Yaptırımlar ve Malvarlığının Dondurulması Uyumu 2026: 6415 m.5-7 Üç Listeleme Yolu, BM Kararları ve Cumhurbaşkanı Kararı, Ulusal Listelemede Kırk Sekiz Saatte Ankara Ağır Ceza Mahkemesi Onayı, Müşteri Taraması, İsim Benzerliği ve Yabancı Yaptırım Rejimleri

Malvarlığının dondurulması, aklamayla mücadele araçları arasında en hızlı sonuç doğuran ve en az bilinen olanıdır. Ceza muhakemesindeki elkoymadan farklıdır: bir soruşturma dosyasına değil, bir listeleme kararına dayanır. Türkiye’de çerçeve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun’da kurulmuştur ve üç ayrı yol öngörür. Birincisi Güvenlik Konseyi kararlarıyla listelenenlerin malvarlığının dondurulmasıdır; buna ilişkin Cumhurbaşkanı kararı Resmî Gazete’de yayımlanır ve gecikmeksizin uygulanır. İkincisi yabancı bir devlet hükûmetinin talebi üzerine yürüyen süreçtir. Üçüncüsü ulusal listelemedir ve burada önemli bir güvence vardır: Hazine ve Maliye Bakanı ile İçişleri Bakanının verdiği karar Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra kırk sekiz saat içinde Ankara Ağır Ceza Mahkemesinin onayına sunulur. Bu rehber üç yolu ayrı ayrı anlatır; yükümlülerin tarama yükümlülüğünü, isim benzerliğinde izlenecek usulü, kurum politikasına eklenen yeni bileşeni, yabancı yaptırım rejimlerinin Türk hukukundaki yerini ve listeden çıkarılma yollarını ele alır.

Üç Ayrı Listeleme Yolu

6415 sayılı Kanun, malvarlığının dondurulmasını tek bir usule bağlamaz. Kararın kaynağına göre üç ayrı yol işler ve her birinin karar makamı, denetim mekanizması ve kaldırılma usulü farklıdır. Bir dondurma kararıyla karşılaşıldığında ilk yapılması gereken, kararın hangi yola dayandığının tespit edilmesidir; çünkü izlenecek yol bu tespitle belirlenir.

Bu ayrımın pratik sonucu şudur: Güvenlik Konseyi kaynaklı bir listelemeye karşı Türkiye’de idari bir makama yapılacak başvuru esası değiştirmez; buna karşılık ulusal listelemede mahkeme denetimi doğrudan ve kısa sürelidir. Bireysel tarafın karşılaştığı sonuçlar ve başvuru yolları terörün finansmanı ve 6415 sayılı Kanun rehberinde ayrıca ele alınmıştır.

Birleşmiş Milletler Kaynaklı Listeleme

Kanun m.5’in birinci fıkrası, 7262 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Buna göre Güvenlik Konseyinin 1267 (1999), 1988 (2011), 1989 (2011) ve 2253 (2015) sayılı kararlarıyla listelenen kişi, kuruluş veya organizasyonların tasarrufunda bulunan malvarlığının dondurulması kararları ve bu listelerden çıkarılanlara ilişkin malvarlığının dondurulmasının kaldırılması kararlarının uygulanmasına yönelik Cumhurbaşkanı kararı, Resmî Gazete’de yayımlanır ve gecikmeksizin uygulanır.

Metindeki gecikmeksizin ifadesi teknik bir anlam taşır: karar, yükümlüler tarafından derhal uygulanmalıdır. Bu, listelerin sürekli izlenmesini ve yayım tarihinde sistemlere yansıtılmasını gerektirir. Uygulamada bu kararlar düzenli aralıklarla Resmî Gazete’de yayımlanır ve yükümlülerin tarama listeleri bu yayımlar üzerinden güncellenir.

Aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca alınan kararlar, Dışişleri Bakanlığı tarafından Güvenlik Konseyine bildirilir. Üçüncü fıkra ise itiraz yolunu düzenler: Güvenlik Konseyi kararlarına karşı yapılacak başvurular Başkanlık tarafından Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Güvenlik Konseyine iletilir. Yani esasa ilişkin itiraz, uluslararası mekanizmaya yöneltilir.

Dördüncü fıkra, 7262 sayılı Kanunla eklenmiştir ve Türkiye’ye teklif yetkisi tanır. Kanun’un 3 ve 4 üncü maddeleri kapsamına giren fiillerin gerçekleştirildiği hususunda makul sebeplerin varlığına istinaden, Değerlendirme Komisyonunun önerisi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından ilgili kişi, kuruluş veya organizasyonların listelere eklenmesi ve makul sebeplerin ortadan kalkması hâlinde listelerden çıkarılması Güvenlik Konseyine teklif edilebilir.

Yabancı Devlet Talepli Dondurma

İkinci yol, Kanun m.6’da düzenlenmiştir. Bir yabancı devlet hükûmeti tarafından bir kişi, kuruluş veya organizasyonun tasarrufunda bulunan malvarlığının dondurulmasına ilişkin olarak Türkiye’den talepte bulunulması hâlinde, talep Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilir ve karar süreci bu değerlendirme üzerine yürür.

Bu yolun adli iş birliğinden farkı önemlidir. Adli iş birliği, bir ceza soruşturması ya da kovuşturmasına bağlıdır, merkezî makam üzerinden yürür ve hâkim kararına dayanır. Buradaki rejim ise idari nitelikte olup listeleme mantığına dayanır. İki mekanizmanın karıştırılması, yanlış mercie başvuruyla sonuçlanır; adli yolun işleyişi uluslararası adli iş birliği rehberinde anlatılmıştır.

Talebin karşılanması, karşılıklılık ve Türk hukukuna uygunluk süzgecinden geçer. Talebin dayanağının, ilgili kişiyle bağlantısının ve makul sebeplerin ortaya konması beklenir. Bu değerlendirme, ilgili kişi bakımından savunma imkânının doğduğu ilk aşamadır.

Ulusal Listeleme ve Kırk Sekiz Saatlik Mahkeme Onayı

Üçüncü yol, Türkiye’nin kendi değerlendirmesiyle yaptığı listelemedir ve en güçlü yargısal güvenceyi içerir. Uygulama Yönetmeliği uyarınca, Hazine ve Maliye Bakanı ile İçişleri Bakanının kendilerine iletilen bilgiler doğrultusunda ilgili kişilerin malvarlıklarının dondurulması kararı vermesi hâlinde, bu karar Resmî Gazete’de yayımlanır ve kırk sekiz saat içinde Başkanlıkça, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen Ankara Ağır Ceza Mahkemesinin onayına sunulur.

Mahkemenin incelemesi makul sebeplerin varlığı ölçütüyle sınırlıdır. Bu, tam bir yargılama değil, kararın dayanağının denetlenmesidir. Buna karşılık ilgilinin sunacağı belgeler, makul sebep değerlendirmesini doğrudan etkileyebilir: kimlik karışıklığı, ilişkinin niteliğine dair açıklamalar ve malvarlığının kaynağına ilişkin kayıtlar bu aşamada değer taşır.

Uygulamada ilgililerin en sık yaptığı hata, kararı yalnızca Resmî Gazete’den öğrenip beklemeye geçmektir. Oysa kırk sekiz saatlik süre çok kısadır ve mahkemeye dosya gittiğinde ilgilinin savunmasının hazır olması gerekir. Bu nedenle karar öğrenildiği anda hukuki desteğe başvurulması gerekir.

Kararın Hukuki Sonucu

Dondurma kararı, malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisini kaldırır. Banka hesapları kullanılamaz hâle gelir, taşınmazlar üzerinde işlem yapılamaz, ticari faaliyet fiilen durur. Kararın kapsamı, kişinin tasarrufunda bulunan malvarlığıdır; bu nedenle ortak hesaplar ve kontrolündeki şirketlerin durumu ayrıca değerlendirilir.

