Kuyumcudan Alınan Altın Düşük Ayar Çıktı 2026: Ayıplı Mal, Para İadesi veya Bedel İndirimi, Ayar Raporu ve Darphane İtirazı, İspat Yükü, Süreler, Tüketici Hakem Heyeti ve Dolandırıcılık

Kuyumcudan alınan altının faturada, etikette veya satıcının beyanında belirtilen ayardan düşük çıkması, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8 anlamında ayıplı maldır; çünkü mal, satıcı tarafından bildirilen niteliğe aykırıdır. Tüketici m.11 uyarınca sözleşmeden dönerek bedelin tamamını, altını alıkoyarak ayıp oranında bedel indirimini veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişimi isteyebilir ve bunlarla birlikte tazminat talep edebilir. Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıbın teslim anında var olduğu kabul edilir (m.10/1); ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir, ancak ayıp hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m.12). Ayarın hukuken güvenilir tespiti, Darphane veya Darphanece yetkilendirilmiş özel ayar evinin kupelasyon yöntemiyle düzenlediği ayar raporuyla yapılır; kuyumcudaki X-Ray ölçümü ön değerlendirmedir. 2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda önce arabulucuya başvurulur. Kasıtlı ayar hilesi ise ayrıca dolandırıcılık suçunu gündeme getirir ve kuyumcunun yetki belgesini tehlikeye sokar. Bu rehber, düşük ayar çıkan altında hakları, ispatı, süreleri, başvuru yollarını ve bedel hesabını mevzuat maddeleriyle anlatır.

Altın Düşük Ayar Çıktı: Hukuken Ne Anlama Gelir?

Ayar, altın alaşımındaki saf altın oranıdır ve bir kuyum satışında malın en temel niteliğidir. 22 ayar olarak satılan bir bileziğin binde 916 civarında saf altın içermesi beklenir; aynı bilezik binde 875 çıkarsa, alıcı ödediği bedelin karşılığı olan altını almamış olur. Tüketici hukuku bu durumu ayıplı mal kavramıyla karşılar. 6502 sayılı Kanun m.8/1’e göre ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılmış olan örnek ya da modele uygun olmaması ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan maldır.

m.8/2 tanımı genişletir: ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda, internet portalında ya da reklam ve ilanlarında yer alan özelliklerinden bir veya birden fazlasını taşımayan, satıcı tarafından bildirilen veya teknik düzenlemesinde tespit edilen niteliğe aykırı olan ya da tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar da ayıplıdır. Faturaya, etikete veya ürün üzerindeki damgaya “22 ayar”, “916” ya da “18 ayar, 750” yazılması, satıcının ayar hakkındaki bildirimidir. Ürünün bu ayarı taşımaması, hem bildirilen niteliğe aykırılık hem de ekonomik eksiklik olarak m.8/2 kapsamına girer. Satıcı m.9/1 uyarınca malı satış sözleşmesine uygun olarak teslim etmekle yükümlüdür.

Kuyum mevzuatı da aynı sonuca işaret eder. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.11/2-c, kuyum işletmesinin ticari örf ve adetlere uygun davranmasını ve yanıltıcı bilgi vermemesini zorunlu tutar; m.13/1’e göre kuyum işletmelerinin faaliyetine konu kıymetli maden ve eşyanın ayar ve niteliğinin belirlenmesini gerektiren denetimler Ticaret Bakanlığınca Darphane ile birlikte yapılır. Dolayısıyla düşük ayar hem tüketicinin özel hukuk haklarını hem de kuyumcunun idari sorumluluğunu doğurur. Kuyumcunun yetki belgesi rejimi için kuyumcu yetki belgesi rehberimize bakılabilir.

Ayar Nasıl Tespit Edilir? Kuyumcu Ölçümü mü, Ayar Raporu mu?

