Altın İthalatı Nasıl Yapılır? 2026: 32 Sayılı Karar m.7, Kıymetli Madenler Aracı Kuruluşu ve Borsa İstanbul Üyeliği, Kota, Dâhilde İşleme Yoluyla İthalat, Ödeme Şekilleri ve 1567 Sayılı Kanun Yaptırımları

Türkiye’de altın ithalatı, sıradan bir ticari eşya ithalatı gibi yürümez. Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar m.7/2-b uyarınca standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithali yalnızca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Hazine ve Maliye Bakanlığından faaliyet izni almış ve Borsa İstanbul’a üye olan kıymetli madenler aracı kuruluşları tarafından yapılabilir; aracı kuruluş ithal ettiği altını üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim etmek zorundadır. Aracı kuruluş olmayan kişiler için tek kapı dâhilde işleme rejimidir ve bu yolda da her ithalat işleminde 40 kilogram standart altın sınırı vardır. İşlenmiş altın, yani ziynet ve mücevher ise Dış Ticaret Rejimi esasları içinde serbestçe ithal edilir. 7 Ağustos 2023’ten bu yana işlenmemiş altın ithalatına aylık kota uygulanmaktadır. Bu rehber; hangi altının hangi rejime girdiğini, aracı kuruluş olmanın şartlarını, Borsa üyeliği ve süreleri, ithalatın adım adım işleyişini, ödeme şekillerini, kotayı, dâhilde işleme yolunu, vergi yönünü ve kurala aykırılığın 1567 sayılı Kanun ile 5607 sayılı Kanun karşısındaki sonuçlarını mevzuat maddeleri üzerinden anlatır.

İlk Ayrım: Hangi Altını İthal Ediyorsunuz?

Altın ithalatında uygulanacak kuralların tamamı, ithal edilecek altının 32 Sayılı Karar’daki tanımlardan hangisine girdiğine bağlıdır. Karar m.2/j, kıymetli madenleri her tür ve şekilde altın, gümüş, platin ve paladyum olarak tanımlar ve altını üç gruba ayırır. Standart işlenmemiş altın, en az 995/1000 saflıkta ve nitelikleri Bakanlıkça belirlenen barlar veya külçeler hâlindeki altındır. Standart dışı işlenmemiş altın, 995/1000’den düşük saflıkta külçe, bar, dore bar, granül, toz veya hurda şeklindeki altındır. İşlenmiş altın ise işçilik uygulanarak ziynet veya süs eşyası hâline dönüştürülmüş altındır. Külçe ve granül gümüş ithalatında aracı kuruluş şartı, dâhilde işlemede 200 kilogram sınırı, KDV istisnası ve gümüş mücevher ithalatı için gümüş ithalatı ve ihracatı rehberimize bakılabilir.

Bu ayrım yalnızca teknik bir sınıflandırma değildir. İşlenmemiş altının ithali kambiyo mevzuatına bağlı özel bir rejime tabidir; işlenmiş altın ise genel dış ticaret kurallarıyla ithal edilir. Karar 2023 yılında basılı kıymetli maden ve Darphane üretimi kıymetli maden tanımlarını, 2025 yılında ise çekili kıymetli maden tanımını eklemiştir. Çekili kıymetli maden, kıymetli madenin çekilip ince bir şerit hâline getirilmesi veya şeridin çeşitli şekil ve ağırlıklarda kesilmesiyle oluşturulan ve herhangi bir saflık ayarında olabilen kıymetli madendir. Bu yeni tanımlar ithalattan çok yurt içindeki alım satımı ilgilendirir; ancak ithal edilen altının yurt içinde kime satılabileceği sorusunda belirleyici olur.

Uygulamada en sık karşılaşılan hata, dore bar veya hurda altının “işlenmiş” sanılmasıdır. Dore bar ve hurda, tanım gereği standart dışı işlenmemiş altındır ve serbest ithalat kapsamında değildir. Aynı şekilde, bir zincir veya bilezik ithalatı serbest olsa da ürünün gerçekte işçilik görmemiş bir ara ürün olması hâlinde gümrük idaresi eşyayı işlenmemiş altın olarak nitelendirebilir. Doğru tarife ve doğru tanım, ithalatın hangi kapıdan geçeceğini en başta belirler. Hurda ve dore altının hukuki rejimi, Darphane ayar raporu ve rafinaj izni için standart dışı altın rehberimize bakılabilir.

İşlenmemiş Altını Kim İthal Edebilir?

Karar m.7/2-a, standart ve standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithal ve ihracında gümrük idarelerine beyan verilmesinin yeterli olduğunu, ithalat ve ihracat rejim, karar ve yönetmeliklerinin uygulanmayacağını belirtir. İlk bakışta serbestlik gibi görünen bu hüküm, hemen ardından gelen (b) bendiyle sınırlanır: işlenmemiş kıymetli madenlerin ithali yalnızca Merkez Bankası ile, kendi mevzuatlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla kıymetli madenler aracı kuruluşları tarafından yapılır. Yani gümrükte ayrıca ithalat rejimi izni aranmaz; fakat ithalatı yapacak kişinin baştan yetkili olması gerekir. Aracı kuruluş ve yetkili müessese olmanın kuruluş şartları, sermaye tutarları ve izin iptali halleri için kıymetli maden aracı kuruluşu ve yetkili müessese rehberimize bakılabilir.

