Altın Rafinerisi Kurmak 2026: Rafineri Kuruluş ve Faaliyet İzni, 35 Milyon TL Sermaye, Kapasite ve Üretim Şartları, Borsa Rafineri Listesi, Sorumlu Tedarik Zinciri, KMTS ve Yaptırımlar

Türkiye’de altın rafinerisi kurmak, Hazine ve Maliye Bakanlığından iki aşamalı izin almayı gerektirir: önce kuruluş izni, ardından her kıymetli maden için ayrı faaliyet izni. 1567 sayılı Kanun m.4/1-c kıymetli maden rafinaj faaliyetini Bakanlık iznine bağlar; kuruluş, faaliyet, denetim ve yaptırım esasları Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (No: 2023/1) ile düzenlenmiştir. Tebliğe göre rafineri, ticaret unvanında “rafineri” ibaresi bulunan, ödenmiş sermayesi en az 35 milyon TL olan, payları nama yazılı ve nakden çıkarılmış bir anonim şirket olmalıdır; kurucu ortakların iflas, belirli suçlardan mahkûmiyet ve kamu borcu bakımından temiz olması aranır. Faaliyet izni için sermayenin onda biri tutarında teminat, çevresel etki değerlendirmesi, atık arıtma sistemleri, yetkilendirilmiş bir ayar evi, iç kontrol birimi ve yılda en az 10 ton altın rafine edebilecek kapasite gerekir; tesis, Bakanlık, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Borsa İstanbul, Darphane, sanayi odası ve üniversite temsilcilerinden oluşan bir komisyonca yerinde incelenir ve Darphane numune testi yapar. Faaliyete geçen rafineri yılda en az 3 ton altın üretmek, ürettiği her külçeyi Kıymetli Maden Takip Sistemine kaydetmek ve her yıl Tedarik Zinciri Uyum Raporu ile bağımsız güvence raporu hazırlamak zorundadır. Ürünlerinin Borsa İstanbul’da işlem görmesini isteyen rafineriler için şartlar daha ağırdır: 50 milyon TL sermaye, 50 tonluk kapasite ve yılda 17 ton üretim. Aykırılıklar faaliyet durdurma, izin iptali ve 1567 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası sonuçlarını doğurur. Bu rehber rafineri kurma sürecini ve yükümlülükleri Tebliğin maddeleriyle anlatır.

Rafinaj ve Rafineri: Hukuki Tanımlar

Kıymetli Maden Standartları ve Rafinerileri Hakkında Tebliğ (2023/1), kıymetli madenlerin standartlarını, kıymetli maden rafinerilerinin kuruluş, faaliyet, gözetim ve denetim esaslarını ve Borsada işlem gören kıymetli madenler ile bunları üreten rafinerilere ilişkin esasları düzenler (m.1). Tebliğ, 32 Sayılı Karar ile Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşları Yönetmeliğine ve Borsa İstanbul’un kıymetli madenler yönetmeliğine dayanır (m.2). m.3’e göre rafinaj, hurda da dâhil olmak üzere standart dışı işlenmemiş, işlenmiş veya cevherden elde edilen altın, gümüş, platin ve paladyumun belirli teknikler uygulanarak saflaştırılıp uluslararası kabul gören standartlara dönüştürülmesidir; rafineri ise Tebliğ hükümlerine göre rafinaj faaliyetinde bulunan ve Bakanlıkça faaliyet izni verilen tüzel kişidir.

Rafinajın izne tabi olduğu kanun düzeyinde de açıkça düzenlenmiştir. 1567 sayılı Kanun m.4/1-c, kıymetli maden rafinaj faaliyetlerinde bulunmak için Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınmasını zorunlu tutar; bu izinlerde Kanuna ekli (3) sayılı ücret tarifesinde belirlenen ücretler alınır ve her bir üretim yeri ile her bir kıymetli maden için ayrı ücret tahsil edilir. Ücret tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. 2025’te 32 Sayılı Karara da “rafineri” tanımı eklenmiştir. Standart dışı altının rafinaja gönderilmesi ve ayar evi raporları gibi rafinerinin müşteri tarafındaki işleyişi standart dışı altın ve rafinaj rehberimizde anlatılmıştır; bu rehber rafineri kurma ve işletme rejimine odaklanır.

