Gümüş, 32 Sayılı Karar m.2/j’de altın, platin ve paladyumla birlikte kıymetli maden olarak tanımlanır ve altınla aynı kambiyo rejimine tabidir. En az yüzde 99,9 saflıktaki bar, külçe veya granül gümüş standart işlenmemiş gümüş; bunun altındaki külçe, dore bar, granül, toz veya hurda gümüş standart dışı işlenmemiş gümüş; işçilik uygulanarak ziynet veya süs eşyasına dönüştürülen gümüş ise işlenmiş gümüştür. Karar m.7/2-b uyarınca standart ve standart dışı işlenmemiş gümüşü yalnızca Merkez Bankası ile kıymetli madenler aracı kuruluşları ithal edebilir ve ithal edilen gümüş üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim edilir; 2023’ten beri uygulanan aylık ithalat kotası ise işlenmemiş altına ilişkindir. Dâhilde işleme kapsamında aracı kuruluş olmayan Türkiye’de yerleşik kişiler, her bir ithalat işleminde 200 kilogramı aşmamak üzere standart işlenmemiş gümüş ithal edebilir; altında bu sınır 40 kilogramdır. Külçe gümüş teslimi ve ithali KDV’den istisnadır, işlenmemiş gümüşe gümrük vergisi uygulanmaz ve gümüşten mamul eşyada KDV külçe gümüş bedeli düşülerek hesaplanır. Gümüş mücevher ithalatı ise Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde serbesttir ve işlenmiş altından farklı olarak peşin ödemeyle de yapılabilir. Yurt içinde standart gümüş külçenin alım satımı bankalar, rafineriler, aracı kuruluşlar ve yetki belgeli kuyum işletmeleriyle sınırlıdır; standart dışı gümüş bireylere satılamaz. Bu rehber gümüş ithalatı ve ihracatının kurallarını, vergilerini ve yaptırımlarını mevzuat maddeleriyle anlatır.
Gümüş ithalatı, dâhilde işleme veya gümüş mücevher ihracatında destek mi gerekiyor?
Külçe ve granül gümüş ithalatında aracı kuruluş ve Borsa İstanbul teslimi, dâhilde işleme kapsamında 200 kilograma kadar gümüş ithalatı, standart dışı gümüşte Darphane ayar raporu, KDV istisnası ve özel matrah, gümüş mücevher ithalatı ve ihracatında kambiyo ve gümrük uyuşmazlıkları ile kaçakçılık soruşturmalarında Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppGümüş Hukuken Nasıl Sınıflandırılır?
32 Sayılı Karar m.2/j, kıymetli madenleri her tür ve şekildeki altın, gümüş, platin ve paladyum olarak tanımlar ve gümüşü üç gruba ayırır. Standart işlenmemiş gümüş, en az yüzde 99,9 saflıkta, nitelikleri Bakanlıkça belirlenen bar, külçe veya granül hâlindeki gümüştür. Standart dışı işlenmemiş gümüş, yüzde 99,9’dan düşük saflıktaki külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda gümüştür. İşlenmiş gümüş ise işçilik uygulanarak ziynet veya süs eşyası hâline dönüştürülmüş gümüştür. Gümüşte saflık eşiğinin altına göre daha yüksek tutulduğu dikkat çeker: altında standart eşik binde 995 iken gümüşte binde 999’dur.
Standart gümüşün fiziki nitelikleri Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (2023/1) ile belirlenmiştir. Tebliğe göre rafinerilerce üretilen gümüşün saflık ayarı en az 99,9/100 olmalıdır; her külçe ve bar üzerinde ayar damgası, rafinerinin amblemi veya damgası ve saflık ayarı ile “SILVER” veya “AG” ibaresi bulunmalıdır. Granül gümüşün mühürlü torbada, torba üzerinde ayar, net ağırlık, rafineri ismi veya amblemi ile “Granül Gümüş” ya da “Silver Granules” ibarelerinden biri ve üretim tarihi gösterilerek satışa sunulması zorunludur. Gümrük tarifesinde işlenmemiş gümüş 7106, gümüş mücevher 7113.11, gümüşçü eşyası ise 7114.11 pozisyonlarında sınıflandırılır.
Gümüşün hukuki sınıflandırması
| Tür | Tanım | Dayanak |
|---|---|---|
| Standart işlenmemiş gümüş | En az %99,9 saflıkta bar, külçe veya granül | 32 SK m.2/j-iv; Tebliğ 2023/1 |
| Standart dışı işlenmemiş gümüş | %99,9’un altında külçe, dore bar, granül, toz, hurda | 32 SK m.2/j-v |
| İşlenmiş gümüş | İşçilikle ziynet veya süs eşyasına dönüştürülmüş gümüş | 32 SK m.2/j-vi |
| Külçe işaretlemesi | Ayar damgası, rafineri amblemi, “SILVER” veya “AG” | Tebliğ 2023/1 |
| Granül ambalajı | Mühürlü torba; ayar, ağırlık, rafineri, tarih | Tebliğ 2023/1 |
İşlenmemiş Gümüş İthalatı: Kimler Yapabilir?
