Standart Dışı Altın 2026: Hurda Altın, Dore Bar ve Granül Nedir? 995 Sınırı, Ayar Evi Raporu ve Darphane İtirazı, Rafinaj İzni, İthalat Şartları ve Hurda Altın Satışında Haklar

Standart dışı altın, saflığı 995/1000’in altında kalan külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki işlenmemiş altındır (32 Sayılı Karar m.2/j-ii). Kuyumcuya satılan eski bilezik hukuken işlenmiş altındır ve serbestçe satılabilir; eritilip külçe hâline getirildiğinde ise standart dışı işlenmemiş altına dönüşür. Standart dışı altın Türkiye’de yerleşik gerçek kişilere satılamaz; yalnızca Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmeleri bu altını hammadde olarak alabilir (m.7/4-c; Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.10/1-e). İthalatı kural olarak yalnızca Merkez Bankası ve kıymetli madenler aracı kuruluşlarınca yapılabilir, üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim edilir ve gümrükte Darphane ayar raporu ibrazı zorunludur; dâhilde işleme kapsamında ithalat ise serbesttir. Hurdanın saflaştırılarak standart altına dönüştürülmesi olan rafinaj, 7555 sayılı Kanunla 1567 sayılı Kanuna eklenen hükümle Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine bağlanmıştır; izinsiz rafinaj elli bin TL’den iki yüz elli bin TL’ye kadar idari para cezası ve iş yerinin durdurulması sonucunu doğurur. Ayar raporunu Darphane veya Darphanece yetkilendirilen özel ayar evleri düzenler; rapora itirazda numune başka bir ayar evinde incelenir, ihtilaf sürerse Darphanenin tespiti nihaidir. Bu rehber, standart dışı altının hukuki rejimini, hurda altın satışındaki hakları, ayar raporunu ve yaptırımları mevzuat maddeleriyle anlatır.

Standart Dışı Altın Nedir?

Türk hukukunda altının hukuki niteliği, saflığına ve işçilik görüp görmediğine göre belirlenir. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar m.2/j bu ayrımı yapar. Standart işlenmemiş altın, en az 995/1000 saflıkta, nitelikleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen barlar veya külçeler hâlindeki altındır. Standart dışı işlenmemiş altın ise 995/1000’den düşük (995/1000 saflık hariç) saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki altındır. İşlenmiş altın, işçilik uygulanarak ziynet veya süs eşyası hâline dönüştürülmüş altındır. Aynı ayrım gümüş (standart sınır yüzde 99,9), platin ve paladyum (standart sınır yüzde 99,95) için de geçerlidir.

Bu tanım, altının kim tarafından, hangi yolla ithal edilebileceğini, yurt içinde kime satılabileceğini ve hangi belgelere tabi olduğunu belirler. 23 Şubat 2023 tarihli Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (Tebliğ No: 2023/1) m.3/1-n de standart dışı işlenmemiş kıymetli madeni aynı unsurlarla tanımlar. Dore bar, madenden çıkarılan ve henüz rafine edilmemiş, içinde gümüş ve başka metaller de bulunan ham altın külçesidir; granül, döküm için kullanılan tanecik hâlindeki altındır; hurda ise kullanılmış veya üretim artığı altındır.

Hurda Altın Hangi Kategoriye Girer?

Uygulamada “hurda altın” denildiğinde iki farklı şey kastedilir ve bunların hukuki rejimi farklıdır. Birincisi, kullanılmış, kırılmış veya modası geçmiş takılardır. Bunlar üzerindeki işçilik ortadan kalkmadıkça işlenmiş altın niteliğini korur. Karar m.7/4-g uyarınca işlenmiş kıymetli madenlerin yurt içinde alım satımı serbesttir; dolayısıyla bir kişinin eski bileziğini veya kolyesini kuyumcuya satmasında hukuki bir engel yoktur.

İkincisi, eritilerek külçe, çubuk veya granül hâline getirilmiş hurdadır. Bu altın artık işçilik taşımaz ve saflığı 995/1000’in altında kaldığı sürece standart dışı işlenmemiş altındır. Karar m.7/4-c’ye göre Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuyum işletmeleri haricindeki Türkiye’de yerleşik gerçek kişilere standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin satımı yapılamaz. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.10/1-e de kuyum işletmelerinin hammadde olarak kullanılmak üzere standart dışı işlenmemiş kıymetli maden alımı yapabileceğini düzenler. Buna göre eritilmiş hurda külçe, yatırım aracı olarak bireylere satılamaz; dolaşımı kuyum işletmeleri, rafineriler ve aracı kuruluşlarla sınırlıdır. Rafineri kuruluş ve faaliyet izni, sermaye ve kapasite şartları, Borsa Rafineri Listesi, tedarik zinciri raporu ve izin iptali için altın rafinerisi kurmak rehberimize bakılabilir.

