21 Eylül 2026

Zümrüt, Yakut ve Safir İthalatı ve İhracatı: Renkli Değerli Taşta Tarife (71.03-71.04), Tabii ve Sentetik Ayrımı, KDV İstisnası ve Özel Matrah, Menşe, Antrepo ve Laboratuvar İtirazı

Zümrüt, yakut ve safir gibi renkli değerli taşların ithalatı ve ihracatı, elmastan farklı bir hukuki rejime tabidir. Gümrük Tarife Cetvelinde elmas 71.02 pozisyonunda yer alırken, elmas dışındaki tabii kıymetli ve yarı kıymetli taşlar 71.03 pozisyonunda sınıflandırılır; işlenmemiş veya kabaca kesilmiş taşlar ile işlenmiş taşlar ayrı alt pozisyonlardadır. Sentetik veya yeniden oluşturulmuş taşlar ise, tabii taşla aynı kimyasal bileşime ve kristal yapıya sahip olsalar bile 71.04 pozisyonunda yer alır; bu ayrım, sentetik yakut, safir ve zümrütte hem gümrük beyanı hem ticari değer bakımından belirleyicidir. KDV bakımından KDV Kanununun 6552 sayılı Kanunla değişik 17/4-g maddesi, yakut, zümrüt, safir, topaz, zebercet ve inci dahil kıymetli taşların Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasasında işlem görmek üzere ithalini, borsaya teslimini ve borsa üyeleri arasında el değiştirmesini 11 Eylül 2014’ten itibaren KDV’den istisna eder; bu kanal dışındaki teslim ve ithaller genel hükümlere göre KDV’ye tabidir ve istisna kapsamındaki taşları içeren eşya teslimlerinde KDV matrahı, teslim bedelinden kıymetli taş bedeli düşülerek belirlenir. Antrepo, transit ve serbest bölge rejimlerindeki taşlar KDVK m.16/1-c uyarınca serbest dolaşıma girmedikçe KDV’den istisnadır. Menşe bakımından Gümrük Kanununun 18. maddesi bir ülkede çıkartılan madencilik ürünlerini o ülke menşeli sayar; taş başka bir ülkede işlendiğinde m.19’daki son esaslı işçilik kuralı gündeme gelir. Kimberley Süreci yalnızca ham elmasa uygulanır. Bu rehber, renkli taş ithalatı ve ihracatının tarife, KDV, menşe, kıymet ve uyuşmazlık boyutlarını doğrulanmış mevzuat hükümleriyle anlatır.

Zümrüt, yakut veya safir ithal ya da ihraç ederken tarife, KDV, menşe veya gümrük laboratuvarının “sentetik” tespiti nedeniyle bir sorun mu yaşıyorsunuz?

Renkli taşların doğru tarife pozisyonunda beyanı, Borsa İstanbul kanalında KDV istisnası ve özel matrah, antrepo ve serbest bölge kullanımı, menşe ve menşe şahadetnamesi, gümrük kıymeti, laboratuvar tahliline itiraz ve ikinci tahlil ile ek tahakkuk ve ceza uyuşmazlıklarında Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp
Kısa cevap: Zümrüt, yakut ve safir 71.03 (tabii) veya 71.04 (sentetik) pozisyonunda beyan edilir; sentetik taş, tabii taşla aynı bileşimde olsa da 71.04’tedir. Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasasında işlem görmek üzere ithal KDV’den istisnadır; diğer ithaller KDV’ye tabidir (KDVK m.17/4-g). Menşe, taşın çıkarıldığı ülkedir; başka ülkede işlenirse son esaslı işçilik kuralı uygulanır (GK m.18-19). Kimberley Süreci renkli taşa uygulanmaz. Ayrıntı için 0554 648 37 15.

Renkli Değerli Taş Hukuken Nedir?

Türk vergi ve gümrük mevzuatında “kıymetli taş” kavramı iki farklı düzenlemede karşımıza çıkar. KDV Kanununun 17/4-g maddesi, istisnanın konusunu oluşturan kıymetli taşları elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve inci olarak sayar. Gümrük Tarife Cetveli ise daha geniş bir sınıflandırma yapar: 71. fasılda elmas 71.02 pozisyonunda, elmas dışındaki tabii kıymetli ve yarı kıymetli taşlar 71.03 pozisyonunda, sentetik veya yeniden oluşturulmuş kıymetli ve yarı kıymetli taşlar 71.04 pozisyonunda, taşların toz ve pudraları ise 71.05 pozisyonunda yer alır. Bu rehberin konusu olan zümrüt, yakut ve safir, tabii olduklarında 71.03 pozisyonuna girer.

