Sahte altın dolandırıcılığı, gerçekte altın olmayan veya bildirilenden çok daha düşük değerli bir ürünün hileli davranışlarla altın gibi gösterilip satılması ya da bozdurulmasıdır ve Türk Ceza Kanunu m.157’deki dolandırıcılık suçunu oluşturur; basit hâlinin cezası bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Fiil bilişim sistemleri veya bankalar araç olarak kullanılarak, kişinin kendisini polis, savcı veya banka çalışanı olarak tanıtmasıyla, yaşlı kişilerin algılama zayıflığından yararlanılarak ya da tacirin ticari faaliyeti sırasında işlenirse m.158’deki nitelikli dolandırıcılık söz konusu olur; ceza üç yıldan on yıla kadar hapistir, bazı bentlerde alt sınır dört yıl ve adli para cezası elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. Üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde bir kat artırılır. Yargıtay, sahte altının ilk bakışta anlaşılacak kadar kaba olduğu durumlarda aldatma kabiliyeti bulunmadığı için suçun oluşmadığına, bilirkişinin aldatma kabiliyeti tespit ettiği içi bakır altın kaplama bilezik vakasında ise dolandırıcılığın oluştuğuna karar vermiştir. Taklit markalı gram altın ayrıca marka hakkına tecavüz, sahte ayar raporu veya fatura belgede sahtecilik suçlarını gündeme getirir. Zararın kovuşturmadan önce tamamen giderilmesi cezada üçte ikiye kadar indirim sağlar. Bu rehber sahte altın türlerini, suçun unsurlarını, nitelikli hâlleri, mağdurun ve şüphelinin haklarını mevzuat ve Yargıtay kararlarıyla anlatır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Sahte altınla dolandırıldınız ya da sahte altın nedeniyle hakkınızda soruşturma mı var?
Sahte altın ve altın dolandırıcılığında suç duyurusu, delillerin korunması, banka hesaplarına bloke ve el koyma talepleri, katılan sıfatıyla dava takibi ve tazminat; şüpheli ve sanıklar için aldatma kabiliyeti, kast ve nitelikli hâl savunması, etkin pişmanlık ve uzlaşma süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppSahte Altın Nedir? Türleri ve Hukuki Nitelikleri
Uygulamada “sahte altın” tek bir şey değildir. En kaba türü, pirinç veya bakır gibi ucuz bir metalin altın rengine boyanması ya da kaplanmasıdır. Daha ustaca yapılanlarda ürünün dışı gerçek altınla kaplanır, içi ise bakır, gümüş veya yoğunluğu altına yakın olan tungsten gibi metallerle doldurulur; bu ürünler tartı ve yüzey ölçümünde gerçek altın gibi görünebilir. Bir diğer tür, gerçek altından yapılmış ancak üzerine gerçek ayarından yüksek bir ayar damgası vurulmuş üründür. Son olarak Darphane ürünlerinin veya tanınmış rafinerilerin markalı gram ve külçe altınlarının taklitleri piyasaya sürülür.
Bu türlerin hukuki sonuçları farklıdır. Tamamen sahte veya içi dolgulu bir ürünün gerçek altın gibi satılması, hileli davranışla aldatma ve malvarlığı zararı unsurlarını taşıdığından dolandırıcılık suçudur. Gerçek ayarından yüksek damgalı ürünün satışı, satıcının kastına göre ya dolandırıcılık ya da yalnızca tüketici hukuku anlamında ayıplı maldır; bu ayrım kuyumcudan alınan altın düşük ayar çıktı rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır. Taklit markalı ürünlerde dolandırıcılığa ek olarak marka hakkına tecavüz, sahte sertifika veya ayar raporu kullanılmışsa belgede sahtecilik suçları gündeme gelir.
Sahte altın türleri ve olası suçlar
| Tür | Özellik | Olası suç |
|---|---|---|
| Boyalı veya kaplamalı metal | Pirinç veya bakır, üzeri altın rengi | Dolandırıcılık (aldatma kabiliyeti tartışılır) |
| Dolgulu ürün | Dışı altın, içi bakır, gümüş veya tungsten | Dolandırıcılık |
| Yüksek ayar damgalı ürün | Gerçek altın, damga gerçeği yansıtmıyor | Kast varsa dolandırıcılık; yoksa ayıplı mal |
| Taklit Darphane ürünü | Cumhuriyet altını, çeyrek vb. taklidi | Dolandırıcılık; koşullara göre marka hakkına tecavüz |
| Taklit markalı gram veya külçe | Rafineri logosu, sahte sertifika | Dolandırıcılık, marka hakkına tecavüz, belgede sahtecilik |
| Sahte ayar raporu veya fatura | Gerçek dışı belge | Özel veya resmi belgede sahtecilik |
Dolandırıcılık Suçunun Unsurları ve Aldatma Kabiliyeti
TCK m.157/1’e göre hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası verilir. Suçun üç unsuru vardır: hileli davranışla aldatma, mağdurun veya başkasının malvarlığında zarar ve failin veya başkasının yararı. Sahte altın vakalarında hileli davranış çoğunlukla ürünün kendisiyle birlikte kurulan hikâyedir: “babamdan kaldı, acil paraya ihtiyacım var”, “inşaatta bulduk”, “kuyumcuda bozduramadım, sana ucuza veririm” gibi anlatımlar ürünün sahteliğini örten sahnenin parçalarıdır.