Ayar Nedir? Milyem ve Karat Nasıl Okunur?

Ayar, bir kıymetli madenin içindeki saf metal oranıdır. Tebliğ 2023/1 m.3/1-l saflık ayarını, altının her bin parçasında, gümüş, platin ve paladyumun ise her yüz parçasında mikro yapısal özellikleri taşıyan saf metal parça sayısı olarak tanımlar. Uygulamada altın için binde cinsinden ifade olan “milyem” ile 24 üzerinden ifade edilen “karat” birlikte kullanılır. Örneğin 22 ayar, yaklaşık 916 milyem demektir; yani bin gramlık alaşımın yaklaşık 916 gramı saf altındır.

Hurda altının değeri, içerdiği saf altın yani “has” miktarı üzerinden hesaplanır. Varsayımsal bir örnekle, 40 gram 22 ayar hurda bileziğin has karşılığı 40 × 0,916 = 36,64 gramdır. Has altının gram fiyatı 4.000 TL ise hurdanın teorik değeri yaklaşık 146.560 TL’dir. Kuyumcu bu değer üzerinden kendi alış fiyatını belirler; eritme, fire ve rafinaj maliyeti gibi nedenlerle alış fiyatının has değerinin altında kalması olağandır. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.11/2-c uyarınca kuyum işletmesi yanıltıcı bilgi veremez; bu nedenle ayarın ve uygulanan kesintinin satıcıya açıkça söylenmesi gerekir.

Ayar Evi Nedir, Ayar Raporunu Kim Düzenler?

Ayar raporu, bir kıymetli madenin ayarını gösteren resmî nitelikte belgedir. Tebliğ 2008-32/34 m.6/2’ye göre kıymetli maden ve taşların ayarına ilişkin ayar raporu, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce veya bu Genel Müdürlükçe yeterlilikleri onaylanan özel ayar evlerince düzenlenir. Özel ayar evlerinin şartları, 10 Mart 2022 tarihli Kıymetli Maden ve Kıymetli Taş Analizinde Yetki Verilecek Ayar Evlerinin Standartları, Seçimi ve Denetim Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Tebliğ’de düzenlenmiştir. Kuyumcudan alınan altının düşük ayar çıkması hâlinde ayar raporu, iade veya bedel indirimi ve başvuru yolları için altın düşük ayar çıktı rehberimize bakılabilir.

Bu Tebliğe göre ayar evi faaliyeti için Darphaneden yetki belgesi alınması şarttır (m.6/1). Başvuruda Darphanenin ayarı önceden bilinen numunelerle yaptırdığı analizde başarı aranır (m.6/3). Yetki belgesi iki yıl geçerlidir ve şartların sürdüğü tespit edilirse iki yıl süreyle vize edilir (m.7/1); belgesi olmayan, vize edilmeyen veya iptal edilen kişi ayar evi faaliyetinde bulunamaz (m.7/2). Ayar evinin en az 50 metrekare kapalı alanı, laboratuvarı, ayrı tartım odası, yanmaz kasası ve kamera sistemi olmalı; cihazlar yılda en az bir kez, hassas teraziler yılda en az iki kez TÜRKAK tarafından akredite bir kuruluşa kalibre ettirilmelidir (m.9). Laboratuvar bir teknik sorumlu ve laborant bulundurur (m.10/3). Yetkilendirilen ayar evleri Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğüne bildirilir ve Darphanenin internet sitesinde yayımlanır (m.6/7).

