Maden Hukuku Rehberi 2026 — Maden Sahası Bulma, Arama ve İşletme Ruhsatı, ÇED ve Arazi İzinleri, Devlet Hakkı, Ruhsat Devri ve Rödovans, Altın Madeni ve Altın Rafinerisi, Ruhsat İptali ve Davalar (3213 sayılı Maden Kanunu, 7554 sayılı Kanun)

Türkiye’de bir maden, bulunduğu arazinin sahibine değil Devlete aittir. Anayasa m.168 tabii servetleri ve kaynakları Devletin hüküm ve tasarrufu altına koyar; 3213 sayılı Maden Kanunu m.4 de madenlerin bulundukları arzın mülkiyetine tabi olmadığını söyler. Bu yüzden maden hukukunda her şey bir ruhsatla başlar: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden (MAPEG) alınan arama ruhsatı, rezerv ortaya konduktan sonra işletme ruhsatı ve ÇED, orman, mera gibi izinler tamamlandığında üretime başlama yetkisi veren işletme izni. Ruhsatın kime verileceği (m.6), nasıl devredileceği ve mirasçıya nasıl geçeceği (m.5), kurumların izin taleplerine ne kadar sürede cevap vereceği (m.7), hangi yükümlülüklerin ihlalinin iptale ve idari para cezasına yol açacağı (m.10, m.12, m.13) ve Devlet hakkının nasıl hesaplanacağı (m.14) Kanunun temel sorularıdır. Kanun, 24 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7554 sayılı Kanunla arama dönemleri, kurum izinleri, rehabilitasyon bedeli ve kritik madenler bakımından yeniden kapsamlı biçimde değiştirilmiştir. Bu rehber maden sahasının araştırılmasından ruhsat başvurusuna, izinlerden üretime, altın madeninden altın rafinerisine, ruhsat devrinden iptal davasına kadar bütün aşamaları dayandığı maddelerle tek sayfada toplar ve her başlık için ayrıntılı rehberlerimize bağlantı verir.

Madenin sahibi kim? Temel ilke ve kavramlar

Maden hukukunun ilk kuralı, yerin altı ile yerin üstünün ayrı hukuki rejimlere tabi olmasıdır. Anayasa m.168’e göre tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır; bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir ve Devlet bu hakkını belli bir süre için gerçek veya tüzel kişilere devredebilir. 3213 sayılı Maden Kanunu m.4 aynı ilkeyi maden hukukuna uygular: madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve bulundukları arzın mülkiyetine tabi değildir. Bir köylünün tarlasında altın damarı çıkması ya da bir şirketin satın aldığı arazide kömür bulunması, onlara o madeni çıkarma hakkı vermez. Hak, ancak Devletin verdiği ruhsatla doğar.

Ruhsatı veren idare, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüdür (MAPEG). Ruhsat, sahibine sahada belirli bir maden grubunu arama veya işletme hakkı verir; ancak tek başına sahada çalışma yetkisi sağlamaz. Bu yetki için ayrıca çevre, orman, mera, tarım gibi alanlarda başka kurumların izinleri gerekir. Ruhsat ile izin arasındaki bu ayrım, uygulamada en pahalı yanılgıların kaynağıdır ve Maden Ruhsatı Uyuşmazlıkları rehberimizde ayrıntılı biçimde ele alınmıştır.

Aynı ilke maden dışındaki yer altı kaynakları için de geçerlidir, ancak bunlar ayrı kanunlara tabidir. Jeotermal kaynaklar ve doğal mineralli sular 5686 sayılı Kanunla, petrol ve doğal gaz 6491 sayılı Türk Petrol Kanunuyla düzenlenir. Tarihi eser ve define aramak ise maden hukukunun değil 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun konusudur; “altın arama” denildiğinde bu iki rejimin karıştırılması, iyi niyetli kişileri ceza soruşturmasıyla karşı karşıya bırakabilir. Define aramak için Kanunun m.50’de öngördüğü izin gerekir; izinsiz kazı ve izinsiz define arama m.74’te ayrı suçlar olarak düzenlenmiştir. Ayrıntılar için Tarihi Eser Kaçakçılığı ve Kaçak Kazı rehberimize bakılabilir.

Maden grupları: Hangi maden hangi kurala tabi?

Maden Kanunu m.2, madenleri gruplara ayırarak ruhsatlandırır ve bu sınıflandırma neredeyse bütün kuralların anahtarıdır. Arama dönemlerinin uzunluğu, ruhsat alanının büyüklüğü, ruhsat bedeli, Devlet hakkı oranı, ihale usulü ve izin rejimi madenin hangi grupta olduğuna göre değişir. Bu nedenle bir saha için başvurmadan önce aranacak madenin grubunu doğru tespit etmek gerekir; yanlış grupta yapılan başvuru hem süre hem de bedel kaybına yol açar.

Altın, gümüş ve bakır IV. Grup (c) bendindeki metalik madenler arasında yer aldığı için, altın madenciliğine ilişkin en uzun arama süreleri ve en sıkı rapor yükümlülükleri bu gruba uygulanır. Jeotermal kaynakların ruhsat rejimi için Jeotermal Kaynak ve İşletme Hakkı, petrol ve doğal gaz için Yabancılar Türkiye’de Petrol ve Doğal Gaz Arayabilir mi? rehberlerimize bakılabilir.

Kimler maden ruhsatı alabilir?

Maden Kanunu m.6/1’e göre maden hakları medeni hakları kullanmaya ehil T.C. vatandaşlarına, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişiliği haiz şirketlere ve yetkisi bulunan kamu iktisadi teşebbüsleri, müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına verilir. Maddenin diğer fıkraları da en az birinci fıkra kadar önemlidir: maden hakları gerçek veya tüzel tek kişi adına verilir (m.6/2), yani iki kişi veya iki şirket aynı ruhsatın ortak sahibi olamaz; Devlet memurları, kamu görevlileri ve Genel Müdürlük personeli arama veya işletme ruhsatı alamaz (m.6/3); buluculuk ve görünür rezerv geliştirme hakları maden siciline şerh edilir ve ruhsatın devri veya iptalinden etkilenmez (m.6/5).