Bu ayrım yalnızca teknik bir sınıflandırma değildir. Elmas için geçerli olan Kimberley Süreci sertifikasyon sistemi yalnızca ham elmasa uygulanır; renkli taşların ithalatında böyle bir zorunlu sertifika yoktur. Buna karşılık renkli taşlar, sentetik muadilleriyle en sık karıştırılan taşlardır ve bu karışıklık hem gümrük beyanında hem ticari uyuşmazlıklarda en önemli risk kaynağıdır. Elmasın özel rejimi elmas ithalatı ve Kimberley Süreci, pırlanta ve değerli taşlı mücevherin KDV rejimi ise pırlanta ve değerli taşta KDV rehberlerimizde anlatılmıştır.

Tarife sınıflandırması (Fasıl 71)

PozisyonEşyaRenkli taş açısından
71.02ElmasKapsam dışı; Kimberley Süreci ayrıca uygulanır
71.03Elmas dışındaki tabii kıymetli ve yarı kıymetli taşlarTabii zümrüt, yakut, safir
7103.10İşlenmemiş veya kabaca kesilmişHam taş
7103.91 / 7103.99İşlenmiş olanlarKesilmiş ve parlatılmış taş
71.04Sentetik veya yeniden oluşturulmuş taşlarSentetik yakut, safir, zümrüt
71.05Taşların toz ve pudralarıSanayi kullanımı

Tabii mi Sentetik mi? Beyanın Kalbi

Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesinin 71.04 pozisyonuna ilişkin açıklama notlarına göre kıymetli ve yarı kıymetli sentetik taşlar, kimyasal olarak üretilen birçok taşı kapsar; bunların bir kısmı tabii taşlarla aynı kristal yapıya ve aynı kimyasal bileşime sahiptir ve İzahname bu gruba örnek olarak yakut, safir ve zümrütü sayar. Bir kısmı ise benzedikleri taşlarla aynı yapıya sahip olmasa da renk, parlaklık, dayanıklılık ve sertlikleri nedeniyle tabii taşların yerine kullanılır. Bu, laboratuvarda üretilmiş bir yakutun kimyasal olarak tabii yakutla aynı olmasına rağmen gümrükte 71.03 değil 71.04 pozisyonunda beyan edilmesi gerektiği anlamına gelir.

Ayrımın ticari sonucu çok büyüktür: tabii ve sentetik yakut arasındaki değer farkı katlarla ifade edilir. Bu nedenle gümrük idaresi, beyan edilen niteliği laboratuvar incelemesiyle doğrulayabilir; tabii olarak beyan edilen bir taşın sentetik çıkması, beyanla fiili durum arasındaki farka dayalı ek tahakkuk ve yaptırım sonucunu doğurabileceği gibi, değerin yüksek gösterilmesi yoluyla başka amaçlar güdüldüğü şüphesini de doğurabilir. Tersine, sentetik olarak beyan edilen tabii taşlar ise değerin düşük gösterilmesi şüphesiyle karşılaşır. Isıl işlem, cam veya reçine dolgusu, yağlama ve difüzyon gibi işlemlere tabi tutulmuş tabii taşlar da 71.03 kapsamında kalmakla birlikte, bu işlemlerin ticari belgelerde açıklanması hem kıymet hem ayıp uyuşmazlıkları bakımından gereklidir. Taşın niteliğine ilişkin ayıp uyuşmazlıkları pırlanta sertifikası sahte çıktı rehberimizde anlatılmıştır.

Renkli taş ithalatında taşın tabii, sentetik veya işlem görmüş olduğu bilgisi, satıcı faturasında ve bağımsız bir gemoloji laboratuvarının raporunda açıkça yer almalıdır. Gümrük laboratuvarının tespiti bu belgelerden farklı çıkarsa itiraz süresi kısadır; belgelerin beyan anında hazır olması, ikinci tahlil sürecini de kolaylaştırır.

İthalatta KDV: Borsa Kanalı ve Genel Hüküm

KDV Kanununun 17/4-g maddesi, 6552 sayılı Kanunun 26. maddesiyle 11 Eylül 2014’ten itibaren geçerli olmak üzere değiştirilmiştir. KDV Genel Uygulama Tebliğindeki açıklamaya göre bu değişiklikle kıymetli taşların, yani elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve incinin, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre Türkiye’de kurulu borsalarda işlem görmek üzere ithali, borsaya teslimi ve borsa üyeleri arasında el değiştirmesi KDV’den istisna tutulmuştur. İstisna, kıymetli taşların Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasasında işlem görmek üzere ithalini, borsaya teslimini ve borsa içinde veya ilgili mevzuatına göre borsaya bildirilmek kaydıyla borsa üyeleri arasında borsa dışında el değiştirmesini kapsar. Tebliğ açıkça, bu taşların yukarıda belirtilenler dışındaki teslim, ithal ve el değiştirmelerinin 11 Eylül 2014’ten itibaren KDV istisnası kapsamına girmediğini ve genel hükümlere göre KDV’ye tabi olduğunu belirtir.

Buna göre renkli taş ithalatında iki yol vardır. Birincisi, Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasasının üyesi olan bir kuruluş tarafından, taşların borsada işlem görmek üzere ithal edilmesidir; bu durumda ithalat KDV’den istisnadır. İkincisi, borsa kanalı dışında yapılan ithalattır; bu durumda ithalat genel hükümlere göre KDV’ye tabidir. Kuyum işletmelerinin çoğu için bu ayrım, taş tedarik zincirinin borsa üyeleri üzerinden kurulmasının vergi maliyeti bakımından önemini gösterir. Borsa üyeliği ve kıymetli madenler piyasası Borsa İstanbul kıymetli madenler piyasası rehberimizde anlatılmıştır.

Renkli taş ithalatında KDV

DurumKDVDayanak
Borsa’da işlem görmek üzere ithalİstisnaKDVK m.17/4-g
Borsaya teslimİstisnaKDVK m.17/4-g
Borsa üyeleri arasında el değiştirme (borsaya bildirimle)İstisna; özel matrahKDVK m.17/4-g, 23/g
Borsa kanalı dışında ithalat ve teslimGenel hükümlere göre KDVKDV Genel Uygulama Tebliği
Antrepo, transit, serbest bölgedeki taşSerbest dolaşıma girmedikçe istisnaKDVK m.16/1-c

Tabii, sentetik ve benzer taşlar

TaşNiteliğiPozisyon
Tabii yakut, safir, zümrütDoğada oluşmuş71.03
Isıl işlem, dolgu veya yağlama görmüş tabii taşTabii; işlem açıklanmalı71.03
Sentetik yakut, safir, zümrütKimyasal olarak üretilmiş; aynı bileşim71.04
Sentetik kübik zirkonya ve benzerleriTabii taşın yerine kullanılan sentetik taş71.04

Taşlı Mücevher Satışında Özel Matrah

KDV Genel Uygulama Tebliğine göre kıymetli taşların KDV istisnası kapsamına giren, ilgili mevzuatına göre borsaya bildirilmek kaydıyla borsa üyeleri arasında borsa dışındaki teslimlerinde, KDV Kanununun 23/g maddesinin verdiği yetki çerçevesinde özel matrah şekli uygulanır. İstisna kapsamına alınan kıymetli taşları ihtiva eden veya bu taşlardan yapılmış eşya teslimlerinde KDV matrahı, teslim bedelinden kıymetli taş bedeli düşüldükten sonra kalan tutar olarak tespit edilir ve kıymetli taş bedeli olarak Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasasındaki kayıtlar esas alınır. Bu düzenleme, borsa kanalından temin edilen yakut veya zümrütle üretilen bir mücevherin satışında KDV’nin yalnızca taş dışındaki bedel üzerinden hesaplanmasını sağlar.

Uygulamada en sık hata, borsa kanalı dışında temin edilmiş taşlar için de özel matrah uygulanmasıdır. Özel matrahın dayanağı, taşın istisna kapsamında el değiştirmiş olmasıdır; bu belgelenemiyorsa vergi incelemesinde matrah farkı ve tarhiyat gündeme gelir. Pırlantada aynı konunun ayrıntılı anlatımı pırlanta ve değerli taşta KDV rehberimizde yer almaktadır.