Gümüş ithalatında temel kural altınla aynıdır. 32 Sayılı Karar m.7/2-b’ye göre standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithali yalnızca Merkez Bankası ile kendi mevzuatlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla kıymetli madenler aracı kuruluşları tarafından yapılır ve aracı kuruluşlar ithal ettikleri işlenmemiş kıymetli madenleri üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim etmek zorundadır. Bu nedenle bir mücevher üreticisi, bir sanayi kuruluşu veya bir yatırımcı, külçe veya granül gümüşü kendi adına ithal edemez; ithalat bir aracı kuruluşun aracılığıyla yapılır. Aracı kuruluş olmanın şartları için kıymetli maden aracı kuruluşu rehberimize bakılabilir.
Karar m.7/2-a’ya göre işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalinde gümrük idarelerine beyan verilmesi yeterlidir ve ithalat rejim, karar ve yönetmelikleri uygulanmaz. Tebliğ 2008-32/34 m.6/4’e göre dâhilde işleme kapsamındaki aracı kuruluş ithalatı hariç, ithal edilen standart işlenmemiş kıymetli madenlerin Borsa İstanbul’un Rafineriler Listesinde yer alan rafinerilerce üretilmiş olması ve rafinerinin mührünü, ismini veya amblemini taşıması zorunludur. m.6/6’ya göre işlenmemiş kıymetli madenler yalnızca peşin, mal mukabili ve bedelsiz ödeme şekilleriyle ithal edilebilir; bedelsiz ithalat yalnızca dâhilde işleme, sermaye ve ihracat bedelinden mahsup hâllerinde mümkündür (m.6/7). Aracı kuruluşun Borsaya ön bildirim ve ödeme belgesi sunma yükümlülükleri gümüş için de aynen uygulanır.
Kota bakımından gümüş altından ayrılır. 7 Ağustos 2023’te başlayan ve Borsa İstanbul duyurularıyla “işlenmemiş altın ithalat kotası” olarak uygulanan aylık kota, işlenmemiş altına ilişkindir. Bununla birlikte Tebliğ m.6/11, Hazine ve Maliye Bakanlığına işlenmemiş kıymetli maden ithalatını süre, miktar, kişi, işlem ve menşe bazında kısıtlama yetkisi verir; bu yetki gümüşü de kapsar. Gümüş ithalatı öncesinde aracı kuruluştan güncel Bakanlık ve Borsa düzenlemelerinin teyit edilmesi yerinde olur. Altın kotasının işleyişi için altın ithalat kotası rehberimize bakılabilir.
İşlenmemiş gümüş ithalatının kuralları
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim ithal eder? | Yalnızca Merkez Bankası ve aracı kuruluşlar | 32 SK m.7/2-b |
| Borsaya teslim | Üç iş günü içinde | 32 SK m.7/2-b |
| Gümrük işlemi | Beyan yeterli; ithalat rejim kararları uygulanmaz | 32 SK m.7/2-a |
| Rafineri şartı | Borsa Rafineriler Listesi ve rafineri damgası | Tebliğ m.6/4 |
| Ödeme şekli | Peşin, mal mukabili, bedelsiz | Tebliğ m.6/6-7 |
| Kota | Aylık kota altına ilişkin; Bakanlığın kısıtlama yetkisi saklı | Tebliğ m.6/11 |
| Antrepo ve serbest bölge | Aracı kuruluş eliyle; Borsaya 3 iş günü içinde bilgi | 32 SK m.7/2-e, f |
Aracı Kuruluş Eliyle Gümüş İthalatı: Adım Adım Süreç
Aracı kuruluş aracılığıyla yapılan bir gümüş ithalatı, kambiyo, gümrük ve Borsa kurallarının birlikte işlediği çok adımlı bir süreçtir. İthalat talebinde bulunan işletme ile aracı kuruluş arasında önce bir aracılık sözleşmesi imzalanır; aracı kuruluş, Borsaya yapacağı bildirimlerde aracılık ettiği kişinin kimlik veya vergi numarasını ve bu sözleşmeyi sunmak zorundadır. Ardından ödeme şekli belirlenir: peşin ödemede bedel yurt dışına gümüş gümrükten çekilmeden önce ödenir ve ödeme belgeleri beyanname kapanmadan Borsaya sunulur; mal mukabili ödemede ise ödemenin ihracatçıya yapıldığını gösteren belgeler kapanıştan itibaren 60 gün içinde Borsaya iletilir.
