Elmas ve kıymetli taş ithalatında iki farklı rejim birlikte uygulanır. 32 Sayılı Karar m.2/k, kıymetli taşları elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve inci olarak tanımlar ve m.7/3 uyarınca kıymetli taşlar ile bunlardan yapılmış eşyaların Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde ithali serbesttir. Ham elmas ise ayrı bir uluslararası denetim sistemine, Kimberley Süreci Sertifika Sistemine tabidir. Türkiye 5244 sayılı Kanunla bu sisteme katılmış; 31 Ekim 2006 tarihli Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair Kararla ham elmasın yalnızca katılımcı ülkelerden ithal edilip katılımcı ülkelere ihraç edilebileceğini, ithalatta ihracatçı ülke otoritesinin düzenlediği Kimberley sertifikası ile kurcalamaya dayanıklı mühürlü paket şartını ve Borsa İstanbul’un ithalat ve ihracat otoritesi olarak yetkisini düzenlemiştir. Ham elmas ithalatçıları, ihracatçıları, kesicileri, parlatıcıları ve kuryeleri yetkilendirilmek zorundadır; ithal ve ihraç edilen ham elmas Borsa İstanbul’a tescil edilir ve serbest dolaşıma girişten sonra üç iş günü içinde tescil zorunludur. 7555 sayılı Kanunla 2025’ten itibaren Kimberley Süreci kapsamında faaliyet, 1567 sayılı Kanun m.4 uyarınca Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine bağlanmıştır. KDV Kanunu m.17/4-g, kıymetli taşların Borsa İstanbul’da işlem görmek üzere ithalini, borsaya teslimini ve borsa üyeleri arasında el değiştirmesini KDV’den istisna eder. Laboratuvar üretimi elmaslar ise 24 Haziran 2026’dan itibaren “sentetik” ibaresiyle ve doğal taşlardan ayrı sergilenerek satılmak zorundadır. Bu rehber elmas ve kıymetli taş ithalatının kurallarını, vergilerini ve yaptırımlarını mevzuat maddeleriyle anlatır.
Elmas veya kıymetli taş ithalatında Kimberley sertifikası, Borsa tescili ya da gümrük uyuşmazlığı mı?
Ham elmas ithalatı ve ihracatında Kimberley Süreci sertifikası ve Borsa İstanbul tescili, ham elmas ithalatçısı, kesicisi, parlatıcısı ve kuryesi olarak yetkilendirme, pırlanta ve mücevher ithalatında gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi ve KDV, sentetik elmas satışında etiket yükümlülüğü ile 1567 sayılı Kanun ve kaçakçılık soruşturmalarında Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppKıymetli Taş Nedir? Hukuki Tanımlar
32 Sayılı Karar m.2/k, kıymetli taşları sınırlı biçimde sayar: elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve inci. Aynı maddenin (l) bendi ise kıymetli madenler veya kıymetli taşlardan yapılmış ya da bunları ihtiva eden eşyayı kıymetli eşya olarak tanımlar. Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelik m.4 de aynı sekiz taşı kıymetli taş olarak kabul eder; opal, akik ve kuvars gibi taşlar ise Yönetmelik m.10/1-b’de “yarı kıymetli taşlar” olarak anılır ve kuyum işletmelerinin yan faaliyetleri arasında sayılır. Bu ayrım önemlidir: kambiyo mevzuatındaki özel kurallar ve KDV istisnası yalnızca listedeki kıymetli taşlara uygulanır.
Gümrük tarifesinde inciler 7101, elmaslar 7102, elmas dışındaki kıymetli ve yarı kıymetli taşlar 7103, sentetik veya yeniden oluşturulmuş taşlar 7104, kıymetli metal ve kıymetli taştan mücevherci eşyası ise 7113 pozisyonunda sınıflandırılır. Ham Elmas Kararı m.4/1-b, ham elması kesilmiş, kırılmış, işlem görmemiş brüt hâlde ve 7102.10, 7102.21 ve 7102.31 gümrük tarife alt pozisyonlarında yer alan elmas olarak tanımlar. Parlatılmış elmas ve pırlanta bu tanımın dışındadır; dolayısıyla Kimberley Süreci yalnızca ham elmas ticaretini kapsar.
Tanımlar ve sınıflandırma
| Kavram | Kapsam | Dayanak |
|---|---|---|
| Kıymetli taş | Elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet, inci | 32 SK m.2/k; Kuyum Yönetmeliği m.4 |
| Kıymetli eşya | Kıymetli maden veya taştan yapılmış ya da bunları içeren eşya | 32 SK m.2/l |
| Yarı kıymetli taş | Opal, akik, kuvars gibi taşlar | Kuyum Yönetmeliği m.10/1-b |
| Ham elmas | Brüt hâlde, GTİP 7102.10, 7102.21, 7102.31 | Ham Elmas Kararı m.4/1-b |
| Sentetik taş | Laboratuvarda üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan taş | Kuyum Yönetmeliği m.11/2-e; GTİP 7104 |
Kıymetli Taş İthalatı Serbest mi?
32 Sayılı Karar m.7/3’e göre işlenmiş kıymetli madenler, kıymetli taşlar ve eşyaların Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde Türkiye’ye ithali serbesttir; m.7/1 de kıymetli madenler, taşlar ve eşyaların ihracını serbest bırakır. Bu nedenle, altın ve gümüşten farklı olarak, kesilmiş ve parlatılmış elmas, pırlanta, yakut, zümrüt veya safir ithal etmek için kıymetli madenler aracı kuruluşu olmak gerekmez. İthalat genel ithalat rejimi, gümrük mevzuatı ve vergi kuralları çerçevesinde yapılır; bedel kambiyo mevzuatına uygun olarak bankalar aracılığıyla ödenir.
Serbestlik kuralının tek büyük istisnası ham elmastır. Ham elmas, çatışma bölgelerindeki silahlı grupların finansmanında kullanıldığı gerekçesiyle Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda oluşturulan Kimberley Süreci Sertifika Sistemine tabidir. Türkiye’de ham elmasın ithal ve ihracı ile transit geçişine ilişkin esas ve usuller, yükümlülükler ve yaptırımlar Ham Elmas Kararında düzenlenmiştir (m.3); Kararda hüküm bulunmayan hâllerde ithalat ve ihracat rejimleri ile gümrük mevzuatı uygulanır (m.5/1).
Kimberley Süreci ve Ham Elmas Kararı
Türkiye, 20 Ekim 2004 tarihli ve 5244 sayılı Kanunla Kimberley Süreci Sertifika Sistemine katılmayı uygun bulmuş ve 21 Şubat 2005 tarihli ve 2005/8518 sayılı Kararnameyle katılım kararlaştırılmıştır. Bu uluslararası taahhüdü uygulamak için 10 Ekim 2006 tarihli ve 2006/11115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan ve 31 Ekim 2006 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair Karar, 1567 sayılı Kanuna ve Kimberley Süreci Sertifika Sistemine dayanır (m.2). Kararın amacı, çatışma bölgesi elmaslarının ticaretinin önlenmesine yönelik kontrol sisteminin oluşturulması ve ham elmas ithal ve ihracının Kimberley Süreci Sertifika Sistemi dâhilinde yapılmasıdır (m.1).
Kararın temel kuralları şunlardır: ham elmas yalnızca katılımcı ülkelerden ithal edilir ve katılımcı ülkelere ihraç edilir (m.5/2); bedellerin ödenmesi ve tahsili kambiyo mevzuatına göre bankacılık sistemi kullanılarak yapılır (m.6); ham elmasın ithal ve ihraç işlemlerini yürütmeye, sertifikaların asgari standartları taşıyıp taşımadığını incelemeye, katılımcı ülke ihracat otoritesi nezdinde sertifikaların teyidini almaya ve sertifika düzenlemeye İstanbul Altın Borsası, bugün Borsa İstanbul A.Ş., yetkilidir (m.7). 2008/14051 sayılı Kararla eklenen m.11/A’ya göre ham elmas ithalatçıları, ihracatçıları, parlatıcıları, kesicileri ve ham elmas taşıma işiyle ilgili kurye şirketlerinin Bakanlıkça yetkilendirilmesi zorunludur; bunlar doğruluğu kanıtlanabilir kayıtlar tutar ve ithalat ve ihracata ilişkin sertifikaları en az beş yıl saklar. 7555 sayılı Kanunla 2025’te yeniden düzenlenen 1567 sayılı Kanun m.4/1-ç de Kimberley Süreci Sertifika Sistemi kapsamında faaliyette bulunmayı Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine bağlamıştır.
