Altın ve Mücevher İhracatı 2026: 32 Sayılı Karar m.7, Dâhilde İşleme İzni ve Genelge 2023/16 Sınırları, Kıymetli Maden Tebliği, Taahhüt Hesabının Kapatılması, 2026/2 Ek Süre ve Müeyyideli Kapatmaya İtiraz

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar m.7/1 uyarınca kıymetli madenler, taşlar ve eşyaların Dış Ticaret Rejimi esasları içinde Türkiye’den ihracı serbesttir; işlenmemiş altının ihracında gümrük idaresine beyan yeterlidir ve ihracat rejim, karar ve yönetmelikleri uygulanmaz. Altın ihracatının asıl hukuki yükü, mücevherin hammaddesi olan altının dâhilde işleme rejimi kapsamında vergisiz ithal edilip işlendikten sonra ihraç edilmesinde ortaya çıkar. Altın için dâhilde işleme izni yalnızca Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12) m.14/1-b kapsamında ve gümrük idaresince verilir; Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2023/16 sayılı Genelgesi, 2024/2 ve 2024/11 sayılı Genelgelerle değişik hâliyle, iznin ithalattan önce alınmasını, en az bir yıllık sektör geçmişini, aylık ithalatın geçmiş ihracatın yüzde 10’u ile ve ilk başvuruda kapasitenin yüzde 5’i ile sınırlanmasını ve izin süresinin 3 ay olmasını öngörür. İzin ihracat taahhüdü, izin süresi sonundan itibaren üç ay içinde gümrük idaresine başvurularak kapatılır; kapatılmayan taahhütte alınmayan vergi ithal tarihinden itibaren tahsil edilir, Gümrük Kanunu m.238 uyarınca ceza uygulanır ve yeni izin başvuruları reddedilir. 17 Nisan 2026 tarihli 2026/2 sayılı Tebliğ ise altın izinlerine bir ayı geçmemek üzere ek süre imkânı tanımıştır. Bu rehber, altın ve mücevher ihracatını bu mevzuat üzerinden adım adım anlatır.

Altın İhracatında Başlangıç Noktası: Serbestlik

İthalattan farklı olarak altın ihracatı kural olarak serbesttir. 32 Sayılı Karar m.7/1, kıymetli madenler, taşlar ve eşyaların Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde Türkiye’den ihracını serbest bırakır. İşlenmemiş kıymetli madenler bakımından m.7/2-a daha da kısa bir yol çizer: standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ihracında gümrük idarelerine beyan verilmesi yeterlidir ve ihracat rejim, karar ve yönetmelikleri uygulanmaz. İthalatta yalnızca Merkez Bankası ve kıymetli madenler aracı kuruluşlarına tanınan tekel, ihracatta yoktur. Hurda ve dore altının hukuki rejimi, Darphane ayar raporu ve rafinaj izni için standart dışı altın rehberimize bakılabilir. Yurt dışı mücevher fuarlarına ATA karnesi veya konsinye ihracatla ürün götürülmesi ve satılmayan ürünlerin geri gelen eşya olarak dönüşü için mücevher fuarı ve ATA karnesi rehberimize bakılabilir. Mücevher ihracatında A.TR, EUR.1 ve menşe şahadetnamesi, dahilde işleme girdisinde A.TR sınırı ve sonradan kontrol için kuyum ihracatında menşe rehberimize bakılabilir.

Aynı hüküm, bu kısa yolun isteğe bağlı olarak genişletilebileceğini de söyler. İlgililerin talebi hâlinde işlenmemiş kıymetli maden ihracatında İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Karar, İhracat 2017/4 sayılı Tebliğ ve Dahilde İşleme Rejimi Kararı uygulanabilir ve bu talepleri inceleyip sonuçlandırmaya Ticaret Bakanlığı yetkilidir. Uygulamada bu seçenek, ihracatın bir dâhilde işleme izninin taahhüdüne sayılması veya vergi, resim ve harç istisnasından yararlanılması gerektiğinde önem kazanır.

Serbestlik, altının yurt içinde nereden ve nasıl tedarik edildiği sorusunu ortadan kaldırmaz. Karar m.7/4-a uyarınca yurt içinde yalnızca Darphane, Bakanlıkça faaliyet izni verilen rafineriler ve Borsa İstanbul Rafineriler Listesindeki yurt dışı rafinerilerce üretilmiş standart işlenmemiş kıymetli madenlerin alım satımı yapılabilir; bunları alıp satmaya yetkili olanlar ise bankalar, rafineriler, aracı kuruluşlar, yetkili müesseseler ve Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmeleridir (m.7/4-b). İhraç edilen külçenin kaynağının bu zincirle belgelenememesi, ihracatın kendisi serbest olsa da kaçakçılık ve aklama incelemesinin konusu olur.

İşlenmemiş Altın İhracatı: Beyan, Belge ve Kaynak

Külçe veya dore bar ihracatında gümrük beyannamesinde eşyanın tanımı, ağırlığı, saflığı ve değeri doğru gösterilmelidir. İhracatta beyan edilen kıymet, sonradan ihracat bedelinin yurda getirilmesi ve varsa bedelsiz altın ithalatıyla mahsup yapılması bakımından da esas alınır. Tebliğ 2008-32/34 m.6/2’ye göre kıymetli maden ve taşların ayarına ilişkin ayar raporu Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce veya bu Genel Müdürlükçe yeterlilikleri onaylanan özel ayar evlerince düzenlenir. Altın ve mücevher ihracatında 180 günlük süre, yüzde 35 Merkez Bankasına satış, ihracat bedeli karşılığında altın ithalatıyla mahsup ve terkin sınırları için ihracat bedellerinin yurda getirilmesi rehberimize bakılabilir.

Aracı kuruluşların Borsa İstanbul’da saklanan altını fiziken çekip ihraç etmesi ya da kendi üretimlerini ihraç etmesi, Yönetmelik m.14 uyarınca tutmak zorunda oldukları Kıymetli Maden Alım ve Satım Belgeleri ile kayıt altına alınır. Aracı kuruluş olmayan bir ihracatçının elindeki külçenin bir bankadan, rafineriden veya yetkili kuyum işletmesinden alındığını gösteren fatura ve belge zinciri, hem gümrükte hem de altın ve kıymetli maden alımında MASAK yükümlülükleri bakımından belirleyicidir.

Son dönemde yurt içi fiyatın uluslararası fiyatın altına düştüğü aylarda külçe altın ihracatının hızla arttığı sektör temsilcilerince açıklanmıştır. Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Ağustos 2026’da, iç talepteki zayıflama nedeniyle Türkiye’de altının uluslararası fiyattan kilogram başına 1.000–1.500 dolar daha ucuza bulunabildiğini ve bu farkın külçe ihracatını cazip kıldığını söylemiştir. Fiyat farkının yarattığı bu hareketlilik, beyan edilen kıymetin ve bedelin yurda getirilişinin gümrük ve kambiyo denetimlerinde daha yakından izlenmesine yol açar.

Mücevher İhracatı: İhracat Yönetmeliği ve Birlik Onayı

İşlenmiş altın, yani mücevher, kuyum ve zincir ihracatı, 32 Sayılı Karar m.7/1 uyarınca Dış Ticaret Rejimi esaslarına tabidir. İhracat Yönetmeliği m.5’e göre ihracat işleminin başlaması için ihracatçıların İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliğine onaylattıkları gümrük beyannamesiyle ihracatın yapılacağı gümrük idaresine başvurmaları gerekir. Mücevher sektöründe bu birlik, İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri bünyesindeki Mücevher İhracatçıları Birliğidir; birliğin ürün kapsamında altından ve gümüşten mamul mücevherci ve kuyumcu eşyası ile işlenmemiş veya yarı işlenmiş altın yer alır. Külçe ve granül gümüş ithalatında aracı kuruluş şartı, dâhilde işlemede 200 kilogram sınırı, KDV istisnası ve gümüş mücevher ithalatı için gümüş ithalatı ve ihracatı rehberimize bakılabilir. Mücevher ihracatında KDV iadesinin güncel usulü, olumsuz raporlu tedarikçi nedeniyle istenen teminat ve iade reddine karşı dava için altın ve mücevher ihracatında KDV iadesi rehberimize bakılabilir.

Mücevher ihracatı, kotanın en çok etkilediği alandır. Borsa İstanbul’un 2 Ocak 2026 tarihli duyurusuyla, 7113.19.00.00.11 ve 7113.19.00.00.12 GTİP’li altından mamul mücevherci eşyası ihracatının bedelinden mahsup edilmek üzere bedelsiz standart işlenmemiş altın ithalatına aracılık eden aracı kuruluşlara ilave kota kullandırılmaktadır; bir ihracatçı için aylık azami miktar 25 kilogram, bir aracı kuruluş için 50 kilogramdır. Bu kanal, ihracatın hammaddesini yeniden temin etmenin yollarından biridir ve ayrıntıları altın ithalat kotası rehberimizde anlatılmıştır. Mücevher ihracatında KDV istisnası ve iadesi için ihracatta KDV istisnası ve iade süreci yazımıza bakılabilir.

Kıymetli Maden Tebliği: Damga, Sertifika ve Ayar

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34) m.6/1, ilgili mevzuatta öngörülmesi veya ilgililerce talep edilmesi hâlinde; dahilde işleme izin belgesi, dahilde işleme izni, hariçte işleme izin belgesi ve hariçte işleme izni kapsamında veya bu rejimler dışında dış ticaret işlemlerine konu olan kıymetli maden ve taşlar ile bunlardan mamul eşyanın üzerine markaları ile ayarını gösteren damga basılacağını ve kıymetli eşyaya ilişkin sertifika düzenleneceğini öngörür. Damga ve sertifika, ihraç edilen mücevherin ayarının ve kaynağının yurt dışındaki alıcı ve gümrük idaresi karşısında belgelenmesini sağlar. Altın, mücevher veya değerli taşın yurt dışında işlenmesi ya da tamir ettirilmesi ve dönüşte fark usulüyle vergilendirilmesi için hariçte işleme rejimi rehberimize bakılabilir.

Ayar raporu yetkisi m.6/2 ile Darphaneye ve Darphanenin yeterliliğini onayladığı özel ayar evlerine verilmiştir. Standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalinde ise m.6/3 uyarınca ayar raporu yalnızca Darphane tarafından düzenlenebilir; dâhilde işleme kapsamında 5 kilograma kadar olan standart dışı ithalatta özel ayar evi raporu Bakanlığın belirleyeceği usulle kabul edilebilir. Dâhilde işleme kapsamında mücevher üretecek firma için bu kural, hammaddenin girişindeki ayar belgesinin ihracattaki ayarla karşılaştırılabilmesi, yani verimlilik oranının ve firenin tespiti bakımından önemlidir.

Dâhilde İşleme Rejimi: Altında Hangi Yol Açık?

Dâhilde işleme rejimi, ihraç edilecek ürünün üretiminde kullanılacak girdinin ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın ve vergisi teminata bağlanarak ithal edilmesine, ihracat taahhüdü yerine getirildiğinde teminatın iade edilmesine imkân tanır. Rejimin dayanağı 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı ile Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12)’dir. Tebliğ m.15’e göre dahilde işleme izin belgesi için Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğüne elektronik ortamda, dahilde işleme izni için ise gümrük idaresine başvurulur.

Altın bakımından bu ikili yapı daraltılmıştır. Tebliğ m.14/1-b, kıymetli maden ve taşların 32 Sayılı Karar hükümleri çerçevesinde ithalatını müteakip, işlendikten sonra ihraç edilmek üzere işçiliğe tabi tutulmasını dahilde işleme izni verilecek hâller arasında sayar. Gümrükler Genel Müdürlüğünün 27.12.2023 tarihli ve 2023/16 sayılı Genelgesi ise bu eşya için dahilde işleme izinlerinin sadece Tebliğ m.14/1-b kapsamında düzenlenmesi gerektiğini açıkça belirtir. Yani altında süreç, Bakanlıkça verilen izin belgesiyle değil, gümrük idaresince verilen izinle yürür; ek süre, kapatma ve itiraz başvuruları da izne ilişkin süre ve usullere göre gümrük idaresine yapılır.

Aracı kuruluş olmayan firmaların izin kapsamında standart altın ithalatı, Tebliğ 2008-32/34 m.6/8 uyarınca her bir ithalat işleminde 40 kilogramla sınırlıdır; standart gümüşte bu sınır 200 kilogramdır. Genelge 2023/16 uyarınca bu firmalara düzenlenen her bir izin de 40 kilogram standart işlenmemiş altını aşamaz. Standart dışı işlenmemiş altının dâhilde işleme kapsamında ithali ise Karar m.7/2-ç uyarınca serbesttir. Kıymetli madenler aracı kuruluşları da dâhilde işleme kapsamında ithalat yapabilir; ancak Yönetmelik m.12/A-11 uyarınca kendi nam ve hesaplarına yalnızca izin sahibi firma olarak ithal edebilirler ve bu ithalat kota dışındadır. Dâhilde işleme rejiminin vergi tarafı, şartlı muafiyet ve geri ödeme sistemlerinin ayrıntısı dâhilde işleme rejimi ve ithalatta vergilendirme rehberimizde ele alınmıştır.

Genelge 2023/16: Altın İçin Dâhilde İşleme Tedbirleri

2023/16 sayılı Genelge, münhasıran 71.08 (işlenmemiş ve yarı işlenmiş altın), 7112.91 (altın hurdası) ile 7113.19.00.00.11 ve 7113.19.00.00.12 (altından mamul mücevherci eşyası) tarife pozisyonlarındaki eşya için Tebliğ m.14/1-b kapsamında yapılacak izin başvurularına uygulanacak tedbirleri Dahilde İşleme Rejimi Kararı m.26’ya dayanarak belirlemiştir. Genelge 1 Ocak 2024’te yürürlüğe girmiş, 25.01.2024 tarihli ve 2024/2 sayılı Genelge ile 01.07.2024 tarihli ve 2024/11 sayılı Genelge ile değiştirilmiştir. Tedbirlerin ağırlık noktası, ithal edilebilecek altın miktarının firmanın geçmiş ihracatına ve kapasitesine bağlanmasıdır.

Genelgenin 7113.19 pozisyonuna ilişkin kuralı özellikle önemlidir: yurt dışından mücevher getirip dâhilde işleme kapsamında eritmek ve külçeye dönüştürmek yasaklanmıştır. Bu kural, kotanın işlenmemiş altınla sınırlı olmasından yararlanarak mücevher adı altında altın ithal edilip eritilmesinin önüne geçmeye yöneliktir. Aynı mücevherin yalnızca tamir, yenileme veya başka bir eşyayla birleştirme işlemi için dâhilde işleme kapsamına alınabilmesi, rejimin gerçek işçilik ve katma değer şartına bağlandığını gösterir.

Aylık İthalat Sınırı Nasıl Hesaplanır?

Genelge, sınırın hesabını örneklerle açıklar. 2024/2 sayılı Genelge ile yeniden düzenlenen örnekte kapasite raporunda kayıtlı yıllık üretim miktarı 3.000 kilogram olan ve ilk kez başvuran bir firma ele alınmıştır. İzin süresi 3 ay olduğundan, kapasite raporundaki üretimin izin süresine tekabül eden kısmı 3.000 × 3/12 = 750 kilogramdır. İlk altı ay boyunca her takvim ayı için ithal edilebilecek azami altın bunun yüzde 5’i, yani 37,5 kilogramdır; sonraki altı ayda oran yüzde 10’a, yani 75 kilograma çıkar.

Geçmişi olan firmada hesap farklıdır. Başvurudan geriye doğru bir yıl içinde bu eşya için düzenlenen izinler kapsamında, örneğin 1.200 kilogram mücevher ihracatı gerçekleştirmiş bir firmanın aylık ithalat sınırı yüzde 10 oranıyla 120 kilogramdır. Ancak bu miktar, kapasite raporundaki üretimin bir aylık kısmını aşamaz; yıllık kapasitesi 1.200 kilogram olan bir firmada aylık üst sınır 100 kilogramda kalır. Aracı kuruluş olmayan firmalara düzenlenen her bir izin en fazla 40 kilogram standart işlenmemiş altın içerebildiğinden ve her ithalat işlemi de 40 kilogramla sınırlı olduğundan, örneğin 120 kilogramlık aylık sınır ancak her biri 40 kilogramı aşmayan birden fazla izinle kullanılabilir.

Genelgeye göre geçmişte ihracatı bulunan firma, talep ederse geçmiş ihracata dayalı yüzde 10 kuralı yerine ilk başvuru kuralına göre de değerlendirilebilir; son bir yıl içinde izin kapsamında hiç ihracat yapmamış firma ise ilk başvuru sahibi gibi işlem görür. Bu hesabın her başvuruda ayrı ayrı yapılması ve kapasite raporunun güncel tutulması gerekir; aracı kuruluşlar bakımından Yönetmelik m.12/A-14 kapasite raporunun her yıl Ocak sonuna kadar Borsaya verilmesini, m.12/A-15 de açık izinlerdeki miktarların kapasitenin üçte birini aşmamasını ayrıca öngörür.

İhracat Taahhüdünün Gerçekleştirilmesi

Tebliğ m.28’e göre ihracatın gerçekleştirilmesi, izinde ihracı taahhüt edilen işlem görmüş ürünün Türkiye Gümrük Bölgesi dışına veya serbest bölgelere ihraç edilmesidir. Serbest bölgeye yapılan ihracatta şartlı muafiyet sistemi çerçevesinde eşyanın en geç izin süresi bitiminden itibaren üç ay içinde serbest bölgeden başka bir ülkeye satıldığının veya Tebliğde sayılan diğer kullanımlara konu edildiğinin belgelenmesi gerekir. İhracata ilişkin gümrük beyannamesinin izin ihracat taahhüdüne sayılabilmesi için beyannamede izin sayısını içeren satır kodunun yer alması zorunludur (m.38/3, İhracat 2022/6 ile değişik).

İhracat izin sahibi tarafından yapılabileceği gibi aracı ihracatçı eliyle de yapılabilir. Tebliğ m.29’a göre aracı ihracatçı ile yapılan ihracatın izin kapsamında değerlendirilmesi için ürünün izin sahibinden tedarik edildiği ve taahhütte yer aldığı şekliyle ihraç edilmesi gerekir. Beyanname ve eki belgelerin sahte, tahrif edilmiş veya gerçeği yansıtmadığının tespiti hâlinde aracı ihracatçı, ithalatta alınmayan vergiden izin sahibiyle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. Mücevher sektöründe aracı ihracatçı kullanımının yaygın olduğu düşünüldüğünde bu hüküm, aracı firmanın da risk taşıdığını gösterir.

İhracatı gerçekleştirilmeyen ithal eşyasının işlem görmüş ürün veya ithal edildiği şekliyle izin sahibinin veya yan sanayicinin stoklarında bulundurulması zorunludur (Tebliğ m.43/1). Denetimde stokta bulunması gereken altının bulunmaması, Tebliğ m.46/5 uyarınca kapatma başvurusu beklenmeksizin vergi tahsilatına ve bir yıl süreyle indirimli teminat hakkının kaybına yol açar. Altın gibi yüksek değerli ve kolay taşınan bir girdide stok farkı, idarenin en çok üzerinde durduğu risk göstergesidir.

Taahhüt Hesabının Kapatılması: Süre ve Usul

Taahhüt kapatma, izin kapsamında yapılan ithalatın karşılığında taahhüt edilen ihracatın gerçekleştiğinin idarece tespit edilip teminatın iade edilmesidir. Tebliğ m.37/1-b’ye göre dahilde işleme izni ihracat taahhüdünü kapatmak için en geç izin süresi sonundan itibaren üç ay içinde, Tebliğin 4 numaralı ekinde belirtilen bilgi ve belgelerin ilgili gümrük idaresine sunulması zorunludur (süre, İhracat 2022/6 sayılı Tebliğ ile bir aydan üç aya çıkarılmıştır). İzin süresi sonu, izin süresinin bitiminin rastladığı ayın son günüdür (m.3). Sürenin takibi firmanın sorumluluğundadır ve idare ayrıca yazılı bildirim yapmaz (m.37/2).

Belgeler süresinde verilmez veya eksik verilirse, eksiklikler bir ay içinde tamamlanmak üzere gümrük idaresince firmaya bildirilir; bu sürede de tamamlanmazsa taahhüt mevcut bilgi ve belgelerle, müeyyide hükümleri de dikkate alınarak kapatılır (m.38/1). Kapatmada, izin süresi içinde tescil edilmiş ihracat beyannamesi yeterli sayılır; ancak beyanname kapsamındaki ihracatın fiilen gerçekleştiğinin tespiti de aranır (m.38/2). Taahhüdü kapatılan izin, maddi hata veya ihraç edilen ürünün geri gelmesi hâlinde geri alınabilir ve hata giderildikten sonra taahhüt yeniden kapatılır (m.38/11).

Ek Süre: Genel Kural ve 2026/2 Sayılı Tebliğ

Tebliğ, izne ek süre için birkaç yol öngörür. Haklı sebep hâlinde, firmanın izin kapsamındaki üretim ve işleme faaliyetini veya ihracatın tamamını ihmal ya da kusur olmaksızın gerçekleştirememesi ve gerçekleşen oranın taahhüdün en az yüzde 25’i olması kaydıyla, izne orijinal sürenin yarısı kadar ek süre verilebilir (m.24/2). Bu başvuru izin süresi sonundan itibaren iki ay içinde, ithalat beyannamesi bilgisi ve belgeleriyle gümrük idaresine yapılır (m.23/1-b, İhracat 2022/6 ile değişik). Deprem, yangın, devletçe konulan yasaklar, faaliyetin kamu otoritelerince durdurulması, iflas veya konkordato ve grev gibi mücbir sebep ve fevkalade hâllerde de ilave süre verilebilir; izinlerde başvuru süresi iki aydır (m.25, m.26/1-b).

Bunların yanında dönemsel ek süre imkânları getirilmiştir. 11 Eylül 2025 tarihli İhracat 2025/4 sayılı Tebliğ ile getirilen ek süre imkânı 7108, 7112.91 ve 7113.19 pozisyonlarındaki eşya için düzenlenen izinleri kapsam dışında bırakmıştı. 17 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan İhracat 2026/2 sayılı Tebliğ ise geçici 37. maddeye eklediği yedinci fıkrayla, yürürlükten önce düzenlenmiş ve taahhüt hesabı henüz kapatılmamış bu pozisyonlardaki izinlere, yürürlükten itibaren altı ay içinde Bakanlığa başvurulması kaydıyla, başvurunun uygun görüldüğü tarihten itibaren bir ayı geçmemek üzere izin orijinal süresinin yarısı kadar ilave süre verileceğini düzenlemiştir. Diğer eşyada bu süre üç aya kadar çıkabilirken altında bir ayla sınırlı tutulmuştur.

2026/2 sayılı Tebliğ 17 Nisan 2026’da yürürlüğe girdiğinden, altı aylık başvuru süresi 17 Ekim 2026’da dolar. Bu gün cumartesiye denk geldiğinden başvurunun en geç 16 Ekim 2026 Cuma günü Ticaret Bakanlığına yapılması önerilir; taahhüdü kapanmamış altın izni bulunan firmaların bu tarihi kaçırmaması gerekir. Ek süre talebinin reddi veya süresinde yapılmadığı gerekçesiyle değerlendirmeye alınmaması hâlinde, taahhüdün müeyyideli kapatılması gündeme gelir.

Müeyyideli Kapatma: Vergi, Faiz ve Ceza

Dahilde işleme tedbirlerini rejime ve izinde belirtilen şartlara uygun olarak yerine getirmeyenler hakkında Tebliğ m.45 uygulanır. Şartlı muafiyet sistemi kapsamında ithal edilip süresinde ihraç edilmeyen eşyanın ithalinde alınmayan vergi, izin kapsamında izin verilen miktarın üzerinde yapılan ithalata ilişkin vergi ve izin iptal edildiğinde alınmayan vergi, ithal tarihi itibarıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Ayrıca ithal edilip süresinde ihraç edilmeyen eşya için Gümrük Kanunu m.238 çerçevesinde müeyyide uygulanır.

Dahilde İşleme Rejimi Kararı, 16 Ağustos 2025’te yürürlüğe giren 10211 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla değiştirilmiştir. Bu değişiklikle, süresinde ihracatın gerçekleştirilmemesi hâlinde yalnızca alınmayan verginin tahsil edileceğini belirten ifade, Kararın 22. maddesinin bütün olarak uygulanacağı şeklinde yeniden yazılmış ve m.22/1’e ihraç ürünü bünyesinde taahhüt edilenden daha az ithal ürün kullanılması nedeniyle gerçeği yansıtmadığı tespit edilen gümrük beyannamesine ilişkin (ğ) bendi eklenmiştir. Aynı değişiklik, Bakanlığa sektörel risk değerlendirmesiyle teminat oranlarını ve türünü değiştirme ve başvuruyu geri ödeme sistemine yönlendirme yetkisi vermiştir. Değişikliğin lehe hükümleri, taahhüdü henüz kapatılmamış izinlere de uygulanır.

Vergi alacağının ithal tarihinden itibaren gecikme zammı oranında hesaplanması, altın gibi yüksek değerli bir girdide müeyyidenin ağırlığını katlar. İzin sahibi, izin süresinden sonraki bir veya iki ay içinde işlemleri tamamlayabilirse vergi ödemekten kurtulur; ancak Tebliğ m.45/5 uyarınca Gümrük Kanunu m.241’deki usulsüzlük cezasının iki veya dört katı para cezası öder. Bu nedenle süre aşımında hareketsiz kalmak yerine işlemleri hızla tamamlamak, müeyyidenin en hafif hâlini doğurur.

Müeyyideli Kapatmaya İtiraz ve Dava

Tebliğ m.38/12 uyarınca dahilde işleme izinlerine ilişkin müeyyideli kapatma işlemlerine karşı 4458 sayılı Gümrük Kanunu m.242 uyarınca itiraz yoluna başvurulur. Bu hükme göre yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama dilekçeyle itiraz edebilir ve idare itirazı otuz gün içinde karara bağlayarak tebliğ eder. Bu itiraz, dava açmadan önce tüketilmesi gereken zorunlu bir idari başvurudur; itiraz edilmeden doğrudan dava açılırsa vergi mahkemesi dosyayı merciine tevdi eder veya süre geçmişse davayı reddeder.

İtirazın reddi veya zımnen reddi hâlinde vergi mahkemesinde otuz gün içinde dava açılır. Tebliğ m.38/13 uyarınca itiraz başvurusu yapıldığında müeyyide uygulanmasına yönelik işlemlerin ikinci bir bildirime kadar durdurulduğu ilgili mercilere bildirilir. İtirazda ve davada öne çıkan savunmalar genellikle şunlardır: ihracatın izin süresi içinde tescil edilmiş beyannameyle gerçekleştiği, beyannamedeki izin bilgisinin maddi hata sonucu eksik kaldığı, fire ve verimlilik hesabının ayar raporlarıyla doğrulandığı, haklı sebep veya mücbir sebebin varlığı ve vergi alacağının hesaplanmasında kur ve tarih hatası. Gümrük itiraz dilekçesinin yapısı için dâhilde işleme rejimi rehberimizdeki örneğe, vergi davası süreleri için vergi davası usulü yazımıza bakılabilir.

İhracat Bedeli ve Kambiyo Yükümlülükleri

Altın ve mücevher ihracatında bedelin yurda getirilmesi, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2018-32/48) ve Merkez Bankası İhracat Genelgesi hükümlerine tabidir. Borsa İstanbul’un Ocak 2026 duyurusu, ihracat bedellerinin yurda getirilme süresini 180 gün olarak anmaktadır. Dahilde İşleme Rejimi Tebliği m.28/4 de ihraç bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin esasların kambiyo mevzuatına tabi olduğunu ve bedelin döviz veya mal olarak getirilebileceğini belirtir.

Mücevher ihracatında bedelin mal olarak, yani işlenmemiş altın olarak getirilmesi mümkündür. Tebliğ 2008-32/34 m.6/7-c ve Yönetmelik m.12/A-10 uyarınca bu bedelsiz ithalat ancak bir aracı kuruluş eliyle, fiili ihracattan sonra ve ihracat bedelinin yurda getirilme süresi içinde yapılabilir. Bedeli süresinde getirmeyen ihracatçıya 1567 sayılı Kanun m.3/3 uyarınca getirmekle yükümlü olduğu kıymetin rayiç bedelinin yüzde beşi kadar idari para cezası verilir; ceza kararı kesinleşmeden bedeli getirene ise genel hükümdeki ceza uygulanır ve bu ceza getirilmesi gereken paranın yüzde 2,5’ini aşamaz. Döviz kaçırma kastıyla muvazaalı ihracatta ise m.3/4 uyarınca ceza, kıymetin rayiç bedeli kadardır. Ayrıntılar için ihracat bedelinin yurda getirilmesi ve hayali ihracat ve altın ithalatı nasıl yapılır yazılarımıza bakılabilir.

Vergi Yönü: KDV ve İhracat İstisnası

3065 sayılı KDV Kanunu m.17/4-g uyarınca külçe altın teslimi KDV’den istisna olduğundan, külçe altın ihracatında hesaplanan KDV doğmaz; ancak Gelir İdaresi özelgelerine göre ihracata ilişkin genel gider ve demirbaş KDV’si, ihraç bedeli ile alış bedeli arasındaki farka genel oran uygulanarak bulunan tutarla sınırlı olarak iadeye konu edilebilir. Mücevher ihracatı ise KDV Kanunu m.11/1-a kapsamındaki ihracat teslimi istisnasına girer; ihracatçı, ihraç ettiği mücevher için yüklendiği KDV’yi indirim yoluyla gideremezse iade talep edebilir. Mücevherde KDV matrahının özel matrah yöntemiyle belirlenmesi, yani altın bedelinin matrahtan düşülmesi, iade hesabının dikkatle yapılmasını gerektirir. Konunun ayrıntıları için kuyumculuk ve değerli maden ticaretinde KDV ve ihracatta KDV istisnası rehberlerimize bakılabilir.

Dâhilde işleme kapsamında şartlı muafiyet sistemiyle ithal edilen altında KDV dâhil ithalat vergileri teminata bağlanır. Taahhüt kapatılmazsa teminattan tahsil edilen veya ayrıca tahsil edilen vergi, ithal tarihinden itibaren gecikme zammıyla birlikte doğar. Bu nedenle dâhilde işleme izni, vergisel bir kolaylık olmakla birlikte, süresinde kapatılmadığında ciddi bir mali yük kaynağına dönüşür.

Kaçakçılık, Hayali İhracat ve Aklama Riskleri

Altın, değerinin ağırlığına oranla çok yüksek olması ve kolay eritilip biçim değiştirebilmesi nedeniyle ihracat tarafında da risk taşır. Beyan edilenden farklı ayarda veya miktarda altın ihracı, gerçekte yurt dışına çıkmayan altın için ihracat beyannamesi düzenlenmesi ya da mücevher görünümündeki altının ihracatı, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu m.3 kapsamında kaçakçılık suçunu oluşturabilir. Kaçakçılık suçunun unsurları ve etkin pişmanlık için 5607 sayılı Kanun kapsamında kaçakçılık suçu rehberimize bakılabilir.

Hayali ihracat, çoğu zaman KDV iadesi veya ihracat teşviklerinden haksız yararlanma ya da suç gelirinin ticari işlem görüntüsü altında yurt dışına aktarılması amacıyla yapılır. Dâhilde işleme kapsamında gerçeği yansıtmayan beyanname kullanıldığında Tebliğ m.46 uyarınca vergi, kapatma başvurusu beklenmeksizin tahsil edilir ve aracı ihracatçı da müteselsil sorumlu olur. Suç gelirinin bu yolla aklanması TCK m.282 kapsamında ayrıca değerlendirilir; bunun için kara para aklama suçu yazımız incelenebilir.

Altın İhracatçısı İçin Kontrol Listesi

Altın ve mücevher ihracatında sorunların büyük kısmı, işlem başlamadan önce yapılacak birkaç kontrolle önlenebilir. İhraç edilecek ürünün işlenmemiş mi işlenmiş mi olduğu ve doğru GTİP’i belirlenmeli; işlenmemiş altında gümrük beyanının yeterli olduğu, mücevherde ise ihracatçı birliği onayının gerektiği unutulmamalıdır. Altının yurt içindeki kaynağı fatura ve belge zinciriyle hazır tutulmalı, ayar raporları ve varsa damga ile sertifikalar ihracat dosyasına eklenmelidir.

Dâhilde işleme izniyle çalışan firma, izni altın Türkiye’ye gelmeden önce almalı; aylık ithalat sınırını Genelge 2023/16’ya göre hesaplamalı; standart işlenmemiş altında her izni ve her ithalat işlemini 40 kilogramla sınırlı tutmalı; beyannamenin 44 numaralı alanına rafineri ve form bilgilerini yazmalı; ihracat beyannamelerine izin bilgisini eksiksiz işlemeli; üç aylık izin süresinin sonundan itibaren üç ay içinde kapatma başvurusunu yapmalı ve stok ile fire kayıtlarını ayar raporlarıyla uyumlu tutmalıdır. Taahhüdü kapanmamış izinler için 2026/2 sayılı Tebliğdeki ek süre başvurusu 17 Ekim 2026’ya kadar değerlendirilmelidir. Müeyyideli kapatma veya ek süre reddi hâlinde değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz; ticaret hukukunun diğer konuları için Ticaret Hukuku Rehberi sayfası incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Altın ihracatı serbest mi, izin gerekir mi?

Serbesttir. 32 Sayılı Karar m.7/1 kıymetli madenlerin Dış Ticaret Rejimi esasları içinde ihracını serbest bırakır; işlenmemiş altında m.7/2-a uyarınca gümrük idaresine beyan yeterlidir ve ihracat rejim, karar ve yönetmelikleri uygulanmaz. Mücevher ihracatında ise İhracat Yönetmeliği m.5 uyarınca gümrük beyannamesinin ihracatçı birliğine onaylatılması gerekir.

Külçe altını kim ihraç edebilir?

İthalattaki gibi aracı kuruluş tekeli yoktur; beyan şartıyla külçe ihracı mümkündür. Ancak altının yurt içinde Karar m.7/4 uyarınca yetkili kuruluşlardan alındığı fatura ve belgelerle gösterilebilmelidir. Kaynağı belgelenemeyen külçenin ihracı kaçakçılık ve aklama incelemesine konu olur.

Altın için dâhilde işleme izni nereden alınır?

Gümrük idaresinden. Tebliğ m.14/1-b ve Genelge 2023/16 uyarınca 71.08, 7112.91 ve 7113.19 pozisyonlarındaki eşya için yalnızca dahilde işleme izni düzenlenir ve başvuru Tek Pencere Sistemi üzerinden gümrük idaresine yapılır. İzin, altın Türkiye’ye getirilmeden önce alınmalıdır.

Dâhilde işleme ile ayda ne kadar altın ithal edebilirim?

Geçmişi olan firmada, başvurudan geriye bir yılda izinler kapsamında gerçekleşen ihracatın ağırlık bazında yüzde 10’u kadar; bu miktar kapasite raporundaki aylık üretimi aşamaz. İlk başvuruda ilk altı ay kapasitenin izin süresine tekabül eden kısmının yüzde 5’i, sonraki altı ay yüzde 10’u uygulanır. Aracı kuruluş olmayan firmada standart işlenmemiş altında her bir izin ve her bir ithalat işlemi en fazla 40 kg olabilir.

Altın izninin süresi ne kadardır?

Genelge 2023/16’nın 2024/2 sayılı Genelgeyle değişik 9. maddesine göre 3 aydır. Süre sonu, sürenin bittiği ayın son günüdür.

Taahhüt hesabı ne zamana kadar kapatılmalıdır?

Dahilde işleme izni için izin süresi sonundan itibaren üç ay içinde, Tebliğin 4 numaralı ekindeki belgelerle gümrük idaresine başvurulmalıdır (Tebliğ m.37/1-b, İhracat 2022/6 ile değişik). Eksik belge bildirilirse bir ay içinde tamamlanır; tamamlanmazsa taahhüt mevcut belgelerle ve müeyyide hükümleri dikkate alınarak kapatılır.

Taahhüdü kapatamazsam ne olur?

Süresinde ihraç edilmeyen altının ithalinde alınmayan vergi ithal tarihinden itibaren 6183 sayılı Kanuna göre gecikme zammıyla tahsil edilir ve Gümrük Kanunu m.238 uyarınca ceza uygulanır. Ayrıca son üç ay hariç geçmiş izinlerin tamamı kapatılmamışsa yeni izin başvuruları reddedilir.

İzin süresi bitti, ihracatı birkaç hafta sonra yapabilir miyim?

Tebliğ m.45/5 uyarınca izin süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde işlemler tamamlanırsa izin kapsamında sayılır ve Gümrük Kanunu m.241’deki usulsüzlük cezasının iki katı, iki ay içinde tamamlanırsa dört katı para cezası ödenir. Bu durumda vergi tahsil edilmez.

Altın izinlerine ek süre verilebilir mi?

Haklı sebep (en az yüzde 25 gerçekleşme) ve mücbir sebep hâllerinde izin süresi sonundan itibaren iki ay içinde başvurularak ek süre alınabilir. Ayrıca İhracat 2026/2 sayılı Tebliğ ile 17 Nisan 2026’dan önce düzenlenmiş ve taahhüdü kapatılmamış altın izinlerine, 17 Ekim 2026’ya kadar başvurulması kaydıyla bir ayı geçmemek üzere orijinal sürenin yarısı kadar ek süre verilebilmektedir.

Mücevheri dâhilde işleme ile getirip eritebilir miyim?

Hayır. Genelge 2023/16 m.11 uyarınca 7113.19.00.00.11 ve 7113.19.00.00.12 pozisyonlarındaki mücevher için izin yalnızca yenileme, tamir, boyama, montaj ve başka eşyayla birleştirme işlemlerine verilir; eritme veya şerit, levha, külçe hâline getirme talepleri kabul edilmez.

Müeyyideli kapatmaya nasıl itiraz edilir?

Tebliğ m.38/12 uyarınca Gümrük Kanunu m.242’ye göre tebliğden itibaren on beş gün içinde bir üst makama itiraz edilir; idare otuz gün içinde karar verir. İtirazın reddi hâlinde otuz gün içinde vergi mahkemesinde dava açılır. İtiraz edilmeden dava açılamaz.

Mücevher ihracatının bedeli altın olarak getirilebilir mi?

Evet, bir aracı kuruluş aracılığıyla ve fiili ihracattan sonra, ihracat bedelinin yurda getirilme süresi içinde bedelsiz ödeme şekliyle işlenmemiş altın ithal edilebilir (Tebliğ 2008-32/34 m.6/7-c; Yönetmelik m.12/A-10). Mücevher ihracatı karşılığı yapılacak bu ithalat için Borsa İstanbul’un Ocak 2026 duyurusundaki ek kota kuralları uygulanır. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.