Yargıtay, dolandırıcılık dosyalarında ilk olarak hilenin aldatma kabiliyetini inceler; hile belli bir yoğunluk ve ustalıkta olmalı, mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelik taşımalıdır ve bu değerlendirme olayın özelliği ile mağdurun durumu gözetilerek yapılır. Sahte altın konusunda bu ilke iki farklı sonuca götürmüştür. Yargıtay 15. Ceza Dairesi 02.11.2017 tarihli, E.2017/1529, K.2017/22237 sayılı kararında, kuyumcuya götürülen altın bilekliğin incelemede ilk bakışta sahte olduğunun anlaşıldığı olayda aldatma kabiliyeti bulunmadığı için dolandırıcılığın unsurlarının oluşmadığını kabul ederek beraat kararını onamıştır. Aynı Daire 03.03.2014 tarihli, E.2012/9803, K.2014/3782 sayılı kararında ise üzeri altınla kaplanmış ancak içi bakır olan bileziğin bir kuyumcuda bozdurulduğu, başka bir ilçede de satılmaya çalışılırken kuyumcunun sahteliği fark ettiği olayda, bilirkişinin sahte bileziklerin aldatma kabiliyeti olduğunu belirtmesi üzerine mahkûmiyet kararını onamıştır.
Bu iki karar, sahte altın dosyalarında bilirkişi incelemesinin önemini gösterir. Ürünün niteliğini, hangi yöntemle sahte olduğunun anlaşılabileceğini ve sıradan bir alıcı ile bir kuyumcu açısından fark edilebilirliğini ortaya koyan teknik rapor, suçun oluşup oluşmadığını belirler. Darphane veya yetkili ayar evi tarafından düzenlenen ayar raporu, ürünün gerçek bileşimini gösteren temel delildir; ayar raporları hakkında ayar evi raporu rehberimize bakılabilir. Çakmağın altın olduğunu söyleyerek satılması gibi daha basit vakalarda da Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 2020/10719 Karar sayılı kararında basit dolandırıcılık suçunun oluştuğu kabul edilmiştir.
Aldatma kabiliyetine ilişkin kararlar
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Y.15.CD, E.2017/1529, K.2017/22237, 02.11.2017 | Kuyumcu bilekliğin sahte olduğunu ilk bakışta anladı | Aldatma kabiliyeti yok; beraat onandı |
| Y.15.CD, E.2012/9803, K.2014/3782, 03.03.2014 | İçi bakır, dışı altın kaplama bilezik; bir kuyumcuda bozduruldu | Bilirkişiye göre aldatma kabiliyeti var; mahkûmiyet onandı |
| Y.15.CD, K.2020/10719 | Çakmağın altın olduğu söylenerek satıldı | Basit dolandırıcılık |
| Y.8.CD, E.2020/18336, K.2023/6321, 19.09.2023 | Sahte banknotlar (benzer ilke) | Uzman olmayanlarca fark edilemiyorsa aldatma kabiliyeti var |
Nitelikli Hâller: Altın Dolandırıcılığında Hangi Bent Uygulanır?
TCK m.158/1, dolandırıcılığın belirli yöntemlerle veya belirli kişilere karşı işlenmesini nitelikli hâl sayar ve cezayı üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası olarak belirler. Aynı fıkranın son cümlesine göre (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezası suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz. m.158/3’e göre birinci fıkradaki hâllerde suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında, suç işlemek için kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ise bir kat artırılır.
Altın dolandırıcılığında en sık uygulanan bentler şunlardır: sosyal medya, ilan siteleri veya mesajlaşma uygulamaları üzerinden sahte altın satışı ya da bedelin banka hesabına yatırılması (f); failin kendisini polis, savcı, jandarma veya banka çalışanı olarak tanıtıp mağdurdan altın alması (l); yaşlı veya hasta mağdurun algılama zayıflığından yararlanılması (c); mağdurun içinde bulunduğu zor durumdan yararlanılması (b); kuyumcunun ticari faaliyeti sırasında sahte ürün satması (h) ve din adamı kimliğiyle “muska”, “define” veya “bereket” vaadiyle altın toplanması (a). Kamu görevlileriyle ilişkisi olduğunu söyleyerek belli bir işin gördürüleceği vaadiyle menfaat temin eden kişi de m.158/2 uyarınca aynı cezaya tabidir.