Aracı kuruluş, gümrük beyannamesinin kapanışından en az bir iş günü önce Borsaya ödeme şekli ve ithalat amacı bildirimini yapar. Gümrükte gümüşün Borsa İstanbul Rafineriler Listesindeki bir rafineri üretimi olduğu, külçelerin rafineri damgasını taşıdığı ve beyan bilgilerinin fiziki ürünle uyumlu olduğu kontrol edilir. Gümrükten çekilen gümüş üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim edilir ve yurt içindeki ilk satışı Borsada yapılır. Beyanname ile Borsa bildirimi arasında uyumsuzluk tespit edilirse gümüş mahrece iade edilmek üzere aracı kuruluşa teslim edilir ve durum Bakanlığa bildirilir.
Gümüş ithalatı adımları
| Adım | İşlem | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | Aracı kuruluşla aracılık sözleşmesi | Aracı Kuruluşlar Yönetmeliği m.12/A-2 |
| 2 | Ödeme şeklinin belirlenmesi (peşin, mal mukabili, bedelsiz) | Tebliğ m.6/6-7 |
| 3 | Borsaya ön bildirim (kapanıştan en az 1 iş günü önce) | Yönetmelik m.12/A-1 |
| 4 | Gümrük beyanı; rafineri listesi ve damga kontrolü | 32 SK m.7/2-a; Tebliğ m.6/4 |
| 5 | Ödeme belgelerinin Borsaya sunulması | Yönetmelik m.12/A-5, 6 |
| 6 | Üç iş günü içinde Borsaya teslim | 32 SK m.7/2-b |
| 7 | Borsada ilk satış veya üreticiye teslim | 32 SK m.7/6 |
Dâhilde İşlemede Gümüş: 200 Kilogram Sınırı
Gümüş mücevher ve eşya üretip ihraç eden firmalar için dâhilde işleme rejimi en önemli ithalat kanalıdır. 32 Sayılı Karar m.7/2-c’ye göre dâhilde işleme kapsamında standart işlenmemiş kıymetli madenlerin ithali kural olarak Merkez Bankası ve aracı kuruluşlarca yapılır; m.7/2-ç ise dâhilde işleme kapsamında standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalini serbest bırakır. Tebliğ 2008-32/34 m.6/8, bu kurala önemli bir kolaylık getirir: dâhilde işleme kapsamında, aracı kuruluş olmayan Türkiye’de yerleşik kişilerce her bir ithalat işleminde 40 kilogramı aşmamak üzere standart işlenmemiş altın veya 200 kilogramı aşmamak üzere standart işlenmemiş gümüş ithal edilmesi mümkündür.
Bu kapsamda yapılan ithalatta ithalatçı, asgari olarak standart işlenmemiş kıymetli madenin formunu (külçe, bar, granül), külçe veya bar cinsini, ağırlığını, adedini, rafinerisini ve rafineri ülkesini gümrük idarelerine beyan etmek zorundadır (m.6/9). Aracı kuruluşlarca dâhilde işleme kapsamında yapılan ithalatta Borsaya teslim şartı bulunmaz; ancak aracı kuruluş üç iş günü içinde Borsaya yazılı bilgi verir (Karar m.7/2-d). Dâhilde işleme izninin kapatılması, eşdeğer eşya ve ek süre gibi konular altında olduğu gibi gümüşte de belirleyicidir; ayrıntılar altın ve mücevher ihracatı ve dâhilde işleme rehberimizde anlatılmıştır.
Dâhilde işlemede altın ve gümüş
| Konu | Altın | Gümüş |
|---|---|---|
| Aracı kuruluş olmayan yerleşiklerin işlem başına sınırı | 40 kg standart altın | 200 kg standart gümüş |
| Standart dışı ithalat | Serbest (m.7/2-ç) | Serbest (m.7/2-ç) |
| Beyan bilgileri | Form, cins, ağırlık, adet, rafineri, ülke | Aynı (m.6/9) |
| Aracı kuruluş ithalatında Borsa | Teslim yok; 3 iş günü bilgi | Aynı |
Standart Dışı Gümüş İthalatı: Ayar Raporu ve Rafinaj
Hurda gümüş, dore bar ve endüstriyel kaynaklı gümüş gibi standart dışı gümüşün ithalatında ek şartlar vardır. Tebliğ 2008-32/34 m.6/3’e göre standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalinde gümrük idarelerine ayar raporu ibrazı zorunludur ve bu raporlar yalnızca Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce düzenlenebilir; ancak dâhilde işleme kapsamında 5 kilograma kadar olan standart dışı ithalatta özel ayar evlerince düzenlenen raporlar Bakanlıkça belirlenen usulle kabul edilebilir. Kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketleri de standart dışı işlenmemiş kıymetli maden ithal edebilir (m.6/5).