Analiz yöntemi de Tebliğde belirlidir. Altın ayar tespitinde TS EN ISO 11426 standardına göre kupelasyon yöntemi kullanılır; X-Ray spektrometrik yöntem ise yalnızca sınırlı sayıda veya özel olarak üretilen ziynet eşyalarının analizinde kullanılabilir (m.11/1). Bu hüküm, kuyumculardaki el tipi X-Ray cihazlarıyla yapılan ölçümün pratik bir ön değerlendirme olduğunu, hukuki uyuşmazlıkta ise kupelasyonla düzenlenmiş ayar raporunun esas alınması gerektiğini gösterir. Ayar raporunda kıymetli madenin cinsi ve ayarı yer alır (m.11/4). Özel ayar evleri her raporu Darphanenin Kıymetli Maden ve Kıymetli Taş Ayar Raporu İzleme Sistemine kaydeder ve ilgili birimler raporu ayar evi kodu ve rapor numarasıyla sistem üzerinden doğrulayabilir (m.12-14).

Ayar Raporuna Nasıl İtiraz Edilir?

2022 Tebliği m.11/5, ayar raporuna itirazın usulünü açıkça düzenler: ayar evince alınan numunelerin analizi sonucunda düzenlenen rapora itiraz edilmesi hâlinde numuneler bir başka ayar evinde analize tabi tutulur. Burada yapılan analiz sonucunda da ihtilaf devam ederse nihai analiz ve ayar belirleme işlemi Darphanede yaptırılır. Darphanece tespit edilen ayar nihaidir ve bu rapora itiraz edilemez. Bu üç aşamalı yapı, ayar uyuşmazlığında hangi raporun belirleyici olacağını önceden ortaya koyar.

İtiraz sürecinde eşyanın güvenliği de önemlidir. m.11/7’ye göre kıymetli madenin ayar evine gelişi, numune alınması ve ilgilisine geri verilmesi süreçlerinin tamamının müşterek muhafaza ile gerçekleştirilmesi ve eşyanın sigorta ettirilmesi esastır; aksi durumda doğacak sorumluluk ayar evine aittir. m.11/6 uyarınca numune alındıktan sonra muhafaza altına alınan kıymetli maden, ayar raporu ve varsa korne talep sahibine verilir. Ayar evinin gerçeğe aykırı rapor düzenlediği tespit edilirse yetki belgesi iptal edilir ve ilgililer hakkında yasal işlem başlatılır (m.16/2).

Standart Dışı Altın Nasıl İthal Edilir?

Karar m.7/2-b’ye göre standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithali yalnızca Merkez Bankası ile kıymetli madenler aracı kuruluşları tarafından yapılır. Aracı kuruluşlar ithal ettikleri standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenleri üç iş günü içinde Borsa İstanbul A.Ş.’ye teslim etmek zorundadır. Tebliğ 2008-32/34 m.6/5 ayrıca kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketlerinin standart dışı işlenmemiş kıymetli maden ithal edebileceğini düzenler. Bunların dışında bir şirketin veya kişinin hurda altını kendi adına yurda sokması mümkün değildir; beyansız giriş ise kaçakçılık soruşturmasına yol açar. Bu risk altın kaçakçılığı suçu ve cezası rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.

Standart dışı altın ithalatında gümrük idaresine ayar raporu ibrazı zorunludur ve bu rapor yalnızca Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce düzenlenebilir (Tebliğ 2008-32/34 m.6/3). Dâhilde işleme rejimi kapsamındaki ve 5 kilograma kadar olan standart dışı ithalatlarda ise özel ayar evlerince düzenlenen raporlar Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde kabul edilebilir. İşlenmemiş kıymetli madenler yalnızca peşin, mal mukabili ve bedelsiz ödeme şekilleriyle ithal edilebilir (m.6/6). İhracat bedellerinden mahsup edilmek üzere bedelsiz ithal edilen standart dışı altının Borsaya teslimini müteakip standart işlenmemiş altına dönüştürülmesi, yani rafine edilmesi zorunludur (m.6/7-c).

Dâhilde işleme rejiminin kuralı farklıdır. Karar m.7/2-ç’ye göre Dahilde İşleme Rejimi Kararı kapsamında standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithali serbesttir; bu hüküm, mücevher üretimi yapan ihracatçının hurda veya dore altını aracı kuruluş şartı olmaksızın ithal edebilmesini sağlar. Aracı kuruluşlarca dâhilde işleme kapsamında yapılan ithalatta Borsaya teslim şartı yoktur, ancak üç iş günü içinde Borsaya yazılı bilgi verilir (m.7/2-d). Ayrıca 7 Ağustos 2023’ten bu yana işlenmemiş altın ithalatına Hazine ve Maliye Bakanlığınca aylık kota uygulanmaktadır. Genel çerçeve için altın ithalatı nasıl yapılır, kota kuralları için altın ithalat kotası, dâhilde işleme ve taahhüt kapatma için altın ve mücevher ihracatı rehberlerimize bakılabilir.