Kıymetli madenler aracı kuruluşu kavramı, Kıymetli Madenler Borsası Aracı Kuruluşlarının Faaliyet Esasları ile Kıymetli Madenler Aracı Kurumlarının Kuruluşu Hakkında Yönetmelik m.3/1-c’de tanımlanmıştır. Buna göre Hazine ve Maliye Bakanlığınca Borsa İstanbul’da üye olarak faaliyet göstermelerine izin verilen kıymetli madenler aracı kurumları, bankalar, yetkili müesseseler, kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal eden anonim şirketler ve yurt dışında yerleşik şirketlerin Türkiye’deki şubeleri bu kapsamdadır. Bir kuyumcu, bir mücevher üreticisi ya da bir ithalatçı şirket, bu sıfatlardan birini kazanmadıkça kendi adına işlenmemiş altın ithal edemez. Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasasının işleyişi, takas ve saklama, ödünç piyasası, Darphane Altın Sertifikası ve uyuşmazlık başvurusu için Borsa İstanbul altın piyasası rehberimize bakılabilir.

Kıymetli Madenler Aracı Kurumu Kuruluş Şartları

Altın ithalatını kendi adına yapmak isteyen bir girişimin önünde iki seçenek vardır: ya baştan bir kıymetli madenler aracı kurumu kurmak ya da mevcut bir kıymetli maden ticareti şirketiyle Borsa üyeliği için faaliyet izni almak. 1567 sayılı Kanun m.4/1-b, 7555 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten sonra Borsa İstanbul Kıymetli Madenler Piyasasında üye olarak faaliyette bulunmayı açıkça Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine bağlamıştır; bu izin için Kanuna ekli (2) sayılı Ücret Tarifesindeki ücret alınır ve tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. 1567 sayılı Kanundaki tüm idari para cezaları, gecikme faizi, itiraz yolları ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararları için 1567 sayılı Kanun idari para cezası rehberimize bakılabilir.

Yönetmelik m.4’e göre kıymetli madenler aracı kurumunun anonim şirket şeklinde kurulması, ödenmiş sermayesinin 8 milyon TL’den az olmaması, paylarının tamamının nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkarılması, ticaret unvanında “kıymetli madenler” ibaresinin bulunması ve esas sözleşmesinin Yönetmeliğe uygun olması gerekir. Buna ek olarak, şirket sermayesinin en az yüzde ellisine sahip kurucu ortakların kıymetli maden üretimi veya ticareti konusunda en az beş yıl ya da şirketi tek başına temsile yetkili genel müdürün bu alanda yönetici konumunda veya kamu kurumlarında kıymetli madenlerle ilgili düzenleme, denetleme ve uygulama alanlarında en az beş yıl tecrübesi bulunmalıdır. Anonim şirket kuruluşunun genel adımları için anonim şirket kuruluşu rehberimize bakılabilir.

Kişisel şartlar Yönetmelik m.5’te sayılmıştır ve yalnızca ortakları değil, tüzel kişi ortaklarda yüzde on veya daha fazla payı bulunanları, tüzel kişi ortakla ilişkili kişileri, genel müdürü, yönetim kurulu üyelerini, imza yetkilisi çalışanları ve iç kontrol ve tedarik zinciri uyum görevlilerini de kapsar. Bu kişilerin müflis olmaması, konkordato ilan etmiş olmaması, zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma gibi yüz kızartıcı suçlar ile 5607 sayılı Kanundaki kaçakçılık suçları, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörizmin finansmanı ve vergi kaçakçılığı gibi suçlardan affa uğramış olsalar dahi hükümlü bulunmaması gerekir. Son beş yıl içinde 1567 sayılı Kanun m.3/5 uyarınca idari yaptırıma uğramamış olmak ve kendileriyle yüzde on veya daha fazla ortaklığı bulunan şirketlerin 6183 sayılı Kanun kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması da şarttır.

Başvuru tarihinden önceki bir yıl içinde, Tedarik Zinciri Uyum Raporunu hazırlamadığı veya Bağımsız Güvence Raporunda olumsuz görüş aldığı için m.21/6 uyarınca faaliyet izni iptal edilmiş bir aracı kuruluş, onun iştiraki ya da onun yüzde on veya daha fazlasına sahip bir tüzel kişi olmak da başvuruyu engeller; son beş yıl içinde 1567 sayılı Kanun m.3/5 uyarınca idari yaptırıma uğramış olmak da aynı sonucu doğurur (Yönetmelik m.9/7). Bu hükümler, izni iptal edilen yapının kısa süre içinde başka bir unvanla yeniden piyasaya girmesini önlemeye yöneliktir.

Kuruluş İzni, Faaliyet İzni ve Borsa Üyeliği: Süreler

Aracı kurum kurulacaksa süreç iki aşamalıdır. Önce Bakanlıktan kuruluş izni alınır. Yönetmelik m.7/1’e göre kurucular kuruluş izni tarihinden itibaren 90 gün içinde kuruluş işlemlerini tamamlayarak faaliyet izni için başvurmak zorundadır; bu süre içinde başvurmayanların kuruluş izni iptal edilmiş sayılır ve Bakanlık zorunlu hâllerin belgelenmesi kaydıyla süreyi en fazla 90 güne kadar uzatabilir. Faaliyet izni başvurusuna Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi, sermayenin nakden ve defaten ödendiğini gösteren banka belgesi, iç kontrol ve tedarik zinciri uyum görevlisinin atandığına dair yönetim kurulu kararı ve yöneticilere ilişkin belgeler eklenir.

Faaliyet izni tek başına ithalat yapma imkânı vermez. Yönetmelik m.11/1’e göre faaliyet izni tarihinden itibaren 60 gün içinde Borsa Üyelik Belgesi için Borsa İstanbul’a başvurulmazsa faaliyet izni iptal edilmiş sayılır. Borsaya başvurmadan önce yeterli sayıda iç kontrol ve tedarik zinciri uyum görevlisinin atanmış ve iç kontrol sisteminin kurulmuş olması gerekir (m.11/2). Üyelik belgesinin alınmasından sonra 90 gün içinde, her hâlde faaliyet izninden itibaren 270 gün içinde faaliyete geçilmezse izin Bakanlıkça iptal edilir (m.7/6).