Standart dışı gümüşün yurt içindeki akıbeti de sınırlıdır: Karar m.7/4-c’ye göre Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmeleri dışındaki Türkiye’de yerleşik gerçek kişilere standart dışı işlenmemiş kıymetli maden satılamaz. İhracat bedeli karşılığında bedelsiz ithal edilen standart dışı gümüş ise Borsaya tesliminden sonra rafine edilerek standart gümüşe dönüştürülür. Standart dışı kıymetli madenin ayar tespiti, ayar evi raporuna itiraz ve Darphanenin nihai rolü standart dışı altın ve ayar evi raporu rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır; aynı kurallar gümüş için de geçerlidir. Rafineri kuruluş ve faaliyet izni, sermaye ve kapasite şartları, Borsa Rafineri Listesi, tedarik zinciri raporu ve izin iptali için altın rafinerisi kurmak rehberimize bakılabilir.
Vergiler: Gümrük Vergisi Yok, KDV İstisnası Var
İşlenmemiş gümüşün vergi rejimi altına paraleldir. Karar m.7/2-a ithalat rejim kararlarını işlenmemiş kıymetli madenlere uygulamadığından, işlenmemiş gümüş ithalatında gümrük vergisi uygulanmaz. KDV bakımından KDV Kanunu m.17/4-g, külçe altınla birlikte külçe gümüş teslimlerini de istisna eder; külçe gümüş bu kapsama 4369 sayılı Kanunla 1 Ağustos 1998’den itibaren alınmıştır. Aynı Kanunun m.16/1-a’sı teslimi istisna olan malların ithalini de istisna tuttuğundan, Gelir İdaresi açıklamalarında da belirtildiği üzere istisna külçe gümüş ithalatında da uygulanır.
Gümüşten mamul eşyada durum farklıdır. Bakanlığın KDV Kanunu m.23’teki özel matrah belirleme yetkisine dayanarak getirilen düzenlemeye göre, gümüşten mamul veya gümüş ihtiva eden eşyalar ile sikke gümüşlerin teslim ve ithalinde KDV matrahı, teslim bedelinden külçe gümüş bedeli düşüldükten sonra kalan tutardır. Yani gümüş takı ithal eden veya satan işletme, ürünün içerdiği saf gümüşün değerine KDV hesaplamaz; KDV işçilik ve katma değer üzerinden alınır. Buna karşılık gümüş, altın ve diğer metalleri içeren ve bunları ayrıştırmaksızın ithal edilen hurda elektronik kartların ithalatı, Gelir İdaresi özelgesinde m.17/4-g istisnası dışında tutulmuştur. Bankalardaki gümüş hesaplarından yapılan alımlarda ise 32 Sayılı Karar m.19/3 uyarınca binde iki kambiyo vergisi alınır.
Gümüşte vergi
| İşlem | Gümrük vergisi | KDV | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Standart veya standart dışı gümüş ithalatı | Yok | İstisna | 32 SK m.7/2-a; KDVK m.16/1-a, m.17/4-g |
| Külçe gümüş yurt içi teslimi | — | İstisna | KDVK m.17/4-g |
| Gümüş takı ve eşya ithalatı | İthalat Rejimi Kararındaki oran | Külçe gümüş bedeli düşülerek | KDVK m.23 yetkisiyle özel matrah |
| Gümüş takı yurt içi teslimi | — | Külçe gümüş bedeli düşülerek | Aynı |
| Gümüş içeren hurda elektronik kart | Tarifeye göre | İstisna dışı | GİB özelgesi |
| Banka gümüş hesabından alım | — | — | Binde 2 BSMV (32 SK m.19/3) |
Gümüş Mücevher ve Gümüş Eşya İthalatı
İşlenmiş gümüşün ithalatı serbesttir: 32 Sayılı Karar m.7/3’e göre işlenmiş kıymetli madenler, kıymetli taşlar ve eşyaların Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde Türkiye’ye ithali serbesttir. Gümüş yüzük, kolye, bilezik ve gümüşçü eşyası ithal eden bir işletmenin aracı kuruluş olması gerekmez; genel ithalat kuralları uygulanır. Vergi bakımından İthalat Rejimi Kararındaki gümrük vergisi ve özel matrahlı KDV ödenir. Altın mücevherde uygulanan yüzde 20’lik ilave gümrük vergisinin kapsamı GTİP bazında belirlendiğinden, gümüş ürünün sınıflandırıldığı pozisyonun güncel ilave gümrük vergisi listelerinde bulunup bulunmadığı ithalattan önce kontrol edilmelidir.
Ödeme şekli bakımından gümüş mücevher, işlenmiş altından ayrılır. Tebliğ 2008-32/34 m.6/12, işlenmiş kıymetli madenlerin peşin, mal mukabili, vadeli akreditifli, kabul kredili, vesaik mukabili ve bedelsiz ödeme şekilleriyle ithalatına izin verir. 31 Aralık 2026’ya kadar peşin ödemeyi yasaklayan geçici m.2 ise yalnızca “işlenmiş altın” için öngörülmüştür. Dolayısıyla gümüş mücevher ithalatı peşin ödemeyle yapılabilir; bedelin gümrük yükümlülüğü doğmadan transfer edilmesi hâlinde vadeli ithalata bağlı yüzde 6 KKDF de doğmaz. Yolcu beraberindeki gümüş ziynet eşyası için 32 Sayılı Karar m.7/5’teki 15.000 ABD doları sınırı uygulanır. Altın mücevher ithalatındaki vergi yükü için altın ithalatında vergi, yolcu beraberi kurallar için yurt dışından altın getirmek rehberlerimize bakılabilir.
Yolcu Beraberinde Gümüş Getirmek ve Götürmek
Bireylerin seyahatlerinde yanlarında gümüş taşıması da kambiyo mevzuatına tabidir. 32 Sayılı Karar m.7/5’e göre yolcular, kendilerine ait, değeri 15.000 ABD dolarını aşmayan ve ticari amaç taşımayan, kıymetli madenlerden ve taşlardan yapılmış ziynet eşyasını yurda getirebilir ve yurt dışına çıkarabilir. Bu sınır gümüş takılar için de geçerlidir; ancak gümüşün altına göre çok daha düşük birim değeri nedeniyle uygulamada sınırın aşılması ancak yüklü miktarlarda veya ticari nitelikteki taşımalarda söz konusu olur. Daha yüksek değerdeki ziynet eşyasının çıkarılması, girişte beyan edilmiş olmasına veya Türkiye’de satın alındığının belgelenmesine bağlıdır.
Külçe, bar ve granül gümüş ise ziynet eşyası değil, işlenmemiş kıymetli madendir. Karar m.7/2-b işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalini Merkez Bankası ve aracı kuruluşlarla sınırladığından, bir bireyin yurt dışından satın aldığı gümüş külçeleri yanında getirerek kendi adına ithal etmesi mümkün değildir; Karar m.7/7-c, standart işlenmemiş kıymetli madenlerin yolcu beraberinde getirilmesine ilişkin düzenleme yapma yetkisini Bakanlığa bırakmıştır. Ticari miktarda gümüş takının yolcu beraberinde getirilmesi de ticari ithalat kurallarına tabidir. Bu konudaki kurallar altın için yurt dışından altın getirmek ve yurt dışına altın çıkarmak rehberlerimizde ayrıntılı anlatılmıştır; aynı ilkeler gümüşe de uygulanır.
Gümüş İhracatı
32 Sayılı Karar m.7/1’e göre kıymetli madenler, taşlar ve eşyaların Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde Türkiye’den ihracı serbesttir. İşlenmemiş gümüşün ihracında da gümrüğe beyan yeterlidir; ancak m.7/2-a’ya göre ilgililerin talebi hâlinde ihracatta vergi, resim ve harç istisnası ile dâhilde işleme rejimine ilişkin düzenlemeler uygulanabilir ve bu talepleri Ticaret Bakanlığı sonuçlandırır. Yurt içinde standart gümüşün alım satımı yetkili kurumlarla sınırlı olduğundan, işlenmemiş gümüş ihracatı uygulamada aracı kuruluşlar, rafineriler ve üreticiler eliyle yapılır.
Türkiye’nin gümüş ihracatının önemli bir bölümü gümüş mücevher ve eşyadan oluşur. Bu ihracatta ihracat bedeli, fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde yurda getirilir ve İhracat Bedeli Kabul Belgesine bağlanır; İhracat Genelgesinin geçici 4 üncü maddesi uyarınca 31 Ocak 2027’ye kadar bedelin en az yüzde 35’i Merkez Bankasına satılır. Dâhilde işleme kapsamında ithal edilen gümüşle üretilen ürünlerin ihracatında ithal ve ihraç bedelleri, tarafların aynı kişi olması şartı aranmaksızın mahsup edilebilir. İhracat bedeli kuralları için ihracat bedellerinin yurda getirilmesi rehberimize bakılabilir.
Yurt İçinde Gümüş Alım Satımı
Gümüş ithal edildikten veya üretildikten sonra yurt içinde kimin kime satabileceği de Karar m.7/4 ile düzenlenmiştir. Yurt içinde yalnızca Darphane, Bakanlıkça faaliyet izni verilen rafineriler ve Borsa İstanbul Rafineriler Listesindeki yurt dışı rafinerilerce üretilmiş standart işlenmemiş kıymetli madenlerin alım satımı mümkündür (a). Standart işlenmemiş kıymetli madenler ile basılı kıymetli madenlerin alım satımını kendi mevzuatları saklı kalmak kaydıyla yalnızca bankalar, izinli rafineriler, aracı kuruluşlar, yetkili müesseseler ve Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmeleri yapabilir (b). Türkiye’de yerleşik kişiler bu kurumlardan standart gümüş alıp onlara satabilir (e); işlenmiş gümüşün alım satımı ise serbesttir (g).
