İhracat Bedelinin Yurda Getirilmesi ve Hayali İhracat 2026: 180 Gün Kuralı ve Vadede 90 Gün, İBKB ve DAB, Bankaya Satış Oranları, İstisna Ülkeler ve Terkin, Kambiyo Yaptırımı, Fatura Şişirme ve TCK m.282 Aklama Boyutu

Dış ticaret, aklamanın en eski ve en dayanıklı yollarından biridir. Bir malın gerçekte kaç paralık olduğunu belirlemek her zaman yoruma açık olduğu için, fatura tutarının şişirilmesi ya da düşürülmesi yoluyla ülkeler arasında değer aktarmak mümkündür. Türkiye’de bu alanı kontrol eden ilk mekanizma kambiyo rejimidir: Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar, İhracat Bedelleri Hakkında Tebliğ ve TCMB İhracat Genelgesi, ihracat bedelinin fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde yurda getirilmesini ve belgeye bağlanmasını zorunlu kılar. İkinci mekanizma vergi ve ceza hukukudur: gerçekte bir ihracat bulunmadığı hâlde ihracat gösterilmesi, sahte belge, haksız iade ve aklama tartışmalarını birlikte doğurur. Bu rehber iki mekanizmayı birlikte anlatır: süre ve istisnalar, İhracat Bedeli Kabul Belgesi düzeni, hesabın kapatılması ve terkin, kambiyo yaptırımı, hayali ihracat ile fatura şişirmenin cezai sonuçları ve bankadaki görünümü.

Mevzuat Üç Katmanlıdır

İhracat bedeli kuralı tek bir metinde yer almaz; üç katmanın birlikte okunmasıyla ortaya çıkar. En üstte Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar bulunur. Onun altında, İhracat Bedelleri Hakkında Tebliğ yer alır. En altta ise, Tebliğ’in 12 nci maddesine dayanılarak yayımlanan ve uygulama usul ve esaslarını düzenleyen TCMB İhracat Genelgesi vardır.

Bu katmanlı yapının pratik sonucu, en çok değişen metnin Genelge olmasıdır. Süreler, tahsil şekilleri, terkin limitleri, istisnalar ve bankaya satış oranları Genelge’de yer alır ve Genelge zaman zaman güncellenir. Bu nedenle bir ihracat işlemi değerlendirilirken, işlem tarihinde yürürlükte olan Genelge metni esas alınmalıdır; güncel metne göre yapılan değerlendirme geçmiş işlemler bakımından yanıltıcı olur.

180 Gün Kuralı

Temel kural nettir. İhracat Genelgesi m.4 uyarınca, 2018-32/48 sayılı Tebliğ’in yürürlüğe girdiği tarihten itibaren fiili ihracatı gerçekleştirilen işlemlere ilişkin ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. Tebliğ m.3/1 de, bedellerin ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin ihracata aracılık eden bankaya transfer edileceğini veya getirileceğini öngörür.

Genelge burada önemli bir vurgu yapar: 180 gün azami süredir; esas olan, bedellerin ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin yurda getirilmesidir. Yani ithalatçı ödemesini kırkıncı günde yapmışsa, ihracatçının kalan süreyi beklemesi ve parayı yurt dışında tutması mevzuatın amacına aykırıdır.

Vadeli satışlar için ayrı bir kural işler. İhracat işlemlerine ait sözleşmelerde bedellerin tahsili için fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günden fazla vade öngörülmesi durumunda, bedellerin yurda getirilme süresi vade bitiminden itibaren 90 günü geçemez. Bu imkândan yararlanabilmek için, öngörülen vadenin tespiti amacıyla ihracatçının yazılı beyanıyla birlikte vade içeren sözleşmenin ya da vadeyi tevsik niteliğini haiz proforma fatura veya poliçenin aracı bankaya ibrazı zorunludur.