Faaliyet izni alan kuruma “Faaliyet İzin Belgesi” verilir ve bu belge iş yerinde herkesin görebileceği şekilde asılı tutulur. Merkez Bankası ile Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü, ayrıca izin almaksızın Borsada üye olarak işlem yapmaya yetkilidir (m.11/3).

İthalat Adım Adım Nasıl Yürür?

Faaliyet izni ve Borsa üyeliği tamamlanmış bir aracı kuruluşun işlenmemiş altın ithalatı, Yönetmeliğin 2021 yılında eklenen 12/A maddesiyle sıkı bir bildirim düzenine bağlanmıştır. Her bir ithalat işlemi için gümrük beyannamesinin kapanış tarihinden en az bir iş günü önce Borsaya ithalatın ödeme şekli ve amacı bildirilir. İthalat bir başkası adına aracılık kapsamında yapılıyorsa, aracılık edilen kişinin adı soyadı veya unvanı ile T.C. kimlik veya vergi kimlik numarası bildirimde yer alır ve aracılık sözleşmesi bildirime eklenir. Aynı bilgilerin gümrük beyannamesinde de gösterilmesi zorunludur.

Bildirim ile gümrük beyannamesi arasında uyumsuzluk bulunursa sonuç ağırdır: m.12/A-3 uyarınca ithal edilen işlenmemiş kıymetli madenler mahrece iade edilmek üzere Borsa tarafından aracı kuruluşa teslim edilir ve durum Bakanlığa bildirilir. Mahrece iade, altının geldiği ülkeye geri gönderilmesi demektir; lojistik maliyetin yanında sözleşme ilişkisinde de ciddi sorun doğurur.

Gümrük aşamasında ithal edilen standart altının Borsa İstanbul’un yayımladığı Rafineriler Listesinde yer alan bir rafineri tarafından üretilmiş olması ve bu rafinerinin mührünü, ismini veya amblemini taşıması zorunludur (Tebliğ 2008-32/34 m.6/4). Borsa İstanbul’un kılavuzuna göre bu liste esas itibarıyla uluslararası kabul görmüş rafineri listelerine dayanır. Listede yer almayan bir rafineriden gelen külçe, Borsada işlem göremez. Ardından Karar m.7/2-b uyarınca ithal edilen altın üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim edilir ve m.7/6 uyarınca yurt içindeki ilk satış Borsada yapılır.

Bu sıralama, ithalatın gerçek ekonomik sahibini, parasının kaynağını ve altının fiziki yolculuğunu tek bir kayıt zincirinde birleştirir. Gümrükte beyan edilen değerin doğruluğu ayrıca önem taşır; gümrük kıymeti ve ithalatta değer beyanı rehberimiz bu yönü ayrıntılı ele alır.

Ödeme Şekilleri: Peşin, Mal Mukabili ve Bedelsiz

Tebliğ 2008-32/34 m.6/6’ya göre işlenmemiş kıymetli madenler yalnızca “peşin”, “mal mukabili” ve “bedelsiz” ödeme şekilleriyle ithal edilebilir. Kabul kredili, vesaik mukabili veya vadeli akreditifli ödeme bu altın için mümkün değildir. İşlenmiş kıymetli madenler bakımından ise 9 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle eklenen m.6/12, peşin, mal mukabili, vadeli akreditifli, kabul kredili, vesaik mukabili ve bedelsiz ödeme şekillerinin tamamına izin verir. Aynı tarihte Karar m.7/7-a da değiştirilerek Bakanlığa işlenmiş kıymetli madenlerin ödeme şekillerini düzenleme yetkisi verilmiştir.

Peşin ödemede ödeme belgeleri gümrük beyannamesinin kapanış tarihinden önce aracı kuruluş tarafından Borsaya sunulur. Mal mukabili ödemede ise ödemenin ihracatçıya veya onun vekiline ya da temsilcisine yapıldığını gösteren belgeler, kapanış tarihini izleyen 60 gün içinde Borsaya verilir; aracılık edilen işlemlerde bu belgeleri temin etmek de aracı kuruluşun sorumluluğundadır (Yönetmelik m.12/A-5, 6).

Bedelsiz ithalat, döviz çıkışı olmadan altının yurda girmesi anlamına geldiği için sınırlı hâllerde kabul edilir. Tebliğ m.6/7 ve Yönetmelik m.12/A-7 bu hâlleri üçe indirir: dâhilde işleme kapsamındaki ithalat, Türkiye’de yerleşik bir tüzel kişinin sermayesine eklenmek üzere yapılan ithalat ve bir ihracatın karşılığı olarak ihracat bedelinden mahsup edilmek üzere yapılan ithalat. Sermaye olarak getirilen altın, Türk Ticaret Kanunu m.342 ve m.343 kapsamında ayni sermaye olarak eklenir ve Borsaya tesliminden sermayeye eklenmesine kadar Borsa saklama kasasında bloke tutulur (m.12/A-9).

İhracat bedelinden mahsup yolunda sıra kuralı kesindir: mahsuben ödemede kullanılacak malın fiili ihraç tarihinden önce altın bedelsiz olarak ithal edilemez. İthalatın gümrük beyannamesinde “bedelsiz” olarak gösterilmesi, beyannamenin 44 numaralı hanesine bedelin ihracata ilişkin olarak getirildiğinin, ilgili ihracat beyannamesinin sayı ve tarihinin ve ihracatçının unvanının yazılması gerekir. Yönetmelik m.12/A-10-g, 31 Aralık 2025 tarihli değişiklikle yeniden düzenlenmiştir: aracı kuruluş, ilgili ihracat beyannamesi bilgilerini ve ithal edilen altının standart altın ve döviz türünden karşılığını gösteren, Borsa tarafından düzenlenip onaylanan yazılı beyanı, bankaya sunulmak üzere aracılık ettiği kişiye vermek zorundadır. İhracat bedelinin yurda getirilmesi kuralının ayrıntısı için ihracat bedelinin yurda getirilmesi yazımıza bakılabilir.