Burada gümüş ticaretine özgü bir ayrıntı vardır. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.4, kuyum ticaretini münhasıran işlenmiş altın ya da işlenmiş altınla birlikte diğer kuyumun alımı ve perakende satımı olarak tanımlar. Tanım gereği yalnızca gümüş takı satan ve altınla hiç işlem yapmayan bir işletmenin faaliyeti “kuyum ticareti” tanımına girmez ve bu işletme için kuyum yetki belgesi aranmaz. Ancak bu durumda işletme, yetkilendirilmiş kuyum işletmesi olmadığından standart gümüş külçe veya granül alım satımı yapamaz ve bireylerden standart dışı gümüş alarak bunları başka bireylere satamaz. Gümüş külçe ticareti yapmak isteyen işletmenin yetki belgesi alması gerekir; yetki belgesi şartları için kuyumcu yetki belgesi rehberimize bakılabilir.
Yurt içinde kim ne satabilir?
| Ürün | Kim alıp satabilir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Standart gümüş külçe veya granül | Bankalar, rafineriler, aracı kuruluşlar, yetkili müesseseler (kendi mevzuatı ölçüsünde), yetkili kuyum işletmeleri | 32 SK m.7/4-b |
| Bireylerin standart gümüş alımı | Yalnızca yukarıdaki kurumlardan | 32 SK m.7/4-e |
| Standart dışı gümüş | Yetkili kuyum işletmeleri dışındaki bireylere satılamaz | 32 SK m.7/4-c |
| Gümüş takı ve eşya | Serbest | 32 SK m.7/4-g |
| Yalnız gümüş takı satan işletme | Kuyum ticareti tanımı dışında; külçe ticareti yapamaz | Kuyum Yönetmeliği m.4 |
Banka Gümüş Hesabı ve Borsa İstanbul
Gümüş, bankalarda kıymetli maden depo hesabı olarak da tutulabilir. 32 Sayılı Karar m.19, kıymetli maden depo hesaplarının bankalarca açılabileceğini ve kıymetli madenin iadesinin bankalarca karşılanacağını öngörür; m.19/3 uyarınca fiziki teslimat olmaksızın yapılan alım satımlar kambiyo işlemi sayıldığından gümüş hesabından alımlarda da binde iki BSMV alınır. Gümüş hesapları, kıymetli maden cinsinden mevduat olarak TMSF güvencesi kapsamındadır. Banka hesabının hukuki niteliği ve riskleri için banka altın hesabı rehberimize bakılabilir.
Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasasında standart gümüş de işlem görür; ithal edilen gümüşün ilk satışı Borsada yapılır ve Borsa, gümüşü işlem görecek rafinerilerin listesini ilan eder. Gümüş fiyatı altına göre çok daha oynak olduğundan, Borsa fiyatı ile banka ve perakende fiyatları arasındaki farklar daha belirgin olabilir. Piyasanın işleyişi için Borsa İstanbul altın piyasası rehberimize bakılabilir.
Gümüş Rafinerisi ve Rafinaj İzni
Gümüş rafinajı da izne tabidir. 1567 sayılı Kanun m.4/c, kıymetli maden rafinaj faaliyetini Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine bağlar ve izin ücretleri Kanuna ekli tarifeye göre alınır; Kanun, bu izinlerde her bir üretim yeri ve her bir kıymetli maden için ayrı ücret alınacağını öngörür. Tebliğ 2023/1 de rafineri faaliyet izninin altın, gümüş, platin ve paladyum için ayrı ayrı verileceğini ve gümüş rafinerileri için ayrı kapasite ölçütleri uygulanacağını düzenler. İzinsiz rafinaj faaliyeti, 1567 sayılı Kanun m.3/5 uyarınca idari para cezası ve iş yerinin faaliyetlerinin durdurulması sonucunu doğurur.
Sık Yapılan Hatalar
Gümüş ticaretindeki hataların önemli bir kısmı, gümüşün altından daha az denetlendiği yönündeki yanlış kanaatten kaynaklanır. Oysa kambiyo mevzuatı işlenmemiş gümüşü altınla aynı rejime tabi tutar; yalnızca dâhilde işleme sınırı ve kota gibi birkaç noktada farklılık vardır. Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan hataları ve doğru uygulamayı özetler.