Yabancı yatırımcı bakımından sonuç açıktır: yurt dışında kurulu bir şirket ya da yabancı şirketin Türkiye şubesi ruhsat sahibi olamaz; ancak Türk Ticaret Kanununa göre Türkiye’de kurulan ve ortaklarının tamamı yabancı olan bir şirket “Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş şirket” olduğundan ruhsat alabilir. 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu da yabancı yatırımcıya yerli yatırımcıyla eşit muamele güvencesi verir (m.3/a). Ruhsat sahibi bir Türk şirketinin paylarını edinmek de mümkündür; ancak Maden Yönetmeliği m.82/11 uyarınca ruhsat sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında yüzde onu aşan pay devirleri Bakanlık iznine tabidir. Üç yolun karşılaştırması Yabancı Şirket Türkiye’de Maden Ruhsatı Alabilir mi? rehberimizde, aynı konunun İngilizcesi Can a Foreign Company Get a Mining License in Turkey? sayfamızda yer alır. Bir Türk şirketini satın alan yabancının hangi kurumlardan izin alması gerektiği için Türk Şirketi Satın Alan Yabancı Yatırımcı Hangi İzinleri Almalı? yazımıza bakılabilir.

Maden sahası nasıl bulunur, ruhsata nasıl başvurulur?

“Maden sahası bulmak” iki ayrı işi ifade eder. Birincisi jeolojik araştırmadır: bölgenin jeoloji haritaları, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünün (MTA) yayımladığı veriler, eski çalışmalar ve sahada yapılacak ön etütler, aranacak madenin nerede bulunabileceğini gösterir. İkincisi hukuki araştırmadır: ilgilenilen alanın ruhsatlandırmaya açık olup olmadığı, başka bir ruhsatla çakışıp çakışmadığı, orman, mera, sit veya koruma alanı gibi ayrı izin gerektiren bir niteliği bulunup bulunmadığı ve sahanın ilk müracaatla mı yoksa ihaleyle mi verileceği. Jeolojik olarak en değerli saha bile hukuken başka bir ruhsatın içindeyse ya da ihaleye ayrılmışsa ilk müracaatla alınamaz.

Ruhsatın verilme yolu gruba göre değişir. 7554 sayılı Kanunla değişik m.30’a göre I. Grup, II. Grup (a) ve (c) bentleri, III. ve V. Grup ruhsatlar ihaleyle verilir. II. Grup (b) bendi ve IV. Grup ruhsatlar için kural ilk müracaattır: müracaat MAPEG’in elektronik sistemi e-Maden üzerinden, işletme ruhsat taban bedeli ödenerek yapılır ve öncelik hakkı esastır (m.16); ancak konum, rezerv ve geçmiş bilgiler doğrultusunda Genel Müdürlükçe gerekli görülen hâllerde bu ruhsatlar da ihale ile verilir. Bu nedenle özellikle metalik maden yatırımcıları ilan edilen saha ihalelerini ayrıca izlemelidir; ihaleye katılım, teminat, kapalı teklif ve açık artırma, 10 iş günü ödeme ve iki aylık ruhsatlandırma süreci MAPEG Maden Sahası İhalesi rehberimizde anlatılmıştır. Hak kazanan müracaatçı iki ay içinde teminat mektubu, ruhsat bedeli, arama projesi ve mali yeterlilik belgeleriyle başvurusunu tamamlar; IV. Grupta bir arama ruhsatının alanı en fazla 2.000 hektardır. Başvurunun bütün aşamaları Maden Sahası Nasıl Bulunur, Arama Ruhsatına Nasıl Başvurulur? rehberimizde anlatılmıştır. Başvurudan önce sahanın arazi durumunun, yani Hazine taşınmazı mı, özel mülk mü, orman veya mera mı olduğunun da incelenmesi gerekir; çünkü ruhsat alınsa bile araziye erişim sağlanamayan bir saha fiilen işletilemez.

Sıfırdan saha aramak yerine mevcut bir ruhsatı devralmak ya da ruhsat sahibi bir şirketi satın almak da yaygın bir yoldur. “Satılık maden sahası” olarak sunulan ruhsatlarda ruhsatın türü ve grubu, kalan süresi, faaliyet raporlarının durumu, ödenmemiş ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve Devlet hakkı borçları, ruhsat üzerindeki ipotek ve şerhler, sahayı etkileyen davalar ve izinlerin durumu mutlaka incelenmelidir. Ruhsat devrinin şartları Maden Ruhsatının Devri ve İpotekli Ruhsat, ruhsatlı şirket satın alırken yapılacak inceleme Yabancı Şirket Türkiye’de Maden Ruhsatı Alabilir mi? rehberimizde anlatılmıştır.

Arama ruhsatı: Dönemler, raporlar ve süreler

7554 sayılı Kanun arama sürecini yeniden kurmuştur. Arama ruhsatının düzenlenmesinden sonraki ilk bir yıl ön arama dönemidir. IV. Grup madenlerde bunu iki yıllık genel arama dönemi izler; genel arama yükümlülüklerini yerine getiren ruhsat dört yıllık detay arama dönemine hak kazanır. Böylece IV. Grup bir arama ruhsatı en fazla yedi yıl sürer. IV. Grup dışındaki gruplar için Kanun farklı süreler öngörmüştür. Her dönem sonunda o döneme ait faaliyet raporunun MAPEG’e verilmesi zorunludur; raporun verilmemesi veya asgari faaliyetlerin yapılmaması hâlinde eksiklikler için süre verilir ve tamamlanmazsa ruhsat iptal edilir.

Arama döneminin en kritik kuralı sonundaki kuraldır: detay arama döneminin sonuna kadar rezervi üç boyutu ve miktarıyla belirlenmiş olarak işletme ruhsatı talebinde bulunulmazsa arama ruhsatı iptal edilir. Rezervin, Ulusal Maden Kaynak ve Rezerv Raporlama Koduna (UMREK) uygun biçimde raporlanması gerekir. Uygulamada en sık hak kaybı, işletme talebinin son günlere bırakılması ve rezerv raporunun süresinde hazırlanamamasıyla yaşanır. Altın madenciliğine özgü süreler, rapor yükümlülükleri ve iptal sebepleri Altın Madeni Ruhsatı 2026 rehberimizde ayrıntılı tablolarla anlatılmıştır.

İşletme ruhsatı ve işletme izni: Ruhsat üretim izni değildir

Arama sonunda ekonomik olarak işletilebilir bir rezerv ortaya konduğunda, detay arama faaliyet raporu, faaliyet sonrası alanın çevreyle uyumlu hâle getirilmesine ilişkin taahhütleri de içeren işletme projesi ve talep harcıyla başvurulması üzerine işletme ruhsatı hakkı doğar (m.24). İşletme ruhsatıyla birlikte yatırım teminatı alınır; 7554 sayılı Kanunla getirilen düzenlemeye göre yatırım programının iki yıl üst üste yüzde ellinin altında gerçekleştirilmesi hâlinde teminat irat kaydedilir ve ruhsat iptal edilir. Bu kural, işletme ruhsatını alıp sahayı yıllarca bekleten yatırımcılar için ciddi bir risk oluşturur.

İşletme ruhsatı sahayı işletme hakkı verir, fakat tek başına üretime başlama yetkisi vermez. Fiilen üretim yapılabilmesi için m.7’de sayılan izinlerin, yani ÇED kararı ile orman, mera, tarım arazisi, su kaynakları, kültür ve tabiat varlıkları gibi alanlara ilişkin izinlerin alınması ve MAPEG tarafından işletme izninin düzenlenmesi gerekir. İşletme ruhsatı bulunan ama işletme izni bulunmayan bir sahada üretim yapmak izinsiz üretim sayılır ve idari para cezası, üretimin durdurulması ve el koyma gibi sonuçlar doğurur. Ruhsat ile izin arasındaki farkın uyuşmazlık boyutu Maden Ruhsatı Uyuşmazlıkları rehberimizde ele alınmıştır.

İzinler: ÇED, orman, mera, tarım arazisi ve zeytinlik

Maden projelerinde zamanın büyük kısmı ruhsattan çok izinlerle geçer. 7554 sayılı Kanun bu nedenle m.7’de önemli bir süre kuralı getirmiştir: ormanlar hariç, ruhsat sahasında başka kurumların izni gereken alanlarda ilgili kurum izin talebine üç ay içinde cevap verir; bu sürede cevap verilmezse kuruma bir ay ek süre verilir ve bu süre sonunda da karar bildirilmezse izin verilmiş sayılır. Orman alanlarındaki izinler bu zımni izin kuralına tabi değildir ve 6831 sayılı Orman Kanununa göre ayrıca alınır. Zımni izinden yararlanabilmek için başvuru tarihinin ve sürelerin belgelenmesi gerekir; bu takip yapılmazsa Kanunun sağladığı avantaj kaybedilir.

Çevresel etki değerlendirmesi ayrı bir rejimdir. 2872 sayılı Çevre Kanunu m.10’a göre ÇED olumlu kararı alınmadıkça proje için onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, yatırıma başlanamaz ve ihale yapılamaz; ancak bu süreçlere başvuru yapılabilir. ÇED sürecinde halkın katılımı toplantısı yapılır ve projeden etkilenecek kişiler görüşlerini bildirir. ÇED kararına karşı dava süresi, İYUK m.20/A’daki ivedi yargılama usulü nedeniyle otuz gündür; bu süre hem ruhsat sahibi hem de projeye itiraz eden yöre halkı için geçerlidir ve uygulamada en sık kaçırılan sürelerden biridir. 5 Mart 2026 tarihli ÇED Yönetmeliği değişikliğiyle “ÇED Gerekli Değildir” kararı kaldırılmış, karar türleri ÇED Olumlu, ÇED Olumsuz ve ÇED Raporu Hazırlanmalıdır olarak belirlenmiştir. Dava süresinin başlangıcı, dava ehliyeti, yürütmeyi durdurma ve maden projelerinde bilirkişi incelemesi ÇED Kararına Karşı İptal Davası rehberimizde anlatılmıştır. Siyanürlü liç tesisi ve atık barajı için ÇED Ek-1 kapsamı, maden atık yönetim planı, Kategori A sınıflandırması, onay belgesi, çevre lisansı ve 10 ppm siyanür sınırı Siyanürlü Liç ve Maden Atık Tesisi İzni rehberimizde maddeleriyle anlatılmıştır.

Sahanın zeytinlik niteliği taşıması hâlinde 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun hükümleri ayrıca gündeme gelir; 7554 sayılı Kanun zeytinlik alanlarındaki madencilik faaliyetleri bakımından da düzenleme getirmiştir ve somut sahada bu düzenlemenin kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. Tarım arazilerinde 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında tarım dışı kullanım izni, millî park ve korunan alanlarda ise o alanlara özgü mevzuat uygulanır.

Arazi sahibi, Hazine taşınmazı ve kamulaştırma

Madenin Devlete ait olması, arazi sahibinin hakkını ortadan kaldırmaz. Özel mülkiyetteki arazilerde esas olan malikle anlaşmadır; anlaşma sağlanamazsa irtifak, intifa ve kamulaştırma yolları gündeme gelir (m.46). Ruhsat sahibi araziyi satın alabilir, kiralayabilir veya üzerinde irtifak hakkı kurdurabilir; bunların hiçbiri mümkün olmazsa kamulaştırma talep edilebilir. Arazi sahibi açısından en önemli konu, bedelin gerçek değeri yansıtması ve kamulaştırma işlemine karşı sürelerin kaçırılmamasıdır.

7554 sayılı Kanunla m.8’de kritik ve stratejik madenlere ilişkin düzenleme yapılmış; bu madenlerin tespiti, stoklanması ve acele kamulaştırma imkânı Kanuna eklenmiştir. Acele kamulaştırmada bedel bankaya yatırılır ve taşınmaza el konulur, diğer işlemler sonradan tamamlanır. Acele kamulaştırma işlemine karşı dava açma süresi, İYUK m.20/A uyarınca otuz gündür. Kamulaştırma işleminin iptali idari yargının, bedelin tespiti ise adli yargının konusudur; görev ayrımı Kamulaştırmada Görevli Yargı Kolu, acele kamulaştırmanın şartları Acele Kamulaştırma ve Özel Kanunlar rehberimizde anlatılmıştır.

Ruhsat sahasının Hazine taşınmazıyla çakışması ayrı bir sorun alanıdır. Hazinenin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde yapılan madencilik faaliyetlerinden Devlet hakkı fazlasıyla alınır; buna karşılık bu yerlerdeki madencilik faaliyetleri için kira ve ecrimisil alınmaz (m.14). Maden işletmesi için kamulaştırılan taşınmaza artık lüzum kalmadığı tespit edilirse, rayiç bedeli ödenmek kaydıyla eski sahibine iade imkânı doğar ve eski sahip için altı aylık süre işler (m.46). Bu konu Maden Ruhsatı ile Hazine Taşınmazı Çakışması rehberimizde ele alınmıştır. Madencilikten kaynaklanan patlatma, toz, su kirliliği ve yapılarda çatlak gibi zararlar ise komşu malikler için tazminat davasının konusudur.

Mali yükümlülükler: Ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve Devlet hakkı

Ruhsat sahibinin üç temel mali yükümlülüğü vardır. Ruhsat bedeli, ruhsat alanı ve grubuna göre her yıl ödenir. 7554 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen rehabilitasyon bedeli, ruhsat bedeli kadardır ve yalnızca maden sahalarının rehabilitasyonu amacıyla kullanılmak üzere ayrı hesapta tutulur; ruhsat ve rehabilitasyon bedellerinin her yıl Ocak ayı sonuna kadar yatırılması gerekir. Devlet hakkı ise maden istihracından sağlanan gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısımdır (m.3); oranları ve hesaplanması m.14’te düzenlenir.

Altın, gümüş ve platin için Devlet hakkı, Kanuna ekli (3) sayılı tabloda ons fiyatına göre belirlenen kademeli oranlarla alınır ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla artırımlı uygulanabilir; bu nedenle güncel oranın her dönem MAPEG duyuruları ve yürürlükteki kararlardan teyit edilmesi gerekir. Kanun, ürettiği madeni yurt içinde kendi tesisinde işleyip ek katma değer sağlayanlar için Devlet hakkında indirim öngörür (m.9). Yalnızca cevher çıkarmak ile Türkiye’de zenginleştirme tesisi kurmak arasında bu yüzden ciddi bir mali fark doğar. Ödenmeyen mali yükümlülükler, devir taleplerinin reddine ve şartlara göre ruhsatın iptaline yol açabilir. Devlet hakkının vergi boyutu ve gider yazılabilirliği Enerji ve Madencilikte Vergilendirme rehberimizde anlatılmıştır.

Ruhsat devri, pay devri, rödovans ve miras

Maden ruhsatı büyük bir yatırım değeridir ve el değiştirmesi sık görülür. Kanun bunun için üç kural koyar. Birincisi bölünmezliktir: madenler üzerinde tesis olunan ilk müracaat, arama ruhsatı, buluculuk, görünür rezerv geliştirme ve işletme ruhsatı hakları hisselere bölünemez ve bir bütün olarak işlem görür (m.5). İkincisi devredilebilirliktir: maden ruhsatları, görünür rezerv geliştirme hakkı ve buluculuk hakkı devredilebilir; devirden önce devir tarihindeki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır, devir Bakanlık onayıyla gerçekleşir ve maden siciline şerh edilmesiyle tamamlanır. Üçüncüsü yüklerin devamıdır: işletme ruhsatı üzerinde tesis edilen ipotek (m.42) devirle düşmez; devralan ruhsatı ipotekli hâliyle alır. Devir talebinde ruhsat harcı, ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve Devlet hakkı borcu bulunmaması gibi şartlar aranır.

Ruhsatın kendisini devralmak yerine ruhsat sahibi şirketin paylarını almak da mümkündür; bu yolda ruhsat el değiştirmez, ama yüzde onu aşan pay devirleri Bakanlık iznine tabidir (Maden Yönetmeliği m.82/11) ve şirketin bütün borç ve davaları da şirketle birlikte devralınır. Rödovans sözleşmesinde ise ruhsat sahibi ruhsatı elinde tutar ve sahanın işletilmesini belirli süre ve bedel karşılığında üçüncü kişiye bırakır. Rödovans sözleşmeleri Bakanlık iznine tabidir (Ek m.7); izin alınmadan yürütülen faaliyet durdurulur. Kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri hariç olmak üzere yer altı kömür işletmelerinde ruhsat sahipleri üretime yönelik rödovans sözleşmesi yapamaz.

Gerçek kişi ruhsat sahibinin ölümü hâlinde haklar mirasçılara geçer; ancak intikal işlemlerinin Kanunda öngörülen altı aylık süre içinde tamamlanması gerekir, aksi hâlde ruhsat feshedilir. Mirasçılar arasında anlaşmazlık varsa ruhsatın bölünemezliği nedeniyle ehil mirasçıya tahsis gibi çözümler gündeme gelir. Bu konular Maden Ruhsatının Devri ve İpotekli Ruhsat, Madencilikte Rödovans Sözleşmesi ve Maden Ruhsatı ve Taş Ocağının Mirası rehberlerimizde ayrıntılı biçimde anlatılmıştır.

Altın madeni, dore bar ve altın rafinerisi

Altın, Maden Kanunu bakımından IV. Grup (c) bendindeki metalik madenlerdendir; fakat madenden çıktıktan sonra kambiyo mevzuatının da konusu olur. Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (No: 2023/1) m.14’e göre yurt içinde cevherden üretilen altın, Borsa İstanbul Rafineri Listesinde yer alan Türkiye’deki bir rafineride rafine edilerek standart altın hâline getirilir ve bu işlemden sonra yedi iş günü içinde Borsa Takas Merkezine teslim edilir; alım satımı Borsanın ilgili piyasasında yapılır. Yurt içinde cevherden üretilen kıymetli madenler için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının, Merkez Bankası kullanmazsa Darphanenin ön alım hakkı vardır. Altın madeninden çıkan ve altınla gümüşü birlikte içeren dore bar ise standart dışı altın niteliğindedir ve satış ile ithalatı ayrı kurallara bağlıdır.