Düşük ayar şüphesi çoğu zaman başka bir kuyumcuda bozdurma veya satış sırasında ortaya çıkar. Kuyumcuların kullandığı el tipi X-Ray cihazları veya mihenk taşı ölçümü hızlı ve pratiktir; ancak yüzey kaplaması, lehim ve alaşım farklılıkları nedeniyle yanıltıcı olabilir. Hukuki bir uyuşmazlıkta belirleyici olan, yetkili bir kurumun düzenlediği ayar raporudur. Tebliğ 2008-32/34 m.6/2’ye göre kıymetli maden ve taşların ayarına ilişkin ayar raporu, Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünce veya bu Genel Müdürlükçe yeterlilikleri onaylanan özel ayar evlerince düzenlenir.

Yöntem de bellidir. 10 Mart 2022 tarihli Kıymetli Maden ve Kıymetli Taş Analizinde Yetki Verilecek Ayar Evlerinin Standartları, Seçimi ve Denetim Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Tebliğ m.11/1’e göre altın ayar tespitinde TS EN ISO 11426 standardına göre kupelasyon yöntemi kullanılır; X-Ray spektrometrik yöntem ise yalnızca sınırlı sayıda veya özel olarak üretilen ziynet eşyalarının analizinde kullanılabilir. Kupelasyon, üründen çok küçük bir numune alınmasını gerektirir; bu nedenle numune alınmadan önce ürünün fotoğrafının çekilmesi, gramının tartılması ve işlemin tutanağa bağlanması önemlidir. Özel ayar evleri her raporu Darphanenin izleme sistemine kaydeder ve rapor, ayar evi kodu ile rapor numarası kullanılarak doğrulanabilir (m.13-14).

Rapora itirazın usulü de Tebliğde düzenlenmiştir: itiraz hâlinde numune bir başka ayar evinde analiz edilir; burada da ihtilaf sürerse nihai analiz Darphanede yapılır ve Darphanenin tespit ettiği ayar nihaidir, bu rapora itiraz edilemez (m.11/5). Kuyumcu ile alıcı arasında ayar tartışması varsa, iki tarafın birlikte bir ayar evine başvurması veya en baştan Darphaneden rapor alınması, uyuşmazlığı hızla çözebilir. Ayar evlerinin yetkisi, raporların doğrulanması ve itiraz süreci standart dışı altın ve ayar evi raporu rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.

Tolerans Var mı? 22 Ayar Kaç Milyem Olmalı?

Uygulamada kuyumcular küçük sapmaları “tolerans” olarak savunabilir. Bu savunmayı değerlendirirken önce ayar ile milyem arasındaki ilişkiyi bilmek gerekir: bir ayar, binde 1000’in 24’te biri, yani yaklaşık 41,67 milyemdir. Buna göre 22 ayar yaklaşık 916, 21 ayar 875, 18 ayar 750, 14 ayar 583-585 milyeme karşılık gelir. Uluslararası ISO 9202 standardı mücevheratta kullanılması önerilen kıymetli metal alaşımı saflık değerlerini belirler ve bu değerler, sektörde ürün üzerindeki damgalarla (916, 750, 585 gibi) gösterilir.

Türk mevzuatında ziynet eşyasının asgari ayarını ve kabul edilebilir sapmayı doğrudan düzenleyen yürürlükte bir hüküm bulunmamaktadır. 2018 tarihli önceki ayar evleri Tebliği, ayar standartlarını “en az” değer olarak göstermiş, eksi toleransa izin vermemiş ve yalnızca kaynak (lehim) içeren ziynet eşyası için en çok binde ikilik bir toleransı kabul etmişti; bu Tebliğ 2022’de yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle bugün değerlendirme, 6502 sayılı Kanun m.8’deki “satıcı tarafından bildirilen nitelik” ve “tüketicinin makul olarak beklediği fayda” ölçütleriyle yapılır. Binde birkaç milyemlik ve lehimden kaynaklanan sapma ile tam bir ayar kademesi düşüklük aynı şey değildir; 22 ayar diye satılan ürünün 21 ayar veya daha düşük çıkması, açık bir sözleşmeye aykırılıktır.

Tüketicinin Seçimlik Hakları: İade mi, İndirim mi?