Gümüş ticaretinde sık yapılan hatalar
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| “Gümüş kıymetli maden sayılmaz, serbestçe ithal edilir.” | İşlenmemiş gümüş kıymetli madendir; ithalatı yalnızca Merkez Bankası ve aracı kuruluşlarca yapılır. |
| “Dâhilde işlemede altın sınırı gümüş için de geçerlidir.” | Gümüşte işlem başına sınır 200 kg, altında 40 kg’dır. |
| “Altın kotası gümüşü de kapsar.” | Aylık kota işlenmemiş altına ilişkindir; Bakanlığın genel kısıtlama yetkisi saklıdır. |
| “Gümüş takı satan dükkân külçe gümüş de satabilir.” | Standart gümüş ticareti yetkili kuyum işletmesi veya diğer yetkili kurumları gerektirir. |
| “Hurda gümüş bireylere satılabilir.” | Standart dışı gümüş yetkili kuyum işletmeleri dışındaki bireylere satılamaz. |
| “Gümüş takıda tüm bedel üzerinden KDV hesaplanır.” | Matrah, külçe gümüş bedeli düşülerek bulunur. |
| “Gümüş mücevher ithalatında peşin ödeme yasak.” | Peşin ödeme yasağı yalnız işlenmiş altına ilişkindir. |
| “Hurda elektronik kart ithalatı KDV istisnasındadır.” | Ayrıştırılmamış hurda kartlar külçe gümüş istisnası dışındadır. |
Gümüş Mücevher İhracatçısı İçin Kontrol Listesi
İhracatçı kontrol listesi
| Kontrol | Neden önemli? |
|---|---|
| Hammadde gümüşün kaynağını ve ithalat kanalını belgeleyin | Aracı kuruluş veya DİR kapsamında 200 kg sınırı |
| DİR izninin süresini ve eşdeğer eşya kurallarını takip edin | Taahhüt kapatma ve kaçakçılık riski |
| İhracat bedelini beyanname bazında bankaya bildirin | 180 gün ve İBKB eşleşmesi |
| Yüzde 35 Merkez Bankasına satışı nakit planına katın | Genelge geçici m.4 |
| Varış yerinde ayar ve tartı farklarını belgeleyin | Tebliğ 2018-32/48 m.7/2 ve terkin |
| KDV iadesi dosyasını ihracat belgeleriyle uyumlu tutun | İade incelemesinde tutarlılık |
Yaptırımlar
Gümüş ithalatı ve ticaretindeki aykırılıkların yaptırımları altındakilerle aynıdır. Aracı kuruluş olmadan veya gümrüğe beyan edilmeden işlenmemiş gümüşün ülkeye sokulması, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3 kapsamında kaçakçılık suçu oluşturabilir; beyan eşiğini aşan gümüş ziynet eşyasının izinsiz giriş veya çıkışı ise fiil kaçakçılık suçu oluşturmadığı takdirde 1567 sayılı Kanun m.3/2 uyarınca rayiç bedelin yarısından iki katına kadar idari para cezasına bağlanmıştır. Ödeme şekli, Borsaya bildirim veya standart dışı gümüşün bireylere satılması yasağına aykırılıklar m.3/1 kapsamında; izinsiz rafinaj veya izinsiz aracılık ise m.3/5 kapsamında değerlendirilir.
Dâhilde işleme kapsamında ithal edilen gümüşün hileli işlemlerle ihraç edilmiş gibi gösterilmesi 5607 sayılı Kanun m.3/4, teşvik veya iade amacıyla gerçekleşmeyen ihracatın gerçekleşmiş gibi gösterilmesi ise m.3/9 kapsamında suçtur. Kaçakçılık suçlarının yaptırımları için altın kaçakçılığı suçu ve cezası, idari para cezaları için 1567 sayılı Kanun idari para cezası rehberlerimize bakılabilir. Dosyanız için ön değerlendirme amacıyla 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Aykırılık ve yaptırım
| Aykırılık | Yaptırım | Dayanak |
|---|---|---|
| Aracı kuruluş olmadan veya beyansız gümüş ithalatı | Kaçakçılık suçu | 5607 s.K. m.3 |
| Beyan eşiğini aşan ziynetin izinsiz giriş-çıkışı | Rayiç bedelin yarısından iki katına İPC | 1567 s.K. m.3/2 |
| Ödeme şekli, bildirim, satış yasağı aykırılığı | İdari para cezası | 1567 s.K. m.3/1 |
| İzinsiz rafinaj veya aracılık | 50.000–250.000 TL İPC ve faaliyet durdurma | 1567 s.K. m.3/5 |
| DİR ithalatının hileyle ihraç gösterilmesi | Kaçakçılık suçu | 5607 s.K. m.3/4 |
Sıkça Sorulan Sorular
Gümüş ithalatı nasıl yapılır?
Külçe, bar ve granül gibi işlenmemiş gümüşü yalnızca Merkez Bankası ve kıymetli madenler aracı kuruluşları ithal edebilir (32 SK m.7/2-b); ithal edilen gümüş üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim edilir. İthalat yapmak isteyen işletmeler bir aracı kuruluş aracılığıyla işlem yapar.
Şirketim kendi adına külçe gümüş ithal edebilir mi?
Aracı kuruluş değilse kural olarak edemez. İstisna, dâhilde işleme kapsamındadır: Tebliğ 2008-32/34 m.6/8 uyarınca aracı kuruluş olmayan Türkiye’de yerleşik kişiler her bir ithalat işleminde 200 kilogramı aşmamak üzere standart işlenmemiş gümüş ithal edebilir.
Standart gümüş kaç saflıkta olmalıdır?