Altın rafinerisi kurmak, 1567 sayılı Kanun m.4/1-c ve Tebliğ 2023/1 uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığından iki aşamalı izin almayı gerektirir: önce kuruluş izni, ardından her kıymetli maden için ayrı faaliyet izni. Rafineri, ticaret unvanında “rafineri” ibaresi bulunan, ödenmiş sermayesi en az 35 milyon TL olan, payları nama yazılı ve nakden çıkarılmış bir anonim şirket olmalıdır. Faaliyet izni için teminat, çevresel etki değerlendirmesi, atık arıtma sistemleri, yetkilendirilmiş ayar evi, iç kontrol birimi ve yılda en az 10 ton altın rafine edebilecek kapasite aranır; faaliyete geçen rafineri yılda en az 3 ton altın üretmek, külçeleri Kıymetli Maden Takip Sistemine kaydetmek ve her yıl Tedarik Zinciri Uyum Raporu hazırlamakla yükümlüdür. Ayrıntılar Altın Rafinerisi Kurmak 2026 rehberimizdedir.

Altının madenden sonraki ticaretine ilişkin bloke, MASAK, ithalat-ihracat, vergi ve kaçakçılık konularının tamamı Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi sayfamızda toplanmıştır. Altın ithalatı için Altın İthalatı Nasıl Yapılır?, yabancı yatırımcıların altın yatırımı ve ticareti için Yabancı Yatırımcı Türkiye’de Altın Yatırımı ve Ticareti rehberlerimize bakılabilir.

Yaptırımlar: Ruhsatsız üretim, idari para cezası ve ruhsat iptali

Ruhsatsız maden üretimi Maden Kanunu m.12/5’te idari para cezası gerektiren bir kabahat olarak düzenlenmiştir. Ruhsat alanı dışında veya izinsiz üretim hâlinde faaliyet durdurulur, üretilen madene el konulur ve ocak başı satış bedeli esas alınarak hesaplanan idari para cezası uygulanır. Altın gibi yüksek değerli madenlerde bu cezaların tutarı çok yüksek olabilir. Maden Kanunu uyarınca verilen idari para cezaları tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir ve bu cezalara karşı otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (m.13). Uyuşmazlık Mahkemesi de 2021/39 E., 2021/71 K. sayılı kararında bu davaların sulh ceza hâkimliğinde değil idari yargıda görüleceğini kabul etmiştir. Kabahatler Kanunundaki genel yolu izleyerek sulh ceza hâkimliğine başvurmak, süre kaybına yol açabilir. Ceza türleri ve oranları, ödeme ve dava süreleri ile kusur şartı Maden Kanunu İdari Para Cezaları rehberimizde maddeleriyle anlatılmıştır.

Ruhsat iptali ise en ağır sonuçtur. Başlıca iptal sebepleri, arama dönemlerine ilişkin faaliyet raporlarının verilmemesi ve eksikliklerin verilen sürede tamamlanmaması, detay arama sonuna kadar işletme ruhsatı talebinde bulunulmaması, yatırım programının iki yıl üst üste yüzde ellinin altında kalması, mali yükümlülüklerin ödenmemesi ve ruhsat sınırları dışında ya da izinsiz üretimdir. Bazı aykırılıklarda doğrudan iptal yerine önce idari para cezası, üretimin durdurulması veya teminatın irat kaydı gibi kademeli yaptırımlar uygulanır (m.10, m.12). Çevre mevzuatına aykırılık hâlinde ayrıca 2872 sayılı Kanun kapsamında faaliyet durdurma ve idari para cezası gündeme gelir. İptal ve irat sebeplerinin maddeleri, Kanunun öngördüğü uyarı ve süre basamakları, dava süreleri ve yürütmeyi durdurma stratejisi Maden Ruhsatı İptali ve Teminatın İrat Kaydı rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.

Davalar ve süreler: Kim, hangi işleme, ne zaman dava açar?

Maden uyuşmazlıklarında süreler işlemin türüne göre değişir ve tek bir yanlış hesap davayı baştan kaybettirir. Ruhsat iptali, uzatma talebinin reddi, teminatın irat kaydı veya kurum izninin reddi gibi idari işlemlere karşı iptal davası, özel bir süre öngörülmemişse yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde açılır (İYUK m.7). ÇED kararları ve acele kamulaştırma işlemleri ise İYUK m.20/A’daki ivedi yargılama usulüne tabidir ve dava açma süresi otuz gündür. Maden Kanunu idari para cezalarına karşı dava süresi de otuz gündür (m.13). Telafisi güç veya imkânsız zarar doğacak ve işlem açıkça hukuka aykırı olacaksa yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.27); ruhsat iptali davalarında bu talep, sahanın yeni müracaatlara veya ihaleye açılmasını önlemek bakımından hayati önemdedir.

Çevre davalarında dava açma ehliyeti geniş yorumlanır ve projeden etkilenebilecek bölgede yaşayanların ÇED kararı, ruhsat ve izin işlemleriyle menfaat ilişkisi kabul edilir. Türk hukukunda bu alanın en bilinen örneği Bergama-Ovacık uyuşmazlığıdır; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Taşkın ve Diğerleri/Türkiye kararında (başvuru no. 46117/99, 10.11.2004) mahkeme kararlarına rağmen faaliyetin sürdürülmesini özel ve aile hayatına saygı hakkının ihlali olarak değerlendirmiştir. Yabancı yatırımcılar için ise Türkiye ile yatırımcının ülkesi arasında bir yatırım anlaşması bulunuyorsa uluslararası tahkim yolu da değerlendirilebilir; bu konu Yabancı Şirket Türkiye’de Maden Ruhsatı Alabilir mi? rehberimizde örneklerle anlatılmıştır.

İdari yargıdaki genel dava yolları için İdari Davalar (İptal ve Tam Yargı), kamulaştırma uyuşmazlıkları için Kamulaştırma Davaları, enerji ve maden alanındaki hizmetlerimiz için Enerji Hukuku Uyuşmazlıkları sayfalarımıza bakılabilir.

Maden işyerinde çalışma hayatı ve iş güvenliği

Maden işyerlerinin büyük kısmı, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamındaki tehlike sınıflamasında çok tehlikeli sınıftadır ve maden işyerlerine özgü düzenlemelerle ayrıca denetlenir. Yer altında çalışan işçiler için çalışma süreleri, yıllık izin ve emeklilik bakımından genel kurallardan daha koruyucu hükümler vardır; yer altı işçilerine yıllık izinde dört gün ek hak tanıyan düzenleme de bunlardan biridir. Liç yığınlarının ve atık depolama tesislerinin kayması gibi olaylarda hem işverenin hukuki sorumluluğu hem de sorumluların taksirle öldürme ve yaralama suçlarından ceza sorumluluğu gündeme gelir; 13 Şubat 2024’te Erzincan İliç’teki altın madeninde yaşanan ve dokuz işçinin hayatını kaybettiği olay bu riskin ne kadar ağır olabileceğini göstermiştir. Rödovans ilişkisinde iş güvenliği yükümlülüğünün kimde olduğu da ayrıca değerlendirilmelidir.