TCK m.158/1 bentleri ve altın vakaları
| Bent | Nitelikli hâl | Altın vakasında örnek | Hapis |
|---|---|---|---|
| a | Dini inanç ve duyguların istismarı | Muska, define veya bereket vaadiyle altın toplama | 3–10 yıl |
| b | Tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanma | Borç sıkıntısındaki kişiye “ucuz altın” satma | 3–10 yıl |
| c | Algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanma | Yaşlı mağdura sahte altın satma veya altınlarını alma | 3–10 yıl |
| f | Bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması | Sosyal medyadan sahte altın satışı, IBAN’a ödeme | 4–10 yıl; APC en az menfaatin 2 katı |
| h | Tacirin ticari faaliyeti sırasında | Kuyumcunun bilerek sahte ürün satması | 3–10 yıl |
| l | Kendini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtma | “Polis/savcıyım, altınları teslim edin” | 4–10 yıl; APC en az menfaatin 2 katı |
| m.158/3 | Üç veya daha fazla kişiyle / örgüt faaliyeti | Arayan, kurye ve gözcüden oluşan çete | Yarı oranında / bir kat artırım |
“Polis ve Savcıyım, Altınlarınızı Teslim Edin” Dolandırıcılığı
Son yıllarda en çok mağdur yaratan altın dolandırıcılığı, sahte altının satılmasından değil, mağdurun gerçek altınlarının hileyle alınmasından oluşur. Fail mağduru arayarak kendisini polis, savcı veya banka güvenlik birimi çalışanı olarak tanıtır; mağdurun hesaplarının bir terör örgütü veya dolandırıcılık şebekesi tarafından kullanıldığını, paranın güvenceye alınması için altına çevrilmesi gerektiğini söyler. Mağdur bankadan parasını çeker, bir kuyumcudan altın alır ve evine gelen “görevliye” ya da belirtilen bir yere bırakır. Mağdurun başkalarıyla konuşmaması için telefonun açık tutulması istenir ve operasyonun gizli olduğu söylenir.
Bu fiil TCK m.158/1-l kapsamında nitelikli dolandırıcılıktır; mağdurun yaşı ve durumu nedeniyle (c) bendi, bedelin bankadan çekilmesine yönlendirme yöntemine göre (f) bendi de tartışılabilir. Arayan, kurye ve gözcü gibi birden fazla kişinin rol aldığı yapılar m.158/3 kapsamında artırım gerektirir. Yargıtay 15. Ceza Dairesinin 2021/410 Esas, 2021/2698 Karar sayılı kararında, kendini kamu görevlisi olarak tanıtma suretiyle dolandırıcılık nedeniyle TCK m.158/1-l, son cümle ve m.158/3 uyarınca kurulan mahkûmiyet hükümleri incelenmiştir; bu tür dosyalarda yargılama, artırım nedeniyle ağır ceza mahkemesinde yapılmaktadır. Polis, jandarma, savcılık ve bankalar hiçbir durumda telefonla para veya altın teslimi istemez. Telefon ve internet üzerinden dolandırıcılığın genel boyutu için internetten ve telefonla dolandırıcılık rehberimize bakılabilir.
Sahte Altını Kuyumcuya Bozdurma
Sahte altın dolandırıcılığının bir diğer yüzünde mağdur kuyumcudur. Fail, dolgulu veya kaplama bir bileziği ya da taklit bir Darphane ürününü kuyumcuya bozdurmaya çalışır. Kuyumcu ürünü satın alır ve sonradan sahte olduğu anlaşılırsa suç tamamlanmıştır; kuyumcu sahteliği işlem sırasında fark ederse suç teşebbüs aşamasında kalmış olabilir. Ancak burada aldatma kabiliyeti tartışması özellikle önemlidir: Yargıtay, kuyumcunun ilk bakışta fark ettiği kaba taklitlerde aldatma kabiliyeti bulunmadığına, uzman olmayanların kolayca fark edemeyeceği ustaca yapılmış ürünlerde ise suçun oluştuğuna karar vermektedir.
Kuyumcu, sahte ürün getiren kişiyi fark ettiğinde işlem yapmamalı, ürünü mümkünse kişiye geri vermeden kolluğu çağırmalı ve kamera kayıtlarını korumalıdır. CMK m.90/1 uyarınca suçüstü hâlinde herkes, kaçma şüphesi bulunan veya kimliği hemen belirlenemeyen kişiyi geçici olarak yakalama yetkisine sahiptir; ancak yakalanan kişi derhâl kolluğa teslim edilmelidir. Kuyumcunun satın aldığı ürün için düzenlediği gider pusulası veya alım belgesi, satıcının kimliğini ve işlem anını gösteren en önemli delildir. Kimlik tespiti ve belge düzeni aynı zamanda MASAK yükümlülüklerinin de gereğidir; ayrıntı için altın alımında MASAK rehberimize bakılabilir.
İnternetten ve Sosyal Medyadan Sahte Altın Satışı
Piyasa fiyatının belirgin biçimde altında gram altın veya Cumhuriyet altını satışı vadeden sosyal medya hesapları ve ilanlar, sahte altın dolandırıcılığının en yaygın kanalıdır. Mağdur bedeli bir banka hesabına gönderir; ürün hiç gönderilmez ya da gönderilen ürün sahte çıkar. Bu fiil bilişim sistemlerinin ve bankaların araç olarak kullanılması nedeniyle TCK m.158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılıktır ve hapis cezasının alt sınırı dört yıldır. Hesabını dolandırıcılara kullandıran kişiler hakkında da iştirak veya ayrı suçlar yönünden soruşturma yürütülür; bu kişilerin durumu için IBAN mağdurları rehberimize bakılabilir.