Kota: 2023’ten Bu Yana Aylık Sınır

Hazine ve Maliye Bakanlığı, 7 Ağustos 2023’ten itibaren işlenmemiş altın ithalatına aylık kota uygulamaya başlamıştır. Bakanlığın açıklamasına göre aylık kota, işlenmemiş altın ithalatının uzun dönem aylık ortalaması olan 8 tonun 1,5 katı olarak 12 ton belirlenmiştir. Kotanın hukuki dayanağı, Tebliğ 2008-32/34 m.6/11 ile Yönetmelik m.24’tür; bu hükümler Bakanlığa işlenmemiş kıymetli maden ithalatını süre, miktar, kişi, işlem ve menşe bazında kısıtlama yetkisi verir. Kota Resmî Gazete’de ayrı bir düzenleyici işlemle değil, Bakanlığın belirlediği ve Borsa İstanbul duyurularıyla üyelere iletilen kurallarla uygulanmaktadır. Kotanın dağılımı, rezerv ve ek kota kuralları, kota dışı yollar ve kota kararlarına karşı dava için altın ithalat kotası rehberimize bakılabilir.

Bakanlığın açıklamasında, dâhilde işleme rejimi kapsamında yapılan işlenmemiş altın ithalatının kota dışında tutulduğu belirtilmiştir. Borsa İstanbul’un Ocak 2026 duyurusunda kota kural ve esaslarında yeni değişiklikler yapıldığı, aracı kuruluşların güncel kotalarını Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Direktörlüğünden öğrenmeleri gerektiği bildirilmiştir. Aynı duyuruda ortaklık yapısı ilişkili şirketlere tek bir ortak kota verilmeye devam edileceği, Borsa üyeliği 31.12.2025’ten sonra gerçekleşen aracı kuruluşlar için 295 kilogramlık bir rezerv ayrıldığı ve bunun üye başına 25 kilogramı aşmayacak şekilde paylaştırılacağı açıklanmıştır.

Kota kararlarına karşı ne yapılabileceği sorusu da sık sorulur. Tahsis ve dağıtım kararları idari işlem niteliğindedir ve idari yargı denetimine tabidir. Borsa İstanbul’un kota duyurusunda, Danıştay 13. Dairesinin 26.12.2022 tarihli E.2019/3051, K.2022/4968 ve E.2019/3052, K.2022/4966 sayılı kararları kapsamında faaliyet izinleri geri verilen aracı kuruluşlardan da söz edilmektedir; bu, aracı kuruluş izinlerine ilişkin Bakanlık işlemlerinin yargı yoluyla sonuç doğurabildiğini gösterir. İptal davasının genel çerçevesi için İdare Hukuku Rehberi incelenebilir.

Dâhilde İşleme Rejimiyle Altın İthalatı

Aracı kuruluş olmayan bir mücevher üreticisi veya ihracatçısı için işlenmemiş altına ulaşmanın doğrudan yolu dâhilde işleme rejimidir. Karar m.7/2-ç, dâhilde işleme kapsamında standart dışı işlenmemiş kıymetli madenlerin ithalini serbest bırakır. Standart altın bakımından ise Tebliğ 2008-32/34 m.6/8, aracı kuruluş olmayan Türkiye’de yerleşik kişilerin her bir ithalat işleminde 40 kilogramı aşmamak üzere standart işlenmemiş altın ve 200 kilogramı aşmamak üzere standart işlenmemiş gümüş ithal edebileceğini düzenler. Bu ithalatta ithalatçı; kıymetli madenin formunu, külçe veya bar cinsini, ağırlığını, adedini, rafinerisini ve rafineri ülkesini gümrük idaresine beyan etmek zorundadır (m.6/9).

Aracı kuruluşlar da dâhilde işleme kapsamında ithalat yapabilir; ancak Yönetmelik m.12/A-11’e göre kendi nam ve hesaplarına yalnızca dâhilde işleme izni sahibi firma olarak ithal edebilirler. Bu durumda ithal edilen altını Borsaya teslim şartı yoktur; fakat üç iş günü içinde Borsaya yazılı bilgi verilmesi zorunludur (Karar m.7/2-d). Aracı kuruluşlar dâhilde işleme izinlerinin numara ve tarihini izin tarihinden itibaren üç iş günü içinde, izin kapanma tarihlerini de taahhüt kapatıldıktan sonra beş iş günü içinde Borsaya bildirir. Açık dâhilde işleme izinlerindeki miktarların toplamı, sunulan kapasite raporundaki kapasitenin üçte birini geçemez (m.12/A-12 ila 15).

Dâhilde işleme rejiminin özü, ithal edilen girdinin işlenerek belirli süre içinde ihraç edilmesi ve ithalat vergilerinin bu şarta bağlı olarak alınmamasıdır. Taahhüdün kapatılamaması hâlinde vergilerin ve cezaların nasıl doğduğu, şartlı muafiyet ve geri ödeme sistemleri ile taahhüt kapatma süreci dâhilde işleme rejimi ve ithalatta vergilendirme rehberimizde ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu yolda ithal edilen altının yurt içinde serbestçe satılması, rejimin amacına aykırıdır ve hem gümrük hem kambiyo mevzuatı yönünden sonuç doğurur. Altın için dâhilde işleme izninin 2023/16 sayılı Genelgedeki aylık sınırları, üç aylık izin süresi ve taahhüt hesabının kapatılması için altın ve mücevher ihracatı rehberimize bakılabilir.

