Çek Hukuku ve Karşılıksız Çek

Karşılıksız Çek Nedir?

Çek, bir bankaya hitaben düzenlenen ve kanuni ibraz süresi içinde ibraz edildiğinde ödenmesi gereken bir kambiyo senedidir. Hesapta yeterli karşılık bulunmadığı için ödenmeyen ve banka tarafından “karşılıksızdır” işlemi yapılan çek, karşılıksız çek olarak adlandırılır. Karşılıksız çekle ilgili düzenlemeler 5941 sayılı Çek Kanunu’nda yer alır.

Karşılıksız Çekin Yaptırımı: Adli Para Cezası (5941 m.5)

5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca, “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine her bir çek için ayrı ayrı 1.500 güne kadar adli para cezasına hükmedilir; hükmedilecek ceza, çekin karşılıksız kalan miktarından az olamaz. Burada kritik nokta şudur: her çek bağımsız bir suçtur; yirmi çek yirmi ayrı mahkûmiyet demektir. Ayrıntı için hapis mi, para cezası mı? rehberimize göz atın.

Adli Para Cezası Ödenmezse Ne Olur? İnfaz ve 5 Yıl Sınırı

Karşılıksız çekten hükmedilen adli para cezası ödenmezse, 5275 sayılı Kanun’un 106. maddesi uyarınca hapse çevrilerek infaz edilir; bu infazda koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. Çok sayıda çeki olanlar arasında en yaygın yanılgı, “beş yıl yatar, gerisini öderim” düşüncesidir. Oysa 5275 m.106/7’deki beş yıllık sınır, ödenmeyen adli para cezası yerine infaz edilecek hapsin azami süresidir; borcu veya mahkûmiyetleri sona erdirmez (tek hükümden çevrilen hapis üç yılı, birden fazla hükümde toplam beş yılı geçemez). Cezaevinde geçen süre ilgili cezadan mahsup edilir; ancak her dosyanın infaz hesabı ayrıdır. Konuyu derinlemesine ele alan borç ve hapis ilişkisi yazımıza bakabilirsiniz.

Çekten Doğan Borçta İcra Yolu: Kambiyo Takibi

Alacaklı, karşılıksız çek için kambiyo senetlerine mahsus takip yoluna başvurabilir. Bu takipte borçluya ödeme emri tebliğ edilir ve borçlunun kural olarak 5 gün içinde icra mahkemesine itiraz etmesi gerekir. Süreci çek-bono takibine 5 günde itiraz rehberimizde adım adım anlattık.

Cezadan Kurtulmanın Yolu: Çek Bedelinin Ödenmesi (Çek K. m.6)

5941 sayılı Kanun’un 6. maddesine göre, karşılıksız kalan çek bedeli işleyen faiziyle birlikte tamamen ödenirse; yargılama aşamasında dava düşer, hüküm kesinleşmişse bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar ve çek düzenleme yasağı kaldırılır. Bu nedenle infaz sürecinin, çekin karşılıksız kalan bedeli ve faiz hesabıyla birlikte dosya bazında değerlendirilmesi büyük önem taşır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve bireysel hukuki görüş esas alınmalıdır.