Tüketicinin kendini koruması için en önemli araç kuyum mevzuatıdır. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.5/1 uyarınca kuyum ticareti yalnızca yetki belgesine sahip işletmelerce yapılabilir ve m.11/2-b uyarınca kuyum işletmesi her türlü reklamında yetki belgesi numarasına ve işletme adına yer vermek zorundadır; yetkili işletmelerin listesi Ticaret Bakanlığının internet sayfasında ilan edilir (m.12/5). Yetki belgesi numarası göstermeyen, şahıs hesabına ödeme isteyen ve piyasanın altında fiyat veren bir satıcı, dolandırıcılık riskinin açık işaretlerini taşır. Kuyumcu yetki belgesi kuralları için kuyumcu yetki belgesi rehberimize bakılabilir.
Sahte Darphane Altını, Taklit Markalı Gram Altın ve Sahte Belge
Cumhuriyet altını, çeyrek ve yarım altın gibi Darphane ürünleri kanuni tedavülde bir para olmadığından, bunların taklidi kural olarak TCK m.197’deki parada sahtecilik suçunu değil, kullanım biçimine göre dolandırıcılığı oluşturur. Yabancı devletlerin kendi ülkelerinde kanuni tedavülde bulunan altın sikkelerinin taklidi bakımından ise değerlendirme farklı olabilir; m.197 yabancı ülkelerde kanuni tedavülde bulunan paraları da kapsar. Tanınmış rafinerilerin logosunu taşıyan taklit gram ve külçe altınların üretilmesi, satışa arz edilmesi veya satılması, markanın tescilli olması hâlinde 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.30 kapsamında marka hakkına tecavüz suçunu oluşturur; bu suçun cezası bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Marka korumasının genel çerçevesi için marka hakkına tecavüz rehberimize bakılabilir.
Sahte ürün çoğu zaman sahte belgelerle birlikte sunulur: rafineri sertifikası taklidi, gerçek dışı ayar raporu veya kuyumcu faturası. Özel bir ayar evinin raporu veya kuyumcu faturası gibi özel belgelerin sahte olarak düzenlenmesi ve kullanılması TCK m.207 kapsamında özel belgede sahtecilik; Darphane gibi bir kamu kurumunun raporunun taklit edilmesi ise m.204 kapsamında resmi belgede sahtecilik olarak değerlendirilebilir. Sahte belge dolandırıcılığın aracı olarak kullanıldığında suçlar arasındaki ilişki, fiilin somut özelliklerine göre içtima kuralları çerçevesinde belirlenir. Özel ayar evi raporlarının Darphane sistemi üzerinden kod ve numarayla doğrulanabilmesi, sahte raporların tespitinde pratik bir araçtır.
Sahte altınla birlikte gündeme gelebilecek suçlar
| Fiil | Suç | Dayanak |
|---|---|---|
| Sahte altını gerçek gibi satmak | Dolandırıcılık | TCK m.157-158 |
| Taklit markalı gram veya külçe üretmek veya satmak | Marka hakkına tecavüz | 6769 s.K. m.30 |
| Sahte kuyumcu faturası veya özel ayar evi raporu | Özel belgede sahtecilik | TCK m.207 |
| Darphane raporunun taklidi | Resmi belgede sahtecilik | TCK m.204 |
| Yabancı ülkede tedavüldeki altın sikkenin taklidi | Parada sahtecilik tartışılabilir | TCK m.197 |
| Dolandırıcılık gelirinin gizlenmesi | Suç gelirlerinin aklanması | TCK m.282 |
Kuyumcudan Alınan Altın Sahte Çıkarsa
Kuyumcudan alınan bir ürünün tamamen sahte veya dolgulu çıkması nadir ama mümkün bir durumdur. Kuyumcunun ürünün sahte olduğunu bilerek satması, tacirin ticari faaliyeti sırasında işlendiği için TCK m.158/1-h kapsamında nitelikli dolandırıcılık oluşturur. Kuyumcu da ürünü başkasından iyi niyetle satın almış ve sahteliği bilmiyorsa ceza sorumluluğu doğmaz; ancak tüketiciye karşı 6502 sayılı Kanun kapsamında ayıplı maldan sorumluluğu devam eder ve tüketici bedel iadesi dâhil seçimlik haklarını kullanabilir. Kuyumcunun sahte ürün sattığının tespiti, Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.11/2-c’deki yanıltıcı bilgi yasağına aykırılık nedeniyle idari para cezası ve yetki belgesinin iptali sonucunu da doğurabilir.