6502 sayılı Kanun m.11/1, malın ayıplı olduğunun anlaşılması durumunda tüketiciye dört seçimlik hak tanır: satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme; satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme; aşırı masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme ve imkân varsa ayıpsız bir misliyle değiştirilmesini isteme. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ayar düşüklüğü onarımla giderilebilecek bir ayıp olmadığından, uygulamada sözleşmeden dönme, bedel indirimi ve ayıpsız misliyle değişim öne çıkar.

Sözleşmeden dönme veya bedel indirimi seçildiğinde ödenen bedelin tamamı veya indirim tutarı derhâl tüketiciye iade edilir (m.11/5). Seçimlik hakların kullanılmasından doğan masraflar talebi yerine getiren tarafça karşılanır ve tüketici bunlarla birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat da isteyebilir (m.11/6). Ayıpsız misliyle değişim seçilirse, talep satıcıya yöneltildiği tarihten itibaren en fazla otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir; aksi hâlde tüketici diğer seçimlik haklarına geçebilir (m.11/4). Değişim veya onarımın satıcı için orantısız güçlük doğuracağı hâllerde tüketici dönme veya indirim haklarından birini kullanır (m.11/3). Ayıplı mal ve seçimlik hakların genel çerçevesi için ayıplı mal ve tüketicinin seçimlik hakları rehberimize bakılabilir.

Bedel indirimi hesabı, ayıp oranına göre yapılır. Varsayımsal bir örnekle: 20 gram “22 ayar” bilezik için satış günü has altın fiyatı gramı 4.000 TL iken toplam 80.000 TL ödenmiş olsun. Bileziğin 916 yerine 875 milyem çıkması hâlinde eksik has miktarı 20 × (0,916 − 0,875) = 0,82 gramdır. Bu, satış günü fiyatıyla yaklaşık 3.280 TL’lik bir değer farkıdır. Bedel indiriminde bu değer farkının yanı sıra işçilik bedelinin ayara göre belirlenip belirlenmediği de dikkate alınır; tüketici dilerse indirim yerine sözleşmeden dönerek 80.000 TL’nin tamamını isteyebilir. Altın fiyatının satıştan sonra yükselmiş olması, dönme hâlinde iade edilecek bedeli artırmaz; buna karşılık ayıp nedeniyle uğranılan ek zarar m.11/6 uyarınca tazminat olarak talep edilebilir.

İspat Yükü ve Altı Ay Karinesi

Ayar uyuşmazlıklarında en kritik mesele, ürünün satıldığı andaki ayarının ne olduğudur. 6502 sayılı Kanun m.10/1 bu konuda tüketici lehine bir karine koyar: teslim tarihinden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir ve bu durumda malın ayıplı olmadığını ispat yükü satıcıya aittir. Karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyorsa uygulanmaz. Altın alaşımının ayarı zamanla kendiliğinden değişmeyen bir özellik olduğundan, ayar düşüklüğünün doğası teslim anında var olmasıyla uyumludur; bu da karinenin ayar ayıbında güçlü biçimde işleyeceğini gösterir.

Satıcının en sık başvurduğu savunma, incelenen ürünün kendi sattığı ürün olmadığıdır. Bu nedenle ürün kimliğinin korunması belirleyicidir. Satış belgesinde ürünün cinsi, gramı, ayarı ve mümkünse modeli yer almalı; ürün üzerindeki damga ve üretici işareti fotoğraflanmalı; ayar raporu için ürün götürülmeden önce gramı tartılıp kayda geçirilmelidir. m.10/2’ye göre tüketici sözleşme tarihinde ayıptan haberdar idiyse veya haberdar olması kendisinden beklenebilirse sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz; ancak alıcının kuyumcu tezgâhında ayarı teknik olarak tespit etmesi beklenemez. Mahkeme sürecinden önce delilin korunması gerekiyorsa sulh hukuk mahkemesinden HMK m.400 uyarınca delil tespiti istenebilir.

Süreler: Zamanaşımı ve Hile

6502 sayılı Kanun m.12/1’e göre kanunlarda veya sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmedikçe ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile, malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz (m.12/2). Buna göre yıllar önce alınan bir bileziğin bozdurma sırasında düşük ayar çıkması hâlinde, iki yıllık süre dolmuşsa satıcı zamanaşımı def’i ileri sürebilir.

Ancak m.12/3 önemli bir istisna koyar: ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz. Ürün üzerine gerçekte taşımadığı bir ayar damgasının vurulması, faturaya bilerek yüksek ayar yazılması veya içi başka metalle doldurulmuş bir ürünün altın diye satılması, hileyle gizleme niteliğindedir. Bu durumda iki yıllık süre işlemez; genel zamanaşımı hükümleri ve ceza hukuku süreçleri gündeme gelir. Hilenin ispatı için ayar raporunun yanında aynı kuyumcudan başka alıcıların şikâyetleri, damganın ürünün gerçek ayarıyla çelişkisi ve satış sırasındaki beyanlar değerlendirilir.

Adım Adım Ne Yapmalısınız?

Düşük ayar şüphesinde izlenecek yol, hem tüketicinin haklarını korumak hem de gereksiz masraf ve süre kaybını önlemek için sıralı olmalıdır. İlk adım belgeleri ve ürünü güvence altına almaktır. İkinci adım, yetkili bir ayar evinden veya Darphaneden kupelasyonla ayar raporu almaktır; rapor alındıktan sonra kodu ve numarasıyla doğrulanmalıdır. Üçüncü adım, kuyumcuya yazılı başvurudur: başvuruda ayar raporu eklenerek hangi seçimlik hakkın kullanıldığı açıkça belirtilmelidir. Başvurunun noter aracılığıyla ihtarname olarak veya iadeli taahhütlü mektup ya da kayıtlı elektronik posta ile yapılması, tarihin ispatını kolaylaştırır.

Kuyumcu talebi karşılamazsa uyuşmazlığın değerine göre tüketici hakem heyetine veya arabuluculuğa başvurulur. Kasıt şüphesi varsa Cumhuriyet başsavcılığına dolandırıcılık şikâyeti ve Ticaret il müdürlüğüne idari şikâyet de yapılabilir. Bu yollar birbirinin alternatifi değildir; tüketici hem özel hukuk talebini hem de idari ve cezai başvurularını birlikte yürütebilir. Sahte altın satışı, kendini polis veya savcı olarak tanıtıp altın alma ve kuyumcuya sahte bilezik bozdurma gibi vakalarda cezalar ve mağdurun hakları için sahte altın dolandırıcılığı rehberimize bakılabilir.

Tüketici Hakem Heyeti mi, Mahkeme mi?

Tüketici uyuşmazlıklarında görevli merci, uyuşmazlığın değerine göre belirlenir. 6502 sayılı Kanun m.68 ve bu maddeye dayanan 23 Aralık 2025 tarihli Tebliğ uyarınca, 1 Ocak 2026’dan itibaren değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Başvuru e-Devlet üzerinden elektronik olarak veya ilgili hakem heyetine dilekçeyle yapılabilir. Parasal sınırın hesaplanmasında başvuru tarihindeki sınır esas alınır; sınırın hesabı için tüketici hakem heyeti parasal sınırı hesaplama aracı kullanılabilir.

Hakem heyeti kararlarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (m.70); itiraz usulü tüketici hakem heyeti kararına itiraz rehberimizde anlatılmıştır. Değeri 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise hakem heyeti görevli değildir; m.73/A uyarınca tüketici mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa son tutanakla tüketici mahkemesinde dava açılır; tüketici mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi tüketici mahkemesi sıfatıyla bakar. Dava dilekçesi için tüketici mahkemesi dava dilekçesi örneği, hakem heyeti başvurusunun genel örneği için tüketici hakem heyeti başvuru dilekçesi örneği rehberlerimize bakılabilir.