İBKB, DAB ve Bankaya Satış

Bedelin yurda getirilmesi tek başına yeterli değildir; belgeye bağlanması gerekir. Bedellerin tahsil edilip bankaya satılması üzerine Döviz Alım Belgesi veya İhracat Bedeli Kabul Belgesi düzenlenir. Bu belge, ihracat hesabının kapatılmasında ve katma değer vergisi iadesi ile geriye dönük takip süreçlerinde temel kanıttır.

Satış oranı konusunda Genelge dönemsel düzenlemeler içerir. İhracat Bedeli Kabul Belgesi’ne veya Döviz Alım Belgesi’ne bağlanan bedellerin belirli bir oranı, belgeyi düzenleyen bankaya satılır. Ayrıca belirli dönemlerden itibaren getirilen bedelin bir kısmının Merkez Bankasına satılması öngörülmüştür. Bu oranlar Genelge’nin geçici maddeleriyle belirlendiği ve sık değiştiği için, kesin oran her zaman yürürlükteki Genelge’den kontrol edilmelidir. Altın ve mücevher ihracatında 180 günlük süre, yüzde 35 Merkez Bankasına satış, ihracat bedeli karşılığında altın ithalatıyla mahsup ve terkin sınırları için ihracat bedellerinin yurda getirilmesi rehberimize bakılabilir.

Belge düzeninin ihmal edilmesi, uygulamada bedelin getirilmemesiyle aynı sonucu doğurur. Para fiilen gelmiş ancak İhracat Bedeli Kabul Belgesi düzenlenmemişse, ihracat hesabı kapatılamaz ve sistem üzerinde işlem açık görünmeye devam eder. Bu durum hem kambiyo yaptırımı hem iade süreçleri bakımından sorun yaratır.

Kapsam Dışı Kalanlar ve İstisnalar

Bedel getirme zorunluluğu, gümrük beyannamesine bağlanan mal ihracatına ilişkindir. Yazılım, danışmanlık, mimarlık ve benzeri hizmet ihracatı bu kapsamda değerlendirilmez. Bu ayrım, yurt dışına hizmet faturası kesen şirketler bakımından belirleyicidir; ancak hizmet ihracatının vergi ve belge düzeni yükümlülükleri ayrıca devam eder.

İkinci istisna ülke bazlıdır. İhracat Genelgesi’nde sayılan istisna ülkelere yapılan ihracat işlemlerinde bedel getirme zorunluluğu uygulanmaz. Bu liste Genelge ekinde yer alır ve dönemsel olarak güncellenir; listeye yeni ülkeler eklenebilmekte ya da mevcut ülkeler çıkarılabilmektedir.

Üçüncü istisna tutar bazlıdır. Genelge, belirli tutarın altındaki açık hesaplar için terkin imkânı tanır; düşük tutarlı mikro ihracat işlemlerinde belge zorunluluğunun aranmadığı hâller bulunmaktadır. Terkin limitleri de Genelge’de belirlenir ve güncellenir.

İhracat Hesabının Kapatılması

Sistem, her gümrük beyannamesi için bir ihracat hesabı açılması ve bedelin getirilip belgeye bağlanmasıyla bu hesabın kapatılması esasına dayanır. Aracı banka, beyannamenin ilgili hanesinde kayıtlı banka ya da ihracatçı tarafından hesabın kapatılması işlemlerini gerçekleştirmek üzere beyanname bilgilerinin ibraz edildiği bankadır.

Hesabın kapatılması bakımından Genelge çeşitli kolaylıklar da içerir. Örneğin ihracat bedelinin bir kredi borcunun ödenmesinde kullanıldığı hâllerde, borcun ödendiğine dair yazılı beyan ile ipoteğin terkin edildiğini gösteren sicil kaydının bedel getirme süreleri içinde ihracata aracılık eden bankaya ibrazı kaydıyla, ihracat hesabı beyanda belirtilen tutar kadar kapatılabilir.

Hesabın açık kalması hâlinde banka durumu ilgili mercilere bildirir. Bu bildirim, hem kambiyo yaptırımı sürecini hem de vergi incelemesi ihtimalini başlatır. Bu nedenle süre dolmadan önce bankayla iletişime geçilmesi, mazeret ve belgelerin sunulması ya da ek süre imkânlarının değerlendirilmesi gerekir.

Kambiyo Yaptırımı

Bedel getirme yükümlülüğünün ihlali, 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun çerçevesinde idari para cezasına bağlanmıştır. Bu Kanun, Türk parasının kıymetinin korunması amacıyla alınan kararlara ve bu kararlara ilişkin tebliğ ve genelgelere aykırılığı yaptırıma tabi tutar.

Yaptırımın niteliği idari olduğu için, ceza kararına karşı izlenecek yol da idari nitelikte başvuru yollarıdır. Kararın tebliğ tarihinin kayda geçirilmesi ve süresinde başvuru yapılması belirleyicidir; süre kaçırıldığında karar kesinleşir.

Savunmada en çok işe yarayan hususlar şunlardır: bedelin fiilen getirildiği ancak belgeye bağlanmadığı, vadeli satış bulunduğu hâlde belgenin bankaya sunulmadığı, ithalatçının ödeme yapmaması nedeniyle bedelin tahsil edilemediği ve bu durumun yazışmalarla belgelendiği, ya da işlemin istisna kapsamında olduğu. Bu hususların her biri ayrı belge gerektirir ve sonradan üretilmesi güçtür.

Hayali İhracat: Aklamanın Ticari Yüzü

Kambiyo rejiminin ikinci yüzü, mekanizmanın tersine çevrilmesidir. Bedel getirme zorunluluğu, ihracatçıyı parayı ülkeye getirmeye zorlar; buna karşılık aynı düzen, yurt dışındaki kaynağı belirsiz bir fonun meşru bir ihracat bedeli görünümüyle ülkeye sokulmasına da imkân verir. Bu ikinci kullanım, dış ticaret üzerinden aklamanın temelidir.

Yapının iki temel biçimi vardır. Birincisi, gerçekte hiçbir mal ihraç edilmediği hâlde ihracat yapılmış gibi gösterilmesidir. İkincisi, gerçekten bir ihracat bulunmakla birlikte malın nitelik ve değerinin gerçeğe aykırı beyan edilmesidir. İkinci biçim, ilkine göre çok daha yaygın ve tespit edilmesi çok daha zordur.

Bu yapıların ortak özelliği, kâğıt üzerindeki akış ile fiziki akışın ayrışmasıdır. Denetimde bakılan da tam olarak budur: beyannameye konu malın gerçekten sevk edilip edilmediği, taşıma belgelerinin tutarlılığı, malın niteliğine uygun bir üretim ya da tedarik kapasitesinin bulunup bulunmadığı ve bedelin piyasa değeriyle örtüşüp örtüşmediği.

Ceza Boyutu

Hayali ihracat tek bir suç adı altında toplanmaz; fiilin görünümüne göre birden fazla hüküm birlikte gündeme gelir. Sahte belge düzenlenmesi ya da kullanılması hâlinde Vergi Usul Kanunu m.359’daki kaçakçılık suçları; resmî belgelerin gerçeğe aykırı düzenlenmesi hâlinde Türk Ceza Kanunu’nun belgede sahtecilik hükümleri; haksız iade alınması hâlinde buna ilişkin hükümler devreye girer.

Aklama boyutu ise fonun kaynağıyla ilgilidir. Türk Ceza Kanunu m.282, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin gayrimeşru kaynağını gizlemek ya da meşru bir yolla elde edildiği konusunda kanaat uyandırmak maksadıyla çeşitli işlemlere tabi tutulmasını cezalandırır. Yurt dışındaki suç gelirinin ihracat bedeli görünümüyle ülkeye sokulması, bu tanımın tipik bir uygulamasıdır.

Savunma bakımından belirleyici olan, ticari işlemin gerçekliğidir. Malın varlığı, tedarik zinciri, taşıma kayıtları, gümrük işlemleri, alıcının gerçek bir ticari işletme olup olmadığı ve bedelin piyasa koşullarına uygunluğu ayrı ayrı gösterilmelidir. Bu unsurların bir bütün hâlinde sunulması, kâğıt üzerinde kurulmuş bir yapı iddiasını karşılayan tek yoldur.

Bankadaki Görünüm ve MASAK Boyutu

Bu yapıların çoğu, önce banka tarafında görünür. Yükümlü banka, işlemin müşterinin bilinen faaliyetiyle bağdaşıp bağdaşmadığını değerlendirir. Tedbirler Yönetmeliği m.18, karmaşık ve olağandışı büyüklükteki işlemler ile görünür bir hukuki ve ekonomik amacı bulunmayan işlemlere özel dikkat gösterilmesini, bunlar hakkında bilgi edinilmesini ve elde edilen bilgilerin kayda geçirilmesini öngörür.

Uyarı üreten tipik göstergeler şunlardır: işletmenin bilinen kapasitesinin çok üzerinde ihracat hacmi, kısa sürede kurulup yüksek hacimli işlem yapan şirketler, aynı alıcıyla tekrar eden ve tutarları birbirine çok yakın işlemler, riskli ülke bağlantıları ve bedelin ihracatçıdan farklı bir kişiden gelmesi.

Şüphe doğduğunda bildirim, şüphenin oluştuğu tarihten itibaren en geç on iş günü içinde yapılır ve bildirimde bulunulduğu müşteriye açıklanamaz. Bu aşamadan sonra süreç, şirket hesaplarına yönelik tedbirlere kadar ilerleyebilir; işletmenin devamı bakımından izlenecek yol şirket hesabı bloke edildiğinde ne yapılmalı rehberinde gösterilmiştir.

Kontrol Listesi

Sık Yapılan Hatalar

Birincisi, 180 günün bir hak gibi görülmesi ve ödeme alındığı hâlde paranın yurt dışında bekletilmesidir; Genelge esas olanın gecikmeksizin getirme olduğunu açıkça belirtir. İkincisi, vadeli satışlarda vade belgesinin bankaya sunulmamasıdır. Üçüncüsü, paranın gelmiş olmasının yeterli sanılması ve belge düzenlettirilmemesidir.

Dördüncüsü, satış oranlarının eski Genelge metnine göre hesaplanmasıdır; bu oranlar sık değişir. Beşincisi, istisna ülke listesinin güncel hâlinin kontrol edilmemesidir. Altıncısı, ihracat hesabının kapatıldığının bankadan teyit edilmemesidir; sistem üzerinde açık görünen bir işlem, yıllar sonra ceza olarak geri döner.

Yedincisi, bedelin ihracatçıdan farklı bir kişi tarafından gönderilmesi ve bunun hiç açıklanmamasıdır; bu, hem kambiyo hem aklama tarafında soru doğurur. Sekizincisi, alıcı ve taşıma zincirine ilişkin belgelerin saklanmamasıdır; hayali ihracat isnadına karşı savunmanın tamamı bu belgelere dayanır. Fonun sınır ötesi hareketine ilişkin diğer yükümlülükler yurt dışına nakit para çıkarma ve gümrükte beyan rehberinde ele alınmıştır. Süreçle ilgili hukuki destek için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

İthalat Tarafı: Karşılığı Olmayan Transferler

Dış ticaret üzerinden değer aktarma yalnızca ihracat üzerinden yürümez; ithalat ayağı da aynı işlevi görebilir. Karşılığında fiilen bir mal getirilmediği hâlde yurt dışına yapılan ödeme, değeri ülke dışına çıkarmanın en kolay yoludur. Bu yapıda beyanname ve fatura mevcut, mal yoktur; ya da gelen malın değeri ödenen bedelin çok altındadır.

Kambiyo tarafında ithalat ödemelerinin de belgeye dayanması esastır. Transfer talimatı verilirken bankaya ithalata ilişkin belgelerin sunulması, malın gümrük işlemlerinin tamamlanması ve ödemenin bu işlemle eşleştirilmesi beklenir. Ödemesi yapılmış ancak malı gelmemiş işlemlerin takibi, bu alandaki denetimin merkezindedir.

Vergi tarafında ise ithalatta değerin yüksek gösterilmesi, maliyetin şişirilmesi yoluyla matrahı düşürür; bu, transfer fiyatlandırması ve örtülü kazanç tartışmasını doğurur. İlişkili kişilerle yapılan ithalat işlemlerinde emsallere uygunluk ilkesinin belgelenmesi bu nedenle ayrıca önemlidir.

Aklama tarafında ise ödeme, suç gelirinin yurt dışına aktarılmasının aracı hâline gelir. Türk Ceza Kanunu m.282, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin yurt dışına çıkarılmasını da kapsar. Bu nedenle ithalat ödemelerinde de karşı tarafın gerçek bir ticari işletme olup olmadığının araştırılması, ihracat tarafındaki kadar önemlidir.

İncelemede Bakılan Somut Göstergeler

Hayali ihracat ve fatura şişirme iddialarında inceleme, beyan edilen tabloyu gerçek dünyayla karşılaştırır. İlk bakılan, kapasite uyumudur: ihracat yapan işletmenin beyan ettiği malı üretebilecek ya da tedarik edebilecek bir yapısı var mı? Personel sayısı, makine parkı, depo alanı ve elektrik tüketimi gibi veriler bu karşılaştırmada kullanılır.

İkinci olarak ödeme akışı incelenir. Bedelin alıcıdan mı yoksa üçüncü bir kişiden mi geldiği, hangi ülkeden geldiği ve tutarın faturayla örtüşüp örtüşmediği kontrol edilir. Bedelin alıcı dışındaki bir kişiden gelmesi tek başına hukuka aykırı değildir; ancak açıklanması ve belgelenmesi gerekir.

Üçüncü olarak zamanlama değerlendirilir. Kısa sürede kurulup yüksek hacimli ihracat yapan ve ardından kapanan şirketler, denetimin öncelikli hedefidir. Aynı şekilde, faaliyet konusu ile ihraç edilen malın hiç ilgisinin bulunmaması da tipik bir göstergedir.

Savunmanın bu göstergelerin her biri için ayrı belge üretmesi gerekir. Kapasite için üretim kayıtları ve tedarikçi faturaları, sevkiyat için taşıma ve gümrük belgeleri, alıcı için ticari yazışmalar ve sözleşme, fiyat için emsal analizleri. Bu belgeler bir arada sunulduğunda tablo bütünlük kazanır; eksik kalan her başlık, karşı tarafın iddiasını güçlendirir.

Aracılı İhracat ve Sektörel Özel Durumlar

Dış ticaret sermaye şirketleri ve sektörel dış ticaret şirketleri üzerinden yapılan aracılı ihracatta, beyanname aracı şirket adına düzenlenir; malı üreten ya da tedarik eden firma ise imalatçı veya tedarikçi sıfatıyla zincirde yer alır. Bu yapıda bedel getirme yükümlülüğünün kimde olduğu ve hesabın kimin adına kapatılacağı, uygulamada sık karşılaşılan bir tereddüttür ve sözleşmede açıkça düzenlenmesi gerekir.

İkinci özel durum, transit ticaret ve üçgen işlemlerdir. Malın Türkiye’ye hiç girmeden bir ülkeden diğerine sevk edildiği işlemlerde, akış Türkiye’de yalnızca ödeme boyutuyla görünür. Bu yapı ticari olarak meşrudur; ancak fiziki akışın Türkiye’de izlenemiyor olması, bedel hareketlerinin daha yakından değerlendirilmesini gerektirir.

Üçüncü özel durum, konsinye ve fuar satışlarıdır. Malın önce gönderilip sonra satıldığı bu işlemlerde fiili ihraç tarihi ile satışın gerçekleştiği tarih ayrışır. Süre hesabı fiili ihraç tarihinden başladığı için, satılamayan malın iadesi ya da satış sürecinin uzaması hâlinde hesabın nasıl kapatılacağının önceden planlanması gerekir.

Dördüncü özel durum, e-ticaret yoluyla yapılan mikro ihracattır. Çok sayıda düşük tutarlı gönderiden oluşan bu akışta, her bir işlem ayrı beyannameye bağlanır ve tahsilat çoğu zaman ödeme kuruluşları üzerinden toplu olarak gelir. Tahsilatın toplu gelmesi ile beyannamelerin tek tek olması arasındaki eşleştirme, hesap kapatma bakımından ayrı bir çalışma gerektirir.

Süre Dolmadan Yapılması Gerekenler

Bu alandaki sorunların büyük bölümü, sürenin sessizce dolmasından doğar. İhracatçı bedelin geleceğini varsayar, banka takibi yapmaz ve süre dolduğunda tablo artık geriye dönük olarak düzeltilemez hâle gelir. Oysa süre içinde atılacak birkaç adım, sonucu tamamen değiştirebilir.

Birinci adım, sürenin fiili ihraç tarihinden itibaren takvime alınmasıdır. Beyanname tarihiyle fiili ihraç tarihi her zaman aynı olmayabileceği için, sürenin hangi tarihten başladığının gümrük kayıtlarından teyit edilmesi gerekir. İkinci adım, tahsilat gecikmesi ortaya çıktığında bunun yazılı olarak belgelenmesidir: alıcıyla yapılan yazışmalar, ihtar ve varsa sözleşme değişiklikleri dosyaya konur.

Üçüncü adım, aracı bankayla iletişimin sürdürülmesidir. Banka, hesabın durumunu takip eden ve süre dolduğunda bildirim yapan taraftır; süreç içinde bilgilendirilmiş bir banka, mevcut belgelere göre yapılabilecekleri gösterebilir. Dördüncü adım, istisna ve terkin imkânlarının değerlendirilmesidir; işlem bir istisna kapsamına giriyorsa ya da tutar terkin sınırının altındaysa sorun baştan doğmaz.

Beşinci adım, tahsil edilemeyen bedeller için hukuki takibin başlatılmasıdır. Alıcıya karşı yürütülen bir alacak takibi, hem ticari hakkı korur hem de bedelin getirilememesinin ihracatçının iradesi dışında gerçekleştiğini gösteren en güçlü belgedir. Bu belgelerin süre içinde üretilmiş olması, sonradan hazırlananlara göre çok daha güçlü bir savunma sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

İhracat bedeli kaç günde yurda getirilmeli?

TCMB İhracat Genelgesi m.4 uyarınca, 2018-32/48 sayılı Tebliğ’in yürürlüğe girdiği tarihten itibaren fiili ihracatı gerçekleştirilen işlemlere ilişkin ihracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. Genelge ayrıca 180 günün azami süre olduğunu, esas olanın bedellerin ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin yurda getirilmesi olduğunu vurgular.

Kuralın dayanağı nedir?

Zincir üç katmanlıdır: Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar, buna ilişkin İhracat Bedelleri Hakkında Tebliğ (No: 2018-32/48) ve Tebliğ’in 12 nci maddesine dayanılarak yayımlanan TCMB İhracat Genelgesi. Süreler, tahsil şekilleri, terkin limitleri, istisnalar ve bankaya satış oranları Genelge’de yer alır ve Genelge zaman zaman güncellenir.

Vadeli satışlarda süre nasıl işler?

İhracat işlemlerine ait sözleşmelerde bedellerin tahsili için fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günden fazla vade öngörülmesi durumunda, bedellerin yurda getirilme süresi vade bitiminden itibaren 90 günü geçemez. Öngörülen vadenin tespiti için ihracatçının yazılı beyanıyla birlikte vade içeren sözleşmenin ya da vadeyi tevsik niteliğini haiz proforma fatura veya poliçenin aracı bankaya ibrazı zorunludur.

İBKB ve DAB nedir?

Bedellerin tahsil edilip bankaya satılması üzerine düzenlenen belgelerdir. Döviz Alım Belgesi ve İhracat Bedeli Kabul Belgesi, ihracat hesabının kapatılmasında ve katma değer vergisi iadesi süreçlerinde temel kanıt niteliği taşır. Bu belgeler düzenlenmediğinde ihracat hesabı kapatılamaz.

Getirilen bedelin tamamı bozdurulmak zorunda mı?

Hayır, ancak belirli bir oranın satılması öngörülmüştür. İhracat Genelgesi’nin ilgili hükümleri uyarınca İhracat Bedeli Kabul Belgesi’ne veya Döviz Alım Belgesi’ne bağlanan bedellerin belirli bir oranı belgeyi düzenleyen bankaya satılır; ayrıca dönemsel olarak getirilen bedelin bir kısmının Merkez Bankasına satılması öngörülmüştür. Oranlar Genelge’nin geçici maddeleriyle belirlendiği ve sık değiştiği için güncel oran her zaman yürürlükteki Genelge’den kontrol edilmelidir.

Hizmet ihracatı da kapsamda mı?

Bedel getirme zorunluluğu, gümrük beyannamesine bağlanan mal ihracatına ilişkindir. Yazılım, danışmanlık ve benzeri hizmet ihracatı bu kapsamda değerlendirilmez. Bu ayrım, hizmet ihracatı yapan şirketler bakımından önemlidir; ancak vergi ve belge düzeni yükümlülükleri ayrıca devam eder.

Küçük tutarlı ihracatta da zorunlu mu?

Genelge, belirli tutarın altındaki açık hesaplar için terkin imkânı tanımaktadır. Mikro ihracat olarak anılan düşük tutarlı işlemlerde belge zorunluluğunun aranmadığı hâller bulunmaktadır. Terkin limitleri Genelge’de belirlendiği ve güncellendiği için, somut işlem bakımından yürürlükteki metne bakılması gerekir.

Her ülkeye ihracatta aynı kural mı geçerli?

Hayır. İhracat Genelgesi’nde sayılan istisna ülkelere yapılan ihracat işlemlerinde bedel getirme zorunluluğu uygulanmaz. Bu ülkeler listesi Genelge ekinde yer alır ve dönemsel olarak güncellenir; listeye ülke eklenmekte ya da listeden çıkarılmaktadır.

Peşin bedel alındığında ne olur?

Peşin bedel karşılığı ihracatın belirli bir süre içerisinde yapılması zorunludur. Tebliğ, bu süreyi yirmi dört ay olarak öngörmüştür. Süre içinde ihracat gerçekleştirilmediğinde alınan bedelin durumu ayrıca değerlendirilir.

Bedeli getirmezsem ne olur?

Süreyi aşan ihracatçı için 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun çerçevesinde idari para cezası gündeme gelir. Bunun yanında ihracat hesabının açık kalması, katma değer vergisi iadesi ve teşvik süreçlerini olumsuz etkiler; bankalar tarafından ilgili mercilere bildirim yapılır.

Hayali ihracat nedir?

Gerçekte bir mal ihracı bulunmadığı hâlde ihracat yapılmış gibi gösterilmesi ya da ihraç edilen malın nitelik ve değerinin gerçeğe aykırı beyan edilmesidir. Amaç çoğu zaman haksız katma değer vergisi iadesi ya da teşvik elde etmek, bazen de yurt dışındaki fonu meşru bir ihracat bedeli görünümüyle ülkeye sokmaktır.

Hayali ihracatın cezai sonucu nedir?

Fiilin görünümüne göre birden fazla suç gündeme gelebilir: Vergi Usul Kanunu m.359 kapsamında sahte belge düzenleme ve kullanma, Türk Ceza Kanunu’nun belgede sahtecilik hükümleri, haksız iade alınması hâlinde ilgili hükümler ve fonun kaynağının gizlenmesi söz konusuysa Türk Ceza Kanunu m.282 kapsamındaki aklama suçu.