Ham Elmas Kararının temel kuralları
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Ülke sınırlaması | Yalnızca katılımcı ülkelerden ithalat ve katılımcı ülkelere ihracat | m.5/2 |
| Ödeme | Kambiyo mevzuatına uygun, bankacılık sistemiyle | m.6 |
| Otorite | Borsa İstanbul (eski İstanbul Altın Borsası) | m.4/1-ğ, m.7 |
| İthalat şartları | Sertifika, mühürlü ve açılmamış paket, doğru bilgiler | m.8/1 |
| İthalat kontrolü | Gümrükte orijinal sertifikayla Borsa tarafından; gerekirse ekspertiz | m.8/2 |
| İhracat | Borsa sertifikası ve uygunluk yazısıyla | m.9 |
| Transit | Katılımcı ülkeler arası transitte Karar uygulanmaz; paket korunur | m.10 |
| Tescil | Borsaya tescil; serbest dolaşımdan sonra 3 iş günü | m.11 |
| Yetkilendirme | İthalatçı, ihracatçı, kesici, parlatıcı, kurye; 5 yıl saklama | m.11/A |
| Yasak ve yaptırım | Çatışma elması ve katılımcı olmayan ülke; 1567 s.K. | m.12 |
Ham Elmas İthalatı: Adım Adım
Ham elmasın ithal edilebilmesi için Karar m.8/1 üç şart arar: ihracat ülkesi otoritesi tarafından Kimberley Süreci Sertifika Sistemine uygun şekilde düzenlenmiş sertifika ibraz edilmesi; elmasın dışarıdan müdahale edilemeyecek şekilde hazırlanmış, kurcalamaya dayanıklı ve mühürlü özel paketlerle sevk edilmesi ve paketin sevkiyat sırasında açılmamış olması; sertifika üzerindeki bilgilerin tam ve doğru olması. İthal edilen ham elmasların kontrolü, ilgili gümrük idaresinde orijinal sertifikalarıyla birlikte Borsa İstanbul tarafından yapılır; Borsa gerekli gördüğünde karat ve değer bakımından Karara dayanan Tebliğde belirtilen laboratuvar ve bilirkişilerden ekspertiz raporu isteyebilir (m.8/2).
İthalat tamamlandığında ham elmas Borsaya tescil edilir. Tescil, gümrük beyannamesi ve sertifika esas alınarak Borsa tarafından yapılır ve tescil komisyonu Borsa Yönetim Kurulunca belirlenir (Karar m.11/2). Ham elmasın serbest dolaşıma girişinden sonra üç iş günü içinde yalnızca ilgili gümrük beyannamesinin ibrazıyla Borsaya tescili zorunludur (m.11/3); aynı kural Borsa İstanbul’un kıymetli madenler yönetmeliğinin m.11/3’ünde de yer alır. Ham elmasın gümrük işlemlerinin hangi gümrük idarelerinde yapılacağı ve sertifika içerikleri Karara ilişkin Tebliğde düzenlenmiştir. Kimberley sertifikasının ihracatçı ülkeye teyidi de Borsa tarafından sağlanır.
Ham elmas ithalatı süreci
| Adım | İşlem | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | İthalatçının Bakanlıkça yetkilendirilmesi ve 1567 m.4 kapsamında izin | Karar m.11/A; 1567 s.K. m.4/1-ç |
| 2 | Satıcının katılımcı ülkede ve elmasın çatışma bölgesi dışı kaynaklı olduğunun teyidi | Karar m.5/2, m.12 |
| 3 | Bedelin bankacılık sistemiyle ödenmesi | Karar m.6 |
| 4 | Kimberley sertifikası ve mühürlü paketle sevkiyat | Karar m.8/1 |
| 5 | Gümrükte Borsa İstanbul kontrolü; gerekirse ekspertiz | Karar m.8/2 |
| 6 | Serbest dolaşımdan sonra 3 iş günü içinde Borsaya tescil | Karar m.11/3 |
| 7 | Kayıtların tutulması ve sertifikaların 5 yıl saklanması | Karar m.11/A |
Ham Elmas İhracatı ve Transit
Ham elmas ihracatı, Borsa İstanbul’un Kimberley Süreci Sertifika Sistemine uygun olarak düzenlediği sertifikayı müteakip hazırlayacağı uygunluk yazısına istinaden gümrük idareleri nezdinde gerçekleştirilir (m.9/1). Borsa, ihraç edilecek ham elmaslara ilişkin sertifikaya esas olmak üzere Tebliğde belirtilen laboratuvar ve bilirkişilerden ekspertiz raporu ister (m.9/2). Uygulamada Hazine ve Maliye Bakanlığı, ham elmas ihracatının katılımcı ülkelere ve Borsa İstanbul nezdinde tescil edilerek yapılmasına yönelik olarak gümrük idarelerinin bilgilendirilmesini istemiş ve Ticaret Bakanlığı da gümrük idarelerinden bu konuda azami özen gösterilmesini talep etmiştir.
Katılımcı ülkelerden gelen ham elmasın Türkiye üzerinden katılımcı diğer ülkelere transit geçişinde Kararın hükümleri uygulanmaz; ancak ham elmasların taşındığı paketlerin ve sertifikaların bozulmadan korunması için gerekli her türlü tedbir alınır (m.10). Ham elmas ihracatında da bedel, ihracat bedelleri mevzuatına göre fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde yurda getirilir; bu kurallar için ihracat bedellerinin yurda getirilmesi rehberimize bakılabilir.
Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taş Piyasası
Ham Elmas Kararı m.13, Borsaya kıymetli taşların ticaretini geliştirmek ve düzenlemek amacıyla elmas ve kıymetli taş piyasası kurma yetkisi vermiştir. Bu yetkiye dayanılarak 4 Nisan 2011’de faaliyete geçen Elmas ve Kıymetli Taş Piyasasında, Kimberley Süreci Sertifika Sistemine dâhil ham elmaslar ile her tür ve şekilde parlatılmış elmaslar işlem görür. Borsa İstanbul’un kıymetli madenler ve kıymetli taşlar yönetmeliğine göre bu piyasada, kendi mevzuatında sınırlama bulunmayan ve Kıymetli Madenler Piyasasında yetkisi olanlar ile yalnızca bu piyasada işlem yapmak üzere başvuran yurt içinde yerleşik tüzel kişilere ve yalnızca kendi nam ve hesabına işlem yapmak kaydıyla yurt içinde yerleşik gerçek kişilere işlem yapma yetkisi verilebilir (m.5/3); başvuranın kıymetli taş faaliyetinde bulunduğunu kuyumcular odası veya ticaret odası kayıtlarıyla belgelemesi gerekir (m.6/3).
Piyasa, uluslararası elmas ticaretiyle bütünleşik çalışır. İşlem yapma yetkisinin engellendiğinin Dünya Elmas Borsaları Federasyonu tarafından bildirilmesi, yetkinin tedbiren veya geçici olarak kaldırılması ya da iptali sebebidir ve bu yöndeki kararlar Federasyona bildirilir (m.7/2-3). Piyasadaki uyuşmazlıklar Hakemlik Komitesi ve üç hakemden oluşan Hakemlik Gruplarınca çözülür; bu kararlar nihaidir, ancak tarafların yargı mercilerine veya Dünya Elmas Borsaları Federasyonuna başvurma hakkı saklıdır (m.23). Aracı kuruluşlar da işlenmiş veya işlenmemiş kıymetli taşların Borsa bünyesinde alım satımını yapabilir (Aracı Kuruluşlar Yönetmeliği m.12/1-b). Borsanın genel işleyişi için Borsa İstanbul altın piyasası rehberimize bakılabilir.
Vergiler: KDV İstisnası Ne Zaman Uygulanır?
Kıymetli taşlarda KDV istisnası, altındaki gibi genel bir istisna değil, Borsaya bağlı bir istisnadır. KDV Kanunu m.17/4-g, kıymetli taşların (elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet, inci) 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre Türkiye’de kurulu borsalarda işlem görmek üzere ithalini, borsaya teslimini ve borsa üyeleri arasında el değiştirmesini KDV’den istisna eder. Bu, Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taş Piyasasında işlem görmek üzere yapılan ithalatın ve Borsa içindeki el değiştirmelerin KDV’siz olması demektir. Borsa dışında yapılan kıymetli taş ithalatı ve teslimleri ise genel hükümlere göre KDV’ye tabidir.
Mücevherde KDV hesabı altın ve taş bileşenine göre ayrışır. KDV Kanunu m.23/e’deki özel matrah, altından mamul veya altın ihtiva eden eşyada yalnızca külçe altın bedelinin matrahtan düşülmesine imkân verir; taşın değeri bu indirimin kapsamında değildir. Dolayısıyla pırlantalı bir altın yüzüğün satışında altının has bedeli matrahtan düşülür, pırlantanın değeri ise işçilik ve marjla birlikte KDV matrahına girer. Gümrük vergisi bakımından kıymetli taşlar ve mücevherler İthalat Rejimi Kararındaki oranlara tabidir; altın mücevherde menşeye göre uygulanan yüzde 20 ilave gümrük vergisi pırlantalı altın mücevheri de etkileyebilir. Altın mücevher ithalatındaki vergi yükü için altın ithalatında vergi rehberimize bakılabilir.
Kıymetli taşta vergi
| İşlem | KDV | Dayanak |
|---|---|---|
| Borsada işlem görmek üzere kıymetli taş ithalatı | İstisna | KDVK m.17/4-g |
| Kıymetli taşın borsaya teslimi | İstisna | KDVK m.17/4-g |
| Borsa üyeleri arasında el değiştirme | İstisna | KDVK m.17/4-g |
| Borsa dışı ithalat ve teslim | Genel hükümlere göre KDV | KDVK m.1, m.16 |
| Pırlantalı altın mücevher satışı | Altın has bedeli düşülür; taş değeri matrahta | KDVK m.23/e |
| Sentetik taş ve mücevher | Genel hükümler | KDVK |
Pırlanta ve Mücevher İthalatı
Pırlantalı altın mücevher, bir yandan kıymetli taş içeren kıymetli eşya, öte yandan işlenmiş altındır. Bu nedenle altın mücevher ithalatına ilişkin kurallar pırlantalı ürünlerde de uygulanır. Tebliğ 2008-32/34 geçici m.2 uyarınca 31 Aralık 2026’ya kadar işlenmiş altın ithalatında peşin, vesaik mukabili ve akreditifli ödeme yasaktır; yalnızca mal mukabili, vadeli akreditifli ve kabul kredili ödeme şekilleri kullanılabilir. Bu kural pırlantalı altın mücevher ithalatını da etkiler. Buna karşılık altın içermeyen, örneğin platin veya gümüş üzerine monte edilmiş taşların ya da yalnızca kesilmiş taşların ithalatında bu kısıtlama bulunmaz.