Tüketici Hakem Heyetine Başvuru Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, düşük ayar çıkan bilezik için sözleşmeden dönme talebini içerir; bedel indirimi istenecekse sonuç ve istem kısmı buna göre değiştirilmelidir.

İnternetten Alınan Altın: Cayma Hakkı Yok, Ayıp Hakkı Var

Altın ve kuyum alışverişi giderek internet üzerinden yapılıyor. Mesafeli sözleşmelerde tüketici kural olarak on dört gün içinde gerekçe göstermeden cayma hakkına sahiptir; ancak Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1-a, fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcının kontrolünde olmayan mal veya hizmetlere ilişkin sözleşmeleri cayma hakkının istisnaları arasında sayar. Altının fiyatı piyasaya bağlı olduğundan, internetten alınan altında gerekçesiz cayma hakkı çoğu durumda kullanılamaz. Cayma hakkının genel kuralları için 14 günlük cayma hakkı rehberimize bakılabilir.

Bu istisna ayıp haklarını ortadan kaldırmaz. m.8/2, internet portalında yer alan özellikleri taşımayan malları açıkça ayıplı sayar; ürün sayfasında “22 ayar” yazılı bir bilezik düşük ayar çıkarsa, tüketici m.11’deki seçimlik hakların tamamını kullanabilir. İnternet satışlarında ürün sayfasının ekran görüntüsünün alınması, sipariş onayı ve faturanın saklanması, ispat bakımından büyük önem taşır. Kuyum işletmesinin her türlü reklamında yetki belgesi numarasını göstermek zorunda olduğu da (Kuyum Ticareti Yönetmeliği m.11/2-b) satıcının kimliğini doğrulamak için kullanılabilir.

Tacir veya Bireyden Alınan Altın: TBK ve TTK

Alıcı tüketici değilse 6502 sayılı Kanun değil, Türk Borçlar Kanunu ve ticari satışlarda Türk Ticaret Kanunu uygulanır. TBK m.219’a göre satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin bulunmamasından ve malın değerini veya alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran ya da önemli ölçüde azaltan ayıplardan sorumludur. Alıcı, satılanı teslim aldıktan sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve ayıp varsa uygun bir süre içinde satıcıya bildirmek zorundadır; olağan gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayan ayıplar sonradan ortaya çıkarsa hemen bildirilmelidir (TBK m.223). Alıcının seçimlik hakları TBK m.227’de, zamanaşımı ise teslimden itibaren iki yıl olarak TBK m.231’de düzenlenmiştir; ağır kusuru bulunan satıcı zamanaşımının dolduğunu ileri süremez.

Ticari satışlarda TTK m.23/1-c daha kısa bir ihbar rejimi öngörür: malın durumu teslim sırasında belirgin ise alıcı iki gün içinde ihbarda bulunmalı; belirgin değilse teslimden itibaren sekiz gün içinde incelemeli veya incelettirmeli ve ayıp çıkarsa bu süre içinde satıcıya bildirmelidir. Kuyumcular arası toptan alımlarda bu süreler kaçırılırsa ayıptan doğan haklar kaybedilebilir. Bu nedenle toptan alımlarda teslim anında ayar kontrolü yapılması ve belge zincirinin korunması zorunlu bir uygulama hâline getirilmelidir.

Düşük Ayar Ne Zaman Dolandırıcılık Olur?

Her ayar düşüklüğü suç değildir. Üretim hatası, lehim kullanımı veya ölçüm farkı gibi durumlar özel hukuk meselesidir. Ancak satıcının ürünün ayarını bildiği hâlde bilerek daha yüksek ayar beyan etmesi, ürün üzerine gerçekte olmayan bir ayar damgası vurması, içi başka metalle doldurulmuş bir ürünü altın diye satması ya da aynı yöntemi birden çok müşteriye uygulaması, hileli davranışla karşı tarafı aldatıp yarar sağlama niteliği taşır. Türk Ceza Kanunu m.157’deki basit dolandırıcılık suçu bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası gerektirir; m.158/1-h ise tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında işlenen dolandırıcılığı nitelikli hâl olarak daha ağır cezaya bağlar.