İki rejimin aynı anda uygulanması da mümkündür. Bir kişi hakkında hem listeleme kaynaklı dondurma hem de bir ceza dosyası kapsamında elkoyma bulunabilir. Bu hâlde birinin kalkması diğerini etkilemez ve iki süreç ayrı ayrı takip edilmelidir.

Yükümlü Tarafı: Tarama Yükümlülüğü

Kararların etkili olabilmesi, yükümlülerin listeleri fiilen uygulamasına bağlıdır. Uygulamada yükümlüler, Resmî Gazete’de yayımlanan kararlarla oluşan listeleri müşteri kabul ve işlem izleme süreçlerinde kullanır. Tarama, yalnızca yeni müşteri kabulünde değil, mevcut müşteri kütüğü üzerinde de periyodik olarak yapılır.

25 Aralık 2024 tarihli düzenleme paketiyle kurum politikasının kapsamına malvarlığının dondurulması da eklenmiştir. Bunun pratik sonucu, taramanın artık yazılı politikaya bağlanması, sorumluluğun tanımlanması ve sürecin kayıt üretmesidir. Politikasında bu bileşen bulunmayan bir kuruluş, denetimde eksik uyum programı değerlendirmesiyle karşılaşır; uyum programının unsurları uyum programı ve uyum görevlisi rehberinde tablolanmıştır.

İsim Benzerliği ve Yanlış Eşleşme

Tarama sistemleri isim üzerinden çalıştığı için yanlış eşleşme kaçınılmazdır. Türkiye’de yaygın ad ve soyadlarına sahip kişiler, uluslararası listelerdeki kayıtlarla kolayca eşleşebilir. Bu, sistemin hatası değil, doğal sonucudur; önemli olan eşleşmenin nasıl ele alındığıdır.

Doğru usul üç adımlıdır. Birincisi, eşleşme üretildiğinde işlemin askıya alınmasıdır. İkincisi, ayırt edici veriler üzerinden eleme yapılmasıdır: doğum tarihi ve yeri, uyruk, kimlik veya pasaport numarası, adres. Üçüncüsü, sonucun gerekçesiyle birlikte kayda geçirilmesidir. Eşleşmenin gerçek olmadığı belgelendiğinde işlem tamamlanır.

Müşteri bakımından bu durum, işlemin bir süre bekletilmesi olarak görünür. Bu bekleme bir suç isnadı değildir ve ayırt edici belgelerin sunulmasıyla hızla çözülür. Buna karşılık kuruluşun eleme yapmadan işlemi tamamlaması ya da gerekçesiz kapatması, denetimde ciddi bir bulgu oluşturur.

Yabancı Yaptırım Rejimleri ve Fiilî Etki

Birleşmiş Milletler kaynaklı listeler dışında, tek tek devletlerin ve bölgesel örgütlerin kendi yaptırım rejimleri vardır. Bu rejimlerin kararları, Türk hukukunda doğrudan bağlayıcı değildir; Türkiye’de uygulanacak olan, Kanun ve buna dayalı kararlarla oluşan listelerdir.

Buna karşılık bu kararlar fiilî etki doğurur. Uluslararası ödeme altyapıları ve muhabir bankacılık ilişkileri, bu rejimlere uyum gözeten kuruluşlar tarafından işletilir. Bir işlemin karşı tarafındaki banka, kendi hukukuna göre yaptırım kapsamındaki bir tarafla işlem yapmayı reddedebilir; bu, Türkiye’deki tarafın hukuken serbest olmasına rağmen işlemi tamamlayamaması sonucunu doğurur.

Şirketler bakımından bunun anlamı, hukuki bağlayıcılıktan bağımsız bir ticari risk yönetimidir. Sınır ötesi ticaret yapan şirketlerin, karşı tarafın gerçek faydalanıcısını ve nihai kullanıcısını araştırması, sevkiyatın varış ülkesini ve ürünün niteliğini değerlendirmesi beklenir. Bu araştırmanın yapılmaması, ödemenin ortada kalması ya da muhabir ilişkinin sonlandırılması gibi sonuçlar doğurabilir.

Muhabir bankacılık tarafında Tedbirler Yönetmeliği zaten sert kurallar içerir: fiziki hizmet ofisi bulunmayan, tam gün çalışan personel istihdam etmeyen ve resmî bir otoritenin denetim ve iznine tabi olmayan bankalarla muhabirlik ilişkisine girilemez. Bu yapılar ve riskli yargı alanlarıyla ilişkiler offshore, kabuk ve paravan şirket rehberinde ele alınmıştır.

Listeden Çıkarılma ve İtiraz

Kaldırma yolu, listelemenin kaynağına göre değişir. Güvenlik Konseyi kaynaklı listelemede esasa ilişkin başvuru Konseye yöneltilir; Kanun m.5 uyarınca bu başvurular Başkanlık tarafından Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Konseye iletilir. Türkiye ayrıca, makul sebeplerin ortadan kalkması hâlinde listeden çıkarılmayı Konseye teklif edebilir.

Ulusal listelemede ise yol iç hukuktadır ve yargısaldır. Kararın kırk sekiz saat içinde Ankara Ağır Ceza Mahkemesinin onayına sunulması, ilgiliye erken bir denetim imkânı sağlar. Mahkemenin kaldırma kararı derhal Başkanlığa iletilir. Bu aşamada sunulacak belgeler, makul sebeplerin bulunmadığını ya da ortadan kalktığını göstermeye yönelik olmalıdır.

Her iki yolda da ortak olan, dosyanın belgeyle kurulmasıdır. Kimlik karışıklığı iddiası varsa ayırt edici belgeler; ilişki iddiası varsa ilişkinin niteliğini gösteren kayıtlar; malvarlığının kaynağı tartışılıyorsa buna ilişkin belgeler sunulmalıdır. Süreçle ilgili hukuki destek için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan avukatlarımıza ulaşabilirsiniz.

Kontrol Listesi

Sık Yapılan Hatalar

Birincisi, dondurma ile elkoymanın karıştırılması ve yanlış mercie başvurulmasıdır. İkincisi, ulusal listelemede kırk sekiz saatlik mahkeme onayı sürecinin bilinmemesi ve bu kritik aşamada savunmanın hazırlanmamasıdır. Üçüncüsü, Güvenlik Konseyi kaynaklı listelemeye karşı iç hukukta esasa ilişkin başvuru arayışıdır.

Kuruluş tarafında ise en sık hatalar şunlardır: listelerin güncel tutulmaması ve yayım tarihinde sisteme yansıtılmaması, taramanın yalnızca yeni müşterilerle sınırlı kalması, gerçek faydalanıcıların taramaya dâhil edilmemesi, eşleşmelerin gerekçesiz kapatılması ve kurum politikasında bu bileşenin hiç bulunmaması.

Son olarak, yabancı yaptırım rejimlerinin Türk hukukunda doğrudan uygulanmadığı gerekçesiyle tamamen göz ardı edilmesi de yaygın bir hatadır. Hukuki bağlayıcılık ile ticari risk farklı şeylerdir; sınır ötesi ödeme altyapıları bu rejimlere uyum gözeterek çalıştığı için, göz ardı edilen bir risk ödemenin ortada kalmasıyla sonuçlanabilir. Bu düzenlemelerin bütünü FATF sürecinin ürünüdür ve süreç FATF gri listesi ve mevzuat dönüşümü rehberinde anlatılmıştır.

Değerlendirme Komisyonu ve Karar Süreci

Sistemin merkezinde, Kanun’un öngördüğü Değerlendirme Komisyonu bulunur. Komisyon, gerek Türkiye’nin Güvenlik Konseyine yapacağı listeleme ve listeden çıkarma tekliflerinde, gerek yabancı devlet taleplerinin karşılanmasında, gerekse ulusal listeleme sürecinde değerlendirme yapan yapıdır. Komisyonun önerisi, kararın hukuki dayanağını oluşturur.

Komisyonun değerlendirmesinde esas ölçüt makul sebeplerin varlığıdır. Bu ölçüt, ceza muhakemesindeki kuvvetli şüphe ölçütünden daha düşük bir eşiktir; kararın idari niteliği ve önleyici amacı bunu gerektirir. Ancak ölçütün düşük olması, denetimsiz olduğu anlamına gelmez: ulusal listelemede mahkeme tam da bu ölçüt yönünden inceleme yapar.

Sürecin hızı, önleyici tedbir mantığının doğal sonucudur. Malvarlığı dondurma kararının amacı, fonun kullanılmasını engellemektir; karar geciktiğinde amaç boşa çıkar. Bu nedenle Kanun ve Yönetmelik, hem gecikmeksizin uygulama hem de kısa süreli yargısal denetim öngörerek hız ile güvence arasında denge kurmaya çalışmıştır.

İlgili kişi bakımından pratik sonuç, sürecin kendisine bildirilmeden tamamlanabilmesidir. Karar Resmî Gazete’de yayımlandığında öğrenilir ve bu andan itibaren hareket edilmesi gerekir. Bu nedenle sınır ötesi faaliyet yürüten kişi ve şirketlerin Resmî Gazete’yi bu başlık bakımından takip etmesi, kendi korunmaları için de gereklidir.

Dondurma Kararının Üçüncü Kişilere Etkisi

Karar, yalnızca listelenen kişiyi değil, onunla ticari ilişkisi bulunan üçüncü kişileri de etkiler. Listelenen kişiden alacağı bulunan bir şirket, alacağını tahsil edemez hâle gelebilir; ortak olduğu şirketin hesapları kullanılamayabilir; kefil ya da müşterek borçlu sıfatıyla bağlı olanlar kendi işlemlerinde sorun yaşayabilir.

İyiniyetli üçüncü kişilerin durumu, bu rejimin en tartışmalı yanıdır. Kararın kapsamı listelenen kişinin tasarrufundaki malvarlığı olduğundan, üçüncü kişiye ait olduğu belgelenen değerler bakımından ayrı bir değerlendirme yapılması gerekir. Bu değerlendirmenin sağlıklı yürüyebilmesi, mülkiyetin ve alacağın belgeyle gösterilmesine bağlıdır.

Ortak hesaplar özel bir sorun alanıdır. Listelenen kişinin ortak hesap sahibi olduğu bir hesapta, diğer hesap sahibinin payının ayrıştırılması gerekir. Aynı şekilde aile bireylerinin kendi gelirlerinden oluşan birikimlerinin, listelenen kişinin tasarrufunda sayılmaması için kaynağın belgelenmesi beklenir.

Şirket yapılarında ise kontrol ölçütü işler. Listelenen kişinin kontrolündeki şirketlerin malvarlığı kapsama girebilirken, azınlık payı bulunduğu şirketlerde durum farklı değerlendirilir. Bu nedenle ortaklık yapısının ve fiilî kontrolün belgelerle ortaya konması, hem şirket hem diğer ortaklar bakımından belirleyicidir.

Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanı Ayağı

Yaptırım uyumunun ikinci ayağı, terörün finansmanının yanında kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanıdır. 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun, bu alanı düzenlemek üzere çıkarılmış ve aynı zamanda 6415 sayılı Kanun ile 5549 sayılı Kanun’da kapsamlı değişiklikler yapmıştır.

Bu ayağın uyum tarafındaki karşılığı, taramanın yalnızca terörle bağlantılı listelerle sınırlı kalmamasıdır. Yayılmanın finansmanına ilişkin listeler de aynı düzen içinde izlenir ve müşteri kabul ile işlem izleme süreçlerinde kullanılır. Kurum politikasının bu iki başlığı birlikte kapsaması beklenir.