Standart Dışı Altın, Ayar Raporu ve Rafineri Şartı

Standart dışı işlenmemiş altının ithalinde gümrük idaresine ayar raporu ibraz edilmesi zorunludur ve Tebliğ m.6/3’e göre bu ayar raporları yalnızca Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce düzenlenebilir. Tek istisna, dâhilde işleme kapsamında 5 kilograma kadar olan standart dışı kıymetli maden ithalatıdır; bu işlemlerde özel ayar evlerince düzenlenen ayar raporları Bakanlığın belirleyeceği usul ve esaslar dâhilinde kabul edilebilir. Genel kural olarak kıymetli maden ve taşların ayarına ilişkin raporu Darphane ya da Darphanenin yeterliliğini onayladığı özel ayar evleri düzenler (m.6/2).

Standart dışı altının ihracat bedelinden mahsup amacıyla ithali hâlinde, Borsaya teslimden sonra standart altına dönüştürülmesi zorunludur ve rafinasyon süreci Borsa İstanbul’un düzenlediği esaslara göre yürütülür (Tebliğ m.6/7-c; Yönetmelik m.12/A-10-f). Kamu kurum ve kuruluşları ile Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı şirketleri ise standart dışı işlenmemiş kıymetli maden ithal edebilir (Tebliğ m.6/5). Yurt içinde Türkiye’de yerleşik gerçek kişilere, Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmeleri dışında, standart dışı işlenmemiş altın satılamaz (Karar m.7/4-c).

Gümrük Antreposu ve Serbest Bölge

Karar m.7/2-e’ye göre işlenmemiş kıymetli madenler yurt dışından yalnızca Merkez Bankası ile aracı kuruluşlar tarafından kendi nam ve hesaplarına gümrük antrepolarına konulabilir ve antrepoya koyma işleminde üç iş günü içinde Borsaya yazılı bilgi verilir. Bakanlık bu konuda istisna belirleme yetkisine sahiptir. Altının Türkiye’ye getirilmeden yurt dışından yurt dışına alınıp satılması, antrepo ve serbest bölge kuralları ve transit kazancın vergilendirilmesi için transit altın ticareti rehberimize bakılabilir.

Serbest bölgeye getirme konusunda Karar m.7/2-f daha geniştir: işlenmemiş kıymetli madenler 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu çerçevesinde serbest bölgeye getirilebilir ve getiren kişi üç iş günü içinde Borsaya yazılı bilgi verir. Ancak serbest bölgeden Türkiye’ye ithalat yalnızca Merkez Bankası ile aracı kuruluşların nam ve hesabına serbest bölgeye getirilmiş işlenmemiş kıymetli madenler için mümkündür. Serbest bölgede başkası adına tutulan altının yurda sokulması, aracı kuruluş yolu dışında mümkün değildir. Serbest bölgelerin vergi rejimi için serbest bölgeler ve teşvikli yatırımlar yazımız incelenebilir.

İşlenmiş Altın ve Mücevher İthalatı

Karar m.7/3, işlenmiş kıymetli madenler, kıymetli taşlar ve eşyaların Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde Türkiye’ye ithalini serbest bırakır. Yani ziynet eşyası, zincir, bilezik, yüzük veya mücevher ithal etmek için aracı kuruluş olmak gerekmez; genel ithalat kuralları, gümrük vergisi ve ilgili tarife pozisyonuna bağlı yükümlülükler uygulanır. Kota da yalnızca işlenmemiş altın için geçerlidir. Külçe ve mücevher ithalatında gümrük vergisi, KDV istisnası ve özel matrah, yüzde 20 ilave gümrük vergisi ve KKDF hesabı için altın ithalatında vergi rehberimize bakılabilir.

Bu serbestlik, kotadan sonra mücevher ithalatında belirgin bir artışa yol açmıştır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası blogunda yayımlanan bir analizde, 12 aylık mücevherat ithalatının kotanın başladığı Ağustos 2023’te yaklaşık 1,6 milyar dolar düzeyindeyken bir yıldan biraz fazla bir süre içinde yaklaşık dört katına çıktığı belirtilmiştir. İthal edilen ürünün gerçekten işlenmiş olması belirleyicidir. Asgari işçilikle zincir veya bilezik görünümüne sokulmuş, kısa sürede eritilmek üzere getirilen altın, gümrük ve kambiyo mevzuatı yönünden nitelendirme tartışmasına açıktır ve beyanın gerçeğe uygunluğu ayrıca incelenir.

Vergi Yönü: KDV İstisnası ve Özel Matrah

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m.17/4-g külçe altın teslimlerini KDV’den istisna eder; m.16/1-a ise bu Kanuna göre teslimi vergiden istisna edilen malların ithalini de istisna kapsamına alır. Bu nedenle külçe altın ithalatında KDV doğmaz. Altından mamul veya altın içeren ziynet eşyası ile sikke altının teslimi ve ithalinde ise özel matrah uygulanır: KDV matrahı, bedelden külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan tutardır. Uygulamada işçilik bedeli vergilendirilmiş olur.

Standart dışı külçe ve dore barların bu istisnadan yararlanıp yararlanmadığı zaman zaman tartışılmıştır. Gelir İdaresinin verdiği bir özelgede, 32 Sayılı Karar’daki tanım değişikliğiyle külçe, bar, dore bar, granül, toz ve hurdanın işlenmemiş kıymetli maden kapsamına alındığı ve bu ifadelerin saflıktan çok şekille ilgili olduğu belirtilerek, ithal edilen standart dışı külçe altın ve dore barların KDV Kanunu m.17/4-g kapsamında istisna olduğu sonucuna varılmıştır. Kuyumculuk sektöründe özel matrah hesabı, ikinci el altın ve belge düzeni kuyumculuk ve değerli maden ticaretinde KDV rehberimizde ayrıca anlatılmıştır. Gümrük vergisi ve diğer mali yükümlülükler ise ithal edilen ürünün tarife pozisyonuna göre belirlendiğinden, her ithalattan önce Türk Gümrük Tarife Cetveli ve İthalat Rejimi Kararı eki listeler güncel hâliyle kontrol edilmelidir. Konunun genel vergi çerçevesi için Vergi Hukuku Rehberi incelenebilir.