Dolandırıcılık şikâyeti Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Şikâyette satış belgesi, ayar raporu, ürün damgasının fotoğrafı ve varsa diğer mağdurların bilgileri sunulmalıdır. Ceza soruşturması, özel hukuk taleplerini ortadan kaldırmaz; tüketici bedel iadesini hakem heyeti veya mahkeme önünde ayrıca takip eder. Dolandırıcılık suçunun unsurları ve cezaları için dolandırıcılık suçu ve cezası, şikâyet dilekçesi için dolandırıcılık şikâyet dilekçesi örneği rehberlerimize bakılabilir.

Kuyumcuya Karşı İdari Başvuru

Kuyum işletmesinin yanıltıcı ayar bilgisi vermesi, Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.11/2-c’ye aykırıdır. Şikâyet, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret il müdürlüğüne yapılabilir; Bakanlık denetim yetkisini il müdürlükleri aracılığıyla kullanır ve ayar tespiti gerektiren denetimleri Darphane ile birlikte yapar (m.13/1). Yönetmeliğe aykırılıklara 6585 sayılı Kanun m.18/1-i uyarınca 2026 yılı için her bir aykırılık başına 28.620 TL ile 858.620 TL arasında idari para cezası uygulanabilir; aynı yıl içinde tekrar hâlinde ceza iki katına çıkar. Bakanlığın verdiği sürede aykırılığın giderilmemesi veya aynı yıl içinde tekrarlanması, yetki belgesinin iptaline ve işletme ile kuyumcunun diğer işletmelerine iki yıl yeni belge verilmemesine yol açabilir (Yönetmelik m.9).

İdari şikâyet, tüketicinin parasını geri almasını doğrudan sağlamaz; ancak Darphane denetiminde ortaya çıkan bulgular, hakem heyeti ve mahkeme sürecinde güçlü bir delil olabilir. Ayrıca aynı kuyumcuya yönelik birden fazla şikâyet, hilenin ve kastın ispatında önem taşır. Altın satışında ve bozdurmada karşılaşılabilecek banka blokesi ve kaynak sorgusu için altın bozdurdum, param bloke edildi rehberimize bakılabilir.

Sık Karşılaşılan Senaryolar

Düşük ayar uyuşmazlıklarında hakkın korunması, ilk günlerde atılan adımlara bağlıdır: ürünün kimliği korunmalı, yetkili bir ayar raporu alınmalı ve seçimlik hak açıkça yazılı olarak kullanılmalıdır. Dosyanız için ön değerlendirme amacıyla 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kuyumcudan aldığım altın düşük ayar çıktı, ne yapmalıyım?

Önce Darphaneden veya yetkili bir özel ayar evinden kupelasyon yöntemiyle ayar raporu alın. Ardından kuyumcuya yazılı başvurarak sözleşmeden dönme, bedel indirimi veya ayıpsız misliyle değişim haklarından birini kullandığınızı bildirin (6502 s.K. m.11). Kabul edilmezse 2026 yılında 186.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurun.

Düşük ayarlı altın ayıplı mal mıdır?

Evet. Faturada, etikette veya damgada bildirilen ayarı taşımayan ürün, 6502 sayılı Kanun m.8/2 uyarınca satıcı tarafından bildirilen niteliğe aykırı ve ekonomik eksiklik içeren ayıplı maldır.

Kuyumcunun X-Ray ölçümü yeterli mi?

Hayır. 2022 tarihli ayar evleri Tebliği m.11/1’e göre altın ayar tespitinde kupelasyon yöntemi esastır; X-Ray yöntemi yalnızca sınırlı veya özel üretilen ziynet eşyalarında kullanılabilir. Hukuki uyuşmazlıkta Darphane veya yetkili özel ayar evinin kupelasyonla düzenlediği ayar raporu esas alınmalıdır.

Ayar raporuna itiraz edilebilir mi?

Evet. İtiraz hâlinde numune başka bir yetkili ayar evinde incelenir; ihtilaf sürerse nihai analiz Darphanede yapılır ve Darphanenin tespit ettiği ayar nihaidir (2022 Tebliği m.11/5).

Parayı geri alabilir miyim?

Evet. Sözleşmeden dönme hakkını kullanarak altını iade edip ödediğiniz bedelin tamamını isteyebilirsiniz; bedel derhâl iade edilmelidir (m.11/1-a, m.11/5). Altını tutmak isterseniz ayıp oranında bedel indirimi de talep edebilirsiniz.

Bedel indirimi nasıl hesaplanır?

Eksik has altın miktarı üzerinden hesaplanır. Örneğin 20 gram “22 ayar” (916) diye satılan ürün 875 milyem çıkarsa eksik has altın 20 × (0,916 − 0,875) = 0,82 gramdır; bu miktarın satış günkü değeri ve işçilik farkı indirim tutarını oluşturur.

Kaç yıl içinde başvurmam gerekir?

Ayıplı maldan sorumluluk teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir (m.12/1). Ancak ayıp hile veya ağır kusurla gizlenmişse, örneğin ürüne bilerek sahte ayar damgası vurulmuşsa, zamanaşımı hükümleri uygulanmaz (m.12/3).

İspat yükü kimde?

Teslimden itibaren altı ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğu kabul edilir ve ayıbın bulunmadığını ispat satıcıya düşer (m.10/1). Ayar sonradan değişmeyen bir özellik olduğundan bu karine ayar uyuşmazlıklarında güçlü şekilde işler; ürünün kimliğini fatura, damga ve fotoğraflarla korumak gerekir.

Tüketici hakem heyetine mi, mahkemeye mi başvurmalıyım?

2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altındaki uyuşmazlıklarda il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda önce arabulucuya başvurulur, anlaşma olmazsa tüketici mahkemesinde dava açılır (6502 s.K. m.68, m.73/A).

İnternetten aldığım altını iade edebilir miyim?

Altın fiyatı finansal piyasalara bağlı olduğundan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m.15/1-a uyarınca gerekçesiz cayma hakkı çoğu durumda kullanılamaz. Ancak ürün düşük ayar çıkarsa ayıp hakları geçerlidir; internet sayfasında yazan ayarı taşımayan ürün m.8/2 uyarınca ayıplıdır.

22 ayarda tolerans var mı?

Yürürlükte ziynet eşyasının asgari ayarını ve sapma sınırını doğrudan düzenleyen bir hüküm yoktur; 2022’de kaldırılan önceki Tebliğ eksi toleransa izin vermiyor, yalnızca lehimli ürünlerde binde ikilik sapmayı kabul ediyordu. Bugün değerlendirme, bildirilen nitelik ve makul beklenti ölçütleriyle yapılır; bir ayar kademesi düşüklük açık bir ayıptır.

Düşük ayar dolandırıcılık suçu mudur?

Kasıt varsa olabilir. Bilerek yüksek ayar beyan edilmesi, sahte ayar damgası vurulması veya içi başka metalle doldurulmuş ürünün altın diye satılması TCK m.157 kapsamında dolandırıcılık; tacirin ticari faaliyeti sırasında işlenmesi m.158/1-h kapsamında nitelikli dolandırıcılıktır.

Kuyumcuyu nereye şikâyet edebilirim?

Ticaret il müdürlüğüne. Bakanlık ayar tespiti gerektiren denetimleri Darphane ile birlikte yapar (Kuyum Ticareti Yönetmeliği m.13/1); aykırılıkta 6585 s.K. m.18/1-i uyarınca 2026 yılı için 28.620–858.620 TL idari para cezası ve yetki belgesi iptali gündeme gelir.

Tacirim, toptan aldığım altın düşük ayar çıktı; ne yapmalıyım?

Ticari satışta TTK m.23/1-c uyarınca belirgin ayıpları iki gün, belirgin olmayanları teslimden itibaren sekiz gün içinde inceleyip satıcıya bildirmeniz gerekir. Süre kaçırılırsa haklar kaybedilebilir. Somut durumunuz için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.