Bu durumda tüketicinin iki yolu birlikte kullanması mümkündür: kast şüphesi varsa savcılığa suç duyurusu ve Ticaret il müdürlüğüne şikâyet; her durumda da tüketici hakem heyeti veya mahkeme yoluyla bedel iadesi. Ayıp hukuku bakımından süreler, ispat yükü ve başvuru yolları altın düşük ayar çıktı rehberimizde ayrıntılı olarak yer almaktadır.
Elindeki Altın Sahte Çıkan İyi Niyetli Kişi
Dolandırıcılık kasten işlenebilen bir suçtur; ürünün sahte olduğunu bilmeyen kişinin onu satması veya bozdurmaya çalışması dolandırıcılık oluşturmaz. Örneğin mirastan kalan veya yıllar önce satın alınan bir bileziğini bozdurmaya giden ve kuyumcuda ürünün sahte olduğunu öğrenen kişi suç işlemiş sayılmaz. Bu kişi, kuyumcunun talebi üzerine kolluğa ifade vermek zorunda kalabilir; ifadede ürünün nereden ve ne zaman edinildiğini, varsa belgesini ve kimden alındığını açıkça anlatması, iyi niyetinin ortaya konması bakımından önemlidir.
Ancak sahteliği öğrendikten sonra ürünü bir başkasına gerçek altın gibi satmaya çalışmak, artık kasten işlenen dolandırıcılık veya teşebbüsüdür. İyi niyetli kişinin yapması gereken, ürünü satan kişiye veya kuyumcuya karşı haklarını araştırmak, kast şüphesi varsa suç duyurusunda bulunmak ve ürünü delil olarak saklamaktır. Kuyumcuya sahteliği bilmeden bozdurulmuş bir ürün sonradan fark edilirse, alınan bedelin iadesi borcu sebepsiz zenginleşme veya ayıp hükümleri çerçevesinde doğabilir; ceza sorumluluğu ise yoktur.
Mağdur Ne Yapmalı?
Sahte altın dolandırıcılığında ilk saatler belirleyicidir. Mağdur derhâl 155 veya 156 üzerinden kolluğa ya da doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvurmalıdır. Kamera kayıtları çoğu işyerinde sınırlı süre saklandığından, olay yerindeki kuyumcu, banka, apartman ve sokak kameralarının korunması ilk dilekçede açıkça istenmelidir. Telefonla yapılan dolandırıcılıkta arayan numaralar, mesajlar ve arama kayıtları silinmemeli; bedel bir banka hesabına gönderildiyse banka derhâl aranarak işlem bildirilmeli ve savcılıktan hesaba el konulması veya işlemlerin durdurulması talep edilmelidir. Banka hesaplarına uygulanan bloke ve askıya alma mekanizmaları için CMK 128/A ve 48 saatlik askıya alma rehberimize bakılabilir.
Mağdur soruşturmada şikâyetçi, kovuşturmada ise CMK m.237 uyarınca katılan sıfatını kazanarak delil sunma, soru sorma ve kanun yollarına başvurma haklarını kullanabilir. Basit dolandırıcılık uzlaşma kapsamındadır; uzlaştırma sürecinde zararın giderilmesi talep edilebilir. Nitelikli dolandırıcılık ise uzlaşma kapsamında değildir. Zararın tazmini için ayrıca hukuk mahkemesinde TBK m.49 uyarınca haksız fiil tazminatı davası açılabilir; TBK m.72’ye göre tazminat istemi zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar, ancak fiil ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır. El konulan paranın ve eşyanın iadesi için el konulan paranın iadesi rehberimize bakılabilir.
Mağdur için yol haritası
| Adım | Yapılacak iş | Not |
|---|---|---|
| 1 | 155 veya 156’yı arayın, olay yerinden ayrılmadan tutanak tutulmasını isteyin | Suçüstü hâlinde yakalama şansı yüksektir |
| 2 | Savcılığa yazılı suç duyurusu | Kamera ve telefon kayıtlarının korunmasını isteyin |
| 3 | Bankayı arayın, işlemi bildirin | Hesaba bloke ve el koyma talebi |
| 4 | Sahte ürünü ve belgeleri saklayın | Ayar raporu ve bilirkişi incelemesi için |
| 5 | Katılma talebi | CMK m.237; kovuşturmada haklar |
| 6 | Tazminat davası | TBK m.49; zamanaşımı TBK m.72 |
Suç Duyurusu Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, kendini savcı olarak tanıtan kişilerin yönlendirmesiyle altın alıp teslim eden yaşlı bir mağdur adına hazırlanmıştır; olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır. Dolandırıcılık şikâyetinin genel örneği için dolandırıcılık şikâyet dilekçesi örneği rehberimize bakılabilir.
ANKARA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
MÜŞTEKİ: Ad Soyad, T.C. kimlik no, adres, telefon
ŞÜPHELİLER: 0 5xx xxx xx xx numaralı hattı kullanarak kendini savcı olarak tanıtan kişi, altınları teslim alan kişi ve kimliği tespit edilecek diğer kişiler
SUÇ: Nitelikli dolandırıcılık
SUÇ TARİHİ: 03.09.2026
AÇIKLAMALAR
1. 03.09.2026 günü saat 10.00 sıralarında cep telefonumdan arandım. Arayan kişi kendisini İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığında görevli bir savcı olarak tanıttı, banka hesaplarımın bir terör örgütü tarafından kullanıldığını, paramı korumak için altına çevirip devlet güvencesine vermem gerektiğini söyledi. Görüşme boyunca telefonu kapatmamamı ve kimseye bilgi vermememi istedi.
2. Yönlendirme üzerine bankadan 900.000 TL çektim, Kızılay’daki kuyumcudan 200 gram gram altın ve 10 adet Cumhuriyet altını satın aldım. Fatura ekte sunulmuştur. Saat 15.30 sıralarında evime gelen ve kendisini görevli olarak tanıtan kişiye altınları poşet içinde teslim ettim. Akşam oğluma anlattığımda dolandırıldığımı öğrendim.
3. TCK m.158/1-l yönünden: Şüpheliler kendilerini kamu görevlisi olarak tanıtarak beni aldatmış ve altınlarımı almıştır. Arayan kişinin sürekli telefonda kalmamı istemesi ve operasyonun gizli olduğunu söylemesi, hileli davranışın yoğunluğunu ve kandırıcılığını açıkça göstermektedir.
4. TCK m.158/1-c yönünden: 74 yaşındayım ve yalnız yaşıyorum. Şüpheliler yaşım ve durumum nedeniyle algılama yeteneğimin zayıflığından yararlanmıştır.
5. TCK m.158/3 yönünden: Olayda beni arayan kişi ile altınları teslim alan kişinin farklı kişiler olduğu açıktır; teslimat sırasında sokakta bekleyen bir aracın bulunduğunu komşularım da görmüştür. Suç en az üç kişi tarafından ve planlı biçimde işlenmiştir.
6. Delillerin kaybolmaması için beni arayan hattın HTS ve baz kayıtlarının, kuyumcu, banka şubesi, apartman ve sokak kameralarının kayıtlarının vakit geçirilmeden getirtilmesi gerekmektedir. Altınları satın aldığım kuyumcu, işlem sırasında telefonla konuştuğumu görmüştür ve tanık olarak dinlenebilir.
DELİLLER
Kuyumcu faturası, banka para çekme dekontu, telefon arama kayıtlarım, HTS ve baz kayıtları, kamera kayıtları, tanık beyanları ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM
Şüphelilerin kimliklerinin tespit edilerek haklarında nitelikli dolandırıcılık suçundan kamu davası açılmasını, delillerin ivedilikle toplanmasını, ele geçirilecek altın ve paraların tarafıma iadesini, soruşturma ve kovuşturmada katılan olarak yer almak istediğimin kayda geçirilmesini saygıyla arz ederim.
Tarih, ad soyad, imza
Ekler: Fatura, dekont, arama kayıtları ekran görüntüsü
Cezalar, Etkin Pişmanlık, Uzlaşma ve Zamanaşımı
TCK m.168 dolandırıcılıkta etkin pişmanlığı düzenler: fail suç tamamlandıktan sonra ve kovuşturma başlamadan önce pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen giderirse cezası üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra ancak hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadar indirilir. Kısmi geri verme veya tazminde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanması mağdurun rızasına bağlıdır. Sahte altın dosyalarında zararın erken ve tam olarak giderilmesi, özellikle nitelikli hâlde cezayı hükmün açıklanmasının geri bırakılabileceği iki yıllık sınırın altına indirebildiği için büyük önem taşır; HAGB şartları için hükmün açıklanmasının geri bırakılması rehberimize bakılabilir.
Basit dolandırıcılık uzlaşmaya tabidir; nitelikli hâller değildir. Basit dolandırıcılık asliye ceza mahkemesinde yargılanır; nitelikli hâlde de kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir, ancak m.158/3’teki artırım nedeniyle üst sınırın on yılı aştığı durumlarda ağır ceza mahkemesi görevli olur. Dava zamanaşımı TCK m.66 uyarınca basit dolandırıcılıkta sekiz yıl, nitelikli dolandırıcılıkta on beş yıldır; artırımlı hâllerde süre daha uzundur. m.159’a göre dolandırıcılığın bir hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla işlenmesi hâlinde şikâyet üzerine altı aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir. Tüzel kişi yararına işlenen dolandırıcılıkta m.169 uyarınca tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanır. Dolandırıcılık suçunun genel çerçevesi için dolandırıcılık suçu ve cezası rehberimize bakılabilir.
Özet tablo
| Konu | Basit dolandırıcılık (m.157) | Nitelikli dolandırıcılık (m.158) |
|---|---|---|
| Hapis | 1–5 yıl | 3–10 yıl; e, f, j, k, l bentlerinde en az 4 yıl |
| Adli para cezası | 5.000 güne kadar | 5.000 güne kadar; e, f, j, k, l bentlerinde en az menfaatin 2 katı |
| Üç veya daha fazla kişi / örgüt | Uygulanmaz | Yarı oranında / bir kat artırım (m.158/3) |
| Uzlaşma | Var | Yok |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza | Asliye ceza; artırımla üst sınır 10 yılı aşarsa ağır ceza |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl | 15 yıl (artırımlı hâllerde daha uzun) |
| Etkin pişmanlık (m.168) | Kovuşturmadan önce 2/3’e, hükümden önce 1/2’ye kadar indirim | Aynı |
Şüpheli ve Sanık İçin Savunma Noktaları
Sahte altın dosyalarında savunma, suçun unsurlarının ve nitelikli hâlin somut olarak ispatlanıp ispatlanmadığı üzerine kurulur. İlk olarak ürünün aldatma kabiliyeti bulunup bulunmadığı bilirkişi incelemesiyle tartışılmalıdır; ilk bakışta anlaşılabilecek kaba bir taklitte Yargıtay suçun oluşmadığını kabul etmektedir. İkinci olarak kast incelenmelidir; ürünün sahte olduğunu bilmeyen kişi dolandırıcılıktan sorumlu tutulamaz ve ürünün nereden, ne zaman ve hangi belgeyle edinildiği bu bakımdan belirleyicidir. Üçüncü olarak nitelikli hâlin koşulları ayrı ayrı denetlenmelidir: bilişim sisteminin gerçekten hileli davranışın aracı olup olmadığı, mağdurun algılama yeteneğinin zayıflığının somut delillerle ortaya konup konmadığı ve üç kişinin birlikte hareket ettiğinin ispatlanıp ispatlanmadığı.
Etkin pişmanlık ve uzlaşma imkânları da savunmanın parçasıdır. Zararın kovuşturmadan önce tamamen giderilmesi cezada en büyük indirimi sağlar ve mağdurun rızası aranmaz. Basit dolandırıcılıkta uzlaşma, dosyanın kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanmasını sağlayabilir. Hesabını başkasına kullandırmış veya altını iyi niyetle taşımış kişiler bakımından, fiile iştirak iradesinin bulunup bulunmadığı ayrıca incelenmelidir. Dosyanız için ön değerlendirme amacıyla 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz. Altının yurt dışına kaçırılması veya yurda sokulması boyutu için altın kaçakçılığı suçu ve cezası rehberimize bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sahte altın satmanın cezası nedir?
Sahte altını gerçek gibi satmak TCK m.157 uyarınca dolandırıcılıktır ve bir yıldan beş yıla kadar hapis ile beş bin güne kadar adli para cezası gerektirir. İnternetten satış, kendini polis veya bankacı olarak tanıtma, yaşlı mağdurun durumundan yararlanma veya tacirin ticari faaliyeti gibi hâllerde m.158 uyarınca üç yıldan on yıla kadar hapis cezası uygulanır.
Sahte altın dolandırıcılığı nitelikli dolandırıcılık mıdır?
Yöntemine göre. Sosyal medya veya banka hesabı kullanılarak yapılan satışlar m.158/1-f, kendini kamu görevlisi veya banka çalışanı olarak tanıtma m.158/1-l, yaşlı mağdurun algılama zayıflığından yararlanma m.158/1-c, kuyumcunun bilerek sahte ürün satması m.158/1-h kapsamında nitelikli dolandırıcılıktır.
“Polis/savcıyım, altınları teslim edin” diyenlere altın verdim, ne yapmalıyım?
Hemen 155’i arayın ve savcılığa suç duyurusunda bulunun. Kuyumcu faturasını, banka dekontunu ve arama kayıtlarını saklayın; kuyumcu, banka, apartman ve sokak kameralarının korunmasını dilekçede açıkça isteyin. Bu fiil TCK m.158/1-l kapsamında en az dört yıl hapis gerektiren nitelikli dolandırıcılıktır.
Kuyumcu sahte altını ilk bakışta anladıysa suç oluşur mu?
Yargıtay 15. Ceza Dairesi E.2017/1529, K.2017/22237 sayılı kararında, kuyumcunun ilk bakışta sahte olduğunu anladığı bileklik vakasında aldatma kabiliyeti bulunmadığı için dolandırıcılığın oluşmadığını kabul etmiştir. Ustaca yapılmış, bilirkişinin aldatma kabiliyeti tespit ettiği ürünlerde ise suç oluşur.
Elimdeki altının sahte olduğunu bilmiyordum, suçlu muyum?
Hayır. Dolandırıcılık kasten işlenen bir suçtur; ürünün sahte olduğunu bilmeden satmaya veya bozdurmaya çalışan kişi bu suçtan sorumlu tutulmaz. Ancak sahteliği öğrendikten sonra ürünü başkasına gerçek gibi satmaya çalışmak dolandırıcılık veya teşebbüsü oluşturur.
Sahte Cumhuriyet altını parada sahtecilik midir?
Cumhuriyet altını kanuni tedavülde bir para olmadığından taklidi kural olarak TCK m.197’deki parada sahtecilik suçunu değil, kullanım biçimine göre dolandırıcılığı oluşturur. Yabancı ülkelerde kanuni tedavülde bulunan altın sikkelerin taklidinde ise m.197 tartışılabilir.
Taklit markalı gram altın satmanın cezası nedir?
Dolandırıcılığa ek olarak, taklit edilen marka tescilliyse 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.30 uyarınca marka hakkına tecavüzden bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası gündeme gelir.
İnternetten ucuz altın aldım, ürün gelmedi; ne yapmalıyım?
Bankanızı hemen arayarak işlemi bildirin, savcılığa suç duyurusunda bulunun ve alıcı hesaba el konulmasını isteyin. Satıcının yetki belgesi numarası ve ödeme yapılan hesap bilgileri önemli delildir. Fiil TCK m.158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılıktır.
Sahte altın dolandırıcılığında uzlaşma var mı?
Basit dolandırıcılık (m.157) uzlaşma kapsamındadır; uzlaştırmada zararın giderilmesi talep edilebilir. Nitelikli dolandırıcılık (m.158) uzlaşma kapsamında değildir.
Zararı öderse fail cezadan kurtulur mu?
Tamamen kurtulmaz, ancak TCK m.168 uyarınca kovuşturma başlamadan önce zararın tamamen giderilmesi hâlinde ceza üçte ikisine kadar, hüküm verilmeden önce giderilmesi hâlinde yarısına kadar indirilir. Kısmi ödemede indirim mağdurun rızasına bağlıdır.
Dolandırıcılık davası hangi mahkemede görülür?
Basit dolandırıcılık asliye ceza mahkemesinde görülür. Nitelikli dolandırıcılıkta da kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir; üç veya daha fazla kişiyle ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi nedeniyle üst sınırın on yılı aştığı durumlarda ağır ceza mahkemesi görevli olur.
Dolandırıcılık suçunda zamanaşımı ne kadar?
TCK m.66 uyarınca dava zamanaşımı basit dolandırıcılıkta sekiz yıl, nitelikli dolandırıcılıkta on beş yıldır. Tazminat talebinde TBK m.72’deki süreler uygulanır; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre esas alınır.
Kuyumcudan aldığım altın sahte çıktı, ne yapabilirim?
Kuyumcu bilerek sahte ürün sattıysa TCK m.158/1-h kapsamında nitelikli dolandırıcılık söz konusudur. Kast olmasa bile 6502 sayılı Kanun uyarınca ayıplı maldan sorumluluk devam eder ve bedel iadesi istenebilir; ayrıca Ticaret il müdürlüğüne şikâyet edilebilir.
Paramı veya altınımı geri alabilir miyim?
Soruşturmada el konulan para ve altınların iadesi istenebilir; ayrıca hukuk mahkemesinde TBK m.49 uyarınca tazminat davası açılabilir. Katılan sıfatıyla ceza davasını takip etmek, delillere ve el konulan varlıklara erişimi kolaylaştırır. Somut durumunuz için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
- 🧭 Ceza Hukuku Rehberi (Hub)Suç tipleri, soruşturma, kovuşturma ve savunma rehberleri
- Dolandırıcılık Suçu ve Cezası (TCK 157-158)
- İnternetten ve Telefonla Dolandırıcılık
- Kuyumcudan Alınan Altın Düşük Ayar Çıktı
- Altın Kaçakçılığı Suçu ve Cezası
- Dolandırıcılık Şikâyet Dilekçesi Örneği
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Ceza Hukuku alanındadır.
Ceza Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Baroya Avukat Şikâyeti Dilekçesi Örneği 2026 ve Disiplin Süreci: Yetkili Baro (m.139), Yönetim Kurulunun Bir Yıllık Karar Süresi (m.141), On Beş Günlük İtiraz (m.142), Savunma Hakkı (m.137), Zamanaşımı (m.159) — Word ve PDF Şablon
- ▸ Avukat Disiplin Cezaları 2026: 7571 Sayılı Kanun Sonrası Uyarma, Kınama, Para Cezası, İşten Çıkarma ve Meslekten Çıkarma — Avukatlık Kanunu m.134-136’da Hangi Fiil Hangi Cezayı Gerektirir, Tekerrür, Savunma Hakkı, İtiraz, Zamanaşımı ve Sicilden Silinme
- ▸ Kira Gelirlerim Bloke Edildi 2026: Kira Tahsilatında Kaynak İspatı — Banka Üzerinden Tahsil Zorunluluğu (VUK m.257), Konut ve İşyeri Kirasında Beyan ve Stopaj (GVK m.70, m.86, m.94), Depozito (TBK m.342) ve Eşleştirme Tablosu
- ▸ Sınır Ötesi E-Ticaret ve Dijital Hizmet Tahsilatı 2026: Yurt Dışı Pazaryeri, Uygulama Mağazası ve Freelance Gelirinin Türkiye’ye Getirilmesi — GVK mük. m.20/B İstisnasında Münhasır Banka Hesabı Şartı, İstisna Belgesi ve Bir Aylık Bildirim, Hizmet İhracatı, Mikro İhracat ve Kaynak İzahı
Bu konuda hukuki destek almak için