Maden işyerinde iş kazasından işverenin, asıl işverenin, ruhsat sahibinin ve rödovansçının sorumluluğu, SGK rücuu, işin durdurulması ve ceza davası Madende İş Kazası Sorumluluğu rehberimizde maddeleriyle anlatılmıştır. Patlayıcı kullanımı için valilikten alınacak izinler, ateşleyici yeterlik belgesi ve maden içindeki patlatma kuralları Madende Patlayıcı Madde İzni rehberimizdedir. Bu konular için Yer Altı (Maden) ve Ağır İşlerde Çalışma Süreleri ve Özel Haklar, Yer Altı İşçilerinin Yıllık İzin Hakkı, İş Kazası ve İşverenin Sorumluluğu ve İş Sağlığı ve Güvenliği (6331): İşveren Yükümlülükleri sayfalarımıza bakılabilir.

Sık yapılan hatalar

• Arazinin sahibi olmayı madenin sahibi olmak sanmak; ruhsatsız “kendi tarlasında” üretim yapmak.
• Define aramayı maden aramasıyla karıştırmak; 2863 sayılı Kanundaki izin almadan kazı yapmak.
• Sahayı yalnızca jeolojik açıdan incelemek; çakışan ruhsatı, ihale durumunu ve arazinin niteliğini kontrol etmemek.
• Arama dönemlerinin faaliyet raporlarını son güne bırakmak; eksiklik süresini kaçırmak.
• Detay arama sonuna kadar UMREK’e uygun rezerv raporuyla işletme ruhsatı talebinde bulunmamak.
• İşletme ruhsatını üretim izni sanmak; ÇED ve kurum izinleri olmadan üretime başlamak.
• Kurumlara yapılan izin başvurusunun tarihini belgelememek ve üç artı bir aylık zımni izin süresini takip etmemek; orman izninde zımni izin olmadığını unutmak.
• ÇED kararına veya acele kamulaştırmaya karşı otuz günlük süre yerine altmış gün beklemek.
• Maden Kanunu idari para cezasına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurmak.
• Yatırım programının gerisinde kalmak ve teminatın irat kaydını göze almak.
• Ruhsat sahibi şirketin yüzde onu aşan paylarını Bakanlık izni almadan devretmek; rödovans sözleşmesini izinsiz yürütmek.
• Ruhsat sahibi ölünce altı aylık intikal süresini kaçırmak.
• Madenden çıkan altını Borsa ve rafineri düzeni dışında satmaya çalışmak.

Yol haritası: Saha araştırmasından üretime

İlgili rehberler

Bu sayfa sitemizdeki maden hukuku içeriklerinin merkezidir. Her başlık için ayrıntılı rehberler yayımlandıkça bu listeye eklenir.

Ruhsat ve hak sahipliği

• Maden Sahası Nasıl Bulunur, Arama Ruhsatına Nasıl Başvurulur? — e-Maden’de ilk müracaat, ihaleyle verilen gruplar, 2.000 hektar sınırı, teminat ve belgeler, izne tabi alanlar ve satılık saha kontrolü
• MAPEG Maden Sahası İhalesi 2026 — Maden Sahaları İhale Yönetmeliği, katılım şartları, teminat, kapalı teklif ve açık artırma, ödeme, ruhsatlandırma, iptal ve 30 günlük dava süresi
• Altın Madeni Ruhsatı 2026 — arama ve işletme ruhsatı, 7554 sayılı Kanunla değişen süreler, ÇED ve izinler, Devlet hakkı, Borsaya teslim ve ruhsat iptali
• Yabancı Şirket Türkiye’de Maden Ruhsatı Alabilir mi? — Türk şirketi şartı (m.6), ruhsat devri, yüzde on pay devri izni, 7554 değişiklikleri ve yatırım tahkimi
• Maden Ruhsatının Devri ve İpotekli Ruhsat — devir bedeli, Bakanlık onayı, sicil şerhi, borçsuzluk şartları ve ipoteğin devamı (m.5)
• Maden Ruhsatı ve Taş Ocağının Mirası — altı aylık intikal süresi, fesih ve ehil mirasçıya tahsis
• Madencilikte Rödovans Sözleşmesi — hukuki niteliği, Bakanlık izni (Ek m.7), yer altı kömüründe yasak ve iş güvenliği
• Maden Ruhsatı Uyuşmazlıkları — ruhsat ve izin farkı, iptal sebepleri, patlatma zararları ve yöre davaları
• Maden Ruhsatı İptali ve Teminatın İrat Kaydı — 3213 m.10, m.12, m.13 ve m.17’deki iptal ve irat sebepleri, faaliyet durdurma, 60 günlük dava süresi, yürütmenin durdurulması ve iptal edilen sahanın ihaleye çıkması
• Maden Kanunu İdari Para Cezaları — ruhsatsız üretim, sevk fişi, beyan ve izin cezaları, ocak başı satış bedelinin 5 ve 10 katı, bir ay ödeme, 30 günlük dava süresi ve kusur şartı

Arazi, izinler ve kamulaştırma

• ÇED Kararına Karşı İptal Davası 2026 — 30 günlük süre, ivedi yargılama, dava ehliyeti, yürütmeyi durdurma, maden projelerinde ÇED ve 2026 Yönetmelik değişikliği
• Siyanürlü Liç ve Maden Atık Tesisi İzni 2026 — yığın liçi ve atık barajı, maden atık yönetim planı, Kategori A tesis, onay belgesi, çevre lisansı, büyük kaza mevzuatı, 10 ppm siyanür sınırı ve İliç sonrası sorumluluk
• Madende Su Kullanım İzni 2026 — DSİ yeraltı suyu arama ve kullanma belgesi, su tahsisi, galeri suyu, deşarj izni, içme suyu havzası ve sulak alanda madencilik yasağı, kuruyan kaynak için tazminat
• Orman Arazisinde İzin: Maden, Enerji ve Tesisler — 6831 sayılı Kanun m.16, m.17 ve m.18
• Maden, Petrol ve Jeotermal Faaliyetlerde Mera — tahsis amacı değişikliği ve ot bedeli (4342 m.14/a)
• Maden Ruhsatı ile Hazine Taşınmazı Çakışması — ecrimisil, kamulaştırma ve iade hakkı
• Tarım Arazisinin Amaç Dışı Kullanımı — 5403 sayılı Kanun ve tarım dışı kullanım izni
• Tarım Dışı Kullanım İzni Başvuru ve Dava Dilekçesi Örneği — 5403 sayılı Kanun
• Zeytinlik Alanlarında Yapılaşma — 3573 sayılı Kanun
• Millî Park ve Korunan Alanlarda Hazine Taşınmazı — tahsis, kamulaştırma ve üst hakkı
• Acele Kamulaştırma ve Özel Kanunlar: Enerji, Maden, Doğal Gaz — 2942 sayılı Kanun m.27 ve özel kanunlar
• Acele Kamulaştırma: Şartları ve İdarenin Yetkisi — 2942 m.27
• Kamulaştırmada Görevli Yargı Kolu — idari yargı ve adli yargı ayrımı

Mali yükümlülükler ve çalışma hayatı

• Enerji ve Madencilikte Vergilendirme — Devlet hakkı, ruhsat bedeli, teşvikler (3213 m.14)
• Yer Altı (Maden) ve Ağır İşlerde Çalışma Süreleri — yer altı işçilerinin özel hakları
• Yer Altı İşçilerinin Yıllık İzin Hakkı — dört günlük ek düzenleme
• İş Kazası ve İşverenin Sorumluluğu — tazminat ve sorumluluk
• İş Sağlığı ve Güvenliği (6331) — işveren yükümlülükleri ve idari para cezaları
• Madende İş Kazası Sorumluluğu — işveren, ruhsat sahibi ve rödovansçı, tazminat, SGK rücuu, işin durdurulması, ihale yasağı ve ceza davası
• Madende Patlayıcı Madde İzni 2026 — valilikten satın alma ve kullanma izin belgesi, depo izni, ateşleyici yeterlik belgesi, PATBİS, patlatma kuralları, titreşim sınırları, TCK 174 ve patlatma zararı

Altın madeni ve altının değer zinciri

• Altın Rafinerisi Kurmak 2026 — kuruluş ve faaliyet izni, 35 milyon TL sermaye, kapasite, Borsa rafineri listesi ve yaptırımlar
• Standart Dışı Altın: Hurda Altın, Dore Bar ve Granül — 995 sınırı, ayar evi raporu ve rafinaj izni
• Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasası — standart altın, takas ve saklama
• Kıymetli Maden Aracı Kuruluşu ve Yetkili Müessese — kuruluş ve faaliyet izni, sermaye şartları
• Gümüş İthalatı ve İhracatı — külçe gümüş, aracı kuruluş şartı ve KDV
• Kesme Altın Yasağı 2026 — 32 Sayılı Karar m.7/4-d ve rafineri yazısı
• Altın İthalatı Nasıl Yapılır? — 32 Sayılı Karar m.7 ve kıymetli madenler aracı kuruluşları
• Yabancı Yatırımcı Türkiye’de Altın Yatırımı ve Ticareti — fiziki altın, Borsa ve aracı kuruluş izni
• Altın ve Kuyum Hukuku Rehberi — altın ticaretine ilişkin tüm rehberler

Diğer yer altı kaynakları, yabancı yatırım ve kültür varlıkları

• Jeotermal Kaynak ve İşletme Hakkı — 5686 sayılı Kanun ve ruhsat rejimi
• Yabancılar Türkiye’de Petrol ve Doğal Gaz Arayabilir mi? — 6491 sayılı Türk Petrol Kanunu
• Türk Şirketi Satın Alan Yabancı Yatırımcı Hangi İzinleri Almalı? — maden dâhil sektör izinleri haritası
• Yabancı Yatırımcılar İçin Türkiye Hukuk Rehberi — şirket, maden, taşınmaz, vergi ve tahkim
• Can a Foreign Company Get a Mining License in Turkey? — English guide on the Turkish company requirement and licence transfer
• Tarihi Eser Kaçakçılığı ve Kaçak Kazı (2863) — define arama izni, izinsiz kazı ve cezalar
• Enerji Hukuku Rehberi — EPDK, lisanslar, elektrik ve doğal gaz uyuşmazlıkları

Sıkça Sorulan Sorular

Kendi arazimde maden bulursam çıkarabilir miyim?

Hayır. Anayasa m.168 ve 3213 sayılı Kanun m.4 uyarınca madenler Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır ve bulundukları arazinin mülkiyetine tabi değildir. Madeni aramak ve çıkarmak için MAPEG’den ruhsat alınması gerekir; ruhsatsız üretim idari para cezası, el koyma ve faaliyetin durdurulması sonuçlarını doğurur (m.12).

Maden ruhsatını kimler alabilir?

Medeni hakları kullanmaya ehil T.C. vatandaşları, Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş şirketler ve yetkili kamu kuruluşları alabilir (m.6/1). Haklar tek kişi adına verilir; Devlet memurları, kamu görevlileri ve Genel Müdürlük personeli ruhsat alamaz (m.6/2, m.6/3).

Yabancı şirket Türkiye’de maden ruhsatı alabilir mi?

Doğrudan alamaz. Yabancı şirket Türkiye’de şirket kurarak veya ruhsat sahibi bir Türk şirketinin paylarını edinerek ruhsata ulaşır; ortakların tamamının yabancı olması engel değildir. Ruhsat sahibi şirketteki yüzde onu aşan pay devirleri Bakanlık iznine tabidir (Maden Yönetmeliği m.82/11).

Bir maden sahasının boş olup olmadığını nasıl anlarım?

Sahanın başka bir ruhsatla çakışıp çakışmadığı, ihaleye ayrılıp ayrılmadığı ve orman, mera, tarım veya koruma alanı niteliği taşıyıp taşımadığı başvurudan önce incelenmelidir. II. Grup (b) ve IV. Grup madenlerde çakışma yoksa arama ruhsatı kural olarak ilk müracaatla, öncelik hakkı esasına göre verilir; I., II. Grup (a) ve (c), III. ve V. Grup ruhsatlar ise ihaleyle verilir ve MAPEG gerekli görürse II. Grup (b) ile IV. Grup sahaları da ihaleye çıkarır (m.16, m.30).

Arama ruhsatı kaç yıl sürer?

7554 sayılı Kanunla değişik düzenlemeye göre IV. Grup madenlerde ilk bir yıl ön arama, ardından iki yıl genel arama ve dört yıl detay arama dönemidir; toplam yedi yıl. Diğer gruplar için süreler farklıdır. Detay arama sonuna kadar rezervi belirlenmiş işletme ruhsatı talebinde bulunulmazsa ruhsat iptal edilir.

İşletme ruhsatı ile işletme izni arasındaki fark nedir?

İşletme ruhsatı sahayı işletme hakkı verir; fiilen üretime başlamak için ise ÇED, orman, mera, tarım ve diğer kurum izinlerinin tamamlanması ve MAPEG’in işletme izni düzenlemesi gerekir (m.7, m.24). İzin olmadan yapılan üretim izinsiz üretim sayılır.

Kurum izin talebime cevap vermezse ne olur?

Ormanlar hariç, başka kurumların izni gereken alanlarda kurum üç ay içinde cevap verir; cevap verilmezse bir ay ek süre verilir ve bu süre sonunda da karar bildirilmezse izin verilmiş sayılır (m.7, 7554 sayılı Kanunla değişik). Orman izinleri bu kurala tabi değildir.

ÇED kararına karşı dava süresi kaç gündür?

Otuz gündür. Çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar İYUK m.20/A’daki ivedi yargılama usulüne tabidir. Bu süre hem projeye itiraz eden yöre halkı hem de olumsuz karar alan ruhsat sahibi için geçerlidir.

Maden ruhsatı nasıl devredilir?

Ruhsat bölünemez, bütün olarak devredilir. Devirden önce devir tarihindeki ruhsat bedelinin iki katı tutarında devir bedeli alınır; devir Bakanlık onayıyla gerçekleşir ve maden siciline şerh edilmesiyle tamamlanır (m.5). Ruhsat harcı, ruhsat bedeli, rehabilitasyon bedeli ve Devlet hakkı borcu bulunmaması aranır; ruhsat üzerindeki ipotek devirle düşmez.

Rödovans sözleşmesi nedir, izin gerekir mi?

Rödovans, ruhsat sahibinin ruhsatı elinde tutarak sahanın işletilmesini belirli süre ve bedel karşılığında üçüncü kişiye bırakmasıdır. Sözleşme Bakanlık iznine tabidir (3213 Ek m.7); izinsiz faaliyet durdurulur. Kamu kuruluşları ve iştirakleri hariç, yer altı kömür işletmelerinde üretime yönelik rödovans yapılamaz.

Ruhsat sahibi ölürse ruhsat ne olur?

Haklar mirasçılara geçer; ancak intikal işlemlerinin altı ay içinde tamamlanması gerekir, aksi hâlde ruhsat feshedilir (m.5). Ruhsat bölünemediği için mirasçılar arasında anlaşma veya ehil mirasçıya tahsis çözümü gerekir.

Devlet hakkı nedir, altında nasıl hesaplanır?

Devlet hakkı, maden istihracından sağlanan gelirden Devlet payına düşen ve ruhsat sahibince ödenen kısımdır (m.3, m.14). Altın, gümüş ve platin için Kanuna ekli (3) sayılı tabloda ons fiyatına göre kademeli oranlar uygulanır ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla artırımlı uygulanabilir. Madeni yurt içinde kendi tesisinde işleyenler için indirim vardır (m.9).

Maden Kanunu idari para cezasına nasıl itiraz edilir?

Ceza tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir; cezaya karşı otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (m.13). Uyuşmazlık Mahkemesi 2021/39 E., 2021/71 K. sayılı kararında idari yargının görevli olduğunu kabul etmiştir; sulh ceza hâkimliğine başvurmak süre kaybına yol açabilir.

Maden ruhsatım iptal edildi, ne yapabilirim?

İptal işlemine karşı yazılı bildirimden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir ve yürütmenin durdurulması istenebilir (İYUK m.7, m.27). Davada iptal sebebinin gerçekten oluşup oluşmadığı, idarenin eksiklik bildirme ve süre verme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği ve yaptırımın ölçülülüğü tartışılır.

Arazim maden sahasında kaldı, ne yapabilirim?

Ruhsat sahibi araziyi kullanmak için önce sizinle anlaşmak zorundadır; anlaşma sağlanamazsa irtifak, intifa veya kamulaştırma yolu gündeme gelir (m.46). Acele kamulaştırma kararına karşı dava süresi otuz gündür (İYUK m.20/A); bedel ise adli yargıda belirlenir. Patlatma veya kirlilik zararları için tazminat davası açılabilir.

Madenden çıkan altın serbestçe satılabilir mi?

Hayır. Yurt içinde cevherden üretilen altın Borsa İstanbul Rafineri Listesindeki bir Türk rafinerisinde rafine edilip yedi iş günü içinde Borsa Takas Merkezine teslim edilir ve Borsada satılır; Merkez Bankasının, kullanmazsa Darphanenin ön alım hakkı vardır (Tebliğ 2023/1 m.14).

Altın rafinerisi kurmak için ne gerekir?

Hazine ve Maliye Bakanlığından kuruluş izni ve her kıymetli maden için faaliyet izni alınır (1567 m.4/1-c; Tebliğ 2023/1). Rafineri, unvanında “rafineri” ibaresi bulunan ve ödenmiş sermayesi en az 35 milyon TL olan anonim şirket olmalı; yılda en az 10 ton altın rafine edebilecek kapasiteye sahip olmalı ve faaliyete geçtikten sonra yılda en az 3 ton altın üretmelidir.

Define aramak için maden ruhsatı mı gerekir?

Hayır. Define ve tarihi eser aramak maden hukukunun değil 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun konusudur ve Kanunun m.50’de öngördüğü izne tabidir. İzinsiz kazı ve izinsiz define arama m.74’te ayrı suçlar olarak düzenlenmiştir.