32 Sayılı Karar m.2/j-iv’e göre en az yüzde 99,9 saflıkta bar, külçe veya granül; Tebliğ 2023/1’e göre rafinerilerce üretilen gümüşün saflık ayarı en az 99,9/100 olmalı ve külçe üzerinde “SILVER” veya “AG” ibaresi bulunmalıdır.
Gümüş ithalatında kota var mı?
2023’ten beri uygulanan aylık kota işlenmemiş altına ilişkindir. Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tebliğ m.6/11 uyarınca işlenmemiş kıymetli maden ithalatını süre, miktar, kişi, işlem ve menşe bazında kısıtlamaya yetkilidir; bu yetki gümüşü de kapsar.
Gümüş ithalatında gümrük vergisi ve KDV var mı?
İşlenmemiş gümüşte gümrük vergisi uygulanmaz ve külçe gümüş ithali KDV Kanunu m.16/1-a ve m.17/4-g uyarınca KDV’den istisnadır. Gümüş takı ve eşya ithalatında ise gümrük vergisi ve külçe gümüş bedeli düşülerek hesaplanan KDV ödenir.
Hurda gümüş ithalatında hangi belgeler gerekir?
Standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalinde gümrüğe Darphane ayar raporu ibrazı zorunludur (Tebliğ m.6/3); dâhilde işleme kapsamında 5 kilograma kadar ithalatta özel ayar evi raporları Bakanlık usulüyle kabul edilebilir.
Gümüş takı ithal etmek için aracı kuruluş olmak gerekir mi?
Hayır. 32 Sayılı Karar m.7/3’e göre işlenmiş kıymetli madenler ve eşyaların ithali Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde serbesttir; genel ithalat kuralları, gümrük vergisi ve özel matrahlı KDV uygulanır.
Gümüş mücevher ithalatında peşin ödeme yapılabilir mi?
Evet. 31 Aralık 2026’ya kadar peşin ödemeyi yasaklayan Tebliğ geçici m.2 yalnızca işlenmiş altına ilişkindir; gümüş mücevher için m.6/12’deki tüm ödeme şekilleri, peşin ödeme dâhil kullanılabilir.
Yalnızca gümüş takı satan dükkân için kuyum yetki belgesi gerekir mi?
Kuyum Ticareti Yönetmeliği m.4’teki tanım işlenmiş altın merkezlidir; yalnızca gümüş takı satan işletme tanım gereği kuyum ticareti yapmış sayılmaz. Ancak bu işletme standart gümüş külçe alım satımı yapamaz; bunun için yetkilendirilmiş kuyum işletmesi olmak gerekir.
Bireyler gümüş külçe alıp satabilir mi?
Evet, ancak yalnızca bankalar, izinli rafineriler, aracı kuruluşlar ve yetkili kuyum işletmeleri gibi yetkili kurumlardan alıp onlara satabilir (32 SK m.7/4-e). Standart dışı gümüş ise yetkili kuyum işletmeleri dışındaki bireylere satılamaz.
Gümüş ihracatı serbest mi?
Evet. 32 Sayılı Karar m.7/1 uyarınca kıymetli madenler ve eşyaların ihracı serbesttir; işlenmemiş gümüşte gümrüğe beyan yeterlidir. İhracat bedeli 180 gün içinde yurda getirilmeli ve 31 Ocak 2027’ye kadar en az yüzde 35’i Merkez Bankasına satılmalıdır.
Bankada gümüş hesabı açılabilir mi?
Evet. Kıymetli maden depo hesapları gümüş için de açılabilir; hesaptan alımlarda binde 2 BSMV alınır ve hesaplar kıymetli maden cinsinden mevduat olarak TMSF güvencesi kapsamındadır.
Gümüş rafinerisi kurmak için izin gerekir mi?
Evet. 1567 sayılı Kanun m.4/c uyarınca rafinaj faaliyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine tabidir; Tebliğ 2023/1’e göre faaliyet izni her kıymetli maden için ayrı verilir. İzinsiz rafinaj 1567 s.K. m.3/5 kapsamında yaptırıma bağlıdır.
Yurt dışından aldığım gümüş külçeyi yanımda getirebilir miyim?
Hayır. Külçe, bar ve granül gümüş işlenmemiş kıymetli madendir ve 32 Sayılı Karar m.7/2-b uyarınca yalnızca Merkez Bankası ve aracı kuruluşlarca ithal edilebilir. Kendinize ait, ticari amaç taşımayan gümüş ziynet eşyası ise 15.000 ABD doları sınırı içinde serbestçe getirilebilir.
Beyansız gümüş getirmenin cezası nedir?
Ticari mahiyette veya izin gerektiren gümüşün beyansız sokulması 5607 sayılı Kanun kapsamında kaçakçılık oluşturabilir. Fiil suç oluşturmuyorsa 1567 s.K. m.3/2 uyarınca rayiç bedelin yarısından iki katına kadar idari para cezası uygulanır. Somut durumunuz için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındadır.
Ticaret Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları