Çek hesabını beslemesi gereken para işleme kapatılan veya tasfiye edilen bir fonda kaldıysa, en acil risk karşılıksız çektir; çünkü çek yalnızca bir borç değil, bir ceza normunun konusudur. 5941 sayılı Çek Kanunu m.5 uyarınca kanuni ibraz süresi içinde ibraz edilen çekte “karşılıksızdır” işlemine sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine her bir çek için bin beş yüz güne kadar adli para cezasına ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağına hükmolunur; ceza ödenmezse doğrudan hapse çevrilir. Fon kilidi, Kanunda bu sonucu ortadan kaldıran bir sebep olarak düzenlenmemiştir. Kanunun gösterdiği çıkış kapısı m.6’dır: karşılıksız kalan bedelin kanuni ibraz tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle tamamen ödenmesi veya şikâyetten vazgeçilmesi hâlinde dava düşer, hüküm kesinleşmişse bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar. Bu rehber; çekin ne zaman ibraz edilebileceğini (ileri tarihli çekte 31.12.2028 kuralı dahil), karşılıksız çıkarsa doğacak sonuçları, şirket çekinde kimin sorumlu olduğunu, bankanın 2026’da ödemekle yükümlü olduğu 16.350 TL’nin anlamını, kısmi karşılığı, vade gelmeden hamille yapılacak protokolü, ibraz sonrası ilk günleri, fon ödemesi geldiğinde öncelik sırasını ve yapılmaması gerekenleri anlatır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Çekinizin vadesi yaklaşıyor, paranız fonda mı?
Vade gelmeden hamille konuşmak, karşılıksız işleminden sonra yapılacak her şeyden daha ucuzdur. Çek listeniz ve fon ödeme takviminizle Hukukçular Evi’ne ulaşabilirsiniz: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppBu yazının kapsamı. Yazı, çek hesabı sahibi gerçek kişiler ile adına çek düzenlenen şirketlerin yöneticileri içindir; parası 17.09.2026 tarihli SPK kararlarıyla işleme kapatılan veya tasfiye edilen bir fonda kalanlar için yazılmıştır ancak kurallar her likidite sıkıntısında aynıdır. Şirketin tedarikçi, kira ve maaş gibi diğer borçları için şirketimin parası fonda kilitli rehberimiz, fonun ödeme takvimi için fon param ne zaman yatar yazımız başlangıç noktasıdır. Genel çek hukuku Çek Hukuku sayfamızda toplanmıştır.
İçindekiler
- Önce tarihi doğru okuyun: ibraz süresi ve ileri tarihli çek
- Karşılıksız çıkarsa ne olur? m.5’in sonuçları
- Şirket çeki: kim sorumlu?
- Fon kilidi bir savunma mı?
- Çıkış kapısı: m.6 — faiziyle ödeme ve şikâyetten vazgeçme
- Bankanın ödediği 16.350 TL ve kısmi karşılık
- Vade gelmeden: hamille protokol
- Çek ibraz edildiyse: ilk günler
- Hamil tarafındaysanız: alacaklının hakları
- Fon parası gelince: öncelik sırası
- Ara finansman seçenekleri
- Tek bakışta süreler ve tutarlar
- Yapılmaması gerekenler
- Hamile erteleme teklifi yazısı
- Sıkça sorulan sorular
Önce Tarihi Doğru Okuyun: İbraz Süresi ve İleri Tarihli Çek
Hukuken çekin vadesi yoktur; çekte yazılı olan tarih “düzenleme tarihi”dir. Uygulamada ileri bir tarih yazılarak verilen çekler vadeli ödeme aracı gibi kullanılır ve cezai sorumluluk da bu tarihe göre kurulur. İbraz süresi 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m.796’da düzenlenmiştir: düzenlendiği yerde ödenecek çek on gün, düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecek çek bir ay içinde muhatap bankaya ibraz edilmelidir; düzenleme ve ödeme yeri farklı kıtalardaki ülkelerdeyse süre üç aydır.
İleri tarihli çekler bakımından 5941 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası belirleyicidir: 31.12.2028 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için muhatap bankaya ibrazı geçersizdir. Bu tarih, 7566 sayılı Kanunla 31.12.2025’ten 31.12.2028’e uzatılmıştır. Ayrıca Kanunun 3 üncü maddesinin sekizinci fıkrası, ileri düzenleme tarihli çekle ilgili hukuki takip yapılabilmesi için çekin üzerindeki tarihe göre kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edilmesini ve karşılıksızdır işlemine tabi tutulmasını şart koşar. Cezai sorumluluk da ancak “üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde” yapılan ibrazda doğar (m.5/1).
İbraz zamanına göre çekin durumu
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Hamil çeki üzerindeki tarihten önce bankaya götürüyor | İbraz geçersizdir; karşılıksızdır işlemi yapılmaz, ceza ve hukuki takip bu ibraza dayanamaz | 5941 geçici m.3/5 (31.12.2028’e kadar); m.3/8 |
| Çek tarihinde veya kanuni ibraz süresi içinde ibraz ediliyor, hesapta karşılık yok | Karşılıksızdır işlemi; ceza sorumluluğu ve çek yasağı gündeme gelir | 5941 m.5/1 |
| Çek kanuni ibraz süresi geçtikten sonra ibraz ediliyor | Ceza sorumluluğu doğmaz; alacak ve genel hukuki yollar saklıdır | 5941 m.5/1; TTK m.796 |
| Çek hesabı kapatılmış, çek süresinde ibraz ediliyor | Hesap kapalı olsa da çek karşılıksızdır işlemine tabi tutulur | 5941 m.2/10 |
Pratik sonuç şudur: elinizdeki takvim, düzenleme tarihlerine göre sıralanmış bir çek listesi olmalıdır. Her çekin tarihine on günlük (veya bir aylık) ibraz penceresini ekleyin; risk bu pencerede doğar.
Karşılıksız Çıkarsa Ne Olur? 5941 m.5’in Sonuçları
Temel hüküm 5941 sayılı Kanun m.5/1’dir:
“Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, binbeşyüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ancak, hükmedilecek adli para cezası; çek bedelinin karşılıksız kalan miktarı, (…) az olamaz.”
Fıkradaki boşluk, Anayasa Mahkemesinin 26.07.2017 tarihli kararıyla iptal edilen ibareye (faiz ile takip ve yargılama giderlerinin alt sınıra eklenmesi) karşılık gelir; bugün adli para cezasının alt sınırı, çek bedelinin karşılıksız kalan miktarıdır. Aynı fıkra mahkemenin ayrıca çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağına hükmedeceğini, yargılama sırasında da koruma tedbiri olarak bu yasağa resen karar verileceğini düzenler. Davalar icra ceza mahkemesinde görülür; çekin ibraz edildiği veya hesabın açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer ya da hesap sahibinin veya şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
Karşılıksız çekin sonuçları
| Sonuç | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Adli para cezası | Her çek için bin beş yüz güne kadar; alt sınır karşılıksız kalan miktar | m.5/1 |
| Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı | Hükümle birlikte; yargılama sırasında koruma tedbiri olarak da | m.5/1 |
| Ödenmeyen adli para cezası | Kamuya yararlı işte çalıştırma kararı verilmeksizin doğrudan hapse çevrilir | m.5/11 |
| Ön ödeme, uzlaşma, hükmün açıklanmasının geri bırakılması | Uygulanmaz | m.5/10 |
| Yasaklının yönetim organı görevi | Yasak süresince sermaye şirketlerinin yönetim organlarında görev alamaz; mevcut üyelik süre sonuna kadar devam eder | m.5/2 |
| Yasak sonrası çek listesi | Yasak kararının tebliğinden itibaren on gün içinde düzenlenmiş ve henüz tahsil edilmemiş çeklerin listesi bankaya verilir | m.5/7 |
| Yasağa rağmen çek düzenlemek | Bir yıldan üç yıla kadar hapis | m.7/6 |
Suç şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi kısadır. 5941 sayılı Kanun m.5/1, bu suçtan açılan davalarda İcra ve İflas Kanununun 347 nci maddesinin de uygulanacağını düzenler. İİK m.347’ye göre şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer; Yargıtay uygulaması da bu yöndedir. Hamil bakımından süre kural olarak karşılıksızdır işleminin öğrenildiği günden başlar. Keşideci açısından bunun anlamı şudur: hamille yapılacak görüşmeler bu üç aylık süre içinde yürür.
Şirket Çeki: Kim Sorumlu?
Şirket parası fonda kaldığında en çok sorulan soru, şirket çekinden kimin cezai sorumluluk taşıyacağıdır. 5941 sayılı Kanun m.5/2 bu soruyu açıkça cevaplar: çek karşılığını ilgili banka hesabında bulundurmakla yükümlü olan kişi çek hesabı sahibidir; çek hesabı sahibi tüzel kişi ise, bu tüzel kişinin mali işlerini yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesi, böyle bir belirleme yapılmamışsa yönetim organını oluşturan gerçek kişi veya kişiler çek karşılığını bulundurmakla yükümlüdür. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağı ise çek hesabı sahibi gerçek veya tüzel kişi, tüzel kişi adına çek keşide edenler ve sermaye şirketi çeklerinde ayrıca yönetim organı ile ticaret siciline tescil edilen şirket yetkilileri hakkında uygulanır (m.5/1).
Bunun iki pratik sonucu vardır. Birincisi, şirkette mali işlerden sorumlu yönetim kurulu üyesi veya müdür belirlenmemişse, risk bütün yönetim organına yayılır; fon kilidi döneminde bu görev dağılımının yazılı olarak yapılmış olması önemlidir. İkincisi, gerçek kişi çek hesabı sahibi kendi adına çek düzenlemek üzere başkasını temsilci veya vekil olarak tayin edemez; gerçek kişi adına temsilci veya vekil olarak çek düzenlenirse hukuki ve cezai sorumluluk çek hesabı sahibine aittir (m.5/3). Fonda kalan şirket nakdinin yöneticilere yarattığı diğer sorumluluklar şirket rehberimizde anlatıldı.
Fon Kilidi Bir Savunma mı?
Dürüst cevap: güvenilecek bir savunma değildir. 5941 sayılı Kanun, çekin karşılıksız kalmasına yol açan likidite sıkıntısını, bir fonun Kurul kararıyla işleme kapatılmasını veya benzeri bir dış olayı cezayı ortadan kaldıran bir sebep olarak düzenlememiştir. Kanun koyucu bu tür durumlar için başka bir yol öngörmüştür: ödeme veya şikâyetten vazgeçme (m.6). Para borçlarında mücbir sebep ve ifa imkânsızlığı savunmasının neden işlemediği şirket rehberimizde ayrıca anlatıldı.
Bu, fon kilidinin hiçbir işe yaramadığı anlamına gelmez. Fonun durumu, hamili ikna etmede güçlü bir belgedir: SPK kararı, fonun tasfiye listesinde yer alması ve ödeme takvimi, “ödemeyeceğim” değil “şu tarihten sonra ödeyebilirim” demenin dayanağıdır. SPK, tasfiye süresini 20.09.2026 tarih ve 59/1710 sayılı kararıyla azami altı aya çıkarmıştır; ödemeler bu süre içinde, portföyün nakde çevrilme hızına göre kısım kısım yapılabilir. Fonunuzun listede olup olmadığını tasfiye edilen fonlar listemizden kontrol edebilirsiniz. Fonunuz tasfiye listesinde değil de yalnızca işleme kapatılmışsa, işleme kapatma kararının kaldırılmasına ilişkin yollar fonlar ödeme yapmak istiyor, SPK izin vermiyor yazımızda anlatıldı.
Çıkış Kapısı: m.6 — Faiziyle Ödeme ve Şikâyetten Vazgeçme
Kanunun etkin pişmanlık hükmü m.6/1’dir:
“Karşılıksız kalan çek bedelinin, çekin üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanuna göre ticarî işlerde temerrüt faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte tamamen ödeyen kişi hakkında, a) Yargılama aşamasında mahkeme tarafından davanın düşmesine, b) Mahkûmiyet hükmünün kesinleşmesinden sonra mahkeme tarafından hükmün bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasına, karar verilir.”
Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre şikâyetten vazgeçme hâlinde de birinci fıkra hükmü uygulanır; yani hamilin şikâyetinden vazgeçmesi, ödemeyle aynı sonucu doğurur. Çek düzenleme ve çek hesabı açma yasağının kaldırıldığı da MERSİS ve Risk Merkezine bildirilir. Hükmün düştüğü veya ortadan kalktığı bu durumlar dışında yasağın kaldırılması, cezanın infazından itibaren üç yıl ve her hâlde yasağın konulmasından itibaren on yıl geçmesine bağlıdır (m.6/3).
Bu hükümden iki strateji çıkar. Birincisi, ödeme erken yapıldıkça faiz yükü azalır; faiz kanuni ibraz tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi oranında işler. İkincisi, tam ödeme yapılamıyorsa hamille yapılacak yazılı anlaşma, şikâyetten vazgeçmeyi ödeme planına bağlamalıdır: hamil, protokoldeki taksitler ödendikçe veya ilk taksitle birlikte şikâyetinden vazgeçeceğini taahhüt eder. Uzlaşma bu suçta uygulanmadığından (m.5/10), savcılık veya mahkeme eliyle bir uzlaşma süreci beklenmemeli; anlaşma taraflar arasında kurulmalıdır.
Bankanın Ödediği 16.350 TL ve Kısmi Karşılık
5941 sayılı Kanun m.3/3, muhatap bankanın, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için belirli bir tutarı ödemesini zorunlu kılar. Bu tutar her yıl Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca belirlenir. 29.01.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/4 sayılı Tebliğ ile 30.01.2026’dan itibaren bu tutar 16.350 TL’ye çıkarılmıştır; 2010/2 sayılı Tebliğden önce basılan eski çek defterleri için tutar 14.200 TL’dir. Karşılık hiç yoksa ve çek bedeli bu tutardan fazlaysa banka bu tutarı öder; çek bedeli daha düşükse çek bedelini öder. Karşılık kısmen varsa banka, kısmi karşılığa ek olarak bu tutarı (küçük çeklerde kısmi karşılığı bu tutara tamamlayacak miktarı) çek bedelini aşmamak üzere öder.
Keşideci açısından kritik nokta şudur: bankanın ödediği bu tutar bir bağış değildir. Kanun, bu hususu hesap sahibi ile banka arasında çek defterinin teslimi sırasında yapılmış dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmünde sayar (m.3/3). Banka ödediği tutarı sizden ister. Karşılıksızdır işlemi ise bankanın ödediği tutar dışında, çek bedelinin karşılanamayan kısmıyla sınırlı olarak yapılır (m.3/2); adli para cezasının alt sınırı da bu karşılıksız kalan miktardır.
Hesaptaki karşılığa göre ne olur?
| Hesaptaki durum | Bankada ne olur? | Keşideci için sonuç |
|---|---|---|
| Karşılık tam | Çek ödenir | Sorun yok |
| Karşılık kısmen var (gişeden ibraz) | Kısmi karşılık ve bankanın yasal tutarı ödenir; kalan kısım için karşılıksızdır işlemi yapılır. Hamil kısmi ödemeyi kabul etmezse karşılıksızdır işlemi bütün bedel için yapılır | Karşılıksız kalan kısım için m.5 riski; bankaya yasal tutar borcu (m.3/2, m.3/5) |
| Karşılık kısmen var (takas odasından ibraz) | Kısmi ödeme yapılmaz; hesaptaki kısmi karşılık hamil lehine on beş gün süreyle bloke edilir; banka yasal tutarı öder | Bloke süresince hamille anlaşma zemini (m.8/4) |
| Karşılık hiç yok | Banka yalnızca yasal tutarı öder (çek bedeli daha düşükse çek bedelini); kalan için karşılıksızdır işlemi | Karşılıksız kalan tutar için m.5 riski; bankaya yasal tutar borcu |
Hesaba koyabileceğiniz her lira, karşılıksız kalan tutarı ve dolayısıyla hem cezanın alt sınırını hem de m.6 kapsamında ödenecek bedeli azaltır. Tam karşılık bulunamasa bile vade tarihinden önce hesaba mümkün olan en yüksek kısmi karşılığın konulması, hamille görüşmede de elinizi güçlendirir.
Çek listeniz ve fon ödeme takviminiz hazır mı?
Hangi çekin önce ödeneceği, hangisi için protokol yapılacağı ve kısmi karşılığın nasıl dağıtılacağı birlikte planlanmalı. Hukukçular Evi: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppVade Gelmeden: Hamille Protokol
Çek hukukunda en değerli zaman, çekin üzerindeki tarihten önceki günlerdir. Bu dönemde hamil henüz bir suç şikâyetinin tarafı değildir ve anlaşma, ödeme gücünüze uygun biçimde kurulabilir. İlk iş, çekin şu an kimde olduğunu öğrenmektir; çek ciro edilmişse muhatabınız lehtar değil son hamildir. Görüşme yazılı bir teklifle başlamalı ve fonun durumunu gösteren belgelerle desteklenmelidir.
Hamille protokolün unsurları
| Unsur | Nasıl düzenlenir? | Neden önemli? |
|---|---|---|
| Eski çekin akıbeti | Eski çek fiziken iade alınır veya imha tutanağı düzenlenir | İade alınmayan çek, protokole rağmen süresinde ibraz edilebilir |
| Yeni ödeme aracı | Yeni tarihli çek, bono veya taksitli ödeme planı | Yeni çek yeni bir ceza riski demektir; tarih gerçekçi seçilmelidir |
| Peşinat veya kısmi ödeme | Mümkünse ilk taksit protokolle birlikte ödenir | Hamilin güvenini kurar |
| Fon ödemesinin kullanımı | Tasfiye ödemesi geldikçe belirli oranın alacaklıya aktarılacağı taahhüdü; istenirse alacağın yazılı devri | Ödemenin kaynağını görünür kılar |
| Faiz | Gecikme dönemi için oran ve başlangıç tarihi | Sonradan uyuşmazlığı önler |
| Şikâyet ve takip | Protokole uyulduğu sürece ibraz, şikâyet ve icra takibi yapılmayacağı; çek ibraz edilmişse şikâyetten vazgeçileceği | m.6/2 ile düşmenin zemini |
| Temerrüt hâli | Taksit ödenmezse kalan borcun muaccel olacağı | Hamilin güvencesi, sizin için net sınır |
Tasfiye ödemesinden alacaklıya pay aktarılması taahhüdü, isterseniz alacağın devri şeklinde de kurulabilir; alacağın devri yazılı şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz (TBK m.184). Devrin şartları ve sonuçları alacağın devri yazımızda anlatıldı. Şirket borçları için daha kapsamlı bir ödeme ertelemesi protokolü örneği şirket rehberimizde yer alıyor.
Çek İbraz Edildiyse: İlk Günler
Çek ibraz edilip karşılıksızdır işlemi yapıldıysa iki ayrı süreç başlar. Ceza tarafında hamil şikâyette bulunabilir; dava icra ceza mahkemesinde görülür ve yargılama sırasında çek yasağına koruma tedbiri olarak karar verilir. Hukuk tarafında ise hamil, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatabilir. Bu takipte ödeme emrine karşı süreler kısadır ve kaçırılması telafisi güç sonuçlar doğurur; usul kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu sayfamızda anlatıldı.
Bu aşamada izlenecek sıra şudur: önce karşılıksız kalan tutarı ve kanuni ibraz tarihinden itibaren işleyecek faizi hesaplayın; ardından hamile, tam ödeme veya şikâyetten vazgeçmeye bağlanmış bir ödeme planı teklif edin; bu arada gelen tebligatları (ödeme emri, iddianame, duruşma davetiyesi) kaçırmamak için adres bilgilerinizi güncel tutun. Çek yasağı tebliğ edilirse elinizdeki bütün çek yapraklarını bankaya iade etmeniz ve on gün içinde henüz tahsil edilmemiş çeklerin listesini vermeniz gerekir (m.5/6-7). Hesaplarınıza haciz geldiğinde haczedilemeyen kısımlar ve fon payına haciz ihtimali fonumdaki paraya haciz gelir mi yazımızda ele alındı.
Hamil Tarafındaysanız: Alacaklının Hakları
Fon krizinde birçok işletme hem borçlu hem alacaklıdır: kendi nakdi fonda kalırken, müşterisinden aldığı çek de aynı sebeple karşılıksız çıkabilir. Hamil olarak haklarınızı bilmek, hem tahsilatı hızlandırır hem de karşı tarafla yapılacak protokolde pazarlık gücünüzü belirler. Bu hakların tamamı 5941 sayılı Kanunun güncel metninde yer alır.
Çek hamilinin 5941 sayılı Kanundan doğan hakları
| Hak | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Bankanın yasal tutarını almak | Süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için 2026’da 16.350 TL’ye kadar (eski defterlerde 14.200 TL) ödeme | m.3/3 |
| Karşılıksızdır işleminin çek üzerine yazılması | Talep hâlinde ibraz tarihi, hesap durumu, bankanın ödediği miktar ve karşılıksız kalan tutar yazılır; hamil imzalamaktan kaçınırsa işlem yapılmaz | m.3/4 |
| Kısmi ödemeyi kabul veya ret | Kısmi ödeme kabul edilirse çekin onaylı fotokopisi ücretsiz verilir ve bu fotokopiyle takip yapılabilir; kabul edilmezse karşılıksızdır işlemi yapılıp çek iade edilir | m.3/5, m.3/6 |
| Keşidecinin adreslerini öğrenmek | Karşılık bulunmazsa düzenleyenin bankaca bilinen adresleri, talep hâlinde hamile verilir | m.2/2 |
| Banka gecikmesinde gecikme cezası | Bankanın ödemeyi geciktirdiği her gün için binde üç | m.3/7 |
| Şikâyet ve yetkili mahkeme | Şikâyet üzerine icra ceza mahkemesinde dava; şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkili | m.5/1 |
Hamil için iki pratik not önemlidir. Birincisi, bankanın yasal tutarı ödemesi karşılıksızdır işlemiyle birlikte ele alınır; ibraz sırasında bu tutarın ödenmesini açıkça talep etmek ve karşılıksızdır işlemini imzalamak gerekir. İkincisi, keşideci de bir fon mağduruysa ve belgeli bir ödeme planı öneriyorsa, şikâyet ve icra takibini hemen başlatmak her zaman en hızlı tahsil yolu değildir; şikâyetten vazgeçmeyi ödemeye bağlayan yazılı bir protokol, uzun bir yargılamadan daha erken sonuç verebilir. Takip yolunu seçtiğinizde kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunun kuralları kambiyo takibi sayfamızda, ciro zincirindeki diğer borçlulara başvuru ise çek hukuku rehberimizde anlatıldı.
Fon Parası Gelince: Öncelik Sırası
Tasfiye ödemeleri tek seferde değil, portföyün nakde çevrilme hızına göre kısım kısım gelebilir. Her ödeme geldiğinde neyi önce kapatacağınız önceden belirlenmelidir. Ceza sonucu doğuran borçlar (çek) ve temel ihtiyaçlar, faiz ve cezai şart doğuran diğer borçların önüne alınmalıdır; çünkü çekte ödeme yalnızca bir borcu kapatmaz, ceza davasını da düşürür. Kalan borçlar arasında sıralama şirket rehberimizdeki öncelik bölümünde anlatıldı. Tasfiye ödemesinin ne zaman ve hangi hesaba geleceği için ödeme takvimi yazımıza bakılmalıdır. Bir önemli uyarı: tasfiye ödemesi, başka borcunuz bulunan bir bankadaki hesaba gelecekse bankanın bu tutarı alacağına mahsup etmeye çalışabileceğini hesaba katın; takasın şartları ve itiraz yolları banka mahsup yazımızda anlatıldı.
Ara Finansman Seçenekleri
Fon ödemesi gelene kadar çek karşılığını sağlamak için başvurulabilecek yollar sınırlıdır ve her biri maliyet taşır. Banka kredisi veya mevcut kredinin yapılandırılması ilk seçenektir; kredi çekip fona yatırmış olanların bankayla müzakeresi kredi çekip fona yatırdım yazımızda anlatıldı. Fon katılma paylarını teminat göstermek, işleme kapatılmış fonlarda bankaların kabulüne bağlıdır ve teminat değeri belirsizdir (katılma payı rehinli kredi yazımız). Birden fazla alacaklıya karşı ödeme güçlüğü kalıcı hâle gelen işletmeler için konkordato değerlendirilebilir; ancak bu, kapsamı ve sonuçları ayrıca incelenmesi gereken ağır bir süreçtir (Konkordato Hukuku Rehberi). Hiçbir durumda bir çeki karşılamak için yeni çek yazmak, finansman yöntemi olarak görülmemelidir.
Tek Bakışta Süreler ve Tutarlar
Çek sahibi için süreler ve tutarlar
| Konu | Süre veya tutar | Dayanak |
|---|---|---|
| İbraz süresi (aynı yer / başka yer) | On gün / bir ay (farklı kıtalarda üç ay) | TTK m.796 |
| İleri tarihli çekin tarihinden önce ibrazı | 31.12.2028’e kadar geçersiz | 5941 geçici m.3/5 (7566 sayılı Kanunla uzatıldı) |
| Bankanın çek yaprağı başına ödeme yükümlülüğü (2026) | 16.350 TL (eski defterlerde 14.200 TL) | 5941 m.3/3; TCMB 2026/4 sayılı Tebliğ |
| Takas odasından ibrazda kısmi karşılık blokesi | On beş gün | 5941 m.8/4 |
| Adli para cezası | Her çek için bin beş yüz güne kadar; alt sınır karşılıksız kalan miktar | 5941 m.5/1 |
| Şikâyet süresi | Fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay, her hâlde fiilden itibaren bir yıl | 5941 m.5/1 atfıyla İİK m.347 |
| Yasak sonrası çek listesinin bankaya verilmesi | Tebliğden itibaren on gün | 5941 m.5/7 |
| Yasağın kaldırılmasını isteme (ödeme dışında) | İnfazdan itibaren üç yıl ve her hâlde yasaktan itibaren on yıl | 5941 m.6/3 |
Yapılmaması Gerekenler
Birincisi, bir çeki karşılamak için yeni çekler yazarak zincir kurmaktır; her yeni çek, fon ödemesi gecikirse yeni bir ceza riski demektir. İkincisi, çek hesabını kapatarak riskten kurtulmaya çalışmaktır; Kanuna göre hesap kapatıldıktan sonra süresinde ibraz edilen çekler de karşılıksızdır işlemine tabi tutulur (m.2/10). Üçüncüsü, eski çeki geri almadan yeni ödeme planı imzalamaktır; çek hamilde kaldıkça süresinde ibraz edilebilir. Dördüncüsü, başkasının çek hesabından sizin borcunuz için çek düzenletmektir; gerçek kişi hesabından temsilci veya vekil eliyle düzenlenen çekte sorumluluk hesap sahibine aittir (m.5/3) ve tacirin işiyle ilgili olarak tacir olmayan kişinin çek defterini kullanmak ayrıca suçtur (m.7/1). Beşincisi, çek yasağı tebliğ edildikten sonra çek düzenlemektir; bu, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir (m.7/6). Altıncısı, hamile “fon kilidi mücbir sebeptir, ödemeyeceğim” demektir; bu yaklaşım hem hukuken zayıftır hem de anlaşma zeminini yok eder.
Hamile Erteleme Teklifi Yazısı
Aşağıdaki iskelet, çekin tarihinden önce hamile gönderilecek bir teklif yazısıdır. Teklif, kabul edilirse imzalanacak bir protokolün taslağı niteliğindedir; yazılı kabul olmadan çekin ibraz edilmeyeceği varsayılmamalıdır.
Kamu borcunuz da varsa: Vergi ve SGK borcu tecil yoluyla 72 aya kadar zamana yayılabildiğinden, nakdin öncelikle çek gibi ertelenemeyen borçlara ayrılması mümkündür. Tecil başvurusu vergi ve SGK borcu rehberimizde anlatıldı.
Çek değil senet mi verdiniz? Senedin ödenmemesinin sonuçları, ödeme emrinde 5 günlük süre ve tüketici senetlerindeki geçersizlik kuralı senet yazımızda anlatıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Param fonda kilitli, çekim karşılıksız çıkarsa hapis yatar mıyım?
Karşılıksız çek için doğrudan hapis değil, her çek için bin beş yüz güne kadar adli para cezası ve çek yasağı öngörülür (5941 m.5/1). Ancak adli para cezası ödenmezse doğrudan hapse çevrilir (m.5/11). Karşılıksız kalan bedelin faiziyle tamamen ödenmesi veya şikâyetten vazgeçilmesi davayı düşürür (m.6).
Fonun kapatılması benim suçum değil; bu bir savunma olur mu?
Kanunda fon kilidi veya benzeri likidite sıkıntısı cezayı kaldıran bir sebep olarak düzenlenmemiştir. Bu savunmaya güvenmek risklidir. Kanunun gösterdiği yol, m.6’daki ödeme veya hamilin şikâyetten vazgeçmesidir.
Hamil çeki tarihinden önce bankaya götürebilir mi?
Hayır. 5941 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca 31.12.2028 tarihine kadar, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce çekin ödenmek için bankaya ibrazı geçersizdir.
Banka 16.350 TL öderse borcum azalır mı?
Hamile karşı karşılıksız kalan tutar azalır; ancak bankanın ödediği tutar sizin bankaya borcunuz olur. Kanun bunu dönülemeyecek bir gayri nakdî kredi sözleşmesi hükmünde sayar (m.3/3).
Şirket çeki karşılıksız çıkarsa kim sorumlu olur?
Karşılığı bulundurmakla yükümlü olan, şirketin mali işlerini yürütmekle görevlendirilen yönetim organı üyesidir; böyle bir görevlendirme yoksa yönetim organını oluşturan kişilerdir (m.5/2). Çek yasağı ayrıca şirket adına çek keşide edenler ile yönetim organı ve tescilli yetkililer hakkında uygulanır.
Hesaba kısmi para koyarsam ne olur?
Gişeden ibrazda kısmi karşılık ve bankanın yasal tutarı ödenir, kalan için karşılıksızdır işlemi yapılır. Takas odasından ibrazda kısmi ödeme yapılmaz, kısmi karşılık hamil lehine on beş gün bloke edilir (m.8/4). Kısmi karşılık, karşılıksız kalan tutarı ve riski azaltır.
Karşılıksız çek için şikâyet süresi ne kadar?
5941 sayılı Kanun m.5/1’in atfıyla İİK m.347 uygulanır: şikâyet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer.
Hamille anlaşırsam dava düşer mi?
Hamil şikâyetinden vazgeçerse m.6/2 uyarınca ödemeyle aynı sonuç doğar: yargılamada dava düşer, hüküm kesinleşmişse bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırılır. Bu suçta uzlaşma uygulanmadığından anlaşma taraflar arasında yazılı olarak kurulmalıdır.
Çek hesabımı kapatırsam kurtulur muyum?
Hayır. Hesap kapatıldıktan sonra üzerindeki tarihe göre süresinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır işlemine tabi tutulur (m.2/10).
Bu yazının kaynakları. 5941 sayılı Çek Kanunu’nun mevzuat.gov.tr’deki güncel metni (m.2, 3, 5, 6, 7, 8 ve geçici m.3; 6273, 6728 ve 7566 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikler ve Anayasa Mahkemesinin 26.07.2017 tarihli, E.2016/191, K.2017/131 sayılı kararı dahil); TCMB’nin 29.01.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/4 sayılı Tebliği; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.796; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.347; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.184; SPK’nın 17.09.2026 ve 20.09.2026 tarihli kararları.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi (Hub)Fon krizinin tüm başlıkları ve durumunuza göre başlangıç noktası
- 🧾 Çek Hukuku ve Karşılıksız ÇekÇek hukukunun genel çerçevesi
- Şirketimin Parası Fonda Kilitli: Tedarikçi, Müşteri ve Kiraya Verene Karşı Ne Yapmalı?
- Fon Param Ne Zaman Hesabıma Yatar?
- Kredi Çekip Fona Yatırdım, Taksitleri Ödeyemiyorum
- Fon Katılma Payı Rehinli Kredi
- Fon Kilidi Nedeniyle Maaş Ödeyemeyen İşveren
- Fonumdaki Paraya Haciz Gelir mi?
- Çek Hukuku: Karşılıksız Çek, Çekten Cayma ve Yaptırımlar
- Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu
Çekleriniz için ödeme ve protokol planı
Çek listeniz, fonunuzun kodu ve ödeme takviminiz üzerinden hangi çekin nasıl yönetileceğini birlikte belirleyelim: 0554 648 37 15.
📞 0554 648 37 15 💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Çekte zaman, vade tarihinden önce kazanılır. Belgelerinizi birlikte inceleyelim.
İletişime GeçinBu içerik ticaret, icra ve ceza hukuku kümesindedir.
Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi · Çek Hukuku · İcra ve İflas Hukuku · Tüm hukuk dalları
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Fon Yöneticileri Tutuklandı: Fon Mağduru İçin Ne Değişir? 2026 — Tutuklama Paramı Etkiler mi, Tasfiye Durur mu, Şüphelilerin Malvarlığındaki Tedbirler (CMK m.128, TCK m.55), Soruşturmada Mağdurun Hakları (CMK m.234, 237) ve Bugün Yapılacaklar
- ▸ MASAK Limitleri Değişti mi? 2026 — 23 Eylül Tebliğleri (Sıra No: 33 ve 34): Ön Ödemeli Kart ve Elektronik Parada 5.500 TL, Mobil Ödemede 2.500 ve 6.500 TL, Hayat Sigortasında 20.000 ve 50.000 TL; EFT ve Havalede Değişen Bir Şey Yok, BM Yaptırım Listelerinde Yeni Usul
- ▸ Fon Mağduru Savcılığa Şikâyet Dilekçesi Örneği 2026: Fon Yöneticilerine Karşı Şikâyet — Hangi Suç (TCK m.155/2, m.158/1-h, m.282; SPKn m.110), SPK Başvuru Şartı (SPKn m.115), Soyut Şikâyet Tuzağı (CMK m.158/6), Suçtan Zarar Gören Sıfatı (SPKn m.52), İki Kanallı Başvuru, SPK İhbar Paragrafı, Ekler ve Süreler
- ▸ Katılımevim (KTLEV) Hissesinde Zarar Ettim 2026: Piyasa Dolandırıcılığı Mağduru Pay Sahibinin Hakları — SPKn m.107 ve m.115, Savcılığa Şikâyet ve Katılma (CMK m.173, 234, 237), Haksız Fiil Tazminatı (TBK m.49, 50, 61, 72), El Konulan Malvarlığından İade (TCK m.55), İhtiyati Haciz (İİK m.257) ve Fon Yatırımcısından Farkı
Bu konuda hukuki destek almak için