Ticari tarafta ise değerlendirme ürün ve nihai kullanıcı üzerinden yürür. Çift kullanımlı olarak nitelendirilen, sivil amaçla üretilmiş olmakla birlikte askerî amaçla da kullanılabilecek ürünlerin ihracatında, alıcının kim olduğu ve ürünün nerede kullanılacağı ayrıca araştırılır. Bu araştırmanın yapılmaması, hem ihracat kontrolleri hem uyum tarafında sorun doğurur.

Bankacılık tarafında da aynı hassasiyet işler. Belirli ürün gruplarına ve belirli ülkelere yönelik ödemelerde ek bilgi istenmesi, işlemin ekonomik amacının ve nihai kullanıcının sorgulanması olağandır. Bu sorgular keyfî değil, bu iki ayaklı rejimin gereğidir.

Denetimde Bakılan Kayıtlar

Bu alandaki denetim, politika metninden çok üretilen kayıtlara bakar. İlk istenen belge, tarama sisteminin hangi listeleri hangi sıklıkla çektiğini gösteren güncelleme kaydıdır. Resmî Gazete’de yayımlanan bir kararın sisteme kaç gün sonra yansıdığı, gecikmeksizin uygulama ölçütünün karşılanıp karşılanmadığını doğrudan gösterir.

İkinci belge, eşleşme kayıtlarıdır. Üretilen uyarıların kaç tanesinin incelendiği, hangi gerekçeyle kapatıldığı ve kapatma kararını kimin verdiği kontrol edilir. Gerekçesiz ya da tek cümlelik toplu kapatmalar, taramanın şeklen yürütüldüğü sonucuna götürür. Buna karşılık her eşleşme için ayırt edici verilere atıf yapan kısa bir değerlendirme, düzenin işlediğini gösterir.

Üçüncü belge, mevcut müşteri kütüğünün periyodik tarama raporlarıdır. Yeni müşterilerde tarama yapılıp mevcut kütüğün hiç taranmaması, sık rastlanan bir eksikliktir; oysa listeler sürekli güncellendiği için bugün temiz olan bir müşteri yarın listeye girebilir.

Dördüncü belge, gerçek faydalanıcı taramasıdır. Tüzel kişi müşterilerde yalnızca şirket unvanının taranması yeterli değildir; kontrol eden gerçek kişilerin de taranması beklenir. Ortaklık şemasının çıkarılmış olması, bu taramanın yapılabilmesinin ön koşuludur ve iki yükümlülük birbirini besler.

Sıkça Sorulan Sorular

Malvarlığının dondurulması nedir?

Belirli kişi, kuruluş veya organizasyonların tasarrufunda bulunan malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin idari bir kararla kaldırılmasıdır. Ceza muhakemesindeki elkoymadan farkı, bir soruşturma dosyasına değil bir listeleme kararına dayanmasıdır; bu nedenle usulü, karar makamı ve kaldırılma yolu tamamen farklıdır.

Türkiye’de kaç ayrı listeleme yolu var?

6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun üç yol öngörür: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarıyla listelenenlerin malvarlığının dondurulması, bir yabancı devlet hükûmetinin talebi üzerine dondurma ve Türkiye’nin kendi değerlendirmesiyle yaptığı ulusal listeleme.

Birleşmiş Milletler kaynaklı kararlar nasıl uygulanır?

Kanun m.5 uyarınca, Güvenlik Konseyinin 1267 (1999), 1988 (2011), 1989 (2011) ve 2253 (2015) sayılı kararlarıyla listelenen kişi, kuruluş veya organizasyonların tasarrufunda bulunan malvarlığının dondurulması kararları ile bu listelerden çıkarılanlara ilişkin kaldırma kararlarının uygulanmasına yönelik Cumhurbaşkanı kararı Resmî Gazete’de yayımlanır ve gecikmeksizin uygulanır.

Türkiye listeye ekleme teklif edebilir mi?

Edebilir. Kanun m.3 ve 4 kapsamına giren fiillerin gerçekleştirildiği hususunda makul sebeplerin varlığına istinaden, Değerlendirme Komisyonunun önerisi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından ilgili kişi, kuruluş veya organizasyonların listelere eklenmesi ve makul sebeplerin ortadan kalkması hâlinde listelerden çıkarılması Güvenlik Konseyine teklif edilebilir. Teklif, Dışişleri Bakanlığı tarafından Konseye bildirilir.

Yabancı bir devlet talep ederse ne olur?

Kanun m.6 uyarınca, bir yabancı devlet hükûmeti tarafından bir kişi, kuruluş veya organizasyonun tasarrufunda bulunan malvarlığının dondurulmasına ilişkin olarak Türkiye’den talepte bulunulması hâlinde, talep Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilir ve karar süreci bu değerlendirme üzerine yürür.

Ulusal listelemede mahkeme onayı var mı?

Evet ve süre çok kısadır. Uygulama Yönetmeliği uyarınca, Hazine ve Maliye Bakanı ile İçişleri Bakanının kendilerine iletilen bilgiler doğrultusunda malvarlığının dondurulması kararı vermesi hâlinde, bu karar Resmî Gazete’de yayımlanır ve kırk sekiz saat içinde Başkanlıkça, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen Ankara Ağır Ceza Mahkemesinin onayına sunulur.

Mahkeme kararı kaldırabilir mi?

Kaldırabilir. Mahkeme, makul sebeplerin varlığı yönünden yapacağı inceleme neticesinde malvarlığının dondurulması kararının kaldırılmasına karar vermesi hâlinde, söz konusu karar derhal Başkanlığa iletilir. Bu denetim, ulusal listeleme bakımından en önemli güvencedir.

Birleşmiş Milletler kararına nasıl itiraz edilir?

Kanun m.5 uyarınca, Güvenlik Konseyi kararlarına karşı yapılacak başvurular Başkanlık tarafından Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla Güvenlik Konseyine iletilir. Yani itiraz doğrudan uluslararası mekanizmaya yöneltilir; iç hukuktaki idari makamlar bu kararın esasını değiştiremez.

Yükümlülerin tarama yükümlülüğü var mı?

Uygulamada yükümlüler, Resmî Gazete’de yayımlanan kararlarla oluşan listeleri müşteri kabul ve izleme süreçlerinde kullanır. Kurum politikasının kapsamına malvarlığının dondurulmasının eklenmiş olması, bu taramanın yazılı politikaya bağlanmasını ve kayıt üretmesini gerektirir.

İsim benzerliği çıkarsa ne olur?

Tarama sistemleri isim üzerinden çalıştığı için yanlış eşleşme olağandır. Bu hâlde işlem askıya alınır ve kimlik bilgileri, doğum tarihi, uyruk ve belge numarası gibi ayırt edici veriler üzerinden eleme yapılır. Eşleşmenin gerçek olmadığı belgelendiğinde işlem tamamlanır; sürecin ve gerekçenin kayda geçirilmesi gerekir.

Yabancı ülke yaptırımları Türkiye’de doğrudan uygulanır mı?

Yabancı bir devletin kendi hukukuna dayanan yaptırım kararları Türkiye’de doğrudan bağlayıcı değildir. Ancak bu kararlar, muhabir bankacılık ilişkileri ve uluslararası ödeme altyapıları üzerinden fiilî etki doğurur; bu nedenle şirketler bakımından hukuki bağlayıcılıktan bağımsız bir ticari risk oluşturur.

Şirketler ne yapmalı?

Müşteri ve tedarikçi taramasının yazılı politikaya bağlanması, listelerin güncel tutulması, eşleşme hâlinde izlenecek adımların önceden belirlenmesi, kararların ve gerekçelerin kayda geçirilmesi ve personelin eğitilmesi asgari adımlardır. Sınır ötesi ticaret yapan şirketlerde karşı tarafın gerçek faydalanıcısının araştırılması da bu düzenin parçasıdır.