Yürürlük durumu — 7 Kasım 2026: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının “Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”i 07.11.2026 tarihli ve 33423 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi (m.3). Değişiklik Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listelerini değiştiriyor; ayrı bir geçiş hükmü içermiyor.
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği’nin proje listelerinde dört değişiklik yapıldı. 7 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle toplam ısıl gücü 300 MWt ve üzeri olan, gaz, buhar ve sıcak su elde etmek amacıyla kurulan endüstriyel tesisler ile akarsu havzaları arasında su aktarma projeleri açıkça Ek-1 listesine alındı. Ek-1’deki projeler için ÇED raporu hazırlanması zorunludur; bu projeler artık proje tanıtım dosyası üzerinden yapılan ön inceleme ile değil, halkın katılımı toplantısı ve komisyon incelemesini içeren tam ÇED süreciyle değerlendirilecek.
Ek-2 listesinde ise 20 MWt ve üzeri termik güç santralleri ile gaz, buhar ve sıcak su üreten endüstriyel tesisler yeniden tanımlandı; eski metindeki “20 MWt-300 MWt arası” üst sınırı kaldırıldı. Akarsu yataklarına ilişkin 44. madde yalnızca 5 km ve üzeri akarsu düzenleme projelerini kapsayacak şekilde sadeleştirildi.
Bu haberde değişikliğin künyesini, eski ve yeni metni madde madde, değişiklikten etkilenen yatırımcıları ve kamu kurumlarını, yürürlük ve geçiş sorununu, dava sürelerini bulabilirsiniz. Ayrıntılı hukuki değerlendirme: Projem ÇED Raporuna mı, Proje Tanıtım Dosyasına mı Tabi? 7 Kasım 2026 Değişikliği yazımızda.
Düzenlemenin Künyesi
ÇED Yönetmeliği değişikliği — künye
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Düzenleme | Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik |
| Yayımlayan | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı |
| Resmî Gazete | 07.11.2026 tarihli ve 33423 sayılı |
| Değiştirilen yönetmelik | 29.07.2022 tarihli ve 31907 sayılı RG’de yayımlanan ÇED Yönetmeliği (daha önce 26.06.2025/32938 ve 05.03.2026/33187 sayılı RG’lerde değiştirildi) |
| Değişen hükümler | Ek-1 m.2 (değiştirildi), Ek-1 m.55 (eklendi), Ek-2 m.40 ve m.44 (değiştirildi) |
| Kanuni dayanak | 2872 sayılı Çevre Kanunu m.10 (Yönetmelik m.3) |
| Yürürlük | Yayımı tarihinde: 07.11.2026 (m.3) |
| Geçiş hükmü | Değişiklik yönetmeliğinde yok |
Ne Değişti? Eski ve Yeni Metin
Ek-1 ve Ek-2’de değişen maddeler
| Madde | 07.11.2026 öncesi metin | 07.11.2026 sonrası metin |
|---|---|---|
| Ek-1 m.2 | “Termik güç santralleri; a) Toplam ısıl gücü 300 MWt ve daha fazla olan termik güç santralleri ile diğer yakma sistemleri, b) Nükleer güç santralleri veya diğer nükleer tesislerin kurulması veya sökümü …” | “Termik ve nükleer güç santralleri ile diğer yakma tesisleri; a) Toplam ısıl gücü 300 MWt ve üzeri olan termik güç santralleri, b) Toplam ısıl gücü 300 MWt ve üzeri olan, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi amacıyla kurulan endüstriyel tesisler, c) Nükleer güç santralleri veya diğer nükleer tesislerin kurulması veya sökümü …” |
| Ek-1 m.55 | Yok (havzalar arası su aktarma Ek-2 m.44/a’daydı) | “Akarsu havzaları arasında su aktarma projeleri (boru ile gerçekleştirilen içme suyu taşımaları hariç)” |
| Ek-2 m.40 | “Elektrik, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi için kurulan endüstriyel tesisler (Toplam ısıl gücü 20 MWt-300 MWt arası olanlar)” | “Termik güç santralleri ile diğer yakma tesisleri; a) Toplam ısıl gücü 20 MWt ve üzeri olan termik güç santralleri, b) Toplam ısıl gücü 20 MWt ve üzeri olan, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi amacıyla kurulan endüstriyel tesisler” |
| Ek-2 m.44 | “Akarsu yatakları ile ilgili projeler; a) Akarsu havzaları arasında su aktarma projeleri (Boru ile içme suyu taşımaları dışında kalan), b) Sürekli akış gösteren akarsuların yataklarında 5 km ve üzerinde düzenleme yapılan projeler” | “Sürekli akış gösteren akarsuların yataklarında 5 km ve üzerinde düzenleme yapılan projeler” |
Değişikliğin Anlamı: Ek-1 ile Ek-2 Arasındaki Fark
ÇED Yönetmeliği’nde Ek-1 listesindeki projeler için ÇED raporu hazırlanması zorunludur (m.7/1-a). Bu süreç ÇED başvuru dosyasının sunulması, halkın bilgilendirilmesi ve sürece katılımı toplantısı, komisyon tarafından özel formatın belirlenmesi, ÇED raporunun komisyonca incelenmesi, raporun 10 takvim günü askıda görüşe açılması ve “ÇED Olumlu” ya da “ÇED Olumsuz” kararıyla sonuçlanır (m.8-14). Ek-2 listesindeki projeler ise proje tanıtım dosyasıyla ön incelemeye tabidir; Bakanlık “ÇED Olumlu” veya “ÇED Raporu Hazırlanmalıdır” kararı verir (m.15-17).
Değişiklik iki proje türünü ön inceleme aşamasından çıkarıp doğrudan tam ÇED sürecine alıyor. Havzalar arası su aktarma projeleri eski metinde Ek-2’nin 44/a bendindeydi; yani ön incelemeden geçip “ÇED gerekli değildir” ya da 05.03.2026 sonrası “ÇED Olumlu” kararıyla ilerleyebiliyordu. Artık bu projeler için ÇED raporu zorunlu. Endüstriyel buhar ve sıcak su tesislerinde ise eski Ek-1 metni “diğer yakma sistemleri” ifadesini kullanıyordu; yeni metin 300 MWt ve üzeri endüstriyel tesisleri adıyla sayarak tereddüdü gideriyor.
Kapasiteye göre hangi liste? (yeni metne göre)
| Tesis | 20 MWt altı | 20 MWt – 300 MWt altı | 300 MWt ve üzeri |
|---|---|---|---|
| Termik güç santrali | Listelerde yok | Ek-2 m.40/a: proje tanıtım dosyası | Ek-1 m.2/a: ÇED raporu |
| Gaz, buhar, sıcak su üreten endüstriyel tesis | Listelerde yok | Ek-2 m.40/b: proje tanıtım dosyası | Ek-1 m.2/b: ÇED raporu |
| Havzalar arası su aktarma (boru ile içme suyu hariç) | — | — | Eşik yok: Ek-1 m.55, ÇED raporu |
| Akarsu yatağında düzenleme | 5 km altı listede yok | — | 5 km ve üzeri: Ek-2 m.44, proje tanıtım dosyası |
Kimleri Etkiliyor?
Enerji ve sanayi yatırımcıları: Buhar kazanı, sıcak su veya proses gazı üreten büyük ölçekli endüstriyel tesis planlayan şirketler, toplam ısıl güç 300 MWt’yi buluyorsa doğrudan ÇED raporu hazırlamak zorunda. 20 MWt ve üzeri tesisler proje tanıtım dosyası hazırlamaya devam ediyor. Kapasite artışlarında mevcut kapasite ile artışın toplamı esas alınır (Yönetmelik m.7/1-c, 15/1-b, 20).
Su aktarma projelerini yürüten kurumlar: Bir akarsu havzasından diğerine su aktaran projeler, boru ile yapılan içme suyu taşımaları hariç, eşik aranmaksızın Ek-1 kapsamına girdi. Bu projeler çoğunlukla kamu kurumları tarafından yürütülür; Yönetmelik kamu ve özel ayrımı yapmaz.
Proje bölgesinde yaşayanlar ve çevre dernekleri: Tam ÇED süreci halkın katılımı toplantısını ve ÇED raporunun askıya çıkarılmasını içerdiğinden, bu projelerde görüş bildirme imkânı genişliyor. ÇED kararlarına karşı dava açma süresi ise 30 gündür (İYUK m.20/A).
Yürürlük, Geçiş ve Dava Süreleri
Değişiklik 07.11.2026’da yürürlüğe girdi ve ayrı bir geçiş hükmü içermiyor. Yönetmeliğin geçici 1. maddesi, 2022’de yürürlüğe giren ana metin için öngörülmüş bir geçiş kuralıdır. Bu nedenle 07.11.2026’dan önce proje tanıtım dosyası sunulmuş ancak henüz karar verilmemiş havzalar arası su aktarma veya 300 MWt üzeri endüstriyel tesis projelerinin hangi metne göre değerlendirileceği tartışmaya açık. Bu durumdaki proje sahiplerinin Bakanlıktan yazılı görüş alması yararlı olur.
Süreler
| İşlem | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Değişiklik yönetmeliğine karşı iptal davası (Danıştay ilk derece) | 60 gün; ilanı izleyen günden. Temkinli son gün: 06.01.2027 | İYUK m.7/1, 7/4, 8; 2575 sayılı Kanun m.24/1-c |
| Uygulama işlemiyle birlikte düzenleyici işleme dava | Uygulama işleminin tebliğinden itibaren 60 gün | İYUK m.7/4 |
| “ÇED Olumlu / Olumsuz / Raporu Hazırlanmalıdır” kararlarına dava | 30 gün; ivedi yargılama | İYUK m.20/A-1-e, 20/A-2-a |
| ÇED Olumlu kararının geçerliliği | 5 yıl içinde yatırıma başlanmazsa geçersiz | Yönetmelik m.14/5, 17/2 |
| ÇED süreci tamamlanmadan inşaata başlama | Proje bedelinin %2’si idari para cezası; eski hâle getirme | 2872 sayılı Kanun m.20/e |
Ne yapmalı?
1. Planladığınız tesisin toplam ısıl gücünü ve amacını (elektrik, buhar, sıcak su, proses gazı) yeni Ek-1 m.2 ve Ek-2 m.40 ile karşılaştırın.
2. Proje tanıtım dosyası hazırlığı süren bir havzalar arası su aktarma projeniz varsa süreci ÇED raporuna göre yeniden planlayın.
3. 07.11.2026’dan önce başvurusu yapılmış projelerde hangi metnin uygulanacağını Bakanlıktan yazılı olarak teyit edin.
4. Kapasite artışlarında mevcut kapasite ile artışın toplamını hesaplayın; toplam 300 MWt’yi aşıyorsa Ek-1 süreci gündeme gelir.
5. ÇED kararlarına karşı dava süresinin 30 gün olduğunu unutmayın; karar askı ilanıyla da duyurulur.
Projeniz ÇED kapsamına mı girdi?
Projenizin Ek-1 veya Ek-2 kapsamında değerlendirilmesi, devam eden başvurularda geçiş sorunu ve ÇED kararlarına karşı 30 günlük dava süresi bakımından durumunuzu birlikte değerlendirelim.
📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsAppİmar ve çevre izinlerine ilişkin rehberlerimizi İmar Hukuku, enerji yatırımlarını Enerji Hukuku Rehberi, maden projelerinde ÇED’i Maden Hukuku Rehberi, Çevre Kanunu cezalarını Çevre Kanunu idari para cezaları yazımızda, dava süresi hesabını idari dava süresi hesaplama aracımızda, günün diğer gelişmelerini Hukuk Gündemi Son Durum sayfamızda bulabilirsiniz. Sorularınız için 0554 648 37 15 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
ÇED Yönetmeliği’nde 7 Kasım 2026’da ne değişti?
Ek-1’in 2. maddesi değiştirildi ve listeye havzalar arası su aktarma projelerini kapsayan 55. madde eklendi; Ek-2’nin 40. ve 44. maddeleri yeniden düzenlendi. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
300 MWt üzeri buhar kazanı tesisi için ÇED raporu gerekir mi?
Evet. Toplam ısıl gücü 300 MWt ve üzeri olan, gaz, buhar ve sıcak su elde edilmesi amacıyla kurulan endüstriyel tesisler Ek-1 m.2/b kapsamındadır ve ÇED raporu hazırlanması zorunludur.
20 MWt ile 300 MWt arasındaki tesisler ne olacak?
20 MWt ve üzeri termik santraller ile gaz, buhar ve sıcak su üreten endüstriyel tesisler Ek-2 m.40 kapsamındadır; proje tanıtım dosyası hazırlanır. 300 MWt ve üzeri olanlar Ek-1’e tabidir.
Havzalar arası su aktarma projeleri için ne değişti?
Bu projeler eskiden Ek-2’nin 44/a bendindeydi. Artık Ek-1 m.55 kapsamında; boru ile içme suyu taşımaları hariç, eşik aranmaksızın ÇED raporu hazırlanması gerekiyor.
Akarsu düzenleme projeleri hâlâ Ek-2’de mi?
Evet. Sürekli akış gösteren akarsuların yataklarında 5 km ve üzerinde düzenleme yapılan projeler Ek-2 m.44 kapsamında kalmaya devam ediyor.
Devam eden başvurularım etkilenir mi?
Değişiklik yönetmeliğinde geçiş hükmü yok. Bu nedenle 07.11.2026 öncesi yapılmış başvurularda hangi metnin uygulanacağı tartışmalıdır; Bakanlıktan yazılı görüş alınması önerilir.
Bu değişikliğe karşı dava açılabilir mi?
Bakanlıkların ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlerine karşı Danıştay’da ilk derece olarak dava açılır (2575 sayılı Kanun m.24/1-c). Süre ilanı izleyen günden itibaren 60 gündür; temkinli son gün 6 Ocak 2027’dir.
Kaynaklar: 07.11.2026 tarihli ve 33423 sayılı Resmî Gazete, “Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” m.1-4; 29.07.2022 tarihli ve 31907 sayılı RG, ÇED Yönetmeliği ve ekleri (m.7, 8-14, 15-17, 20; geçici m.1); 26.06.2025/32938 ve 05.03.2026/33187 sayılı RG’lerdeki değişiklikler; 2872 sayılı Çevre Kanunu m.10, 20/e; 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 20/A; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24.