İhracat Bedellerinin Yurda Getirilmesi 2026: Altın ve Mücevher İhracatında 180 Gün, %35 Merkez Bankasına Satış, İhracat Bedeli Karşılığında Altın İthalatı, Terkin Sınırları ve 1567 Cezası

İhracat bedellerinin yurda getirilmesi, 32 Sayılı Karar m.8, İhracat Bedelleri Hakkında Tebliğ (No: 2018-32/48) ve Merkez Bankasının İhracat Genelgesi ile düzenlenir. Türkiye’de yerleşiklerin ihracat bedelleri, ithalatçının ödemesinin ardından doğrudan ve gecikmeksizin aracı bankaya getirilir ve fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. Getirilen bedel İhracat Bedeli Kabul Belgesine bağlanır; Genelgenin geçici 4 üncü maddesi uyarınca 31 Ocak 2027’ye kadar bu bedellerin en az yüzde 35’i bankaya satılır ve banka bunu aynı gün Merkez Bankasına satar. Altın ve mücevher ihracatçıları için iki özel mekanizma vardır: dâhilde işleme kapsamında ithal edilen altın bedelinin ihracat bedelinden mahsubu ve kıymetli madenler aracı kuruluşu aracılığıyla ihracat bedeli karşılığında bedelsiz işlenmemiş altın ithalatı. İkinci yol; fiili ihraçtan sonra, bedel getirme süresi içinde, Borsa onaylı yazılı beyan ve başka mahsupta kullanılmadığı taahhüdüyle yapılabilir; uyumsuzlukta altın mahrece iade edilir. Süresinde kapatılmayan hesaplar bankaca beş iş günü içinde vergi dairesine ihbar edilir, vergi dairesi 90 gün süreli ihtarname gönderir, sonuç alınamazsa Cumhuriyet savcılığına bildirilir ve 1567 sayılı Kanun m.3/3 uyarınca getirilmeyen bedelin yüzde beşi oranında idari para cezası verilir. Bu rehber, altın ihracatçısının bilmesi gereken süreleri, mahsup kurallarını, terkin sınırlarını ve cezayı mevzuat maddeleriyle anlatır.

Mevzuat Çerçevesi: Karar, Tebliğ ve Genelge

32 Sayılı Karar m.8, ihracat bedellerinin tasarrufunu kural olarak serbest bırakır ve ihtiyaç duyulması hâlinde bedellerin yurda getirilmesine ilişkin düzenleme yapma yetkisini Hazine ve Maliye Bakanlığına verir. Bakanlık bu yetkiyi 4 Eylül 2018 tarihli İhracat Bedelleri Hakkında Tebliğ ile kullanmıştır. Tebliğ m.12 uyarınca uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir ve Merkez Bankasınca ilan edilir; bu usul ve esaslar Merkez Bankasının İhracat Genelgesinde yer alır ve Bakanlığın yazılarıyla sürekli güncellenir. Bu rehberde yer alan oran ve sınırlar, Bakanlığın 2026 yılı yazılarını da işleyen güncel Genelge metnine dayanmaktadır.

Tebliğ ile Genelge arasındaki ilişkiye dikkat etmek gerekir. Tebliğ m.11, Bakanlığa döviz getirme sürelerini uzatma, döviz getirme zorunluluğunu kısmen veya tamamen kaldırma ve Tebliğde öngörülen miktarlarla süreleri belirleme ve değiştirme yetkisi verir. Bu nedenle bazı sınırlar Genelgede Tebliğden farklıdır; örneğin bankalarca doğrudan terkin edilebilecek açık hesap sınırı Tebliğde 30.000 ABD doları iken güncel Genelgede 15.000 ABD dolarıdır. Uygulamada bankalar ve vergi daireleri Genelgedeki güncel sınırları esas alır. İhracat bedeli rejiminin genel çerçevesi ve hayali ihracat boyutu için ihracat bedelinin yurda getirilmesi ve hayali ihracat rehberimize bakılabilir; bu rehber altın ve mücevher ihracatçısına özgü kurallara odaklanır.