İthal Edilen Altının Yurt İçinde Satışı

İthalat, altının yurt içindeki dolaşımının ilk halkasıdır. Karar m.7/6’ya göre Merkez Bankası ve aracı kuruluşlar ithal ettikleri işlenmemiş kıymetli madenlerin yurt içindeki ilk satımını Borsa İstanbul’da yapar. Karar m.7/4-a ise yurt içinde yalnızca Darphane, Bakanlıkça faaliyet izni verilen rafineriler ve Borsa İstanbul’un Rafineriler Listesindeki yurt dışı rafinerilerce üretilmiş standart işlenmemiş kıymetli madenlerin alım satımını mümkün kılar.

Standart işlenmemiş ve basılı kıymetli madenleri alıp satabilecekler de sınırlıdır: bankalar, faaliyet izinli rafineriler, aracı kuruluşlar, yetkili müesseseler ve Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmeleri (m.7/4-b). 15 Mart 2025 tarihli değişiklikle çekili kıymetli madenlerin, yetkili kuyum işletmeleri ve vergi levhasında kıymetli maden üretimi veya ticareti ile iştigal ettiği belirtilen gerçek kişiler dışındaki Türkiye’de yerleşik gerçek kişilere satışı yasaklanmıştır (m.7/4-d). Türkiye’de yerleşik kişiler ise standart ve basılı altını bu yetkili kuruluşlardan serbestçe alıp onlara satabilir (m.7/4-e, f). Bu alım satımlarda müşterinin kimliğinin tespiti ve tutar eşikleri için altın ve kıymetli maden alımında MASAK yazımıza bakılabilir.

Kayıt, Bildirim ve Denetim Yükümlülükleri

Aracı kuruluşlar, Bakanlığın ve Borsa İstanbul’un gözetim ve denetimine tabidir (Yönetmelik m.16/1). Birinci sınıf tacirlerin tutmak zorunda olduğu defter ve kayıtları tutmak, her işlem için Kıymetli Maden Alım Belgesi veya Kıymetli Maden Satım Belgesi düzenlemek ve düzenlenen belgelerle tutulan kayıtları en az beş yıl saklamak zorundadırlar (m.14). Bankalar ve yetkili müesseseler dışındaki aracı kuruluşlar yıllık bilanço ve kâr zarar tablolarını izleyen yılın Nisan ayı sonuna kadar Bakanlığa ve Borsaya gönderir (m.15/8).

Sorumlu tedarik zinciri yükümlülüğü, altının kaynağının denetlenmesi bakımından özel önem taşır. Aracı kuruluşlar işlemlerinin sorumlu kıymetli maden tedarik zinciri esaslarına uygunluğunu gösteren Tedarik Zinciri Uyum Raporunu izleyen yılın Mart ayı sonuna kadar hazırlar; bu rapor yetkili bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenir ve makul güvence veren Bağımsız Güvence Raporu Haziran ayı sonuna kadar hazırlatılır (m.16/2, 3). Raporlar Haziran sonuna kadar kuruluşun internet sitesinde yayımlanır ve Bakanlığa ve Borsaya gönderilir (m.15/5).

Aracı kuruluşlar 5549 sayılı Kanun uyarınca yükümlüdür ve hesap açmadan önce müşterilerinin kimlik bilgilerini tespit eder (m.18). Müşteriyle işleme başlamadan önce yazılı çerçeve sözleşme yapılır ve her müşteriye ayrı hesap numarası verilir (m.19, 20). Kimlik tespiti ve müşterini tanı ilkesi için kimlik tespiti rehberimize, yükümlülük ihlalinin cezaları için MASAK yükümlülükleri ve idari para cezası yazımıza bakılabilir. Tüm MASAK konuları MASAK Rehberi sayfasında bir araya getirilmiştir.

Aykırılığın Sonuçları: 1567 Sayılı Kanun ve 5607 Sayılı Kanun

32 Sayılı Karar m.1/2, Karara ve Karar uyarınca yayımlanan yönetmelik, tebliğ ve genelgelere muhalefeti 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanuna muhalefet sayar. 1567 sayılı Kanun m.3, 20 Temmuz 2025 tarihli 7555 sayılı Kanunla önemli ölçüde değişmiştir ve altın ithalatında karşılaşılabilecek yaptırımları kademeli olarak düzenler.

Genel hüküm m.3/1’dir: Cumhurbaşkanının bu Kanuna göre yaptığı genel ve düzenleyici işlemlerdeki yükümlülüklere aykırı hareket eden kişiye, kanun metninde üç bin TL’den yirmi beş bin TL’ye kadar gösterilen ve Kabahatler Kanunu m.17/7 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılan idari para cezası verilir. Fiil, 1 inci maddede yazılı kıymetlerin izinsiz olarak yurda sokulması niteliğindeyse ve 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre suç veya kabahat oluşturmuyorsa, kişiye eşya ve kıymetlerin rayiç bedelinin yarısından iki katına kadar idari para cezası verilir; teşebbüste ceza yarı oranında indirilir (m.3/2).

İthalat ve diğer kambiyo işlemlerinde döviz veya Türk parası kaçırmak kastıyla muvazaalı işlem yapanlar, yurda getirmekle yükümlü oldukları veya kaçırdıkları kıymetlerin rayiç bedeli kadar idari para cezasıyla cezalandırılır (m.3/4). Faaliyet izni gerektiren alanda izinsiz faaliyette bulunanlara ise elli bin TL’den iki yüz elli bin TL’ye kadar idari para cezası verilir ve iş yerindeki tüm faaliyetler bir ay süreyle durdurulur; tekerrürde ceza üst sınırdan uygulanır, iş yeri sadece izne tabi faaliyet için açılmışsa faaliyetler sürekli olarak durdurulur (m.3/5). Kabahatin bir tüzel kişi yararına işlenmesi hâlinde tüzel kişiye de aynı miktarda ceza verilir ve bu ceza kararlarını Cumhuriyet savcısı verir.

