Yürürlük durumu — 31 Ekim 2026: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Bilirkişilik – Eksperlik – Hakemlik ve Teknik Müşavirlik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik 31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve 8. maddesi uyarınca yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Geçiş hükmü yoktur; yeni başvuru usulü ve dosya başına 7.000,00 TL başvuru ücreti 31 Ekim 2026’dan itibaren uygulanır. Yönetmeliğe karşı Danıştay’da iptal davası için 60 günlük sürenin son günü 30 Aralık 2026 Çarşamba’dır.
TMMOB’nin 1982’den beri uygulanan bilirkişilik, eksperlik, hakemlik ve teknik müşavirlik yönetmeliği dokuz maddelik bir değişiklikle yenilendi. En önemli yenilik, TMMOB’ye yapılacak hakem başvurusunun artık taraflardan yalnızca biri tarafından da yapılabilmesi. Başvuru, dilekçenin TMMOB’ye iletilmesiyle gerçekleşmiş sayılacak; dosya başına 7.000,00 TL başvuru ücreti alınacak ve bu ücret, eksiklik nedeniyle dosyanın kapatılması dahil hiçbir durumda iade edilmeyecek.
Ücret düzeni de baştan kuruldu: başvuru ücreti ile hakem ücreti başvuruyla birlikte Birlik hesabına yatırılacak, hizmet sonuçlandığında hakem ücretinin %50’si görevlendirilen hakem veya heyete aktarılacak, %50’si Birlik hissesi olarak alıkonulacak. Eski metinde hakem ve bilirkişi olarak görev yapan üyeler aldıkları ücretin yüzde 10’unu TMMOB’ye ödüyordu. Kapsam şehir plancılarını da içine alacak şekilde genişletildi; mahkemelerin bilirkişi ve hakem isteklerini TMMOB Genel Sekreterliği eliyle karşılamayı düzenleyen 6. madde kaldırıldı. Bu haberde değişikliğin künyesini, eski ve yeni hükümleri, kimleri etkilediğini ve işleyen süreleri yalnızca Resmî Gazete metinlerine ve kanun hükümlerine dayanarak özetliyoruz. Ayrıntılı hukuki değerlendirme: TMMOB Hakemliğine Tek Taraflı Başvuru 2026: Tahkim Şartı Olmadan Olur mu, 7.000 TL Ücret, Hakem Ücretinin Paylaşımı ve Süreler (Yönetmelik m.9, 12; HMK m.412, 416, 426) yazımızda.
Düzenlemenin Künyesi
31 Ekim 2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete — Yönetmelik bölümü
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Düzenleme | Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilirkişilik – Eksperlik – Hakemlik ve Teknik Müşavirlik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik |
| Çıkaran | Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu) |
| Değiştirilen metin | 6/1/1982 tarihli ve 17566 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik (dayanağı: 6235 sayılı TMMOB Kanunu m.2/b, c) |
| Madde sayısı | 9 madde: 1, 4, 5, 9, 10 ve 12. maddeler değişti; 6. madde yürürlükten kaldırıldı |
| Yürürlük | Yayımı tarihinde: 31 Ekim 2026 (m.8) |
| Yürütme | TMMOB Yönetim Kurulu (m.9) |
Ne Değişti? Eski ve Yeni Hükümler
1982 tarihli metin ile 31.10.2026 değişikliğinin karşılaştırması
| Madde | Eski hüküm | Yeni hüküm |
|---|---|---|
| 1, 4, 10 (kapsam) | “Mühendislik ve mimarlık” hizmetleri; “mühendis ve mimarlar” | “Mühendislik, mimarlık ve şehir planlama” hizmetleri; “mühendisler, mimarlar ve şehir plancıları” |
| 5 (listeler) | Odalar bilirkişi, eksper ve hakem olabilecek üyelerin listesini TMMOB’ye gönderir; Genel Sekreterlik listeleri dosyalar ve her yıl Aralık ayında bir örneğini valiliklere gönderir | Odalar listeyi hazırlar ve müracaatlarda kullanmak üzere dosyalar; TMMOB’ye ve valiliklere gönderme hükmü kaldırıldı |
| 6 (mahkeme istekleri) | Mahkemelerin özel ihtisas gerektiren bilirkişi, eksper ve hakem istekleri TMMOB Genel Sekreterliğince ilgili Oda Yönetim Kurulunun oluruyla karşılanır | Madde yürürlükten kaldırıldı |
| 9/1 (hakemlik tanımı) | “H.M.U.K. Tahkim sözleşmesi gereğince” anlaşmazlığın çözümündeki mühendislik ve mimarlık hizmeti | “Tahkim Sözleşmesi yahut taraflar arası sözleşmede yer alan tahkim şartı gereğince” anlaşmazlığın çözümündeki mühendislik, mimarlık ve şehir planlama hizmeti |
| 12 (başvuru ve ücret) | İstemler Birlik Genel Sekreterliğince izlenir; hizmet karşılığı alınan ücretlerin yüzde 10’u hakem ve bilirkişi olan üyelerce TMMOB’ye ödenir | Başvuru birlikte veya tek taraflı yapılabilir; dosya başına 7.000,00 TL iade edilmez başvuru ücreti; başvuru ücreti ve hakem ücreti başvuruyla Birlik hesabına yatırılır; hakem ücretinin %50’si hakeme veya heyete, %50’si Birliğe; bilirkişilik istemlerinde de aynı hüküm |
Yeni 12. maddeye göre başvuru ücreti yatırılmadıkça başvuru işleme konulmaz. Ücretin miktarı her yıl TMMOB Yönetim Kurulunca yeniden değerlendirilerek ilan edilecek; dolayısıyla 7.000,00 TL tutarı, Yönetim Kurulu yeni bir ilan yapana kadar geçerlidir.
Hukuki Çerçeve: Hangi Kanun Hükümleri Uygulanır?
Yönetmelik TMMOB’nin kendi hakem ve bilirkişi hizmetini düzenler; tahkimin kendisi ise yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 407–444. maddelerine tabidir. Yönetmelikteki “H.M.U.K.” atfı 1086 sayılı eski Kanuna yapılmıştır; bu Kanun HMK m.450 ile tümüyle yürürlükten kaldırıldığından, değerlendirmemize göre bugün uygulanacak hükümler HMK’dakilerdir.
TMMOB hakemliğine başvurmadan önce bilinmesi gereken kanun hükümleri
| Hüküm | Konu | Bu değişiklik bakımından anlamı |
|---|---|---|
| HMK m.412 | Tahkim sözleşmesi yazılı yapılır; asıl sözleşmede şart olarak veya ayrı sözleşme olarak | Yeni 9. madde iki biçimi de açıkça sayıyor; geçerli bir tahkim anlaşması olmadan hakem yetkisi doğmaz |
| HMK m.408 | Taşınmaz üzerindeki ayni haklar ve iki tarafın iradesine tabi olmayan işler tahkime elverişli değildir | Örneğin tapu iptali ve tescil talebi hakeme götürülemez |
| HMK m.416 | Hakem seçim usulü; seçimle yetkilendirilen kurum hakemi seçmezse mahkeme seçer; birden çok hakemde en az birinin beş yıllık hukukçu olması (aksi kararlaştırılmadıkça) | TMMOB, ancak sözleşmede hakem seçimiyle yetkilendirilmişse kurum olarak devreye girer |
| HMK m.426 | Tahkim davası, sözleşmeye göre hakem seçecek kuruluşa başvurulduğu tarihte açılmış sayılır; ihtiyati tedbir/haciz sonrası iki hafta | Tek taraflı başvuru, değerlendirmemize göre dava tarihini belirleyebilir |
| HMK m.427 | Aksi kararlaştırılmadıkça tahkim süresi bir yıl | Süre hakemin seçildiği veya kurulun ilk toplantı tutanağının düzenlendiği tarihten işler |
| HMK m.439 | Hakem kararına karşı yalnızca iptal davası; bir ay; tahkim yeri bölge adliye mahkemesi | TMMOB hakeminin kararı da bu yola tabidir |
| HMK m.440–442 | Hakem ücreti, yargılama giderleri ve avans | Yönetmelikteki ücret ve %50 paylaşım hükmü bu çerçevede okunmalıdır |
Kimleri Etkiliyor?
İnşaat, proje ve teknik hizmet sözleşmesi tarafları: Sözleşmesinde TMMOB’yi ya da TMMOB’ye bağlı bir odayı hakem seçimiyle yetkilendiren tahkim şartı bulunan işverenler, yükleniciler, kat karşılığı sözleşme tarafları ve tasarım bürolarının müşterileri artık karşı tarafın katılımını beklemeden başvurabilir. Karşı taraf açısından ise TMMOB’den gelen bir bildirim, tahkim sürecinin başladığı anlamına gelebilir; itirazların süresinde yapılması önem kazanır.
Hakem ve bilirkişi olarak görev yapan TMMOB üyeleri: Ücret artık doğrudan hakeme değil Birlik hesabına yatırılıyor ve hakem ücretinin yarısı Birlikte kalıyor. Bu hüküm Birlik eliyle yürütülen bilirkişilik istemlerine de uygulanır.
Şehir plancıları: Şehir planlama hizmetleri yönetmeliğin kapsamına açıkça alındı; Şehir Plancıları Odası üyeleri de bu hizmetlerde aynı usule tabi olacaktır.
Mahkemeler ve dava tarafları: Mahkemelerin bilirkişi isteklerini TMMOB Genel Sekreterliği eliyle karşılamayı öngören 6. madde kaldırıldı. Yargı mercilerince yapılan bilirkişi görevlendirmeleri 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’na tabidir; bu Kanun adli ve idari yargıdaki her türlü bilirkişilik faaliyetini kapsar (m.1/2).
Yürürlük, Geçiş ve Süreler
Yönetmelik 31 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi ve bir geçiş hükmü içermiyor. Değerlendirmemize göre bu tarihten önce TMMOB’ye yapılmış ve işleme konulmuş başvurular yeni başvuru ücretine tabi tutulmamalıdır; ancak yeni ücret paylaşımının devam eden dosyalara uygulanıp uygulanmayacağı metinde açık değildir ve TMMOB uygulamasıyla netleşecektir.
Bu değişiklikle ilgili işleyen ve doğabilecek süreler
| Durum | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Yönetmeliğe karşı iptal davası (Danıştay, ilk derece) | 60 gün — son gün 30 Aralık 2026 Çarşamba | 2575 m.24/1-c; İYUK m.7/4 ve m.8 |
| Uygulama işlemiyle birlikte dava | Uygulama işleminin bildiriminden itibaren 60 gün | İYUK m.7/4 |
| Mahkemeden ihtiyati tedbir/haciz alındıysa tahkim davası | İki hafta | HMK m.426/2 |
| Hakemin reddi | Seçimden veya ret sebebini öğrenmeden itibaren iki hafta | HMK m.418/2 |
| Hakem kararına karşı iptal davası | Kararın bildiriminden itibaren bir ay | HMK m.439/4 |
Ne Yapmalı?
Sözleşmesinde TMMOB hakemliği bulunanlar için kısa kontrol listesi
1. Sözleşmedeki tahkim şartını okuyun: TMMOB veya bir odanın hakem seçimine yetkili kılınıp kılınmadığını, hakem sayısını ve tahkim yerini not edin.
2. Uyuşmazlığın tahkime elverişli olup olmadığını kontrol edin; taşınmaz üzerindeki ayni hak talepleri hakeme götürülemez (HMK m.408).
3. Başvurudan önce dilekçe ve eklerin eksiksiz olduğundan emin olun; 7.000,00 TL eksiklik nedeniyle dosya kapatılsa bile iade edilmez.
4. Hakem ücretinin de başvuruyla birlikte yatırılacağını hesaba katın ve ücretin nasıl belirlendiğini yazılı olarak isteyin.
5. Karşı taraf sizseniz TMMOB bildiriminin tarihini kaydedin; yetki itirazını en geç cevap dilekçesinde, hakemin reddini iki hafta içinde ileri sürün (HMK m.418, 422).
6. Yönetmeliğin kendisine itiraz edilecekse Danıştay süresinin 30 Aralık 2026’da dolduğunu unutmayın.
Tahkim şartının yorumu ve TMMOB başvurusu için ayrıntılı bilgi Tahkim Hukuku Rehberi, tahkim şartı (kloz), hakem sayısı ve hakemlerin atanması, tahkim masrafları ve ücretler ile hakem kararının iptali davası yazılarımızda yer alıyor. Günün diğer gelişmeleri için Hukuk Gündemi Son Durum sayfamıza bakabilirsiniz. Bu bilgilendirme somut dosya için hukuki görüş yerine geçmez; sorularınız için 0554 648 37 15.
Sözleşmenizde TMMOB hakemliği mi var?
Tek taraflı başvuru, iade edilmeyen 7.000 TL ücret, hakem seçimi ve itiraz süreleri: başvurmadan veya bir TMMOB bildirimine cevap vermeden önce sözleşmenizi birlikte inceleyelim.
📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsAppSıkça Sorulan Sorular
TMMOB hakemlik yönetmeliğinde ne değişti?
31 Ekim 2026’da yürürlüğe giren değişiklikle hakem başvurusu taraflardan biri tarafından da yapılabilir hâle geldi, dosya başına 7.000,00 TL iade edilmez başvuru ücreti getirildi, hakem ücretinin %50’si hakeme, %50’si Birliğe bırakıldı, kapsam şehir planlama hizmetlerini içine aldı ve mahkeme isteklerine ilişkin 6. madde kaldırıldı.
Karşı taraf kabul etmezse TMMOB’ye tek başıma başvurabilir miyim?
Evet, yeni 12. madde tek taraflı başvuruya izin veriyor. Ancak bunun için sözleşmede tahkim şartı veya ayrı bir yazılı tahkim sözleşmesi bulunmalıdır (HMK m.412). Tahkim anlaşması yoksa başvuru karşı tarafı bağlamaz.
7.000 TL başvuru ücreti geri alınabilir mi?
Hayır. Yönetmelik, eksiklik sebebiyle dosyanın kapatılması dahil hiçbir surette iade edilmeyeceğini açıkça söylüyor. Tutar her yıl TMMOB Yönetim Kurulunca yeniden değerlendirilerek ilan edilecek.
Hakem ücreti kime ödenir?
Başvuru ücreti ve hakem ücreti başvuruyla birlikte Birlik hesabına yatırılır. Hizmet sonuçlanınca hakem ücretinin %50’si görevlendirilen kişi veya heyete aktarılır, %50’si Birlik hissesi olarak alıkonur.
Değişiklik mahkemelerin atadığı bilirkişileri etkiler mi?
Mahkeme isteklerine ilişkin 6. madde kaldırıldı. Yargı mercilerince yapılan bilirkişi görevlendirmeleri 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu’na tabidir; yönetmeliğin %50 paylaşım hükmü, değerlendirmemize göre TMMOB eliyle yürütülen bilirkişilik istemleriyle ilgilidir.
Yönetmeliğe karşı dava açılabilir mi, süre ne kadar?
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca çıkarılan ülke çapındaki düzenleyici işlemlere karşı davalar ilk derece olarak Danıştay’da görülür (2575 m.24/1-c). Dava süresi ilanı izleyen günden itibaren 60 gündür; son gün 30 Aralık 2026 Çarşamba’dır.
Kaynaklar: 31/10/2026 tarihli ve 33416 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Bilirkişilik – Eksperlik – Hakemlik ve Teknik Müşavirlik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (m.1–9); 6/1/1982 tarihli ve 17566 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmeliğin ilk metni (m.1, 4, 5, 6, 9, 10, 12) ve 19/4/1983 tarihli ve 18023 sayılı Resmî Gazete’deki değişiklik (m.7/b ve 8); 6235 sayılı TMMOB Kanunu m.2; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.407, 408, 412, 416, 418, 422, 426, 427, 439, 440–442, 450; 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu m.1; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8.