Rafineri Neden İzne Tabidir?

Rafineri izni, Türkiye’deki altın piyasasının güvenilirliğinin temelidir. 32 Sayılı Karar m.7/4-a’ya göre yurt içinde yalnızca Darphane, Bakanlıkça faaliyet izni verilen rafineriler ve Borsa İstanbul Rafineriler Listesindeki yurt dışı rafinerilerce üretilmiş standart işlenmemiş kıymetli madenlerin alım satımı mümkündür; m.7/4-ç’ye göre de yurt içinde yalnızca izinli rafineriler ve Darphanece üretilen basılı kıymetli madenler alınıp satılabilir. Yani izinsiz bir tesiste dökülen külçe, ne kadar saf olursa olsun yurt içinde standart altın olarak el değiştiremez. İthal edilen standart altında da Borsa Rafineriler Listesindeki bir rafinerinin damgası aranır; ithalat kuralları için altın ithalatı nasıl yapılır rehberimize bakılabilir.

Tebliğ, rafinerilerin ürettiği her ürünün izlenebilir olmasını da sağlar. Kıymetli Maden Takip Sistemi (KMTS), rafinerilerin ürettiği standart işlenmemiş ve basılı kıymetli madenlerin üreticisi, üretim tarihi ve yeri, ağırlığı, saflık ayarı ve seri numarası gibi özelliklerinin Darphane tarafından sağlanan benzersiz bir kodla her ürünün üzerine işlendiği ve Darphanece kayıt altına alındığı sistemdir (m.3/1-ı). Granül gümüş dışındaki tüm standart işlenmemiş ve basılı kıymetli madenlerin KMTS’ye kaydı zorunludur ve sistem uygulamaya geçtikten sonra üretilip kaydı yapılmayan kıymetli madenlerin yurt içinde satışı mümkün değildir (m.17/2).

Birinci Aşama: Kuruluş İzni

Ürünleri Türkiye’de alınıp satılabilecek ve yurt dışına ihraç edilebilecek rafinerilerin kuruluş şartları Tebliğ m.7/1’de sayılmıştır. Şirketin anonim şirket olarak kurulması, esas sözleşmedeki ticaret unvanında “rafineri” ibaresinin bulunması, ödenmiş sermayesinin 35 milyon TL’den az olmaması, paylarının tamamının nama yazılı ve nakit karşılığı çıkarılması ve esas sözleşmenin Tebliğe uygun olması gerekir. Türkiye’de yerleşik her kurucu ortağın ve tüzel kişi kurucu ortaklarda yüzde on veya daha fazla paya sahip kişiler ile tüzel kişi ortaklarla ilişkili kişilerin de ayrıca belirli şartları taşıması zorunludur.

Bu kişilerin müflis olmaması, konkordato ilan etmemiş olması ve haklarında iflasın ertelenmesi kararı bulunmaması; affa uğramış olsalar dahi zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas gibi suçlar, kamu güvenine karşı suçlar, 5607 sayılı Kanundaki kaçakçılık suçları, kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanı, bankacılık suçları, ihaleye fesat karıştırma, tefecilik, aklama, terörizmin finansmanı, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar ile vergi kaçakçılığı suçlarından hükümlü bulunmaması gerekir. Son bir yıl içinde tedarik zinciri raporu nedeniyle izni iptal edilen bir rafineride ortak veya yönetici olmamak, Bakanlığa gerçeğe aykırı bilgi vermemiş olmak ve yetkisiz faaliyet nedeniyle 1567 sayılı Kanun m.3/5 kapsamında yaptırıma uğramamış olmak da şarttır. Kişilerin ve yüzde on veya daha fazla paya sahip oldukları şirketlerin vadesi geçmiş kamu borcunun bulunmaması ve gerekli mali güç, dürüstlük, yeterlilik ve itibara sahip olunması aranır.

Başvuruya esas sözleşme taslağı, ortakların iflas ve yaptırım durumuna ilişkin yazılı beyanları, adli sicil kayıtları, vergi dairesinden alınacak borç durum belgeleri ve noter huzurunda düzenlenen beyannameler eklenir (m.7/2). Şartları sağlayanlara Bakanlıkça kuruluş izni verilir (m.7/3). Kurucu ortaklar kuruluş izni tarihinden itibaren 180 gün içinde kuruluş işlemlerini tamamlayarak faaliyet izni için başvurmak zorundadır; aksi hâlde kuruluş izni iptal edilmiş sayılır. Bakanlık mücbir sebep ve haklı durumun belgelenmesi hâlinde bu süreyi 180 güne kadar uzatabilir ve durumun devamı hâlinde ek süreyi iki katına kadar artırabilir (m.7/4).

İkinci Aşama: Faaliyet İzni ve Teknik Şartlar

Faaliyet izni başvurusu altın, gümüş, platin ve paladyum için ayrı ayrı yapılır (m.8/1). Başvuruya esas sözleşmenin yayımlandığı Ticaret Sicili Gazetesi, sermayenin nakden ve defaten ödendiğini gösteren banka belgesi, asgari ödenmiş sermayenin onda birine karşılık gelen tutarın (35 milyon TL için 3,5 milyon TL) kamu sermayeli bir bankaya yatırıldığını gösteren belge veya aynı tutarda teminat mektubu, kurumsal yönetim şartlarına ilişkin belgeler, genel müdür ile iç kontrol ve tedarik zinciri uyum görevlisinin atandığına dair yönetim kurulu kararı, yöneticilerin şartları taşıdığını gösteren belgeler ve başvuru ücretinin ödendiğine dair belge eklenir. Teminat mektubu Bakanlıkta muhafaza edilir ve faaliyetin sona ermesi hâlinde vergi ve benzeri yükümlülükler karşılandıktan sonra kalan tutar şirkete iade edilir (m.20).

Teknik şartlar m.8/2’de sayılmıştır. Rafinerinin cevherden elde edilen bar, külçe, dore bar, granül ve hurda kıymetli madenlerin rafinajını yapabilecek teknik donanım, personel, bina ve teçhizata sahip olması; Çevresel Etki Değerlendirmesi raporu alması; çevre, güvenlik ve hijyen koşullarını rafinaja uygun hazırlaması; atıkların arıtılması ve geri kazanımı için sistemler kurması; hassas analiz için alev saflaştırma tekniği ile diğer analitik tekniklerden en az birine sahip olması; altında 995/1000 ve üzeri saflık elde edebilecek üretim kapasitesi kurması; tesisi yılda en az 10 ton altın rafine edebilecek büyüklükte kurması; tesis içinde 2022 tarihli Ayar Evleri Tebliği uyarınca yetkilendirilmiş bir ayar evi bulundurması ve etkin bir iç kontrol sistemi, yeterli sayıda iç kontrol ve tedarik zinciri uyum görevlisi ile iç kontrol birimi kurması zorunludur. Donanım, çevre, analiz, saflık ve kapasite şartlarının ilgili sanayi odasından veya bir üniversitenin metalurji ve kimya bölümünden alınacak raporla belgelenmesi gerekir (m.8/3).

Başvurunun son aşaması yerinde incelemedir. Bakanlık; Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Borsa İstanbul, Darphane, ilgili sanayi odası ve en az bir üniversitenin metalurji ve kimya bölümlerinin yetkililerinden bir komisyon oluşturur. Komisyon yerinde inceleme yapar, Darphane numune testleri gerçekleştirir ve uygunluk raporu salt çoğunlukla kabul edilir; ancak salt çoğunluk içinde Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü ile Darphanenin oylarının birlikte bulunması zorunludur (m.8/4). Numune testleri için ilgili maden türünde asgari saflıkta en az iki numune üretilir (m.8/5). Şartları taşıyan şirket adına “Rafineri Faaliyet İzin Belgesi” düzenlenir ve belge rafineride herkesin görebileceği şekilde asılır (m.8/6). İzinler Ticaret Bakanlığına bildirilir ve Bakanlığın internet sitesinde ilan edilir (m.8/7).

Rafinerinin Faaliyet Konuları ve Yasakları

Tebliğ m.9/1 rafinerilerin yapabileceği işleri sınırlı olarak sayar: standart dışı işlenmemiş, işlenmiş veya cevherden elde edilen kıymetli madenleri eritip saflaştırarak ve yeniden dökerek standart veya standart dışı işlenmemiş ya da basılı kıymetli maden hâline getirmek ve ayar ölçümlerini yapmak; kıymetli maden üretimi, yurt içi alım satımı ve ihracatı; aracı kuruluş olmak kaydıyla aracı kuruluş faaliyetleri; işlenmiş kıymetli madenler ile dâhilde işleme kapsamında standart dışı ve belirli sınırlar içinde standart kıymetli maden ithali; standart barları daha küçük veya büyük barlara ya da granüle dönüştürmek; ayar evi kurmak ve işletmek; Bakanlığın uygun görüşüyle fiziksel altın toplama amacıyla altın kabul sistemleri geliştirmek; altın, gümüş ve kimyasal süspansiyon tuzları üretmek; elektronik, metal ve benzeri atıklardan geri dönüşümle kıymetli maden elde etmek ve Bakanlığın izniyle kıymetli madenlere ilişkin menkul kıymet çıkarmak.

Rafineriler bu faaliyetler dışında hiçbir ticari, sınai ve zirai faaliyette bulunamaz ve faaliyetleri için gerekli olanın üstünde taşınmaz edinemez (m.9/2). m.9/3 ayrıca açık yasaklar getirir: sermaye piyasası araçları alıp satmak, ödünç para vermek ve mevduat toplamak yasaktır; kıymetli maden alım satımında belli bir getiri taahhüt edilemez; gerçeğe aykırı ve yanıltıcı ilan ve reklam yapılamaz; rafinaj faaliyetinin sınırlarını aşacak şekilde müşterilerden emanet ve saklama amacıyla işlenmemiş kıymetli maden kabul edilemez ve fiyatı yapay olarak etkilemeye yönelik, mülkiyette gerçek değişiklik yaratmayan alım satım işlemleri yapılamaz. Bu yasaklara aykırılık, faaliyet izninin iptali sebebidir (m.18/1-e).

Faaliyet Sonrası Yükümlülükler

İzin almak, sürecin yalnızca başlangıcıdır. Rafineri, faaliyet izni tarihinden itibaren yılda en az 3 ton altın (gümüşte 3 ton, platin ve paladyumda 500 kilogram) üretmek zorundadır; Bakanlık mücbir sebep hâllerinde bu şartın aranıp aranmayacağına karar verebilir (m.10/1). Bu yükümlülüğe aykırılık hâlinde rafineri hakkında 1567 sayılı Kanun uyarınca işlem başlatılır; aynı aykırılığın art arda iki yıl veya üç yıllık dönemde iki kez gerçekleşmesi hâlinde izin iptal edilir (m.18/5). Rafineriler işlem yapmadan önce 5549 sayılı Kanun uyarınca müşterilerinin kimliğini tespit eder (ayrıntı için kıymetli maden alımında MASAK rehberimize bakılabilir), ürettikleri kıymetli madenlerin KMTS’ye bildirilen standartlarda olmasından sorumludur ve mesleki dikkat ve özen gösterir (m.10/2-4).

Şirket yapısındaki değişiklikler de denetim altındadır. Esas sözleşmenin unvan, amaç ve konu bölümlerindeki değişiklikler için önceden Bakanlığın uygun görüşü alınır; pay devirleri Bakanlık iznine tabidir ve payları devralacak kişilerin kurucu ortak şartlarını taşıması gerekir; yurt içi ve yurt dışında ofis, temsilcilik, mağaza, tesis ve şube açılışları ile iştirakler 30 gün içinde Bakanlığa bildirilir (m.11). Sermaye ve adres değişiklikleri 30 gün, ortak, yönetici ve uyum görevlisi değişiklikleri 15 gün içinde bildirilir; yeminli mali müşavir tam tasdik raporu veya bağımsız denetim raporu her yıl Haziran sonuna kadar Bakanlığa sunulur (m.15). Rafineriler birinci sınıf tacir defterlerini tutar, her işlemde kıymetli maden alım veya satım belgesi düzenler, belge ve kayıtları en az on yıl saklar, tüm kasa ve stok hareketlerini anında kaydeder ve ürettikleri kıymetli madenleri üretici, tarih, yer, ağırlık, saflık ve seri numarasıyla takip eden sistemler kurar (m.17).

Borsa İstanbul Rafineri Listesi

Faaliyet izni, rafinerinin ürettiği külçelerin yurt içinde alınıp satılmasına ve ihracına imkân verir; ancak bu külçelerin Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasasında işlem görmesi ayrı ve daha ağır şartlara bağlıdır. Tebliğ m.13/1’e göre ürünleri Borsada işlem görecek rafinerilerin ödenmiş sermayesi en az 50 milyon TL olmalı, tesis yılda en az 50 ton altın (gümüşte 50 ton, platin ve paladyumda 10 ton) rafine edebilecek kapasitede kurulmalı ve temel kuruluş ve faaliyet şartları taşınmalıdır. Başvuru, Borsanın sorumlu kıymetli maden tedarik zinciri düzenlemelerine göre hazırlanan Tedarik Zinciri Uyum Raporu ve bu raporun yetkili bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmesi sonucu makul güvence veren Bağımsız Güvence Raporu ile yapılır (m.13/2).

Borsa, Bakanlığı bilgilendirir ve Bakanlık, Borsa, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Darphane, sanayi odası ve üniversite temsilcilerinden bir komisyon oluşturur; komisyonun uygunluk raporu salt çoğunlukla kabul edilir, ancak Bakanlığın Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü, Borsa ve Darphanenin oylarının tamamının birlikte bulunması gerekir. Borsa, faaliyet izni aşamasındaki komisyon raporunu düzenlendiği tarihten itibaren altı ay içinde bu denetim için kabul edebilir (m.13/3). Listedeki rafineriler yılda en az 17 ton altın üretmek ve bunu Borsaya belgelemek zorundadır (m.13/4). Borsa, listeden çıkma hâlinde doğabilecek yükümlülükler için teminat ve ek şartlar getirebilir (m.13/5). Uluslararası rafineriler ise Londra Külçe Piyasası Birliği ve Londra Platin ve Paladyum Piyasası listeleri, bunlarda yer almayanlar için Dubai Multi Commodity Centre ve Indian Bullion Market Association gibi kuruluşların listeleri gözetilerek Borsaca belirlenir ve liste gümrük idarelerine gönderilir (m.13/6-7). Borsanın işleyişi için Borsa İstanbul altın piyasası rehberimize bakılabilir.

Sorumlu Tedarik Zinciri ve Denetim

Rafineri rejiminin en önemli yeniliklerinden biri sorumlu tedarik zinciri raporlamasıdır. Tebliğ m.16/4’e göre her rafineri, rapor dönemini izleyen yılın Mart sonuna kadar Tedarik Zinciri Uyum Raporunu hazırlar; bu rapor, Kamu Gözetimi Kurumunun güvence denetimi standartlarına göre yetkili bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenir ve makul güvence seviyesinde güvence veren Bağımsız Güvence Raporu hazırlanır. Her iki rapor her yıl Haziran sonuna kadar Bakanlığa, listedeki rafinerilerde Borsaya da sunulur ve rafinerinin internet sitesinde yayımlanır (m.16/7). Borsa listesindeki rafineriler için, Borsanın belirlediği yabancı sorumlu tedarik programlarına uygunluğa ilişkin güncel bağımsız güvence raporları da kabul edilebilir (m.16/9).

Denetim yetkisi geniştir. Rafinerilerin faaliyet ve işlemleri 1567 sayılı Kanuna göre inceleme yetkisi bulunan denetim elemanlarınca incelenebilir; Bakanlık ve listedeki rafinerilerle sınırlı olarak Borsa rafineriler nezdinde inceleme yapabilir; Darphane ise üretimin ve standartlara uygunluğun yanında KMTS’ye yönelik inceleme yapar (m.16/1-2). Rafineriler, denetim elemanlarına her türlü bilgi, belge, kayıt, kamera görüntüsü, sistem şifresi, evrak ve defteri vermek zorundadır (m.16/3). Ayrıca her üç yılda bir komisyon, rafinerinin teknik şartları taşıyıp taşımadığını yerinde inceleme ve Darphane numune testleriyle yeniden tespit eder (m.16/6). Tedarik zinciri raporunun hazırlanmaması veya bağımsız güvence raporunda olumsuz görüş verilmesi ya da görüş verilmemesi, faaliyet izninin iptali sebebidir (m.18/1-ç).

Cevherden Üretilen Altın ve Rafineri

Rafineriler, yurt içindeki altın madenciliğinin de zorunlu halkasıdır. Tebliğ m.14/1-a’ya göre yurt içinde cevherden her tür ve şekilde üretilen altın, Borsa Rafineri Listesinde yer alan Türkiye’de kurulu rafinerilerde rafinaj işlemine tabi tutularak standart işlenmemiş altın hâline getirilir ve bu işlemi müteakip yedi iş günü içinde Borsa Takas Merkezine teslim edilerek Borsada alım satımı yapılır. Altın dışındaki kıymetli madenler için de benzer kurallar uygulanır; üretim sırasında ortaya çıkan kırık karbon, cüruf ve benzeri atıkların içerdiği kıymetli madenler de aynı esaslara tabidir. m.14/3’e göre yurt içinde cevherden üretilen kıymetli madenler için Merkez Bankasının, onun kullanmaması hâlinde Darphanenin ön alım hakkı vardır. Maden ruhsatına ilişkin uyuşmazlıklar için maden ruhsatı uyuşmazlıkları rehberimize bakılabilir.

Darphane de Bakanlığa başvurmak şartıyla rafineri olarak faaliyet gösterebilir; bu durumda Tebliğdeki şart ve yükümlülükler aranmaz ve Bakanlık Darphanenin sağlayacağı şartları ayrıca belirler (m.12). Rafinerilerin dâhilde işleme kapsamındaki gümüş ve altın ithalatı ile gümüş rafinajına ilişkin kurallar için gümüş ithalatı ve ihracatı rehberimize bakılabilir.

Yaptırımlar: Faaliyet Durdurma, İzin İptali ve 1567 Cezaları

Tebliğ m.18, kademeli bir yaptırım sistemi kurar. Faaliyet izninin iptalini gerektiren başlıca hâller şunlardır: izinden sonra 90 gün içinde faaliyete başlanmaması; kuruluş veya faaliyet şartlarının taşınmadığının ya da sonradan yitirildiğinin tespiti; gerekli teknik şartlarda ve standartlarda üretim yapılmaması; tedarik zinciri raporunun hazırlanmaması veya güvence raporunda olumsuz görüş verilmesi; üç yıllık incelemede teknik şartların bulunmadığının tespiti ve m.9’a aykırı faaliyet (m.18/1). Gerçek bir kıymetli maden hareketini içermeyen alım veya satım belgesi düzenlenmesi (m.18/18), rafinerinin ortak olmayan kişilerce fiilen yönetildiğinin tespiti (m.18/13) ve özkaynakların asgari sermayenin üçte birinin altına düşmesi (m.18/14) de doğrudan iptal sebebidir.

Bakanlık aykırılıkların mahiyet ve önemine göre rafinerinin faaliyetlerini sürekli veya altı aya kadar geçici olarak durdurabilir; bir yıl içinde ikinci kez geçici durdurma izin iptaliyle sonuçlanır (m.18/8, 18/11). Ortakların veya yöneticilerin şartları kaybetmesi hâlinde ortaklıktan çıkarma veya görevden alma için 60 güne kadar süre verilir (m.18/6-7); esas sözleşme değişikliği veya pay devri için gerekli izin alınmamışsa 60 günlük düzeltme süresi tanınır (m.18/15). Standart dışı üretim veya m.9’a aykırılık nedeniyle izni iptal edilen rafineri ve ortakları beş yıl, teknik şart eksikliği nedeniyle iptalde bir yıl boyunca yeni izin başvurusunda bulunamaz (m.18/3). Tebliğe aykırı işlemlerde ve izni iptal edilen rafinerinin faaliyete devam etmesinde 1567 sayılı Kanun uyarınca yasal işlem başlatılır (m.18/16, 18/19); izinsiz rafinaj ise 1567 sayılı Kanun m.3/5 uyarınca 50.000 TL’den 250.000 TL’ye kadar idari para cezası ve iş yerinin faaliyetlerinin durdurulmasını gerektirir. Faaliyet izni bulunmayanlar ticaret unvanlarında, ruhsatlarında, ilan ve reklamlarında rafinaj yaptıkları izlenimini verecek hiçbir ifade kullanamaz (m.8/8). Bu cezalar ve itiraz yolları için 1567 sayılı Kanun idari para cezası rehberimize bakılabilir.

Faaliyet durdurma ve izin iptali kararları idari işlemdir ve İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir; yürütmenin durdurulması talebi, ağır ve telafisi güç zararların önlenmesi bakımından ayrıca önem taşır. 1567 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezalarına ise Kabahatler Kanunu uyarınca 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. İdari para cezasına itirazın genel usulü için idari para cezalarına itiraz rehberimize bakılabilir.

Rafineri Kurmak İsteyenler İçin Yol Haritası

Rafineri yatırımı yüksek sermaye, teknik yeterlilik ve sürekli uyum gerektiren bir süreçtir; başvuru dosyasındaki eksiklikler ve ortaklık yapısındaki sorunlar süreci aylarca uzatabilir. Dosyanız için ön değerlendirme amacıyla 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz. Aracı kuruluş olarak faaliyet göstermek isteyen rafineriler için kıymetli maden aracı kuruluşu rehberimize bakılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Altın rafinerisi kurmak için izin gerekir mi?

Evet. 1567 sayılı Kanun m.4/1-c kıymetli maden rafinaj faaliyetini Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine bağlar. Tebliğ 2023/1’e göre önce kuruluş izni, ardından her kıymetli maden için ayrı faaliyet izni alınır.

Rafineri kurmak için ne kadar sermaye gerekir?

Tebliğ m.7/1-c’ye göre ödenmiş sermaye en az 35 milyon TL olmalıdır. Ürünlerinin Borsa İstanbul’da işlem görmesini isteyen rafineriler için bu tutar en az 50 milyon TL’dir (m.13/1-a). Ayrıca asgari sermayenin onda biri tutarında teminat verilir.

Rafineri hangi şirket türünde kurulur?

Anonim şirket olarak kurulmalı, ticaret unvanında “rafineri” ibaresi bulunmalı ve paylarının tamamı nama yazılı olup nakit karşılığı çıkarılmalıdır (m.7/1).

Rafineri kapasitesi ne kadar olmalıdır?

Faaliyet izni için tesis yılda en az 10 ton altın rafine edebilecek büyüklükte olmalıdır (m.8/2-f); Borsa Rafineri Listesi için bu kapasite 50 tondur (m.13/1-b).

İzinli rafineri yılda ne kadar üretim yapmak zorundadır?

Faaliyet izninden itibaren yılda en az 3 ton altın (m.10/1); Borsa Rafineri Listesindeki rafineriler için yılda en az 17 ton altın (m.13/4). Aykırılıkta 1567 sayılı Kanun uyarınca işlem yapılır, tekrarında izin iptal edilir.

Faaliyet izni için hangi teknik şartlar aranır?

Rafinaj donanımı, ÇED raporu, çevre ve güvenlik önlemleri, atık arıtma, analiz teknikleri, 995/1000 saflık kapasitesi, tesis içi yetkili ayar evi ve iç kontrol birimi (m.8/2). Bunlar sanayi odası veya üniversite raporuyla belgelenir ve komisyon yerinde inceler.

Faaliyet iznini kim verir ve nasıl incelenir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı verir. Bakanlık, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Borsa İstanbul, Darphane, sanayi odası ve üniversite temsilcilerinden oluşan komisyon yerinde inceleme yapar; Darphane numune testi uygular (m.8/4).

Kuruluş izninden sonra ne kadar sürede faaliyet izni alınmalıdır?

Kuruluş izninden itibaren 180 gün içinde faaliyet izni başvurusu yapılmalıdır; aksi hâlde kuruluş izni iptal edilmiş sayılır. Bakanlık mücbir sebep ve haklı durumda süreyi uzatabilir (m.7/4).

Rafineri başka ticari faaliyette bulunabilir mi?

Hayır. m.9/2’ye göre rafineriler sayılan faaliyetler dışında ticari, sınai ve zirai faaliyette bulunamaz; sermaye piyasası aracı alıp satamaz, ödünç para veremez, mevduat toplayamaz ve getiri taahhüt edemez (m.9/3).

KMTS nedir?

Kıymetli Maden Takip Sistemi, rafinerilerin ürettiği her külçeye Darphanenin verdiği benzersiz kodla üretici, tarih, ağırlık, saflık ve seri numarası bilgilerinin işlendiği ve kaydedildiği sistemdir. Granül gümüş dışındaki ürünlerin kaydı zorunludur; kayıtsız ürün yurt içinde satılamaz (m.17/2).

Tedarik Zinciri Uyum Raporu nedir?

Rafinerinin işlemlerinin sorumlu kıymetli maden tedarik zinciri usul ve esaslarına uygunluğunu gösteren yıllık rapordur. Mart sonuna kadar hazırlanır, yetkili bağımsız denetim kuruluşunca denetlenir ve Haziran sonuna kadar Bakanlığa sunulup internet sitesinde yayımlanır (m.16).

Borsa Rafineri Listesine nasıl girilir?

50 milyon TL sermaye, 50 tonluk kapasite, tedarik zinciri raporu ve makul güvence veren bağımsız güvence raporuyla Borsaya başvurulur; Bakanlık, Borsa ve Darphanenin birlikte oy verdiği komisyon uygunluk raporu düzenler (m.13).

Rafineri izni hangi hâllerde iptal edilir?

90 gün içinde faaliyete başlamama, standart dışı üretim, tedarik zinciri raporunun hazırlanmaması, yasak faaliyet, gerçek hareket içermeyen belge düzenleme, fiili yönetimin ortak olmayanlarda olması ve özkaynak eksikliği gibi hâllerde (m.18).

İzin iptaline karşı ne yapılabilir?

İzin iptali ve faaliyet durdurma kararlarına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir ve yürütmenin durdurulması istenebilir; 1567 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezalarına 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilir. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.