Yolcu beraberinde getirilen ve götürülen mücevherler bakımından 32 Sayılı Karar m.7/5, kıymetli madenlerden ve taşlardan yapılmış, kişiye ait, değeri 15.000 ABD dolarını aşmayan ve ticari amaç taşımayan ziynet eşyasının serbestçe getirilip götürülebileceğini öngörür. Daha yüksek değerdeki mücevherin çıkarılması girişte beyan edilmiş olmasına veya Türkiye’de satın alındığının belgelenmesine bağlıdır. Pırlanta ve kıymetli taşlar küçük hacimde yüksek değer taşıdığından, bu sınırın aşılıp aşılmadığı dikkatle değerlendirilmelidir. Yolcu beraberi kurallar için yurt dışından altın getirmek rehberimize bakılabilir.
Elmas Sertifikaları, Ekspertiz ve Taş Analizi
Elmas ve pırlanta ticaretinde taşın karat ağırlığı, rengi, berraklığı ve kesimi değeri belirler; bu özellikler uygulamada uluslararası gemoloji laboratuvarlarının düzenlediği sertifikalarla belgelenir. Bu sertifikalar özel nitelikte belgelerdir; taraflar arasındaki satış sözleşmesinin konusunu ve ayıp tartışmalarını belirlemede önemli rol oynar, ancak tek başına resmi bir tespit değildir. Ham elmas ithalat ve ihracatında ise Ham Elmas Kararı m.8/2 ve m.9/2, Borsa İstanbul’un karat ve değer bakımından Karara ilişkin Tebliğde belirtilen laboratuvar ve bilirkişilerden ekspertiz raporu isteyebileceğini veya isteyeceğini öngörür.
Yurt içinde kıymetli taş analizi bakımından Darphane ve yeterliliği Darphanece onaylanan özel ayar evleri de yetkilidir; Tebliğ 2008-32/34 m.6/2, kıymetli maden ve taşların ayarına ilişkin raporların Darphane veya Darphanece yeterliliği onaylanan özel ayar evlerince düzenleneceğini belirtir ve ayar evlerine ilişkin düzenleme kıymetli maden ve taş analizini birlikte kapsar. Tüketici ile satıcı arasında taşın doğal mı sentetik mi olduğu, işlem görüp görmediği veya sertifikada belirtilen özellikleri taşıyıp taşımadığı konusunda uyuşmazlık çıkarsa, bu kurumlardan veya mahkemece atanacak bilirkişiden alınacak rapor belirleyicidir. Sahte veya içeriği gerçeği yansıtmayan sertifika düzenlenmesi ve kullanılması ise belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarını gündeme getirir. Ayar evi raporlarının işleyişi için ayar evi raporu rehberimize bakılabilir.
Belge ve rapor türleri
| Belge | Düzenleyen | Hukuki niteliği |
|---|---|---|
| Kimberley sertifikası | İhracatçı ülke otoritesi; Türkiye’de Borsa İstanbul | Ham elmas ithalat ve ihracatının zorunlu şartı |
| Ekspertiz raporu | Tebliğde belirtilen laboratuvar ve bilirkişiler | Karat ve değer tespiti (Karar m.8/2, m.9/2) |
| Ayar ve analiz raporu | Darphane veya özel ayar evleri | Tebliğ 2008-32/34 m.6/2 |
| Gemoloji sertifikası | Uluslararası özel laboratuvarlar | Özel belge; satış sözleşmesinde delil |
| Borsa tescil kaydı | Borsa İstanbul | İthal ve ihraç edilen ham elmasın kaydı (Karar m.11) |
Kıymetli Taşla Mücevher Üretimi, Dâhilde İşleme ve İhracat
Türkiye’de mücevher üreticileri, ithal ettikleri kesilmiş taşları altın veya gümüş montürlerde kullanarak ihraç eder. Aracı Kuruluşlar Yönetmeliği m.12/1-d, aracı kuruluşların faaliyet konuları arasında işlenmiş ve işlenmemiş kıymetli maden ve taşlar ile bunlardan mamul eşyaların yapımında kullanılmak üzere kıymetli maden ve taşların geçici ithalini ve işlendikten sonra mamul ve yarı mamul kıymetli eşya ve taş olarak ihracını sayar. Üretici firmalar da dâhilde işleme rejimi kapsamında, Ticaret Bakanlığından alınan izinle kıymetli taşları vergi ve teminat avantajlarıyla ithal edip işledikten sonra ihraç edebilir.
Dâhilde işleme kapsamında ithal edilen taşların izin süresi içinde ihraç edilmesi ve izin taahhüdünün kapatılması gerekir; ithal edilen taşların hileli işlemlerle ihraç edilmiş gibi gösterilmesi 5607 sayılı Kanun m.3/4 kapsamında kaçakçılık suçudur. İhracat bedeli, fiili ihraçtan itibaren 180 gün içinde yurda getirilir ve 31 Ocak 2027’ye kadar bedelin en az yüzde 35’i Merkez Bankasına satılır. Mücevher ihracatında dâhilde işleme ve taahhüt kapatma kuralları altın ve mücevher ihracatı rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.
Kıymetli Taş Ticaretinde MASAK Yükümlülükleri
Kıymetli taş ticareti, küçük hacimde çok yüksek değerin taşınabilmesi nedeniyle suç gelirlerinin aklanması bakımından yüksek riskli kabul edilir. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik kapsamında kıymetli maden, kıymetli taş ve mücevher alım satımı yapanlar yükümlüler arasındadır. Bu kişiler, mevzuatta belirlenen tutarları aşan işlemlerde ve şüpheli durumlarda müşterilerinin kimliğini tespit etmek, şüpheli işlemleri MASAK’a bildirmek ve kayıtları saklamak zorundadır.
Ham elmas ticaretinde bu yükümlülükler Kimberley Süreci kurallarıyla birleşir: Ham Elmas Kararı m.11/A, ithalatçı, ihracatçı, kesici, parlatıcı ve kuryelerin doğruluğu kanıtlanabilir kayıtlar tutmasını ve sertifikaları en az beş yıl saklamasını zorunlu kılar. Kıymetli taş alım satımında MASAK yükümlülüklerinin ayrıntıları altın ve kıymetli maden alımında MASAK rehberimizde yer alır.
Sentetik (Laboratuvar) Elmas
Laboratuvar ortamında üretilen elmaslar, kimyasal ve fiziksel olarak doğal elmasa çok yakın özellikler taşır ve çıplak gözle ayırt edilemez. Ham Elmas Kararının ham elmas tanımı doğal elmasa ilişkin tarife pozisyonlarıyla sınırlı olduğundan, sentetik taşlar Kimberley Süreci kapsamında değildir ve gümrük tarifesinde ayrı pozisyonda sınıflandırılır. Tüketici bakımından en önemli kural ise Kuyum Ticareti Hakkında Yönetmelikte yer alır: 24 Haziran 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle kuyum işletmeleri, laboratuvar ortamında üretilen veya insan müdahalesiyle oluşturulan kıymetli taş ürünlerini “sentetik”, “laboratuvar üretimi”, “yapay üretim” veya Bakanlıkça uygun görülen benzer ibarelerden en az birine etiket, ürün sertifikası, fatura, internet sayfası, reklam ve tanıtım materyallerinde açıkça yer vermeden satışa sunamaz.
Aynı düzenleme, sentetik taşların doğal kıymetli taşlarla tüketiciyi yanıltmayacak şekilde vitrinlerde ve satış alanlarında ayrı bölümlerde, internet ortamında ise ayrı kategorilerde satışa sunulmasını zorunlu kılar. Sentetik taşın doğal taş gibi satılması, tüketici bakımından ayıplı mal ve haksız ticari uygulama sorumluluğunu, işletme bakımından idari yaptırımları ve kast varsa dolandırıcılık suçunu gündeme getirir. Kuyum işletmelerinin yükümlülükleri için kuyumcu yetki belgesi, tüketicinin ayıplı mal hakları için kuyumcudan alınan altın düşük ayar çıktı rehberlerimize bakılabilir.
Türkiye’de Kıymetli Taş Madenciliği
Kıymetli taşlar yalnızca ithalat yoluyla değil, yurt içindeki madenlerden de elde edilebilir. 3213 sayılı Maden Kanunu m.2, elmas, safir, yakut, beril, zümrüt, topaz ve benzeri kıymetli ve yarı kıymetli taşları V. grup madenler arasında sayar; bu madenlerin aranması ve işletilmesi Maden Kanunu kapsamında ruhsata tabidir. Yurt içinde üretilen ham elmasın ihracı da Kimberley Süreci kurallarına tabidir; Karara ilişkin Tebliğ, ihracat sertifikası için ham elmasın ya Karara uygun olarak ithal edildiğinin ya da resmi mercilerce üretim ruhsatı verilen üreticilerce Türkiye’de üretildiğinin belgelenmesini arar. Maden ruhsatı uyuşmazlıkları için maden ruhsatı uyuşmazlıkları rehberimize bakılabilir.