180 Gün Kuralı ve Özel Süreler

Tebliğ m.3/1’e göre Türkiye’de yerleşik kişilerin ihracat işlemlerine ilişkin bedeller, ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin ihracata aracılık eden bankaya transfer edilir veya getirilir ve yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. Genelge m.4/1, 180 günün azami süre olduğunu ve bedelin ithalatçı ödedikten sonra gecikmeksizin getirilmesinin esas olduğunu vurgular. Fiili ihraç tarihi, Genelgenin tanımına göre ihracat beyannamesinin kapanma tarihidir.

Bazı ihracat türleri için farklı süreler vardır. Sözleşmede fiili ihraçtan itibaren 180 günden uzun vade öngörülmüşse bedel vade bitiminden itibaren 90 gün içinde getirilir; bunun için vadeyi gösteren sözleşme, proforma fatura veya poliçenin aracı bankaya ibrazı zorunludur (Tebliğ m.5/5, Genelge m.4/4). Konsinye ihracatta süre kesin satıştan, fuar ve sergiler için gönderilen mallarda fuarın bitiminden itibaren 180 gündür; geçici ihraç edilen malların satılması hâlinde satış bedeli 90 gün içinde getirilir (m.5/2-3). Peşin döviz karşılığında ihracatın 24 ay içinde yapılması zorunludur; ancak dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki ihracatta peşin dövizin kullanım süresi belge süresi kadardır (m.4/1). Bu son hüküm, yurt dışı alıcıdan ön ödeme alarak dâhilde işleme kapsamında mücevher üreten firmalar için önemlidir.

Ödeme Şekilleri ve Para Birimi

Tebliğ m.3/2, ihracat bedellerinin getirilebileceği ödeme şekillerini sayar: akreditifli ödeme, vesaik mukabili ödeme, mal mukabili ödeme, kabul kredili akreditifli, kabul kredili vesaik mukabili ve kabul kredili mal mukabili ödeme, peşin ödeme ve banka ödeme yükümlülüğü (BPO). Kullanılan ödeme şekli gümrük beyannamesinin 28 inci hanesine yazılır; birden fazla ödeme şekli kullanılırsa diğerleri açıklama kısmına eklenir (Genelge m.5/1). m.3/3’e göre bedelin beyan edilen Türk parası veya döviz üzerinden getirilmesi esastır; ancak dövizle beyan edilen ihracat karşılığında farklı bir döviz, Türk parasıyla beyan edilen ihracat karşılığında ise döviz getirilebilir. Bedelin yolcu beraberinde efektif olarak getirilmesi hâlinde gümrüğe beyan zorunludur (m.3/4).

Altın ve mücevher ihracatında ödeme sıklıkla parçalı yapılır: bir kısmı peşin, bir kısmı mal mukabili, bir kısmı ise altın cinsinden mahsupla karşılanır. Her parça ayrı ayrı belgelenmeli ve beyannamedeki ödeme şekliyle uyumlu olmalıdır; aksi hâlde hesap kısmen açık kalır ve banka ihbar süreci başlar. Efektif getirilen bedellerde gümrükte düzenlenen nakit beyan formu ve beyannamenin sayı ve tarihiyle ilişkilendirme yapılması gerekir.

İhracat Bedeli Kabul Belgesi ve Yüzde 35 Merkez Bankasına Satış

Tebliğ m.8/1-2’ye göre süresi içinde getirilen bedellere ilişkin ihracat hesapları aracı bankalarca kapatılır ve bedelin yurda getirildiğine dair İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) düzenlenir; bilgi sistemi devreye alınana kadar İBKB yerine Döviz Alım Belgesi (DAB) de kullanılabilir (geçici m.1/2). Belge düzeni ihmal edildiğinde, bedel fiilen getirilmiş olsa bile hesap açık görünür ve ihracatçı haksız yere ihbar listesine düşebilir. Bu nedenle her tahsilatın hangi beyannameye ait olduğu bankaya yazılı olarak bildirilmelidir.

İBKB’ye bağlanan bedellerin bir kısmı zorunlu olarak bozdurulur. Genelgenin geçici 4 üncü maddesine göre 31 Ocak 2027 (dâhil) tarihine kadar İBKB’ye veya DAB’a bağlanan ihracat bedellerinin en az yüzde 35’i belgeyi düzenleyen bankaya satılır; banka bu tutarı Merkez Bankasının ilan ettiği döviz alış kuru üzerinden aynı gün Merkez Bankasına satar ve karşılığı ihracatçıya Türk lirası olarak ödenir. Oran son yıllarda sık değişmiştir: 2022’de Ek m.1 ile getirilen ve son hâlinde yüzde 40 olan oran 10 Haziran 2024’ten itibaren yüzde 30’a, 3 Mart 2025’ten itibaren yüzde 25’e indirilmiş; 5 Mayıs 2025’ten itibaren geçici maddelerle yeniden yüzde 35 uygulanmaya başlanmış ve bu oran Bakanlığın 2025 ve 2026 yazılarıyla 31 Ocak 2027’ye kadar uzatılmıştır. Genelge m.22’ye göre mikro ihracat ve serbest bölge işlem formu kapsamındaki 5.000 ABD dolarını geçmeyen ihracat gibi bazı işlemlerde bedellerin tamamının tasarrufu serbesttir.

Altın ve Mücevher İhracatçısı İçin Mahsup İmkânları

İhracat bedelinin tamamının dövizle getirilmesi her zaman gerekmez. Tebliğ m.7/3, süresi içinde getirilen bedellerin ihracatçının ithalat bedelleri, sermaye hareketlerine ilişkin ödemeleri, görünmeyen işlemlere ilişkin giderleri ve transit ticaretin alış bedeli ile bankalarca mahsup edilebileceğini öngörür. m.7/1-2 ise navlun, sigorta, komisyon, antrepo, gümrük ve faktoring masrafları ile varış yerinde yapılan tartı ve analiz sonucu tespit edilen vezin noksanlığı veya kalite farkının bedelden düşülmesini düzenler. Altın ihracatında varış yerinde yapılan ayar analizi sonucunda çıkan farklar bu kapsamda değerlendirilebilir. Altının Türkiye’ye getirilmeden yurt dışından yurt dışına alınıp satılması, antrepo ve serbest bölge kuralları ve transit kazancın vergilendirilmesi için transit altın ticareti rehberimize bakılabilir.

Mücevher ihracatçısı için en önemli mahsup kuralı dâhilde işleme rejimine ilişkindir. Genelge m.21/7’ye göre dâhilde işleme rejimi kapsamında yurt dışından geçici olarak ithal edilen ve işçilik uygulanarak ihraç edilen mallara ilişkin işlemlerde, ihracat bedelinin getirilme süresi içinde kalınması ve beyannamelerin bankaya ibrazı kaydıyla, tarafların aynı kişiler olması şartı aranmaksızın ihraç ve ithal bedelleri yurda getirilmeden mahsup edilebilir. Genel mahsupta ithal malların serbest dolaşıma giriş tarihi ile fiili ihraç tarihi arasında en fazla 180 gün bulunması gerekir; dâhilde işleme kapsamında ihracat öncesi yapılan ithalatta ise bu süre yerine izin süresi (ek süreler dâhil) esas alınabilir (m.21/4). Mahsup sonrası kalan tutar için genel hükümler uygulanır. Dâhilde işleme izninin kapatılması ile bedel getirme yükümlülüğü ayrı süreçlerdir; biri tamamlanmış olsa da diğeri açık kalabilir. İzin kapatma kuralları için altın ve mücevher ihracatı rehberimize bakılabilir.

İhracat Bedeli Karşılığında Altın İthalatı

Altın sektörüne özgü en önemli mekanizma, ihracat bedelinin döviz yerine işlenmemiş altın olarak Türkiye’ye getirilmesidir. Tebliğ m.7/5, kıymetli madenler aracı kuruluşlarınca aracılık edilen işlenmemiş kıymetli maden ithalinde, ihraç bedellerinin yurda getirilme süresi içinde kalınması kaydıyla mal ihraç ve ithal bedellerinin bankalarca mahsubuna ilişkin usul ve esasları Bakanlığa bırakır. Tebliğ 2008-32/34 m.6/7-c de işlenmemiş altının, bir ihracatın karşılığı olarak ilgili ihracat bedelinden mahsup edilmek üzere, ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi içinde kalınması kaydıyla bedelsiz ithalini izin verilen istisnalar arasında sayar.

Usul, Aracı Kuruluşlar Yönetmeliği m.12/A-10’da ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Bedelsiz ithalat, mahsupta kullanılacak malın fiili ihraç tarihinden önce yapılamaz ve ancak fiili ihraç tarihinden itibaren İhracat Genelgesinin 4 üncü maddesindeki süreler içinde yapılabilir. Aracı kuruluş, mahsup için bankalara bildirimden ve sürecin takibinden sorumludur. Gümrük beyannamesinde ödeme şekli “bedelsiz” olarak belirtilir ve 44 üncü haneye ihracata ilişkin bedel olarak getirildiği ile ilgili ihracat beyannamesinin sayı ve tarihi ve ihracatçının unvanı yazılır. Altın Borsaya teslim edilirken ilgili ihracat beyannamesi bilgileri ibraz edilir.

Borsa, ithalatın fiili ihraçtan sonra yapılıp yapılmadığını ve değerin ihracat beyannamesinin 46 ncı hanesindeki bedelle yaklaşık uyumunu kontrol eder ve aracı bankadan ilgili ihracat hesabının açık olup olmadığını teyit eder; uyumsuzluk hâlinde altın mahrece iade edilmek üzere aracı kuruluşa teslim edilir ve Bakanlığa bildirilir. Standart dışı altın bu amaçla ithal edilmişse Borsaya tesliminden sonra rafine edilerek standart altına dönüştürülür. 31 Aralık 2025 tarihli değişiklikle m.12/A-10-g’ye göre aracı kuruluş, ihracat beyannamesi bilgilerini ve ithalatın standart işlenmemiş altın ve döviz türünden karşılığını içeren, Borsa tarafından düzenlenen ve onaylanan yazılı beyanı, bankaya sunulmak üzere aracılık ettiği kişilere vermek zorundadır.

Banka tarafındaki şartlar İhracat Genelgesi m.21/14’tedir: ithalat beyannamesinde ihracatçının ve ilgili ihracat beyannamesinin tarih ve sayı bilgilerine yer verilmesi, ödeme şeklinin gümrüğe “bedelsiz” olarak beyan edilmesi, ithalatın standart altın türünden karşılığını ve bunun Borsa İstanbul’da fiili ithal tarihindeki günlük ortalama fiyatla hesaplanan döviz karşılığını içeren ve Borsaca onaylanan yazılı beyanın sunulması, aracı kuruluş ile ihracatçı arasındaki aracılık sözleşmesinin bir örneğinin sunulması ve ithalat tutarlarının başka bir ihracat bedelinin mahsubunda kullanılmadığına ilişkin yazılı beyan. Bu şartlar sağlandığında aracı kuruluşun bildirdiği tutar ihracat bedelinden mahsup edilir ve mahsup edilen tutarın yurda getirilmesi gerekmez. Bu yolla yapılan ithalat da aylık kotaya ve aracı kuruluş kurallarına tabidir; ayrıntılar için altın ithalat kotası ve kıymetli maden aracı kuruluşu rehberlerimize bakılabilir.

Aracılı İhracat, Grup Firmaları ve Serbest Bölge

Mücevher sektöründe ihracat çoğu zaman üretici ile ihracatçının farklı kişiler olduğu yapılarla gerçekleşir. İhracat Genelgesi m.21/9’a göre aracı ihracatçı vasıtasıyla yapılan ihracatta ihracat bedeli, ihracatçının onayıyla imalatçının veya tedarikçinin Genelgede sayılan tüm döviz giderlerinin mahsuben ödenmesinde kullanılabilir. m.21/10’a göre aynı beyannamede kayıtlı imalatçı veya tedarikçi ile ihracatçının grup firması olması hâlinde, bedel getirme süresi içinde kalınması ve ihracatçının yazılı onayı kaydıyla ihracat bedeli imalatçı firmanın ithalat bedellerinin ödenmesinde kullanılabilir. Bu hükümler, altını ithal eden üretici ile mücevheri ihraç eden dış ticaret şirketinin ayrı olduğu yapılarda nakit akışını kolaylaştırır; ancak her mahsubun beyanname bazında belgelendirilmesi gerekir.

Serbest bölgelere yapılan ihracat da Tebliğ kapsamındadır (Genelge m.4/5). Yurt içinden serbest bölgedeki bir kuyum işletmesine yapılan satışta bedelin süresinde getirilmesi zorunludur. Buna karşılık yurt içinde serbest dolaşımdaki malların gümrüksüz satış mağazalarına antrepo beyannamesiyle alındığı işlemler, bazı kamu kuruluşlarının ihracatı ve Genelge ekindeki belirli ülkelere yapılan ihracat 180 günlük getirme zorunluluğunun dışında tutulmuştur (m.4/6-8). İhracatçının hangi istisnaya girdiğini ihracattan önce aracı bankayla teyit etmesi, sonradan açık hesap ihbarıyla karşılaşmamak için en güvenli yoldur.

Hesap Kapatılmazsa: İhbar, İhtarname ve Ek Süre

Süresinde kapatılmayan ihracat hesabı idari bir takibe dönüşür. Tebliğ m.8/3 ve Genelge m.29/1’e göre aracı banka açık hesabı, süre ek süreler dâhil dolduktan sonra beş iş günü içinde, İBKB’ye ne kadarının bağlandığını ayrıntılı olarak belirterek ilgili vergi dairesi başkanlığına veya müdürlüğüne ihbar eder. Vergi dairesi ihbardan itibaren on iş günü içinde ihracatçıya hesabın kapatılması için 90 gün süreli ihtarname gönderir; bu süre içinde hesabın kapatılması ya da mücbir sebep veya haklı durumun belgelenmesi gerekir (Tebliğ m.8/4, Genelge m.29/3).

Mücbir sebep varsa vergi dairesi mücbir sebep devam ettiği sürece altışar aylık dönemler hâlinde ek süre verir; 24 aylık ek sürenin sonunda mücbir sebebin devamı belgelenirse talepler Bakanlıkça sonuçlandırılır (m.8/5, 8/7). Mücbir sebep dışındaki haklı durumlarda altı aya kadar ek süre talepleri ihracatçının yazılı beyanı üzerine üçer aylık devreler hâlinde vergi dairesince, altı ayı aşan talepler ise Bakanlıkça değerlendirilir (m.8/6). m.9 mücbir sebepleri sayar: ithalatçı veya ihracatçı firmanın iflası, konkordatosu veya faaliyetlerini daimi olarak tatil etmesi; grev, lokavt ve avarya; resmi makamların veya muhabir bankaların işlemleri nedeniyle hesabın kapatılmasının imkânsızlaşması; tabii afet, harp ve abluka; malların kaybı, hasarı veya imhası ve ihtilaf nedeniyle dava açılması veya tahkime başvurulması. Bu hâllerin yetkili mercilerden alınmış ve gerektiğinde apostilli belgelerle ispatı şarttır.

Terkin Sınırları

Küçük tutarlı eksiklikler terkin yoluyla kapatılabilir. Güncel İhracat Genelgesi m.28’e göre her bir gümrük beyannamesi itibarıyla 15.000 ABD dolarına kadar noksanlığı olan hesaplar ödeme şekline ve beyanname tutarına oranına bakılmaksızın doğrudan bankalarca, ihtarname ve ek süreler içinde ise vergi dairesince terkin edilir. 15.000 ABD dolarını aşan ancak 100.000 ABD dolarını geçmeyen ve beyanname bedelinin yüzde 10’una kadar olan noksanlıklar, sigorta bedellerinden kaynaklananlar dâhil, aynı şekilde terkin edilebilir. 200.000 ABD dolarını aşmamak üzere, mücbir sebep ve haklı durumlar gözetilerek bedelin yüzde 10’una kadar açık hesaplar vergi dairesince; 200.000 ABD dolarını aşan noksanlıklara ilişkin talepler ise Bakanlıkça sonuçlandırılır.

Terkin hesaplamasında her beyanname için yalnızca ihracatçı lehine olan tek bir bent uygulanabilir ve sınırların belirlenmesinde beyannamenin 46 ncı hanesindeki değer esas alınır (m.28/3-4). Bankaların (a) ve (b) bentleri kapsamında yaptığı terkinler vergi dairesine bildirilmeksizin doğrudan yapılır (m.28/6). Altın ihracatında varış yerindeki ayar ve tartı farklarından doğan küçük noksanlıklar çoğu zaman bu yolla kapatılır; ancak farkın belgelendirilmesi ve hesabın açık kaldığı sürenin iyi takip edilmesi gerekir.

Yaptırım: 1567 Sayılı Kanun m.3/3

İhtarname ve ek süreler sonunda kapatılmayan hesaplar için vergi dairesi Cumhuriyet savcılığına 1567 sayılı Kanun uyarınca yasal işlem başlatılması amacıyla bildirimde bulunur ve Bakanlığa bilgi verir (Genelge m.29/4). 1567 sayılı Kanun m.3/3’e göre ithal ve ihraç işlemlerinden doğan alacaklarını belirlenen süreler içinde yurda getirmeyenler, yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde beşi kadar idari para cezasıyla cezalandırılır. İdari para cezasına ilişkin karar kesinleşinceye kadar alacaklarını yurda getirenlere ise m.3/1’e göre ceza verilir; ancak bu ceza getirilmesi gereken paranın yüzde iki buçuğunu geçemez.

Cezanın gerçek maliyeti ortak hükümlerle birlikte hesaplanmalıdır. m.3/6 uyarınca kabahat tüzel kişi yararına işlenmişse tüzel kişiye de aynı miktarda ceza verilir; m.3/7 uyarınca yabancı paranın Türk lirası karşılığı fiil tarihindeki Merkez Bankası döviz satış kuruyla bulunur; m.3/8 uyarınca cezaya kabahat tarihinden tahsil tarihine kadar gecikme zammı oranında faiz işler. Örneğin 500.000 ABD dolarlık açık hesapta yüzde beşlik ceza 25.000 ABD dolarının Türk lirası karşılığıdır; karar kesinleşmeden bedel getirilirse ceza en fazla 12.500 ABD dolarının karşılığı olabilir. Karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. 1567 sayılı Kanundaki tüm cezalar, itiraz ve Anayasa Mahkemesi kararları için 1567 sayılı Kanun idari para cezası rehberimize bakılabilir.

Hayali Altın İhracatı ve Suç Boyutu

İhracat bedeli rejimi, altın sektöründe hayali ihracat ve aklama riskiyle yakından ilişkilidir. Gerçekte yurt dışına çıkmayan altının ihraç edilmiş gibi gösterilmesi, düşük ayarlı ürünün yüksek ayarlı gibi beyan edilmesi veya dâhilde işleme kapsamında ithal edilen altının hileli işlemlerle ihraç edilmiş gösterilmesi, 5607 sayılı Kanun m.3/4 ve m.3/9 kapsamında suç oluşturabilir. Bu fiiller aynı zamanda bedelin yurda getirilmesi yükümlülüğünün kötüye kullanılması anlamına gelir; örneğin yurt dışından aklanmak istenen paranın hayali bir altın ihracatının bedeli gibi gösterilerek getirilmesi, kambiyo mevzuatına görünüşte uygun ancak özünde aklama niteliğinde bir işlemdir. Suç boyutu için altın kaçakçılığı suçu ve cezası ve kara para aklama suçu rehberlerimize bakılabilir.

İhracat bedelinin getirilmesi ile KDV iadesi ayrı rejimlerdir; ancak iade incelemelerinde bedelin gerçekten yurt dışından ve beyannamedeki alıcıdan geldiği sorgulanır. Beklenmeyen üçüncü kişilerden gelen ödemeler, farklı ülkelerden parçalı transferler ve Borsa kayıtlarıyla uyumsuz altın hareketleri, hem banka hem vergi idaresi hem de MASAK nezdinde risk işaretidir. İhracatta KDV istisnası ve iade için ihracatta KDV istisnası ve iade rehberimize bakılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

İhracat bedeli uyuşmazlıklarının çoğu, bedelin getirilmemesinden değil belgelemenin eksik yapılmasından doğar. Tahsilatın hangi beyannameye ait olduğunun bankaya bildirilmemesi, alıcı dışındaki bir kişiden gelen ödemenin açıklanmaması, altınla mahsup sürecinde Borsa onaylı beyanın bankaya zamanında sunulmaması ve dâhilde işleme mahsuplarında beyanname örneklerinin eksik verilmesi, bedel fiilen getirilmiş olsa bile hesabın açık kalmasına yol açar. Bir diğer yaygın hata, ihtarnamenin muhatap adresine ulaşmadığı gerekçesiyle süre kaçırılmasıdır; vergi dairesi kayıtlarındaki adresin güncel tutulması bu nedenle önemlidir.

Altın ihracatçısına özgü hatalar da vardır. Bedelsiz altın ithalatının fiili ihraçtan önce yapılması, aynı ithalatın birden fazla ihracat hesabının mahsubunda kullanılmaya çalışılması ve ithal edilen altının değerinin ihracat beyannamesindeki bedelle uyumsuz olması, Borsa kontrolünde mahrece iadeyle sonuçlanır. Varış yerindeki ayar farkına dayanan eksik ödemelerde sözleşmede tartı ve analiz şartı bulunmaması, farkın Tebliğ m.7/2 kapsamında mahsubunu zorlaştırır. Bu hataların hepsi önceden alınacak basit önlemlerle engellenebilir.

Kontrol Listesi: Altın ve Mücevher İhracatçısı İçin

İhracat bedeli uyuşmazlıklarında zamanlama her şeydir: ihtarname süresi içinde kapatılan veya belgelenen bir hesap hiçbir yaptırıma konu olmazken, aynı hesap bir gün sonra savcılık dosyasına dönüşebilir. Dosyanız için ön değerlendirme amacıyla 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İhracat bedelleri ne kadar sürede yurda getirilmelidir?

Tebliğ 2018-32/48 m.3/1 uyarınca fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde; bedelin ithalatçının ödemesinden sonra gecikmeksizin aracı bankaya getirilmesi esastır. Vadeli sözleşmelerde vade bitiminden itibaren 90 gün, konsinye ve fuar ihracatında özel süreler uygulanır.

İhracat bedelinin ne kadarı Merkez Bankasına satılır?

İhracat Genelgesinin geçici 4 üncü maddesi uyarınca 31 Ocak 2027’ye kadar İBKB’ye veya DAB’a bağlanan bedellerin en az yüzde 35’i bankaya satılır ve banka bunu aynı gün Merkez Bankasına satar; karşılığı ihracatçıya Türk lirası olarak ödenir.

İhracat bedeli altın olarak getirilebilir mi?

Evet. Kıymetli madenler aracı kuruluşu aracılığıyla, fiili ihraçtan sonra ve bedel getirme süresi içinde, ihracat bedelinden mahsup edilmek üzere bedelsiz işlenmemiş altın ithal edilebilir. Borsa onaylı yazılı beyan, aracılık sözleşmesi ve başka mahsupta kullanılmadığı beyanıyla mahsup edilen tutarın döviz olarak getirilmesi gerekmez.

Altın ithalatı ihracattan önce yapılıp sonradan mahsup edilebilir mi?

Hayır. Aracı Kuruluşlar Yönetmeliği m.12/A-10-a uyarınca bedelsiz altın ithalatı, mahsupta kullanılacak malın fiili ihraç tarihinden önce yapılamaz. Uyumsuzluk tespit edilirse altın mahrece iade edilmek üzere aracı kuruluşa teslim edilir.

Dâhilde işleme kapsamında ithal edilen altın bedeli ihracat bedelinden mahsup edilebilir mi?

Evet. İhracat Genelgesi m.21/7 uyarınca geçici olarak ithal edilip işçilik uygulanarak ihraç edilen mallarda, bedel getirme süresi içinde kalınması ve beyannamelerin bankaya ibrazı kaydıyla, tarafların aynı kişi olması şartı aranmadan ihraç ve ithal bedelleri mahsup edilebilir.

İhracat hesabı kapatılmazsa ne olur?

Aracı banka hesabı beş iş günü içinde vergi dairesine ihbar eder; vergi dairesi on iş günü içinde 90 gün süreli ihtarname gönderir. Bu sürede hesap kapatılmaz veya mücbir sebep ya da haklı durum belgelenmezse dosya Cumhuriyet savcılığına bildirilir.

Mücbir sebep sayılan hâller nelerdir?

Tebliğ m.9’a göre ithalatçı veya ihracatçının iflası, konkordatosu veya faaliyetini daimi olarak tatil etmesi; grev, lokavt ve avarya; resmi makamların veya muhabir bankaların işlemleri; tabii afet, harp ve abluka; malların kaybı, hasarı veya imhası ve ihtilaf nedeniyle dava veya tahkim. Bu hâllerin yetkili mercilerden alınmış belgelerle ispatı gerekir.

Küçük eksiklikler için terkin yapılabilir mi?

Evet. Güncel Genelge m.28’e göre her beyanname itibarıyla 15.000 ABD dolarına kadar noksanlık doğrudan bankalarca; 100.000 ABD dolarına kadar ve bedelin yüzde 10’una kadar noksanlık da bankalarca terkin edilebilir. 200.000 ABD dolarına kadar yüzde 10’luk açıklar vergi dairesince, daha yüksek tutarlar Bakanlıkça değerlendirilir.

İhracat bedelini getirmemenin cezası nedir?

1567 sayılı Kanun m.3/3 uyarınca getirilmeyen kıymetin rayiç bedelinin yüzde beşi. Karar kesinleşinceye kadar bedel getirilirse m.3/1’e göre ceza verilir, ancak bu ceza getirilmesi gereken tutarın yüzde iki buçuğunu geçemez. Cezaya kabahat tarihinden itibaren gecikme faizi işler.

Cezaya karşı ne yapılabilir?

Cumhuriyet savcılığının idari yaptırım kararına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Mücbir sebep, haklı durum, terkin sınırları, hesaplama hatası ve bedelin sonradan getirilmiş olması itirazda ileri sürülebilecek başlıca hususlardır.

Bedel farklı bir döviz cinsiyle getirilebilir mi?

Evet. Tebliğ m.3/3 uyarınca dövizle beyan edilen ihracat karşılığında farklı bir döviz cinsi, Türk lirasıyla beyan edilen ihracat karşılığında döviz getirilebilir.

Varış yerindeki ayar farkı ihracat bedelinden düşülebilir mi?

Tebliğ m.7/2 uyarınca satış sözleşmesinde veya akreditifte varış yerinde tartı ve analiz şartı varsa, tespit edilen vezin noksanlığı veya kalite farkı ile ekspertiz ücretlerinin bedelden mahsubu bankalarca incelenip sonuçlandırılır.

Peşin döviz alan mücevher ihracatçısının süresi nedir?

Peşin döviz karşılığında ihracatın 24 ay içinde yapılması gerekir; ancak dâhilde işleme izin belgesi kapsamındaki ihracatta peşin dövizin kullanım süresi, ek süreler dâhil belge süresi kadardır (Tebliğ m.4/1).

Banka ihbarı geç yaparsa ne olur?

İhracat Genelgesi m.29/5 uyarınca açık hesap ihbarını süresinde postaya vermeyen bankalar hakkında vergi dairesince 1567 sayılı Kanun uyarınca yasal işlem başlatılması için savcılığa bildirimde bulunulur. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.