Antrepo, Transit ve Serbest Bölge

Renkli taş ticaretinde taşlar çoğu zaman serbest dolaşıma girmeden depolanır, başka bir ülkeye yeniden satılır veya serbest bölgede işlenir. KDV Genel Uygulama Tebliğine göre KDV Kanununun 16/1-c maddesi, Gümrük Kanunundaki transit ve gümrük antrepo rejimleri ile serbest bölge ve geçici depolama hükümlerinin uygulandığı malları vergiden istisna etmiştir; bu rejimler kapsamındaki malların yurt dışından getirilerek bu yerlere konulması ve bu yerlerde teslimi, mal serbest dolaşıma girmedikçe KDV’den istisnadır. Tebliğ, bu rejimlere ilişkin hükümlerin Gümrük Kanununun 47 ila 50. maddelerinde geçici depolama, 84 ila 92. maddelerinde transit, 93 ila 107. maddelerinde gümrük antrepo rejimi ve 152 ila 162. maddelerinde serbest bölge hükümleri olarak yer aldığını belirtir. Bu imkân, Türkiye’yi renkli taş ticaretinde bir aktarma ve işleme merkezi olarak kullanan işletmeler için önemlidir. Serbest bölgede kuyum üretimi, kazanç istisnası, serbest bölgeye teslimde KDV ve bölgeden Türkiye’ye satış kuralları için serbest bölgede kuyum üretimi rehberimize bakılabilir.

Türkiye Üzerinden Renkli Taş Ticareti: Transit ve Yeniden İhracat

Türkiye, renkli taş ticaretinde yalnızca bir tüketim pazarı değil, aynı zamanda bir aktarma ve ticaret merkezidir. Yurt dışından alınan taşların Türkiye’de serbest dolaşıma girmeden başka bir ülkeye satılması, gümrük antreposu veya transit rejimi kullanılarak yapılabilir; KDVK m.16/1-c uyarınca bu rejimlerdeki taşlar serbest dolaşıma girmedikçe KDV’den istisnadır. Taşların Türkiye’ye hiç getirilmeden yurt dışında alınıp yurt dışında satılması ise transit ticaret niteliğindedir ve kambiyo ile vergi boyutları ayrıca değerlendirilir; bu konu altın için transit altın ticareti rehberimizde anlatılmıştır. Serbest bölgede yalnızca işçilik yapılarak Türkiye’ye getirilen taşlarda KDV Genel Uygulama Tebliği uyarınca işçilik faturasında belirtilen kıymet üzerinden KDV tahsil edilir; serbest bölgedeki kuyum faaliyetleri serimizin ayrı bir yazısında ele alınacaktır.

Renkli taşları bir ülkeden alıp başka bir ülkeye satacaksanız, taşları Türkiye’de serbest dolaşıma sokmadan antrepo veya transit rejiminde tutmak KDV yükünü önler; ancak taşların antrepodan çıkıp serbest dolaşıma girmesi hâlinde ithalat KDV’si ve diğer yükümlülükler doğar. Ticari kurgunun baştan belirlenmesi, sonradan düzeltilmesi güç vergi sonuçlarını önler.

Menşe: Taş Nerede Çıkarıldı, Nerede İşlendi?

Renkli taşların menşei, hem gümrük uygulaması hem de alıcı ülkelerin talepleri bakımından önemlidir. Gümrük Kanununun 18. maddesine göre tümüyle bir ülkede elde edilen veya üretilen eşya o ülke menşelidir ve bu kapsama o ülkede çıkartılan madencilik ürünleri girer; ham bir zümrüt, çıkarıldığı ülkenin menşeini taşır. m.19’a göre üretimi birden fazla ülkede gerçekleştirilen eşyanın bir ülke menşeli sayılabilmesi için, o ülkede yeni bir ürün imal edilmesi veya imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması gerekir. Bir ülkede çıkarılıp başka bir ülkede kesilen ve parlatılan taşta menşein hangi ülke olacağı, kesim ve parlatmanın bu anlamda esaslı işçilik sayılıp sayılmadığına göre belirlenir. Mücevher ihracatında A.TR, EUR.1 ve menşe şahadetnamesi, dahilde işleme girdisinde A.TR sınırı ve sonradan kontrol için kuyum ihracatında menşe rehberimize bakılabilir.

m.20 uyarınca esas amacının, Türkiye tarafından belirli ülkelerin eşyasına uygulanan hükümleri aşmak olduğu tespit edilen bir işçilik veya işlemle üretilmiş eşya, m.19’a dayanılarak o ülke menşeli sayılmaz. m.21 uyarınca menşe şahadetnamesinin ibrazına rağmen ciddi bir şüphe durumunda gümrük idareleri ek kanıt isteme yetkisine sahiptir; m.22 ise tercihli menşe kurallarının ilgili anlaşmalarla veya Cumhurbaşkanı Kararıyla belirleneceğini düzenler. Gemoloji laboratuvarlarının düzenlediği “menşe raporları” taşın jeolojik kaynağına ilişkin bilimsel bir görüştür; gümrük mevzuatındaki menşe şahadetnamesinin yerine geçmez. Alıcı ülkelerin bazı menşelerden gelen taşlara uyguladığı ithalat yasakları ve yaptırımlar da ihracat öncesinde ayrıca kontrol edilmelidir.

Menşe kuralları

DurumMenşeDayanak
Ham taşÇıkarıldığı ülkeGK m.18/2-a
Başka ülkede kesilip parlatılan taşSon esaslı işçiliğin yapıldığı ülke (değerlendirmeye bağlı)GK m.19
Hükümleri aşmak amacıyla yapılan işlemMenşe kazandırmazGK m.20
Şüpheli menşe şahadetnamesiEk kanıt istenebilirGK m.21
Tercihli menşeAnlaşmalar ve Cumhurbaşkanı KararıGK m.22

Gümrük Kıymeti ve Belgeler

Renkli taşlarda gümrük kıymeti, satıcı faturası, ödeme belgeleri ve taşın niteliğini gösteren laboratuvar raporu üzerinden belirlenir. Aynı ağırlıktaki iki yakut arasında renk, berraklık, işlem durumu ve menşe farkı nedeniyle değer farkı çok yüksek olabileceğinden, fatura değerinin taşın niteliğiyle uyumlu olması gerekir. Değerin düşük beyanı vergi farkı ve ceza sonucunu, yüksek beyanı ise özellikle ihracatta kambiyo ve vergi iadesi yönünden şüpheyi beraberinde getirir; yüksek değerli ve kolay taşınabilen kıymetli taşların aklama amacıyla kullanılması riskine karşı idareler bu işlemleri yakından izler. Gümrük kıymetinin genel kuralları gümrük kıymeti, kuyum sektöründe aklama riski ise kuyumcu aklama suçu rehberlerimizde anlatılmıştır.

İhracat: Kanallar ve Vergi

Renkli taş veya renkli taşlı mücevher ihracatı, KDV Kanununun 11/1-a maddesi kapsamında mal ihracatı istisnasından yararlanır ve ihracat bedelinin yurda getirilmesine ilişkin kambiyo kuralları uygulanır. İhracat; normal gümrük beyannamesiyle, posta ve hızlı kargo yoluyla basitleştirilmiş beyanla, fuarlar için ATA karnesi veya konsinye ihracatla ya da yurt dışında kesim ve işleme için hariçte işleme rejimiyle yapılabilir. Her kanalın süreleri, limitleri ve belge şartları farklıdır: kargoyla ihracat mücevher e-ihracatı, fuar ve konsinye ihracat yurt dışı mücevher fuarı, yurt dışında kesim ve işleme hariçte işleme rejimi, KDV iadesi mücevher ihracatında KDV iadesi, bedelin yurda getirilmesi ise ihracat bedellerinin yurda getirilmesi rehberlerimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

İhracat kanalları

KanalUygun olduğu durumRehber
Normal beyannameYüksek değerli toptan satışGK m.150-151
Posta ve hızlı kargo (ETGB)30.000 Avro’ya kadar gönderilerPosta ve Hızlı Kargo Tebliği
ATA karnesi, konsinyeFuar ve sergiİhracat Yönetmeliği; ATA Sözleşmesi
Hariçte işlemeYurt dışında kesim, işleme, tamirGK m.135-149

Ticari Zincirde Sorumluluk: Tedarikçi, Kuyumcu ve Tüketici

İthal edilen bir taşın sonradan sentetik veya bildirilmemiş bir işlem görmüş çıkması, gümrük uyuşmazlığının yanında ticari zincirin her halkasında ayıp sorumluluğu doğurur. Taşı ithal eden kuyum işletmesi ile Türkiye’deki kuyumcu arasındaki satış tacirler arası satıştır ve TTK m.23/1-c uyarınca ayıp teslim sırasında açıkça belli ise iki gün içinde, açıkça belli değilse teslimden itibaren sekiz gün içinde yapılacak inceleme sonucunda satıcıya bildirilmelidir; olağan incelemeyle anlaşılamayan gizli ayıplarda TBK m.223/2 uyarınca ayıp ortaya çıkar çıkmaz hemen bildirim yapılmalıdır. Taşın tüketiciye satıldığı son halkada ise 6502 sayılı Kanunun 8, 11 ve 12. maddeleri uygulanır: satıcı tarafından bildirilen niteliklere aykırı mal ayıplıdır, tüketici seçimlik haklarını kullanabilir ve sorumluluk teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ayıp ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse bu süre uygulanmaz.

Bu zincirde her halkanın bir önceki halkaya rücu edebilmesi için taşın niteliğine ilişkin belgelerin, özellikle ithalat faturası ve laboratuvar raporunun, satış belgelerine aktarılması gerekir. Tüketiciye yönelik ayıp uyuşmazlıklarının ayrıntıları pırlanta sertifikası sahte çıktı rehberimizde anlatılmıştır.

Riskler: Beyansız Taşıma ve Yanlış Tanım

Renkli taşlar küçük hacimde çok yüksek değer taşıdığından, yolcu beraberinde beyansız taşınmaya en elverişli eşyalardandır. Ticari miktardaki taşın gümrüğe beyan edilmeden getirilmesi veya götürülmesi kaçakçılık mevzuatı kapsamında ağır sonuçlar doğurabilir; yolcu beraberinde kıymetli eşya taşımanın kuralları yurt dışına altın çıkarmak rehberimizde anlatılmıştır. Diğer önemli risk, taşın yanlış tanımlanmasıdır: sentetik taşın tabii, işlem görmüş taşın işlem görmemiş veya düşük kaliteli taşın yüksek kaliteli olarak beyan edilmesi, gümrükte ek tahakkuk ve cezaya, ticari ilişkide ise ayıp ve aldatma uyuşmazlıklarına yol açar.

Gümrük Laboratuvarı Tespitine İtiraz

Renkli taş ithalatında uyuşmazlığın en sık görüldüğü an, gümrük laboratuvarının taşın niteliğine ilişkin tespitidir. Gümrük Kanununun 243. maddesine göre gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınan kimyevi tahlil sonuçlarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde gümrük ve muhafaza başmüdürlüğüne yazılı olarak itiraz edilebilir; itiraz üzerine birinci tahlilin yapıldığı gümrük laboratuvarında görevli olan ve ilk tahlili yapan kimyager dışındaki iki kimyager tarafından ikinci tahlil yapılır. Tahlil sonucuna dayanan ek tahakkuk ve ceza kararlarına karşı ise m.242 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde üst makama itiraz edilir, idare otuz gün içinde karar verir ve ret hâlinde idari yargı yolu açıktır. Gümrük vergilerinin geri alınmasına ilişkin kurallar gümrük vergisi iadesi rehberimizde yer almaktadır.

İtiraz süreleri

İşlemSüre ve merciDayanak
Laboratuvar tahliline itiraz15 gün; gümrük ve muhafaza başmüdürlüğü; ikinci tahlilGK m.243
Ek tahakkuk ve cezaya itiraz15 gün; üst makamGK m.242/1
İtirazın karara bağlanması30 günGK m.242/2
Ret hâlindeİdari yargıGK m.242/4

Dilekçe Örneği: Zümrütlerin Sentetik Olarak Tespitine İtiraz

Aşağıdaki örnek, tabii zümrüt olarak beyan edilen ve bağımsız bir gemoloji laboratuvarı raporu bulunan taşların, gümrük laboratuvarınca sentetik olarak raporlanması üzerine Gümrük Kanununun 243. maddesi uyarınca yapılacak itiraz için hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.

… GÜMRÜK VE MUHAFAZA BAŞMÜDÜRLÜĞÜNE

İTİRAZ EDEN: … Değerli Taş Ticaret Anonim Şirketi, adres: …, vergi no: …

VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres

KONU: …/…/2026 tarihinde tebliğ edilen … sayılı laboratuvar tahlil sonucuna itiraz ve ikinci tahlil talebimizdir.

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil şirket …/…/2026 tarihli ve … sayılı beyannameyle, … ülkesinden satın aldığı toplam 48,30 karat ağırlığında 36 adet işlenmiş tabii zümrüdü 7103 pozisyonunda beyan ederek ithal etmek istemiştir. Beyannameye satıcı faturası ve her taş için … Gemoloji Laboratuvarının düzenlediği, taşların tabii olduğunu ve yalnızca geleneksel yağlama işlemine tabi tutulduğunu gösteren raporlar eklenmiştir.

2. Alınan numuneler üzerinde gümrük laboratuvarınca yapılan tahlilde, taşların sentetik olduğu ve 71.04 pozisyonunda sınıflandırılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu sonuç …/…/2026 tarihinde tebliğ edilmiştir.

3. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 243 üncü maddesi, gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınan tahlil sonuçlarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde itiraz edilmesine ve ilk tahlili yapan kimyager dışındaki iki kimyager tarafından ikinci tahlil yapılmasına imkân tanır. İtirazımız süresi içindedir.

4. Tabii ve sentetik zümrüt aynı kimyasal bileşime ve kristal yapıya sahip olduğundan, Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesinin 71.04 pozisyonuna ilişkin açıklama notlarında da belirtildiği üzere ayrım temel kimyasal analizle değil, iç kapanımların, büyüme yapılarının ve spektroskopik özelliklerin gemolojik yöntemlerle incelenmesiyle yapılabilir. Birinci tahlil raporunda hangi yöntemin kullanıldığı ve sentetik sonuca hangi bulgularla ulaşıldığı açıklanmamıştır. Bağımsız laboratuvar raporlarında ise taşlarda tabii zümrüde özgü üç fazlı kapanımlar tespit edildiği açıkça belirtilmektedir.

5. Bu nedenle ikinci tahlilin, gemolojik yöntemlerle ve her taş için ayrı ayrı yapılmasını, gerektiğinde bu alanda uzman bir kuruluşun görüşüne başvurulmasını talep ederiz. Taşların tabii olduğunun tespiti hâlinde beyan ile fiili durum arasında bir fark bulunmadığından, birinci tahlile dayanılarak herhangi bir ek tahakkuk veya ceza işlemi yapılmaması gerekir.

HUKUKİ SEBEPLER

4458 sayılı Gümrük Kanunu m.242, 243; Gümrük Tarife Cetveli ve İzahnamesi 71.03, 71.04 pozisyonları ve ilgili mevzuat.

DELİLLER

Beyanname ve ekleri, satıcı faturası, bağımsız gemoloji laboratuvarı raporları, birinci tahlil raporu, ikinci tahlil ve uzman görüşü.

SONUÇ VE İSTEM

Açıklanan nedenlerle birinci tahlil sonucuna itirazımızın kabulüne, iki kimyager tarafından gemolojik yöntemlerle ikinci tahlil yapılmasına ve taşların beyan edildiği şekilde 7103 pozisyonunda tabii zümrüt olarak işlem görmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.

Tarih, vekil ad soyad, imza

Ekler: Vekâletname, beyanname, fatura, laboratuvar raporları, birinci tahlil raporu

Renkli Taş Ticareti İçin Kontrol Listesi

İthalat ve ihracat öncesi

KonuYapılacak
NitelikTabii, sentetik, işlem görmüş ayrımının faturada ve laboratuvar raporunda yer alması
Tarife71.03 veya 71.04; işlenmiş veya işlenmemiş alt pozisyon
KDV kanalıBorsa İstanbul üyesi üzerinden ithalat veya genel hükümler
Özel matrahYalnızca istisna kapsamında el değiştiren taşlar için
MenşeÇıkarıldığı ve işlendiği ülke; alıcı ülke yasakları
DepolamaAntrepo veya serbest bölge kullanımı ve KDV istisnası
İtirazLaboratuvar sonucunun tebliğinden itibaren 15 gün

Altın ve kuyumdaki bütün gümrük ve vergi uyuşmazlıkları altın ve kuyumda gümrük ve vergi davaları rehberimizde bir aradadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Zümrüt, yakut ve safir hangi tarife pozisyonunda beyan edilir?

Tabii olanlar elmas dışındaki kıymetli taşlara ilişkin 71.03 pozisyonunda; işlenmemiş veya kabaca kesilmişler ile işlenmişler ayrı alt pozisyonlardadır. Sentetik olanlar 71.04 pozisyonunda beyan edilir.

Sentetik yakut tabii yakutla aynı kimyasal yapıdaysa neden ayrı pozisyonda?

Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesine göre sentetik taşlar, tabii taşlarla aynı kristal yapı ve kimyasal bileşime sahip olsalar bile kimyasal olarak üretildikleri için 71.04 pozisyonunda sınıflandırılır; İzahname buna örnek olarak yakut, safir ve zümrütü sayar.

Renkli taş ithalatında KDV ödenir mi?

Borsa İstanbul Elmas ve Kıymetli Taşlar Piyasasında işlem görmek üzere ithal edilen taşlar KDVK m.17/4-g uyarınca istisnadır; bu kanal dışındaki ithalat 11 Eylül 2014’ten itibaren genel hükümlere göre KDV’ye tabidir.

KDV istisnası hangi taşları kapsar?

KDVK m.17/4-g’de sayılan elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve inciyi.

Taşlı mücevher satışında KDV nasıl hesaplanır?

İstisna kapsamına alınan kıymetli taşları içeren eşya teslimlerinde, KDVK m.23/g çerçevesinde matrah, teslim bedelinden kıymetli taş bedeli düşülerek belirlenir; taş bedeli için borsa kayıtları esas alınır.

Antrepodaki taş için KDV var mı?

KDVK m.16/1-c uyarınca transit, gümrük antrepo, serbest bölge ve geçici depolama rejimlerindeki mallar serbest dolaşıma girmedikçe KDV’den istisnadır.

Renkli taş için Kimberley sertifikası gerekir mi?

Hayır. Kimberley Süreci yalnızca ham elmasa uygulanır.

Kolombiya’da çıkarılıp başka ülkede kesilen zümrüdün menşei neresidir?

GK m.18 uyarınca ham taş çıkarıldığı ülke menşelidir; başka ülkede işlendiğinde m.19’daki son esaslı işçilik kuralına göre, kesim ve parlatmanın esaslı işçilik sayılıp sayılmadığına bakılarak belirlenir.

Laboratuvarın menşe raporu menşe şahadetnamesi yerine geçer mi?

Hayır. Gemoloji laboratuvarının menşe raporu taşın jeolojik kaynağına ilişkin bilimsel bir görüştür; gümrük mevzuatındaki menşe şahadetnamesinin yerine geçmez. GK m.21 uyarınca ciddi şüphede idare ek kanıt isteyebilir.

Gümrük laboratuvarı taşı sentetik buldu. Ne yapabilirim?

GK m.243 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde gümrük ve muhafaza başmüdürlüğüne yazılı itiraz ederek ilk tahlili yapan dışındaki iki kimyager tarafından ikinci tahlil yapılmasını isteyebilirsiniz.

Ek tahakkuk ve cezaya nasıl itiraz edilir?

GK m.242 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde üst makama; idare otuz gün içinde karar verir, ret hâlinde idari yargı yoluna gidilir.

Isıl işlem görmüş yakut sentetik sayılır mı?

Hayır; ısıl işlem, dolgu veya yağlama gibi işlemler taşı sentetik yapmaz ve taş tabii taş olarak kalır. Ancak bu işlemlerin ticari belgelerde açıklanması kıymet ve ayıp uyuşmazlıkları bakımından gereklidir.

Taşları Türkiye’ye sokmadan başka ülkeye satabilir miyim?

Evet. Gümrük antreposu veya transit rejimi kullanılarak taşlar serbest dolaşıma girmeden yeniden ihraç edilebilir; KDVK m.16/1-c uyarınca bu rejimlerdeki taşlar serbest dolaşıma girmedikçe KDV’den istisnadır.

Kübik zirkonya hangi pozisyonda beyan edilir?

Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi, sentetik kübik zirkonyayı tabii taşların yerine kullanılan sentetik taşlar arasında sayar; 71.04 pozisyonunda beyan edilir.

İthal ettiğim taş sentetik çıktı; kuyumcuya sattıysam sorumlu muyum?

Evet. Tacirler arası satışta TTK m.23/1-c ve TBK m.223/2’deki bildirim kuralları, tüketiciye satışta 6502 sayılı Kanunun 8, 11 ve 12. maddeleri uygulanır; siz de kendi tedarikçinize belgelerle rücu edebilirsiniz.

Renkli taşı yolcu beraberinde beyansız getirebilir miyim?

Ticari miktardaki taşın beyansız getirilmesi veya götürülmesi kaçakçılık mevzuatı kapsamında ağır sonuçlar doğurabilir; taşlar gümrüğe beyan edilmelidir. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.

Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?

Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15

İletişime Geçin

Bu içerik Vergi Hukuku alanındadır.

Vergi Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Post by Av. Fatma Öztürk