Altının gümrük kapısından beyan dışı veya gerçeğe aykırı belgeyle geçirilmesi 5607 sayılı Kanun m.3 kapsamında kaçakçılık suçu oluşturabilir ve bu durumda 1567 sayılı Kanun m.3/2’deki idari para cezası değil, suç hükümleri uygulanır. Kaçakçılık suçunun unsurları, etkin pişmanlık ve savunma imkânları 5607 sayılı Kanun kapsamında kaçakçılık suçu rehberimizde ele alınmıştır. Altın kaçakçılığından elde edilen gelirin aklanması ayrıca TCK m.282 kapsamında değerlendirilebilir; bunun için kara para aklama suçu yazımıza bakılabilir.

1567 sayılı Kanun kapsamındaki idari para cezalarına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m.27). Sürenin kaçırılması cezayı kesinleştirir. Başvuru dilekçesinde özellikle fiilin hangi fıkraya girdiği, rayiç bedelin nasıl tespit edildiği ve tüzel kişiye ayrıca ceza verilmesinin şartlarının oluşup oluşmadığı tartışılmalıdır. Süre ve merci için idari para cezasına itiraz rehberimiz yol gösterir. Faaliyet izninin iptali ise idari işlem olduğundan, buna karşı idari yargıda iptal davası yoluna gidilir.

Yolcu Beraberi Altın İthalat Sayılmaz

Yurt dışından dönerken yanında ziynet eşyası getiren kişinin durumu, bu rehberdeki ticari ithalat rejiminden ayrıdır. Karar m.7/5’e göre yolcular, kendilerine ait olan, değeri 15.000 ABD dolarını aşmayan ve ticari amaç taşımayan ziynet eşyası niteliğindeki kıymetli maden ve taşlardan yapılmış eşyaları yurda getirebilir ve yurt dışına çıkarabilir. Daha yüksek değerli ziynet eşyasının yurt dışına çıkarılması, girişte beyan edilmiş olmasına veya Türkiye’de satın alındığının belgelenmesine bağlıdır. Standart işlenmemiş altının yolcu beraberinde yurda getirilmesine ilişkin düzenleme yapma yetkisi ise Bakanlığa bırakılmıştır (m.7/7-c). Yolcunun külçe, gram altın veya sikke getirmesinin sonuçları ve 2021’de kaldırılan 5 kilogram hakkı için yurt dışından altın getirmek yazımıza bakılabilir.

Bu sınır, ticari miktarlarda altının “yolcu eşyası” adı altında taşınmasına imkân vermez. Ticari nitelik taşıyan veya beyan edilmeyen altın, gümrükte muhafaza altına alınabilir ve 5607 sayılı Kanun ile 1567 sayılı Kanun hükümleri gündeme gelir. Yolcu beraberi nakit ve kıymet çıkışlarındaki beyan kuralları için yurt dışına nakit para çıkarma ve gümrükte beyan yazımıza bakılabilir.

Sık Yapılan Hatalar

Altın ithalatında karşılaşılan uyuşmazlıkların büyük kısmı aynı birkaç hatadan doğar. Birincisi, dore bar, granül veya hurda altının işlenmiş altın sanılarak serbest ithalat kapsamında görülmesidir; bu ürünler standart dışı işlenmemiş altındır. İkincisi, aracı kuruluş aracılığıyla yapılan ithalatta gerçek alıcının bildirimde ve gümrük beyannamesinde gösterilmemesidir; bu, mahrece iade sonucunu doğurabileceği gibi muvazaa şüphesine de yol açar.

Üçüncüsü, dâhilde işleme kapsamında ithal edilen altının ihraç taahhüdüne uygun kullanılmaması ve yurt içinde satılmasıdır. Dördüncüsü, mal mukabili ithalatta 60 günlük ödeme belgesi süresinin takip edilmemesidir. Beşincisi, ihracat bedelinden mahsup yoluyla bedelsiz ithalatta fiili ihracattan önce altının getirilmesidir; Yönetmelik bunu açıkça yasaklar. Altıncısı ise faaliyet iznine ilişkin sürelerin, özellikle Borsa üyelik başvurusu için öngörülen 60 günlük sürenin kaçırılmasıdır; bu durumda izin kendiliğinden iptal edilmiş sayılır.

Yedinci ve belki en pahalı hata, şirket yapısındaki değişikliklerin bildirilmemesidir. Bankalar dışındaki aracı kuruluşlar sermaye veya unvan değişikliklerini 30 gün içinde, ortak, yönetici ve uyum görevlisi değişikliklerini 10 gün içinde Bakanlığa ve Borsaya bildirmek zorundadır (Yönetmelik m.15/4, 6). Pay devirleri ise önceden Bakanlık iznine tabidir (m.8, m.9/4).

Süre ve Yükümlülük Tablosu

Süreler kısa ve kesin olduğu için, ithalat planlanırken hem Borsa İstanbul’un güncel duyuruları hem de Bakanlığın kota tahsisleri önceden kontrol edilmelidir. Bir işlemin kurala uygun yapılıp yapılmadığı konusunda tereddüt varsa, işlem gerçekleşmeden önce yapılacak hukuki değerlendirme, sonradan açılacak itiraz ve davadan çok daha az maliyetlidir. Dosyanız için ön değerlendirme amacıyla 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz; ticaret hukukunun diğer konuları için Ticaret Hukuku Rehberi sayfasını inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Altın ithalatı nasıl yapılır, herkes altın ithal edebilir mi?