Yaptırımlar
Ham Elmas Kararı m.12/1’e göre çatışma bölgesinden ham elmas ithali ile katılımcı olmayan ülkelere ham elmas ihracı ve bu ülkelerden ham elmas ithali yasaktır. m.12/2’ye göre çatışma bölgesinden ham elmas ithal ettiği veya bu fiile teşebbüs ettiği tespit edilenler ile Karar gereğince belirlenen esas ve usullere uymayanlar ve yükümlülüklerini yerine getirmeyenler hakkında 1567 sayılı Kanun kapsamında yasal takibat yapılır. Bu takibat, fiilin niteliğine göre 1567 sayılı Kanun m.3/1’deki genel aykırılık cezasını, izinsiz giriş-çıkış niteliğindeki fiillerde m.3/2’deki rayiç bedelin yarısından iki katına kadar idari para cezasını ve Kimberley Süreci kapsamında izinsiz faaliyette m.3/5’teki 50.000–250.000 TL idari para cezası ile iş yeri faaliyetinin durdurulmasını gündeme getirebilir.
Kıymetli taşların gümrüğe beyan edilmeden ülkeye sokulması veya çıkarılması, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında kaçakçılık suçu oluşturabilir; bu durumda 1567 sayılı Kanunun m.3/2 hükmü ikincil olarak uygulanmaz. Kıymetli taş ticareti yapanlar, 5549 sayılı Kanun kapsamında suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi yükümlülüklerine de tabidir. İdari para cezaları için 1567 sayılı Kanun idari para cezası, kaçakçılık için altın kaçakçılığı suçu ve cezası rehberlerimize bakılabilir.
Aykırılık ve yaptırım
| Aykırılık | Yaptırım | Dayanak |
|---|---|---|
| Çatışma bölgesinden ham elmas ithalatı veya teşebbüsü | 1567 s.K. kapsamında takibat | Ham Elmas Kararı m.12 |
| Katılımcı olmayan ülkeyle ham elmas ticareti | 1567 s.K. kapsamında takibat | Ham Elmas Kararı m.12 |
| Yetkilendirilmeden ham elmas ithalatı, kesimi, taşıması | Genel aykırılık veya izinsiz faaliyet cezası | 1567 s.K. m.3/1, m.3/5; m.4/1-ç |
| Tescil yükümlülüğüne aykırılık | Genel aykırılık cezası | Karar m.11; 1567 s.K. m.3/1 |
| Beyansız kıymetli taş giriş-çıkışı | Kaçakçılık veya rayiç bedelle İPC | 5607 s.K.; 1567 s.K. m.3/2 |
| Sentetik taşı etiketsiz satma | İdari yaptırım; ayıp ve tüketici hakları | Kuyum Yönetmeliği m.11/2-e; 6502 s.K. |
Kontrol Listesi: Elmas ve Kıymetli Taş İthalatçısı İçin
İthalatçı kontrol listesi
| Kontrol | Neden önemli? |
|---|---|
| Ürün ham elmas mı, işlenmiş taş mı? | Kimberley rejimi yalnızca ham elmasa uygulanır |
| Satıcının ülkesi Kimberley katılımcısı mı? | Katılımcı olmayan ülkeyle ticaret yasak |
| Yetkilendirme ve 1567 m.4 izni alındı mı? | Ham elmas ithalatçısı, kesici, parlatıcı ve kurye için zorunlu |
| Sertifika ve mühürlü paket kontrol edildi mi? | Gümrükte Borsa kontrolünün ön şartı |
| Borsa tescili 3 iş günü içinde yapıldı mı? | Karar m.11/3 |
| İthalat Borsada işlem görmek üzere mi? | KDV istisnası buna bağlıdır |
| Pırlantalı altın mücevherde ödeme şekli uygun mu? | İşlenmiş altında 31.12.2026’ya kadar peşin yasağı |
| Sentetik taşlar ayrı etiketlendi mi? | Kuyum Yönetmeliği m.11/2-e |
| Sertifikalar ve kayıtlar 5 yıl saklanıyor mu? | Karar m.11/A |
Kıymetli taş ticareti, yüksek değer, küçük hacim ve uluslararası denetim nedeniyle belgelemenin en kritik olduğu alanlardan biridir. Dosyanız için ön değerlendirme amacıyla 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Elmas ithalatı serbest mi?
Kesilmiş ve parlatılmış elmas ile pırlanta ithalatı 32 Sayılı Karar m.7/3 uyarınca Dış Ticaret Rejimi esasları dâhilinde serbesttir. Ham elmas ise Kimberley Süreci Sertifika Sistemine tabidir ve yalnızca katılımcı ülkelerden, sertifika ve mühürlü paketle ithal edilebilir.