Standart Dışı Altın Nasıl İhraç Edilir?

Karar m.7/1 kıymetli madenlerin Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde Türkiye’den ihracını serbest bırakır. m.7/2-a’ya göre standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithal ve ihracında gümrük idarelerine beyan verilmesi yeterlidir ve ithalat ve ihracat rejim, karar ve yönetmelikleri uygulanmaz. Ancak ihracatta ilgililerin talebi hâlinde ihracattaki vergi, resim ve harç istisnası ile dâhilde işleme rejimi hükümleri uygulanabilir; bu talepleri Ticaret Bakanlığı sonuçlandırır. Tebliğ 2008-32/34 m.6/1 de ilgili mevzuatta öngörülmesi veya talep edilmesi hâlinde dış ticarete konu kıymetli maden ve eşyanın üzerine marka ve ayarını gösteren damga basılacağını ve sertifika düzenleneceğini belirtir.

Uygulamada hurda veya dore altın ihracatının iki amacı vardır: yurt dışındaki bir rafineride saflaştırma ve dâhilde işleme taahhüdünün kapatılması. Her iki durumda da altının ayarı ve has miktarı gümrük beyanıyla uyumlu olmalıdır; beyan ile gerçek ayar arasındaki fark, ihracat teşviki veya iade söz konusuysa 5607 sayılı Kanun m.3/9 bakımından risk oluşturur. İhracat bedelinin yurda getirilmesi yükümlülüğü de ayrıca doğar. Yurt dışına yolcu beraberinde altın çıkarmanın kuralları için yurt dışına altın çıkarmak rehberimize bakılabilir.

Rafinaj Nedir, Kimler Yapabilir?

Rafinaj, Tebliğ 2023/1 m.3/1-j’de hurda da dâhil olmak üzere standart dışı işlenmemiş, işlenmiş veya cevherden elde edilen altın, gümüş, platin ve paladyumun belirli teknikler uygulanarak saflaştırılıp uluslararası kabul gören standartlara dönüştürülmesi olarak tanımlanır. 20 Temmuz 2025 tarihli 7555 sayılı Kanun, 1567 sayılı Kanun m.1’e “kıymetli madenlerin rafinajı” ibaresini eklemiş ve m.4/c ile kıymetli maden rafinaj faaliyetinde bulunmayı Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine bağlamıştır. Tebliğ 2023/1 m.8/7’ye göre faaliyet izni altın, gümüş, platin ve paladyum için ayrı ayrı verilir ve izinli rafineriler Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir.

Bakanlığın duyurularına göre, izin verilmiş rafineriler ile 23 Mart 2023 mesai bitimine kadar izin başvurusunda bulunmuş ve listelenmiş tüzel kişiler dışındaki kişilerce 24 Mart 2023’ten itibaren rafinaj faaliyetinde bulunulması mümkün değildir; aksi hâlde 1567 sayılı Kanun kapsamında işlem yapılır. Rafinerinin anonim şirket olması, unvanında “rafineri” ibaresinin bulunması ve ödenmiş sermayesinin en az 35 milyon TL olması gerekir (Tebliğ 2023/1 m.7/1); ürünleri Borsada işlem görecek rafineriler için sermaye en az 50 milyon TL’dir ve altın rafinerisi yılda en az 50 ton kapasitede kurulmalıdır (m.13/1). Rafineriler her işlemde kıymetli maden alım veya satım belgesi düzenler ve kayıtlarını en az on yıl saklar (m.17/1).

Burada önemli bir ayrım yapılmalıdır. Rafinajın unsuru saflaştırmadır. Bir kuyum atölyesinin hurda bileziği eritip aynı ayarda yeniden takı üretmesi, tanım gereği saflaştırma içermediği sürece rafinaj değil, kuyum imalatıdır. Buna karşılık hurdanın kimyasal veya elektrolitik yöntemlerle saflaştırılıp has altına dönüştürülmesi rafinajdır ve yalnızca izinli rafineriler tarafından yapılabilir. Tebliğ 2023/1 m.9/1-a, rafinerilerin standart dışı, işlenmiş veya cevherden elde edilen kıymetli madenleri eritip saflaştırarak yeniden döküm yapabileceğini ve gerekli ayar ölçümlerini gerçekleştirebileceğini; m.9/1-e de ayar evi kurup işletebileceğini düzenler.

Kanunda yazılı parasal sınırlar, Kabahatler Kanunu m.17/7 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; cezanın uygulandığı yıla ait tutarın ayrıca kontrol edilmesi gerekir. Durdurma işlemleri Bakanlığın talebi üzerine valiliklerce yerine getirilir. İdari para cezasına itiraz için idari para cezalarına itiraz rehberimize bakılabilir.

Standart Altın Nasıl Tanınır?

Hurdanın rafinajla dönüştüğü standart altının da belirli nitelikleri vardır. Tebliğ 2023/1 m.4’e göre rafinerilerce üretilecek standart altının saflık ayarı en az 995/1000 olmalıdır. Her külçe ve bar üzerinde ayar damgası, rafinerinin amblemi veya damgası ile saflık ayarı bulunmalı; külçe üzerinde altın için “GOLD” veya “AU” ibaresi yer almalıdır. Bir kilogramdan büyük bar ve külçelerde tarih, küçük olanlarda gram veya ons cinsinden ağırlık gösterilir; 10 gram ve altındaki bar ve külçelerde seri numarası paket üzerinde belirtilebilir. Borsada işlem görecek her bar ve külçede ayrıca seri numarası ve ağırlık bulunmalıdır (m.6/4).

Tebliğ 2023/1 m.3/1-ı, Kıymetli Maden Takip Sistemini (KMTS), rafinerilerce üretilen standart ve basılı kıymetli madenlerin üreticisi, üretim tarihi ve yeri, ağırlığı, saflık ayarı ve seri numarası gibi özelliklerinin Darphane tarafından sağlanan benzersiz bir kodla her ürünün üzerine işlendiği ve aynı kodla Darphanece kayıt altına alındığı sistem olarak tanımlar. Karar m.7/4-a’ya göre yurt içinde yalnızca Darphane, Bakanlıkça faaliyet izni verilen rafineriler ve Borsa İstanbul Rafineriler Listesinde yer alan yurt dışı rafinerilerin ürettiği standart altının alım satımı mümkündür. Bu nedenle, “has” olduğu söylenen ancak listede olmayan bir kaynaktan gelen veya damgası bulunmayan bir külçe, standart altın gibi alınıp satılamaz; hukuken standart dışı altın gibi değerlendirilir.

Kuyumcular İçin Hurda ve Standart Dışı Altın Kuralları

Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.5/1’e göre kuyum ticareti yalnızca yetki belgesine sahip kuyum işletmeleri tarafından yapılabilir. m.10/1, kuyum işletmelerinin kuyum ticaretinin yanı sıra standart işlenmemiş kıymetli maden alım ve perakende satışı, Darphane ürünlerinin alım ve perakende satışı ve hammadde olarak kullanılmak üzere standart dışı işlenmemiş kıymetli maden alımı yapabileceğini düzenler. Aynı maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına göre kuyum işletmesi başkasının nam ve hesabına kuyum alım satımı yapamaz ve kuyum veya herhangi bir menkulü emanet alamaz. m.11/2 ise yanıltıcı bilgi vermeyi, haksız ticari uygulamaları ve müşteriyi yasa dışı uygulamalara teşvik etmeyi yasaklar. Kuyum işletmelerinin yetki belgesi şartları, 2026 tadil kuralı, emanet yasağı ve iptal hâlleri için kuyumcu yetki belgesi rehberimize bakılabilir.

Kuyum işletmelerinin faaliyetine konu kıymetli maden ve eşyanın ayar ve niteliğinin belirlenmesini gerektiren denetimler Ticaret Bakanlığınca Darphane ile birlikte yapılır ve rapor Darphane tarafından düzenlenir (Yönetmelik m.13/1). Yönetmeliğe aykırılıklarda 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.18’deki idari para cezaları uygulanır (m.13/4). Hurda alımında vergisel belge düzeni de önemlidir: vergi mükellefi olmayan kişilerden yapılan alımlarda gider pusulası veya kanunda öngörülen belge düzenlenir; ayrıntılar kuyumculuk ve değerli maden ticaretinde KDV rehberimizdedir. Kimlik tespiti ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülükleri için kuyumcu MASAK yükümlülükleri ve altın alımında MASAK rehberlerimize bakılabilir.

Hurda alımının ceza hukuku boyutu da vardır. Çalıntı olduğu bilinen altını satın alan veya kabul eden kişi, Türk Ceza Kanunu m.165’teki suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçundan sorumlu tutulabilir. Kaynağı açıklanamayan, piyasa değerinin çok altında teklif edilen veya kimlik göstermekten kaçınan kişilerden gelen hurda, kuyum işletmesi için hem ceza hem MASAK riski taşır. Alış belgesinde satıcının kimliği, ürünün cinsi, gramı ve ayarı ile ödeme bilgisinin yer alması, bu riske karşı en güçlü korumadır.

Hurda Altın Satarken Haklarınız

Eski takılarını satan kişi için belirleyici olan üç şey vardır: ayarın doğru ölçülmesi, has karşılığının doğru hesaplanması ve işlemin belgelenmesi. Kuyumcunun X-Ray cihazıyla yaptığı ölçüm hızlı bir ön değerlendirmedir; takı üzerinde kaplama veya lehim bulunması sonucu etkileyebilir. Ayar konusunda uyuşmazlık varsa satış yapılmadan önce yetkili bir özel ayar evinden veya Darphaneden rapor alınması mümkündür. Raporun kupelasyon yöntemiyle hazırlanması ve izleme sisteminde doğrulanabilir olması, sonraki bir uyuşmazlıkta delil gücünü artırır.

Satış bedeli, has miktarı ile güncel has fiyatı üzerinden, kuyum işletmesinin alış politikasına göre belirlenir. Hukuk, belirli bir kesinti oranı öngörmez; ancak Kuyum Ticareti Yönetmeliği m.11/2-c’deki yanıltıcı bilgi yasağı gereği ayarın ve fiyatın dayandığı hesabın açıkça bildirilmesi gerekir. Satışta alınan belge, hem satılan altının niteliğini hem de bedelin ödendiğini gösterir. Yetki belgesi bulunmayan bir işletmeye satış yapılmamalıdır; yetkili kuyum işletmelerinin güncel listesi Ticaret Bakanlığının internet sayfasında ilan edilir (Yönetmelik m.12/5). Kuyum işletmesi hakkındaki şikâyetler Ticaret il müdürlüğüne yapılabilir; Bakanlık bu yetkisini il müdürlükleri aracılığıyla da kullanır (m.13/1).

Yaptırımlar: Hangi Aykırılık Neye Yol Açar?

1567 sayılı Kanun m.3/1, Cumhurbaşkanının bu Kanun kapsamındaki genel ve düzenleyici işlemlerindeki yükümlülüklere aykırı hareket eden kişiye idari para cezası öngörür; Kanun metnindeki sınırlar da yıllık yeniden değerlemeyle güncellenir. Bu kabahatlerin bir tüzel kişi yararına işlenmesi hâlinde tüzel kişiye de aynı miktarda ceza verilir. Cezaya karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Sık Karşılaşılan Senaryolar

Standart dışı altın, kıymetli maden mevzuatının en teknik alanlarından biridir ve tek bir yanlış nitelendirme, idari para cezasından kaçakçılık soruşturmasına kadar uzanan sonuçlar doğurabilir. Dosyanız için ön değerlendirme amacıyla 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz. Yolcu beraberinde altın girişi için yurt dışından altın getirmek, dâhilde işlemenin vergisel yönü için dahilde işleme rejimi rehberlerimiz incelenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Standart dışı altın nedir?

32 Sayılı Karar m.2/j-ii’ye göre 995/1000’den düşük saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki altındır. 995/1000 ve üzeri saflıktaki, nitelikleri Bakanlıkça belirlenen bar ve külçeler ise standart işlenmemiş altındır.

Hurda altın standart dışı altın mıdır?

Eritilmiş, külçe veya granül hâline getirilmiş hurda standart dışı işlenmemiş altındır. Kullanılmış ama işçiliği duran takılar ise hukuken işlenmiş altındır ve yurt içinde alım satımı serbesttir (m.7/4-g).

Hurda külçe altın satın alabilir miyim?

Hayır. Karar m.7/4-c uyarınca Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmeleri dışındaki Türkiye’de yerleşik gerçek kişilere standart dışı işlenmemiş altın satılamaz. Yatırım amacıyla yalnızca damgalı, listede yer alan rafinerilerin ürettiği standart altın alınabilir.

Eski altınımı kuyumcuya satarken ayarı nasıl doğrularım?

Kuyumcudaki X-Ray ölçümü ön değerlendirmedir. Uyuşmazlık varsa Darphaneden veya Darphanece yetkilendirilmiş özel ayar evinden kupelasyon yöntemiyle ayar raporu alabilirsiniz; rapor, ayar evi kodu ve rapor numarasıyla Darphanenin izleme sisteminde doğrulanabilir.

Ayar raporuna itiraz edilebilir mi?

Evet. 2022 tarihli ayar evleri Tebliği m.11/5’e göre itiraz hâlinde numune başka bir ayar evinde incelenir; ihtilaf sürerse nihai analiz Darphanede yapılır. Darphanenin tespit ettiği ayar nihaidir ve bu rapora itiraz edilemez.

Ayar evi nedir, kimler açabilir?

Kıymetli maden ve taşları analiz edip ayar raporu düzenlemeye Darphanece yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişidir. Yetki belgesi iki yıl geçerlidir ve vize edilir; en az 50 m² tesis, laboratuvar, teknik sorumlu ve laborant ile TÜRKAK kalibrasyonu gibi şartlar aranır.

Kuyumcu X-Ray ölçümü hukuken geçerli mi?

2022 Tebliği m.11/1’e göre altın ayar tespitinde kupelasyon yöntemi esastır; X-Ray yöntemi yalnızca sınırlı sayıda veya özel üretilen ziynet eşyalarında kullanılabilir. Bu nedenle uyuşmazlıkta kupelasyonla düzenlenmiş ayar raporu esas alınmalıdır.

Hurda altını kim rafine edebilir?

7555 sayılı Kanunla değişik 1567 sayılı Kanun m.4/c uyarınca yalnızca Hazine ve Maliye Bakanlığından faaliyet izni almış rafineriler. İzin altın, gümüş, platin ve paladyum için ayrı verilir ve izinli rafineriler Bakanlığın sitesinde ilan edilir.

İzinsiz rafinajın cezası nedir?

1567 sayılı Kanun m.3/5 uyarınca 50.000 TL’den 250.000 TL’ye kadar idari para cezası ve iş yerindeki tüm faaliyetlerin bir ay durdurulması; tekerrürde ceza üst sınırdan uygulanır, iş yeri yalnızca bu amaçla açılmışsa faaliyetler sürekli durdurulur. Tutarlar yıllık yeniden değerlemeyle güncellenir.

Hurda altın ithal edebilir miyim?

Standart dışı altını kural olarak yalnızca Merkez Bankası ve kıymetli madenler aracı kuruluşları ithal edebilir; kamu kurumları ve TSKGV şirketleri de ithal edebilir. Dâhilde işleme kapsamında ithalat ise serbesttir. Her durumda gümrükte Darphane ayar raporu gerekir; dâhilde işleme kapsamında 5 kg’a kadar özel ayar evi raporu kabul edilebilir.

Dore bar nedir?

Madenden çıkarılan, henüz rafine edilmemiş ve içinde gümüş gibi başka metaller de bulunan ham altın külçesidir. Saflığı 995/1000’in altında olduğundan standart dışı işlenmemiş altın sayılır ve rafinajla standart altına dönüştürülür.

Standart altını nasıl tanırım?

En az 995/1000 saflıkta olmalı; üzerinde ayar damgası, rafineri amblemi veya damgası, saflık, “GOLD” veya “AU” ibaresi ve ağırlık bulunmalıdır. Rafinerilerin ürünleri Darphanenin Kıymetli Maden Takip Sistemi kapsamında benzersiz kodla kayıt altına alınır.

Kuyumcu hurda alırken hangi belgeyi vermeli?

Vergi mükellefi olmayan kişilerden yapılan alımlarda gider pusulası veya kanunda öngörülen belge düzenlenir. Belgede cins, gram, ayar, bedel ve satıcının kimlik bilgileri yer almalıdır; bu belge hem vergi hem MASAK hem de ceza riski bakımından koruma sağlar.

Çalıntı olabilecek hurda altını almak suç mu?

Suç eşyası olduğu bilinerek satın alma veya kabul etme, TCK m.165 kapsamında suçtur. Kaynağı açıklanamayan, değerinin çok altında teklif edilen veya kimlik gösterilmeyen hurda alımlarından kaçınılmalıdır. Somut durumunuz için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.