Hayır. 32 Sayılı Karar m.7/2-b uyarınca standart ve standart dışı işlenmemiş altını yalnızca Merkez Bankası ile Hazine ve Maliye Bakanlığından faaliyet izni almış ve Borsa İstanbul’a üye kıymetli madenler aracı kuruluşları ithal edebilir. Aracı kuruluş olmayan kişiler yalnızca dâhilde işleme rejimi kapsamında, standart altında her işlemde en fazla 40 kilogramla ithalat yapabilir. İşlenmiş altın ve mücevher ithalatı ise Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde serbesttir.

Kıymetli madenler aracı kurumu kurmak için ne kadar sermaye gerekir?

Yönetmelik m.4’e göre ödenmiş sermayenin en az 8 milyon TL olması, payların nama yazılı ve nakit karşılığı çıkarılması ve unvanda “kıymetli madenler” ibaresinin bulunması gerekir. Ayrıca sermayenin en az yüzde ellisine sahip ortakların veya genel müdürün kıymetli maden alanında en az beş yıl tecrübesi olmalıdır.

Kuyumcu olarak doğrudan yurt dışından külçe altın getirebilir miyim?

Aracı kuruluş sıfatınız yoksa kendi adınıza işlenmemiş altın ithal edemezsiniz. Bir aracı kuruluş aracılığıyla ithalat yaptırabilir, dâhilde işleme izni alarak ihraç edeceğiniz mamulün girdisi olarak ithal edebilir ya da Ticaret Bakanlığınca yetkilendirilmiş kuyum işletmesi iseniz yurt içinde yetkili kuruluşlardan standart altın satın alabilirsiniz.

Altın ithalatında kota hâlâ uygulanıyor mu?

Hazine ve Maliye Bakanlığı 7 Ağustos 2023’ten itibaren işlenmemiş altın ithalatına aylık 12 tonluk kota uygulamaya başlamıştır. Borsa İstanbul’un Ocak 2026 duyurusu kota kurallarında yeni değişiklikler yapıldığını göstermektedir. Dâhilde işleme kapsamındaki ithalat kota dışındadır. Güncel tahsisler için Borsa İstanbul Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası Direktörlüğü ile iletişime geçilmesi gerekir.

İşlenmemiş altın hangi ödeme şekilleriyle ithal edilebilir?

Tebliğ 2008-32/34 m.6/6’ya göre yalnızca peşin, mal mukabili ve bedelsiz ödeme şekilleriyle. Bedelsiz ithalat ise sadece dâhilde işleme, bir tüzel kişinin sermayesine ekleme ve ihracat bedelinden mahsup hâllerinde mümkündür. İşlenmiş kıymetli madenlerde ise 2025 değişikliğiyle akreditif, kabul kredili ve vesaik mukabili ödeme dâhil tüm şekiller kabul edilmiştir.

Mal mukabili ithalatta ödeme belgeleri ne zamana kadar sunulur?

Yönetmelik m.12/A-6’ya göre gümrük beyannamesinin kapanış tarihini izleyen 60 gün içinde, ödemenin yurt dışındaki satıcıya veya onun vekiline ya da temsilcisine yapıldığını gösteren belgeler aracı kuruluş tarafından Borsa İstanbul’a sunulmalıdır.

İthal edilen altın neden Borsa İstanbul’a teslim ediliyor?

Karar m.7/2-b, aracı kuruluşların ithal ettikleri işlenmemiş altını üç iş günü içinde Borsa İstanbul’a teslim etmesini zorunlu kılar ve m.7/6 yurt içindeki ilk satışın Borsada yapılmasını öngörür. Böylece ithal edilen altının miktarı, saflığı ve sahibi kayıt altına alınır. Dâhilde işleme kapsamındaki ithalatta teslim şartı yoktur; üç iş günü içinde yazılı bilgi verilir.

Rafineriler Listesinde olmayan bir rafineriden altın alırsam ne olur?

Tebliğ m.6/4 uyarınca aracı kuruluşların ithal ettiği standart altının Borsa İstanbul’un Rafineriler Listesindeki bir rafineri tarafından üretilmiş olması ve rafinerinin mührünü, ismini veya amblemini taşıması zorunludur. Listede olmayan rafinerinin külçesi bu yolla ithal edilemez ve Borsada işlem göremez.

Standart dışı altın ithalinde hangi belge gerekir?

Tebliğ m.6/3’e göre gümrük idaresine ayar raporu sunulması zorunludur ve bu rapor yalnızca Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce düzenlenebilir. Dâhilde işleme kapsamında 5 kilograma kadar olan ithalatta özel ayar evlerinin raporları Bakanlığın belirleyeceği usulle kabul edilebilir.

Külçe altın ithalatında KDV ödenir mi?

Hayır. KDV Kanunu m.17/4-g külçe altın teslimini istisna eder, m.16/1-a da bu istisnayı ithalata uygular. Ziynet eşyası ve sikke altının ithalinde ise özel matrah uygulanır; KDV, bedelden külçe altın bedeli düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden hesaplanır.

Kurallara aykırı altın ithalatında hangi ceza uygulanır?

Fiilin niteliğine göre değişir. 5607 sayılı Kanuna göre suç veya kabahat oluşturmayan izinsiz yurda sokmada 1567 sayılı Kanun m.3/2 uyarınca rayiç bedelin yarısından iki katına kadar idari para cezası verilir. Muvazaalı işlemde rayiç bedel kadar, izinsiz aracı kuruluş faaliyetinde 50.000–250.000 TL idari para cezası ve bir ay faaliyet durdurma söz konusudur. Gümrükten kaçırma hâlinde 5607 sayılı Kanun m.3’teki kaçakçılık suçu gündeme gelir.

1567 sayılı Kanun uyarınca verilen cezaya nasıl itiraz edilir?

İdari para cezası kararını Cumhuriyet savcısı verir. Karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (Kabahatler Kanunu m.27). Faaliyet izninin iptali gibi Bakanlık işlemlerine karşı ise idari yargıda iptal davası açılır. Her iki yolda da sürelerin kaçırılmaması belirleyicidir; değerlendirme için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.