Kimberley Süreci nedir?
Çatışma bölgesi elmaslarının ticaretini önlemek için oluşturulan uluslararası sertifika sistemidir. Türkiye 5244 sayılı Kanunla katılmış; Ham Elmas Dış Ticaretinin Düzenlenmesine ve Denetlenmesine Dair Karar (RG 31.10.2006) ile uygulama esaslarını belirlemiştir.
Türkiye’de Kimberley otoritesi kimdir?
Ham Elmas Kararı m.4/1-ğ ve m.7’ye göre ithalat ve ihracat otoritesi İstanbul Altın Borsası, bugün Borsa İstanbul A.Ş.’dir; sertifikaları incelemeye, teyit almaya ve sertifika düzenlemeye yetkilidir.
Ham elmas ithalatı için hangi şartlar gerekir?
Karar m.8/1’e göre ihracat ülkesi otoritesinin Kimberley sertifikası, kurcalamaya dayanıklı mühürlü ve açılmamış paket ve sertifika bilgilerinin tam ve doğru olması gerekir. Kontrol gümrükte Borsa İstanbul tarafından yapılır.
Ham elmas ithal etmek için izin gerekir mi?
Evet. Karar m.11/A’ya göre ham elmas ithalatçıları, ihracatçıları, kesicileri, parlatıcıları ve kuryeleri Bakanlıkça yetkilendirilmelidir; 1567 sayılı Kanun m.4/1-ç de Kimberley Süreci kapsamında faaliyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı iznine bağlar.
Ham elmas Borsaya ne zaman tescil edilir?
Karar m.11/3’e göre serbest dolaşıma girişten sonra üç iş günü içinde, ilgili gümrük beyannamesinin ibrazıyla Borsa İstanbul’a tescil zorunludur.
Kimberley Sürecine katılmayan ülkeden elmas alınabilir mi?
Ham elmas bakımından hayır. Karar m.12/1’e göre katılımcı olmayan ülkelerden ham elmas ithali ve bu ülkelere ihracı yasaktır; aykırılık hâlinde 1567 sayılı Kanun kapsamında takibat yapılır.
Kıymetli taş ithalatında KDV var mı?
Borsa İstanbul’da işlem görmek üzere yapılan ithalat, borsaya teslim ve borsa üyeleri arasında el değiştirme KDV Kanunu m.17/4-g uyarınca istisnadır. Borsa dışı ithalat ve teslimler genel hükümlere göre KDV’ye tabidir.
Pırlantalı yüzükte KDV nasıl hesaplanır?
KDV Kanunu m.23/e uyarınca yalnızca altının has bedeli matrahtan düşülür; pırlantanın değeri, işçilik ve marjla birlikte KDV matrahına girer.
Pırlantalı altın mücevher ithalatında peşin ödeme yapılabilir mi?
Pırlantalı altın mücevher işlenmiş altın niteliğindedir; Tebliğ 2008-32/34 geçici m.2 uyarınca 31 Aralık 2026’ya kadar peşin, vesaik mukabili ve akreditifli ödeme yasaktır.
Laboratuvar elması Kimberley kapsamında mı?
Hayır. Ham Elmas Kararının ham elmas tanımı doğal elmas tarife pozisyonlarıyla sınırlıdır. Ancak Kuyum Ticareti Yönetmeliği m.11/2-e uyarınca 24 Haziran 2026’dan beri sentetik taşlar açıkça “sentetik” veya benzeri ibareyle ve doğal taşlardan ayrı sergilenerek satılmalıdır.
Yurt dışından pırlanta yüzük getirebilir miyim?
Kendinize ait, ticari amaç taşımayan ve toplam değeri 15.000 ABD dolarını aşmayan ziynet eşyası serbestçe getirilebilir (32 SK m.7/5). Sınırı aşan veya ticari nitelikteki mücevherler beyan edilerek vergilendirilir.
Elmas ticaretinde Borsa uyuşmazlıklarını kim çözer?
Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taş Piyasasındaki uyuşmazlıklar Hakemlik Komitesi ve Hakemlik Gruplarınca çözülür; kararlar nihaidir, ancak yargıya veya Dünya Elmas Borsaları Federasyonuna başvuru hakkı saklıdır.
Beyansız elmas getirmenin cezası nedir?
Fiil 5607 sayılı Kanun kapsamında kaçakçılık suçu oluşturabilir; suç oluşturmuyorsa 1567 sayılı Kanun m.3/2 uyarınca rayiç bedelin yarısından iki katına kadar idari para cezası uygulanır. Somut durumunuz için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındadır.
Ticaret Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları