para cezası.
3. Müddetnameleri isteyin: hangi dosyada ne kadar hapis infaz edildiği ve mahsup edildiği.
4. Alacaklılarla dosya bazında görüşün: çek bedeli ve faiz ödemesi veya şikâyetten vazgeçme karşılığında anlaşma.
5. Anlaşmaları mahkemeye bildirin: m.6 uyarınca düşme veya hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması kararı alın.
6. Kalan dosyalarda infaz imkânlarını kullanın: taksit ve kalan günlere karşılık gelen paranın ödenmesiyle tahliye.

Karşılıksız çek dosyalarında infaz hesabı ve alacaklılarla dosya bazında anlaşma için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Şirketinizin nakdi fonda kilitli kaldığı için çekiniz karşılıksız çıkacaksa param fonda kilitli, çekim karşılıksız çıkacak, konkordato sürecindeki çekler için konkordato ve karşılıksız çek rehberlerine bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Beş yıl sınırını borç sınırı sanmak: Sınır hapis içindir; kalan ceza 6183 s.K. ile tahsil edilir.
• Sabit günlük 500 TL hesabı yapmak: Günlük tutar her dosyada ayrıca takdir edilir.
• Kamuya yararlı iş beklemek: Çek dosyalarında bu aşama yoktur; ödenmeyen ceza doğrudan hapse çevrilir.
• Koşullu salıverilme beklemek: Adli para cezasından çevrilen hapiste uygulanmaz.
• Adli para cezasını ödeyip yasağın kalkacağını sanmak: Yasak, çek bedelinin ödenmesi veya şikâyetten vazgeçme ya da sürelerin dolmasıyla kalkar.
• Şikâyet süresini kontrol etmemek: Şikâyet, öğrenmeden itibaren 3 ay ve her hâlde 1 yıl içinde yapılmalıdır.

Dilekçe Örneği: Şikâyetten Vazgeçme Nedeniyle Hükmün Bütün Sonuçlarıyla Ortadan Kaldırılması

Aşağıdaki örnek, karşılıksız çek nedeniyle kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunan ve alacaklıyla anlaşan bir hükümlü adına hazırlanmıştır. Bilgiler dosyaya göre düzenlenmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Beş yıl yatarsam tüm çek cezalarım biter mi?

Hayır. Beş yıl, birden fazla hükümde adli para cezası yerine çektirilecek hapsin üst sınırıdır (5275 s.K. m.106/7). İnfaz edilen hapis cezayı tamamen karşılamazsa kalan kısım 6183 s.K.’ya göre mal müdürlüğünce tahsil edilir (m.106/11).

Her çek ayrı suç mu?

Evet. Kanun her bir çekle ilgili olarak ayrı adli para cezası öngörür (Çek K. m.5/1); yirmi çek, kural olarak yirmi ayrı mahkûmiyettir.

Karşılıksız çekin cezası ne kadar?

Her çek için 1.500 güne kadar adli para cezası ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağı; ceza çekin karşılıksız kalan miktarından az olamaz (Çek K. m.5/1).

Adli para cezasını ödemezsem ne olur?

Ödeme emrine rağmen ödenmezse, kamuya yararlı işte çalıştırma aşaması uygulanmadan doğrudan hapse çevrilir (Çek K. m.5/11).

Tek bir çek için en fazla ne kadar yatılır?

Tek bir hükümde adli para cezası yerine çektirilecek hapis üç yılı geçemez (5275 s.K. m.106/7).

Bu hapiste koşullu salıverilme var mı?

Hayır. Adli para cezasından çevrilen hapsin infazı ertelenemez ve koşullu salıverilme uygulanmaz (5275 s.K. m.106/9).

Cezaevindeyken para ödersem çıkabilir miyim?

Evet. Hapis yattığınız günlerin dışındaki günlere karşılık gelen parayı öderseniz o ceza bakımından hapisten çıkartılırsınız (5275 s.K. m.106/8).

Çek bedelini ödersem ne olur?

Çek bedeli ticari temerrüt faiziyle birlikte tamamen ödenirse yargılamada dava düşer; kesinleşmiş hükümde hüküm bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılır ve çek yasağı kalkar (Çek K. m.6/1).

Alacaklı şikâyetinden vazgeçerse ne olur?

Çek bedelinin tamamen ödenmesiyle aynı sonuç doğar: düşme veya hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılması (Çek K. m.6/2).

Karşılıksız çekte HAGB veya uzlaşma var mı?

Hayır. Önödeme, uzlaşma ve HAGB hükümleri uygulanmaz (Çek K. m.5/10).

Karşılıksız çek için şikâyet süresi ne kadar?

Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl (İİK m.347).

Çek yasağı ne zaman kalkar?

Çek bedelinin ödenmesi veya şikâyetten vazgeçme hâlinde; aksi hâlde cezanın tamamen infazından itibaren üç yıl ve her hâlde yasağın konulmasından itibaren on yıl geçtikten sonra mahkemeden istenebilir (Çek K. m.6/3).

İleri tarihli çek vadeden önce ibraz edilebilir mi?

31/12/2028 tarihine kadar, üzerindeki düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için bankaya ibrazı geçersizdir (Çek K. geçici m.3/5).

Şirket çeki karşılıksız çıkarsa kim ceza alır?

Şirketin mali işlerini yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesi; böyle bir belirleme yoksa yönetim organını oluşturan gerçek kişiler (Çek K. m.5/2).

Hapse çevrilen çek cezası memuriyete engel mi?

Hapse çevrilmiş olsa bile hak yoksunlukları bakımından esas alınan adli para cezasıdır (5275 s.K. m.106/9); bu nedenle TCK m.53’teki hapis mahkûmiyetine bağlı yoksunluklar doğmaz. Ancak mahkûmiyet ve çek yasağı ayrıca sonuç doğurur.

Kısmi ödeme yapıp alacaklıyla anlaşırsam dosya kapanır mı?

Alacaklı şikâyetinden vazgeçerse, çek bedelinin tamamı ödenmemiş olsa bile tam ödemeyle aynı sonuç doğar ve dava düşer veya hüküm bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılır (Çek K. m.6/2).

Adli para cezasının ceza zamanaşımı ne kadar?

Beş yıla kadar hapis ve adli para cezalarında ceza zamanaşımı on yıldır (TCK m.68/1-e).

Çek yasağı olan kişi şirket yöneticisi olabilir mi?

Yasaklılık süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında görev alamaz; mevcut üyelikler görev süresi sonuna kadar devam eder (Çek K. m.5/2).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki 5941 sayılı Çek Kanunu, 5275 sayılı Kanun, TCK ve İcra ve İflas Kanunu hükümleri 25 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.