Türkiye’de serbest dolaşımda bulunan altın, mücevher veya değerli taşın yurt dışında işlenmek, kesilmek, montajlanmak ya da tamir edilmek üzere gönderilip işlem görmüş hâliyle geri getirilmesi, Gümrük Kanununun 135 ila 149. maddelerinde düzenlenen hariçte işleme rejimine tabidir. Kanunun 135. maddesine göre bu rejim, serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithal vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir; işleme faaliyetleri, m.108/3’e göre işçiliğe tabi tutma, işleme ve tamiri kapsar. Rejimin kalbi m.141’deki fark usulüdür: işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyası en son işlendiği ülkeden aynı tarihte ithal edilseydi uygulanacak vergiler tutarı indirilir; böylece yalnızca yurt dışında eklenen değer vergilendirilir. Tamir amacıyla gönderilen eşya, tamirin garanti nedeniyle, sözleşme veya kanuni yükümlülük gereği ya da imalat hatası nedeniyle bedelsiz yapıldığı kanıtlanırsa m.142 uyarınca ithalat vergilerinden tam muaf olarak döner; bedelli tamirde m.143 uyarınca vergi yalnızca tamir masrafı üzerinden hesaplanır. İzin, m.138 uyarınca Türkiye’de yerleşik kişilere ve işlem görmüş ürünlerin geçici ihracat eşyasından elde edildiğinin tespitinin mümkün olduğu hâllerde verilir; şartlara uyulmazsa m.140 uyarınca muafiyet uygulanmaz. KDV Genel Uygulama Tebliğine göre bu rejim kapsamında gümrük vergisinden muaf olarak ithal edilen eşyada KDVK m.16/1-b uyarınca KDV aranmaz. Bu rehber, kuyum sektöründe hariçte işleme rejimini, vergi hesabını, ayniyet ve verimlilik oranı sorunlarını ve uyuşmazlık yollarını doğrulanmış mevzuat hükümleriyle anlatır.
Altını, mücevheri veya pırlantayı yurt dışında işletmek, kestirmek ya da tamir ettirmek mi istiyorsunuz; dönüşte gümrük vergisi, KDV veya ayniyet sorunu mu yaşadınız?
Hariçte işleme izninin kurgulanması, fark usulüyle vergi hesabı, garanti kapsamı bedelsiz tamirde tam muafiyet, bedelli tamirde matrah, verimlilik oranı ve has altın hesabı, ayniyet ispatı, muafiyet reddine itiraz ve vergi davası süreçlerinde Hukukçular Evi uzman kadrosuyla yanınızdayız. Telefon: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppHariçte İşleme Nedir, Kuyumda Nerede Kullanılır?
Gümrük Kanununun 135. maddesine göre hariçte işleme rejimi, standart değişim sistemine ilişkin hükümler ile 116. madde saklı kalmak üzere, serbest dolaşımdaki eşyanın hariçte işleme faaliyetlerine tabi tutulmak üzere Türkiye Gümrük Bölgesinden geçici olarak ihracı ve bu faaliyetler sonucunda elde edilen ürünlerin ithal vergilerinden tam veya kısmi muafiyet suretiyle yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin hükümlerin uygulandığı rejimdir. Serbest dolaşımdaki eşyanın geçici ihracında, eşyaya Türkiye Gümrük Bölgesi dışına çıkışı için öngörülen ihracat vergileri, ticaret politikası önlemleri ve diğer işlemler uygulanır. Maddede geçici ihracat eşyası, işleme faaliyetleri, işlem görmüş ürünler ve verimlilik oranı kavramları tanımlanır; işleme faaliyetleri m.108/3’e yapılan atıfla eşyanın montajı, kurulması ve diğer eşya ile birleştirilmesi dahil işçiliğe tabi tutulması, eşyanın işlenmesi ve eşyanın yenilenmesi ve düzenli hâle getirilmesi dahil tamir edilmesidir. Serbest bölgede kuyum üretimi, kazanç istisnası, serbest bölgeye teslimde KDV ve bölgeden Türkiye’ye satış kuralları için serbest bölgede kuyum üretimi rehberimize bakılabilir.
Kuyum sektöründe bu rejimin kullanıldığı tipik durumlar şunlardır: Türkiye’deki bir üreticinin, yurt dışındaki özel bir makine veya teknikle zincir, döküm ya da yüzey işleme yaptırmak üzere altın veya yarı mamul göndermesi; bir mücevher koleksiyonunun parçalarının yurt dışında montaj veya taş dizimi için gönderilmesi; değerli taşların yurt dışında kesim, parlatma veya yeniden kesim için gönderilmesi; saat ve mücevherin yurt dışındaki üretici veya yetkili serviste tamir ettirilmesi. Her durumda amaç, yurt dışında yaptırılan işin değeri dışında kalan kısım için ithalat vergisi ödememektir. Zümrüt, yakut ve safir gibi renkli değerli taşların ithalatı ve ihracatında tarife, KDV istisnası, menşe ve laboratuvar itirazı için renkli değerli taş ithalatı rehberimize bakılabilir.
Kuyumda hariçte işleme örnekleri
| Durum | İşleme faaliyeti | Rejim sonucu |
|---|---|---|
| Zincir veya yüzey işleme için altın gönderme | İşçilik, işleme | Fark usulü (m.141) |
| Koleksiyon parçalarının montajı | Birleştirme, işçilik | Fark usulü (m.141) |
| Değerli taşın kesimi veya yeniden kesimi | İşleme | Fark usulü (m.141) |
| Garanti kapsamında bedelsiz tamir | Tamir | Tam muafiyet (m.142) |
| Bedelli tamir | Tamir | Vergi yalnızca tamir masrafı üzerinden (m.143) |
| Laboratuvar incelemesi, niteliği değişmeden dönüş | İşleme yok | Geri gelen eşya (m.168-169) değerlendirmesi |
Kimler Yararlanabilir? İzin ve Şartlar
Gümrük Kanununun 137. maddesine göre hariçte işleme izni, talep üzerine, 80. madde çerçevesinde işleme faaliyetini yaptıracak kişiye verilebilir. m.138 uyarınca izin; Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişilere, işlem görmüş ürünlerin geçici ihracat eşyasının işlenmesi sonucu elde edildiğinin tespiti mümkün olan hâllerde ve talep edilen iznin Türkiye’deki üreticilerin temel ekonomik çıkarlarına ciddi bir zarar verecek durumda olmadığı hâllerde verilir. m.136 ise rejimin uygulanmayacağı hâlleri sayar: ihracı ödenmiş ithalat vergilerinin geri verilmesine veya teminata bağlanmış ithalat vergilerinin kaldırılmasına yol açan eşya, ihracından önce nihai kullanımı nedeniyle tam muafiyetle serbest dolaşıma giren ve bu muafiyetin koşullarını taşımaya devam eden eşya ve ihracı ihracat vergi iadesini gerektiren eşya. Bu hüküm, dahilde işleme rejimi kapsamında vergisi teminata bağlanarak getirilen girdilerin hariçte işleme ile ayrıca yurt dışına gönderilmesinin mümkün olmadığını gösterir.
Kuyum işletmesi açısından en kritik şart, ayniyet tespitidir. Yurt dışına gönderilen altının veya taşın, işlem görmüş ürünün içinde yer aldığının gösterilebilmesi gerekir. Altında bu, gönderilen has altın miktarı ile dönen ürünlerdeki has altın miktarının karşılaştırılmasıyla; değerli taşta ise taşların sayısı, ağırlığı, niteliği ve varsa sertifika numaralarıyla yapılır. Ayniyet tespitinin mümkün olmadığı bir işlem için izin verilmez; izin alındıktan sonra ayniyetin ispat edilememesi ise dönüşte muafiyet kaybı sonucunu doğurur.
İzin şartları
| Şart | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İzin sahibi | İşleme faaliyetini yaptıracak kişi | GK m.137 |
| Yerleşiklik | Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik olma | GK m.138/a |
| Ayniyet | İşlem görmüş ürünün geçici ihracat eşyasından elde edildiğinin tespiti | GK m.138/b |
| Yerli üretici | Temel ekonomik çıkarlara ciddi zarar vermeme | GK m.138/c |
| Uygulanmayacak eşya | Vergi iadesi veya teminat kaldırmaya yol açan eşya vb. | GK m.136 |
Süre, Verimlilik Oranı ve Has Altın Hesabı
Gümrük Kanununun 139. maddesine göre işlem görmüş ürünlerin Türkiye Gümrük Bölgesine yeniden ithal edilmesi için gereken süre verilen izinde belirtilir ve izin hak sahibinin talebinin uygun bulunması hâlinde uzatılabilir; faaliyetin verimlilik oranı veya bu oranın belirlenmesine ilişkin usul ve esaslar ilgili Cumhurbaşkanı Kararında belirtilir. m.135/3-d verimlilik oranını, belirli miktardaki geçici ihracat eşyasının işlenmesi sonucunda elde edilen işlem görmüş ürünlerin miktarı veya yüzde oranı olarak tanımlar.
Kuyumda verimlilik oranı, doğrudan has altın ve fire hesabıdır. Örneğin yurt dışına 1.000 gram 24 ayar altın gönderilip 22 ayar zincir olarak geri getiriliyorsa, dönen ürünlerdeki has altın miktarı ile işlem sırasındaki makul fire toplamının gönderilen has altına eşit olması beklenir. Beklenenden fazla fire, gümrük idaresi tarafından ürünün bir kısmının yurt dışında kaldığı veya başka bir eşyayla karıştığı şeklinde yorumlanabilir; bu durumda eksik kısım için muafiyet uygulanmaz ve kıymetli madenlerin yurt dışına çıkışına ilişkin kurallar da ayrıca gündeme gelebilir. Bu nedenle izin başvurusunda işlemin türüne göre gerçekçi bir fire oranının belirlenmesi ve yurt dışındaki işlemcinin fire raporunun alınması gerekir.
Has altın hesabı (varsayımsal)
| Kalem | Değer |
|---|---|
| Gönderilen | 1.000 g 24 ayar (1.000 g has) |
| İzindeki fire oranı | %0,5 |
| Beklenen has altın | 995 g |
| Dönen ürün | 1.086 g 22 ayar zincir (yaklaşık 995 g has) |
| Sonuç | Verimlilik oranıyla uyumlu; eksik kısım için açıklama gerekmez |
Vergi Hesabı: Fark Usulü (GK m.141)
Hariçte işleme rejiminin temel avantajı, dönüşte ürünün tamamı üzerinden değil, yalnızca yurt dışında eklenen değer üzerinden vergi ödenmesidir. Gümrük Kanununun 141. maddesine göre ithalat vergileri, işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyasına en son işleme faaliyetine tabi tutulduğu ülkeden aynı tarihte ithal edilse idi uygulanacak olan ithalat vergileri tutarının indirilmesi suretiyle hesaplanır. İndirilecek tutarın hesaplanmasında geçici ihracat eşyasının hariçte işleme beyannamesinin tescili tarihindeki miktar ve niteliği ile işlem görmüş ürünlerin yeniden serbest dolaşıma girişine ilişkin beyannamenin tescili tarihinde uygulanabilir diğer vergilendirme unsurları dikkate alınır.
Aynı madde, geçici ihracat eşyasının kıymetinin belirlenmesine ilişkin bir yöntem de öngörür: işlem görmüş ürünlerin gümrük kıymetinin belirlenmesinde m.27/1-b-i dikkate alınır; kıymet bu şekilde belirlenemezse, işlem görmüş ürünlerin gümrük kıymeti ile makul bir yöntemle belirlenen işleme masrafları arasındaki fark, geçici ihracat eşyasının kıymetini oluşturur. Maddenin son fıkralarına göre, işlem görmüş ürünlerin tercihli bir tarifeden yararlanması ve bu tarifenin geçici ihracat eşyasıyla aynı tarife pozisyonundaki eşya için de geçerli olması hâlinde indirilecek tutarın hesabında bu tercihli oran esas alınır; hariçte işleme rejimini müteakip serbest dolaşıma giriş rejiminin uygulanacağı durumlarda ise vergilendirmede hariçte işleme kapsamında yapılan işleme maliyeti esas alınır. Gümrük kıymetinin genel kuralları gümrük kıymeti rehberimizde anlatılmıştır.
Fark usulünün adımları
| Adım | Hesap | Dayanak |
|---|---|---|
| 1 | İşlem görmüş ürünün ithalat vergileri | GK m.141/1 |
| 2 | Geçici ihracat eşyası aynı ülkeden aynı tarihte ithal edilseydi ödenecek vergiler | GK m.141/1 |
| 3 | Farkın alınması | GK m.141/1 |
| 4 | Kıymet belirlenemezse: ürün kıymeti eksi işleme masrafı | GK m.141 |
| 5 | Tercihli tarife varsa indirilecek tutarda tercihli oran | GK m.141 |
Tamir: Bedelsiz Tamirde Tam Muafiyet, Bedelli Tamirde Masraf Üzerinden Vergi
Mücevher ve saat tamirleri, hariçte işleme rejiminin en sık kullanıldığı alandır. Gümrük Kanununun 142. maddesine göre tamir amacıyla geçici ihraç edilen eşya, tamiratın garanti nedeniyle sözleşmeye bağlı olarak veya kanuni bir yükümlülüğe dayanarak ya da bir imalat hatası nedeniyle bedelsiz yapıldığının kanıtlanması hâlinde, serbest dolaşıma ithalat vergilerinden tam muaf olarak girer; ancak eşyanın serbest dolaşıma ilk girişi sırasında kusurlu olduğu dikkate alınarak işlem yapılmışsa bu hüküm uygulanmaz. Yurt dışındaki üreticiden alınan bir saatin veya mücevherin garanti kapsamında bedelsiz onarılması bu hükmün tipik örneğidir; bedelsizliğin garanti belgesi ve servis raporuyla kanıtlanması gerekir.
m.143 ise bedelli tamiri düzenler: eşyanın tamir amacıyla geçici ihraç edildiği ve tamiratın bedel karşılığında yapıldığı hâllerde ithalat vergileri, gümrük kıymeti olarak tamir masraflarına eşit bir tutar dikkate alınarak, işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescil edildiği tarihte bu ürünlere uygulanacak vergi oranı ve diğer vergilendirme unsurlarına göre belirlenir. Bunun için izin hak sahibinin tamir masrafları dışında başka bir ödeme yapmamış olması ve bu ödemenin izin hak sahibi ile faaliyeti yapan kişi arasındaki ilişkiden etkilenmemesi gerekir. Tamir faturasının gerçek tamir bedelini yansıtması ve ilişkili taraflar arasında düzenlenmişse emsale uygun olması, bu nedenle önemlidir. Türkiye’de bir kuyumcuya bırakılan altının tamirinde tarafların hakları ise tamire verilen altın rehberimizde anlatılmıştır.
Tamir hâllerinde vergi
| Durum | Vergi | Şart | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Garanti, sözleşme, kanuni yükümlülük veya imalat hatası nedeniyle bedelsiz tamir | Tam muafiyet | Bedelsizliğin kanıtlanması; ilk girişte kusurun dikkate alınmamış olması | GK m.142 |
| Bedelli tamir | Kıymet = tamir masrafı | Tamir masrafı dışında ödeme olmaması; ilişkiden etkilenmeme | GK m.143 |
Standart Değişim Sistemi: Tamirde Ürünün Yenisiyle Değiştirilmesi
Tamir için gönderilen bir ürünün aynısı yerine, yurt dışındaki servis tarafından aynı nitelikte başka bir ürünle değiştirilmesi de mümkündür. Gümrük Kanununun 144. maddesine göre standart değişim sistemi kapsamında, ikame ürün olarak adlandırılan ithal eşyasının bir işlem görmüş ürün ile değiştirilmesi mümkündür ve gümrük idareleri serbest dolaşımdaki eşyanın tamirinin söz konusu olduğu hâllerde bu sistemin uygulanmasına izin verir. m.145’e göre ikame ürünlerin, tamirata konu olan geçici ihracat eşyası ile aynı tarife pozisyonuna girmesi, aynı ticari nitelikte ve aynı teknik özelliklere sahip olması gerekir; geçici ihracat eşyası kullanılmışsa ikame ürünün de yeni olmaması gerekir, ancak ikame ürün garanti, kanuni yükümlülük veya imalat hatası nedeniyle bedelsiz veriliyorsa kullanılmış eşya yerine yeni eşya getirilebilir.
İkame ürün, gümrük idaresince belirlenen koşullarda ve ithalat vergileri tutarında teminat verilerek, tamire gönderilecek ürün ihraç edilmeden önce de ithal edilebilir. m.146 uyarınca ithalatın önceden yapıldığı durumda, ikame ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyannamesinin tescili tarihinden itibaren iki aylık süre içinde geçici ihracat eşyasının ihraç edilmesi gerekir; istisnai hâllerde bu süre dolmadan yapılan talep üzerine makul ölçüde uzatılabilir. Lüks saat ve markalı mücevherde üreticinin arızalı ürün yerine yenisini göndermesi uygulamasında bu hükümler doğrudan uygulanır.
Şartlara Uyulmazsa: Muafiyetin Kaybı
Gümrük Kanununun 140. maddesine göre ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyet, yalnızca işlem görmüş ürünlerin serbest dolaşıma giriş beyanının izin hak sahibi veya onun onayı alınmış ve izin koşullarına uyulmuş olmak kaydıyla Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik bir başka kişi adına ya da hesabına yapılması hâlinde tanınabilir. Hariçte işleme rejimine ilişkin şartlar veya yükümlülüklerden birine uyulmazsa muafiyet uygulanmaz; ancak bu durumun rejimin doğru işleyişine önemli bir etkisinin olmadığı tespit edilirse muafiyet uygulanır. Bu son cümle, izin süresinin kısa bir süre aşılması veya belge eksikliğinin sonradan giderilmesi gibi şekli aykırılıklarda muafiyetin korunması için dayanılabilecek önemli bir hükümdür.
Kuyum dosyalarında muafiyet kaybına en sık yol açan durumlar; dönen ürünlerdeki has altın miktarının izin kapsamındaki verimlilik oranıyla açıklanamaması, taşların sayısı veya niteliğinin gönderilenlerle uyuşmaması, izin süresinin uzatma talep edilmeden aşılması ve işlem görmüş ürünün izin kapsamındaki ürün tanımından farklı olmasıdır. Bu durumlarda idare, ürünün tamamı üzerinden vergi tahakkuk ettirebilir. İzin hak sahibinin, aykırılığın rejimin doğru işleyişini etkilemediğini belgelerle göstermesi, m.140’taki istisnanın uygulanmasını sağlayabilir.
Muafiyet kaybı riskleri
| Aykırılık | Sonuç | Savunma dayanağı |
|---|---|---|
| Has altın eksikliği | Eksik kısım için muafiyet yok | Fire raporu, verimlilik oranı (m.139) |
| Taş sayısı veya niteliği uyuşmuyor | Ayniyet tartışması | Sertifika ve ölçü kayıtları (m.138/b) |
| Süre aşımı | Muafiyet kaybı riski | Uzatma talebi (m.139); önemli etki yok (m.140) |
| Ürün tanımı farklı | Ek tahakkuk | İşlem raporu; m.140 son cümle |
KDV Boyutu
KDV Genel Uygulama Tebliği, hariçte işleme rejiminin KDV sonuçlarını açıkça düzenler. Buna göre hariçte işleme rejimi kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan eşyaların ithalinde KDV Kanununun 16/1-b maddesi gereğince KDV aranmaz. Serbest bölgeye geçici olarak ihraç edilen eşyanın işleme faaliyeti sonucunda elde edilen işlem görmüş ürünün bünyesinde herhangi bir üçüncü ülke menşeli girdi kullanılmaması ve işleme faaliyetinin tamamen işçilik olması durumunda, işçilik faturasında belirtilen kıymet üzerinden KDV tahsil edilir. Tebliğe göre hariçte işleme rejimi çerçevesinde gerçekleştirilecek ithalat, izin sahibi firma dışında başka bir firma tarafından da gerçekleştirilebilir ve bu durumda ithal edilecek eşyanın tamamı üzerinden KDV tahsil edilir.
Tebliğ ayrıca, geçici ihracat veya hariçte işleme rejimleri çerçevesinde malların yurt dışına çıkarılmasının, kesin ihracata dönüşmediği sürece ihraç kaydıyla teslimler bakımından ihracat olarak kabul edilmeyeceğini belirtir; kesin ihracı öngörülmeyen mallar için ihraç kaydıyla teslim uygulaması mümkün değildir. Kuyum üreticisinin hariçte işleme için gönderdiği altını, ihraç kaydıyla teslim kapsamında bir tedarikçiden almışsa bu durum ayrıca değerlendirilmelidir. Pırlanta ve değerli taşlı mücevherin KDV rejimi pırlanta ve değerli taşta KDV rehberimizde anlatılmıştır.
Diğer Rejimlerle İlişki
Hariçte işleme, kuyum sektöründe kullanılan diğer gümrük rejimleriyle sık karıştırılır. Dahilde işleme rejimi, yurt dışından getirilen altının Türkiye’de işlenip ihraç edilmesini düzenler ve hariçte işlemenin tersidir; bu rejim altın ihracatında dahilde işleme ve dahilde işleme rejimi rehberlerimizde anlatılmıştır. Fuara götürülen ve değişmeden dönen ürünler geri gelen eşya hükümlerine tabidir; bu konu yurt dışı mücevher fuarı rehberimizde yer almaktadır. Yurt dışındaki bir laboratuvara sertifika için gönderilen ve niteliği değişmeden dönen taşlar da işleme faaliyetine konu olmadığından geri gelen eşya çerçevesinde değerlendirilmelidir; laboratuvar raporlarının önemi pırlanta sertifikası rehberimizde anlatılmıştır. İşlem görmüş ürünün serbest dolaşıma girişinde kıymetli madenlerin ithalatına ilişkin özel kurallar da gözetilmelidir; bu kurallar altın ithalat kotası ve altın ithalatında vergiler rehberlerimizde yer almaktadır.
Rejimlerin karşılaştırması
| Rejim | Yön | Kuyumdaki kullanım | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hariçte işleme | Türkiye → yurt dışı → Türkiye | Yurt dışında işçilik, kesim, tamir | GK m.135-149 |
| Dahilde işleme | Yurt dışı → Türkiye → yurt dışı | İthal altınla ihracat üretimi | GK m.108 vd. |
| Geri gelen eşya | Türkiye → yurt dışı → Türkiye | Değişmeden dönen fuar veya iade ürünü | GK m.168-170 |
| Geçici ithalat | Yurt dışı → Türkiye → yurt dışı | Yabancı katılımcının fuar ürünü | GK m.128-133 |
Uyuşmazlıklarda İzlenecek Yol
Hariçte işleme dönüşünde muafiyetin reddi, fark usulünün uygulanmaması veya ek tahakkuk gibi gümrük idaresi işlemlerine karşı Gümrük Kanununun 242. maddesi uyarınca tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama itiraz edilir; idare itirazı otuz gün içinde karara bağlar ve itirazın reddine karşı idari yargı yoluna gidilebilir. Dönen ürünün ayarının gümrük laboratuvarınca tespit edildiği durumlarda, m.243 uyarınca kimyevi tahlil sonucuna tebliğden itibaren on beş gün içinde itiraz edilerek ikinci tahlil istenebilir. Has altın hesabının doğrudan ayar tespitine bağlı olduğu kuyum dosyalarında, tahlil sonucuna itiraz süresinin kaçırılmaması belirleyicidir. Ödenmiş vergilerin geri alınması ise gümrük mevzuatındaki geri verme hükümlerine göre yapılır.
Dilekçe Örneği: Hariçte İşleme Dönüşünde Muafiyet Reddine İtiraz
Aşağıdaki örnek, yurt dışında zincir olarak işlenmek üzere hariçte işleme rejimiyle gönderilen altının dönüşünde, gümrük idaresinin has altın miktarındaki küçük bir farkı gerekçe göstererek fark usulünü uygulamayıp ürünün tamamı üzerinden vergi tahakkuk ettirmesi üzerine, Gümrük Kanununun 242. maddesi uyarınca yapılacak itiraz için hazırlanmıştır. Olay ve talepler somut dosyaya göre uyarlanmalıdır.
… GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE
(… Gümrük Müdürlüğü aracılığıyla)
İTİRAZ EDEN: … Kuyum İmalat Anonim Şirketi, adres: …, vergi no: …
VEKİLİ: Av. Ad Soyad, adres
KONU: …/…/2026 tarihli ve … sayılı ek tahakkuk kararına itirazımızdır.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil şirket, … sayılı hariçte işleme izni kapsamında, …/…/2026 tarihli ve … sayılı beyannameyle 5.000 gram 24 ayar altını, … ülkesindeki … firmasında zincir olarak işlenmek üzere geçici ihraç etmiştir. İzinde işlem türü, verimlilik oranı ve yüzde 0,5 fire oranı belirtilmiştir.
2. İşlem görmüş ürünler …/…/2026 tarihinde 22 ayar 5.420 gram zincir olarak geri getirilmiştir. Dönen ürünlerin has altın karşılığı yaklaşık 4.965 gramdır. İzin kapsamındaki fire oranına göre beklenen has altın miktarı 4.975 gram olup aradaki yaklaşık 10 gramlık fark, yurt dışındaki işlemcinin ekte sunulan imzalı işlem raporunda ayrıca gösterilen ve talaş olarak geri gönderilen miktardır.
3. İdare, has altın miktarındaki bu farkı gerekçe göstererek 4458 sayılı Gümrük Kanununun 141 inci maddesindeki fark usulünü uygulamamış, işlem görmüş ürünlerin tamamı üzerinden vergi tahakkuk ettirmiştir.
4. 4458 sayılı Gümrük Kanununun 138 inci maddesinin (b) bendindeki ayniyet şartı gerçekleşmiştir. Gönderilen altın ile dönen zincirlerin has altın karşılığı, izindeki verimlilik oranı ve işlemcinin raporu birlikte değerlendirildiğinde birbiriyle örtüşmekte; ürünlerin geçici ihracat eşyasının işlenmesiyle elde edildiği açıkça anlaşılmaktadır. Aynı Kanunun 139 uncu maddesi uyarınca verimlilik oranı izinde belirlenmiş olup fark bu oranın ve talaş olarak geri gönderilen miktarın içindedir.
5. Kaldı ki 4458 sayılı Gümrük Kanununun 140 ıncı maddesi, rejim şartlarına uyulmamasının rejimin doğru işleyişine önemli bir etkisi olmadığının tespit edilmesi hâlinde muafiyetin uygulanacağını açıkça düzenlemektedir. Toplam miktarın binde ikisi düzeyindeki ve belgeyle açıklanan bu fark, rejimin doğru işleyişini etkileyecek nitelikte değildir.
6. Bu nedenle vergilerin, aynı Kanunun 141 inci maddesi uyarınca işlem görmüş ürünlere ait ithalat vergileri tutarından, geçici ihracat eşyası işlemin yapıldığı ülkeden aynı tarihte ithal edilseydi uygulanacak vergiler tutarı indirilerek hesaplanması gerekir. Gümrük vergisinden muaf kısım için 3065 sayılı Kanunun 16/1-b maddesi uyarınca KDV de aranmamalıdır.
HUKUKİ SEBEPLER
4458 sayılı Gümrük Kanunu m.135, 138, 139, 140, 141, 242, 243; 3065 sayılı KDV Kanunu m.16/1-b; KDV Genel Uygulama Tebliği ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Hariçte işleme izni, geçici ihracat ve ithalat beyannameleri, işlemcinin imzalı işlem ve fire raporu, talaş gönderim belgesi, ayar raporları, gerekirse muayene ve bilirkişi incelemesi.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle …/…/2026 tarihli ek tahakkuk kararının kaldırılmasına ve vergilerin Gümrük Kanununun 141 inci maddesindeki fark usulüyle yeniden hesaplanmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim.
Tarih, vekil ad soyad, imza
Ekler: Vekâletname, izin, beyannameler, işlem ve fire raporu, ayar raporları
Hariçte İşleme Öncesi Kontrol Listesi
Göndermeden önce ve dönüşte
| Konu | Yapılacak |
|---|---|
| Rejim seçimi | İşleme var mı (hariçte işleme) yoksa değişmeden dönüş mü (geri gelen eşya) |
| İzin | İşlem türü, süre, verimlilik ve fire oranının izinde belirlenmesi |
| Ayniyet | Altında has miktar ve ayar; taşta sayı, ağırlık, sertifika kaydı |
| Tamir | Garanti belgesi ve bedelsizlik kanıtı; bedelli tamirde gerçekçi fatura |
| İşlemci raporu | Fire, talaş ve teslim edilen ürün miktarının imzalı raporu |
| Süre | Dönüşün izin süresinde yapılması; gerekirse süresinde uzatma |
Gümrük vergilerinin geri verilmesine ilişkin kurallar gümrük vergisi iadesi, mücevherin kargo yoluyla ihracı mücevher e-ihracatı, ham elmas ticaretinin özel kuralları elmas ithalatı ve Kimberley Süreci, altın rafinerisi kurulması ve faaliyet izni ise altın rafinerisi kurmak rehberlerimizde yer almaktadır. Altın ve kuyumdaki bütün gümrük ve vergi uyuşmazlıkları altın ve kuyumda gümrük ve vergi davaları rehberimizde bir aradadır. Dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hariçte işleme rejimi nedir?
GK m.135 uyarınca serbest dolaşımdaki eşyanın yurt dışında işlenmek üzere geçici ihracı ve işlem görmüş ürünlerin ithalat vergilerinden tam veya kısmi muafiyetle yeniden serbest dolaşıma girişini düzenleyen rejimdir.
Hangi işlemler hariçte işleme sayılır?
GK m.108/3’e atıfla işçiliğe tabi tutma (montaj ve birleştirme dahil), işleme ve tamir (yenileme ve düzenli hâle getirme dahil).
Dönüşte ne kadar vergi öderim?
GK m.141 uyarınca işlem görmüş ürünlerin vergilerinden, gönderilen eşya aynı ülkeden aynı tarihte ithal edilseydi ödenecek vergiler düşülür; kabaca yalnızca yurt dışında eklenen değer vergilendirilir.
Garanti kapsamında tamir edilen saat veya mücevherde vergi var mı?
GK m.142 uyarınca tamir garanti, sözleşme, kanuni yükümlülük veya imalat hatası nedeniyle bedelsiz yapıldığı kanıtlanırsa ithalat vergilerinden tam muaftır; ilk girişte kusur dikkate alınmışsa bu hüküm uygulanmaz.
Bedelli tamirde vergi nasıl hesaplanır?
GK m.143 uyarınca gümrük kıymeti olarak tamir masraflarına eşit tutar esas alınır; izin sahibinin tamir masrafı dışında ödeme yapmamış olması ve ödemenin taraflar arası ilişkiden etkilenmemesi gerekir.
Hariçte işleme iznini kimler alabilir?
GK m.137-138 uyarınca işleme faaliyetini yaptıracak ve Türkiye’de yerleşik kişiler; ayniyet tespitinin mümkün olması ve yerli üreticilerin temel ekonomik çıkarlarına ciddi zarar verilmemesi şartıyla.
Verimlilik oranı nedir?
GK m.135/3-d uyarınca belirli miktardaki geçici ihracat eşyasından elde edilen işlem görmüş ürün miktarı veya yüzdesidir; kuyumda has altın ve fire hesabına karşılık gelir ve izinde belirlenir (m.139).
Dönüş süresi ne kadar?
GK m.139 uyarınca izinde belirtilen süre; talebin uygun bulunması hâlinde uzatılabilir.
Şartlara uymazsam muafiyeti kaybeder miyim?
GK m.140 uyarınca kural olarak evet; ancak aykırılığın rejimin doğru işleyişine önemli bir etkisi olmadığı tespit edilirse muafiyet uygulanır.
Tamirdeki ürünün yerine yenisi gelirse ne olur?
GK m.144-148’deki standart değişim sistemi uygulanabilir; ikame ürün aynı tarife pozisyonunda, aynı ticari nitelik ve teknik özellikte olmalıdır. Önceden ithalatta tamire gönderilecek ürün iki ay içinde ihraç edilmelidir (m.146).
Hariçte işleme dönüşünde KDV ödenir mi?
KDV Genel Uygulama Tebliğine göre gümrük vergisinden muaf veya müstesna olan kısımda KDVK m.16/1-b uyarınca KDV aranmaz; ithalatı izin sahibi dışında bir firma yaparsa KDV malın tamamı üzerinden alınır.
Sertifika için yurt dışı laboratuvara gönderilen taş hariçte işleme midir?
Taşın niteliği değişmeden dönüyorsa bir işleme faaliyeti yoktur; bu durum geri gelen eşya hükümleri çerçevesinde değerlendirilmelidir. Kesim veya parlatma yapılacaksa hariçte işleme gerekir.
Hariçte işleme işlemlerine karşı ne kadar sürede itiraz etmeliyim?
GK m.242 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde üst makama itiraz edilir; ayar tahlili sonucuna ise m.243 uyarınca on beş gün içinde itiraz edilerek ikinci tahlil istenebilir.
Yurt dışındaki kendi grup şirketime tamir yaptırırsam sorun olur mu?
GK m.143 uyarınca bedelli tamirde ödemenin izin hak sahibi ile faaliyeti yapan kişi arasındaki ilişkiden etkilenmemesi gerekir; grup şirketine yapılan ödemenin emsale uygun olduğunun belgelenmesi önemlidir.
Dahilde işleme ile getirilen altını hariçte işlemeye gönderebilir miyim?
GK m.136 uyarınca ihracı teminata bağlanmış ithalat vergilerinin kaldırılmasına yol açan eşyaya hariçte işleme uygulanmaz; bu durum ayrıca değerlendirilmelidir. Somut dosyanız için 0554 648 37 15 numaralı hattan bize ulaşabilirsiniz.
📚 İlgili Rehberler
Bu konuda avukat desteğine mi ihtiyacınız var?
Durumunuzu Hukukçular Evi uzman kadrosuyla değerlendirin; ilk görüşme için 0554 648 37 15 numaralı hattımızdan ulaşabilirsiniz.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Süreler kısadır ve usul hataları geri alınamaz. Belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Vergi Hukuku alanındadır.
Vergi Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları
