Doğal Sit Alanlarında 9 Yeni İlke Kararı: Nitelikli Alanlarda 18 Türbine Kadar RES ve HES Projelerine Yol, Mera Otlatması, Ağaç Dikimi ve Mezarlık Alanları (151–159)

Doğal sit alanlarında arazisi, hayvanı, bahçesi ya da projesi olanları doğrudan ilgilendiren dokuz ilke kararı aynı gün yayımlandı. Kararların bir kısmı gündelik kullanımı kolaylaştırıyor: Mevcut altyapı tesislerinin bakımı ve izin süresi uzatımı, tarım alanlarında ağaç dikimi ve fiziki müdahale içermeyen sportif parkur ilanı artık Bölge Komisyonu kararı beklemeden yapılabilecek; sit ilanından önce mera olan yerlerde geleneksel otlatmaya teknik raporla izin verilebilecek. Diğer kısmı ise nitelikli doğal koruma alanlarında ve sürdürülebilir koruma alanlarında daha önce sınırlı ya da tartışmalı olan büyük yatırımlara yol açıyor: 18 türbine kadar rüzgâr santralleri, hidroelektrik santralleri, şehitlik ve mezarlık alanları ile teleferik gibi havai ulaşım hatları.

Önemli bir arka plan var: Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmeliğin 8. maddesinde nitelikli doğal koruma alanlarında mevcut baraj veya isale hatları üzerindeki HES’lere ve 20 türbin ile 50 MWm’e kadar RES’lere izin veren ibarenin yürütmesi, Yönetmeliğin resmî metnindeki nota göre Danıştay Dördüncü Dairesinin 11/11/2025 tarihli kararıyla durdurulmuştur. Yeni ilke kararlarının bu yargı kararıyla ilişkisi, uygulamada ve olası davalarda tartışılacak ana konu olacaktır. Bu haberde dokuz kararın içeriğini resmî metinlerden özetliyoruz. Ayrıntılı hukuki değerlendirme: Doğal Sitte RES, HES, Ağaç Dikimi ve Otlatma İzni 2026 yazımızda.

Kararların Künyesi

Ne Değişti? Dokuz Karar Tek Tabloda

Enerji Projeleri: RES ve HES Bakımından Önceki ve Yeni Durum

Doğal sit kategorileri ve her kategoride izin verilen faaliyetler için Doğal Sit Alanına Ev Yapılır mı? yazımıza, enerji projelerinin sit alanlarındaki ayrıntılı rejimi için Sit Alanında GES ve RES Kurulur mu? yazımıza bakabilirsiniz; bu yazı yeni kararlar doğrultusunda güncelleniyor.

Kimleri Etkiliyor?

Yürürlük, Dava Yolu ve Süreler

İlke kararları ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlem niteliğindedir. Değerlendirmemize göre bunlara karşı iptal davası, bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemler kapsamında Danıştay’da ilk derece olarak açılır (2575 sayılı Kanun m.24/1-c). İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar (İYUK m.7/4); 60 günlük sürenin son günü 2 Ocak 2027 Cumartesi olduğundan süre 4 Ocak 2027 Pazartesi günü sona erer (İYUK m.8). Bu süre kaçırılsa bile, ilke kararına dayanılarak belirli bir proje için verilen Bölge Komisyonu kararına karşı, bu kararın tebliği veya ilanından itibaren 60 gün içinde hem uygulama işlemi hem de ilke kararı birlikte dava edilebilir (İYUK m.7/4).

Sit alanlarındaki diğer konular için Kültür Varlıkları ve Sit Alanı Hukuku Rehberi, mera hukukunun ayrıntıları için Mera Hukuku Rehberi, kurul ve komisyon kararlarına itiraz için Koruma Kurulu Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği, günün diğer gelişmeleri için Hukuk Gündemi Son Durum sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Doğal sit alanlarında hangi yeni ilke kararları yayımlandı?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 26.10.2026 tarihli 151–159 sayılı dokuz ilke kararı 3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararlar altyapı bakımı, mera otlatması, ağaç dikimi, sportif parkur, teleferik, mezarlık, RES ve HES projelerini düzenliyor.

Nitelikli doğal koruma alanında RES kurulabilir mi?

157 sayılı ilke kararına göre türbin sayısı 18’i geçmeyen RES projelerine, kaynak değerleri, ekolojik bütünlük, tedbirlerin yeterliliği ve kamu yararı gözetilerek hazırlanacak koruma amaçlı imar plânı doğrultusunda Bölge Komisyonu değerlendirmesiyle izin verilebilir. 98 sayılı kararındaki 20 türbin ve 50 MWm ifadesi kaldırıldı.

Doğal sitteki tarlama ağaç dikmek için izin gerekir mi?

153 sayılı ilke kararına göre kesin korunacak hassas alan ve 1. derece doğal sit dışında, plânda tarım lejantında kalan alanlarda iş makinesi kullanmadan, topografyayı bozmadan ve yöre bitki örtüsüne uygun ağaç dikimi için Komisyon kararı gerekmez. Sondaj, kuyu, sulama sistemi, tel çit ve duvar için Komisyon kararı gerekir.

Doğal sit alanındaki merada hayvan otlatılabilir mi?

152 sayılı ilke kararına göre sit tescilinden önce mera vasfı taşıyan ve yöre halkının uzun yıllardır geleneksel olarak kullandığı alanlarda, otlatmanın ekolojik özelliklere zarar vermeyeceğini gösteren teknik rapor ve Bölge Komisyonu değerlendirmesiyle otlatmaya izin verilebilir.

Yeni kararlar kesin korunacak hassas alanları kapsıyor mu?

Hayır. 151, 153 ve 154 sayılı kararlar kesin korunacak hassas alanları açıkça hariç tutuyor; RES, HES ve mezarlık kararları ise nitelikli doğal koruma ve sürdürülebilir koruma alanlarına ilişkin. Kesin korunacak hassas alanlarda Yönetmelik m.7/3’teki kesin yapı yasağı sürüyor.

İlke kararlarına karşı dava açılabilir mi?

Evet. Değerlendirmemize göre ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlem olarak Danıştay’da ilk derece iptal davası açılabilir. Süre ilanı izleyen günden başlayan 60 gündür ve 4 Ocak 2027 Pazartesi günü sona erer. Proje bazında verilecek Komisyon kararıyla birlikte dava açma imkânı da vardır.

Kaynaklar: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 26.10.2026 tarihli ve 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159 sayılı ilke kararları, 3/11/2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete (maddeler 20261103-4 ile 20261103-12; taranmış metinler OCR ve görüntü teyidiyle okunmuştur); 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.9, 17, ek m.4; Korunan Alanların Tespit, Tescil ve Onayına İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik m.6, 7, 8, 9 (mevzuat.gov.tr güncel metni ve yürütmeyi durdurma notları); 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24; 2577 sayılı İYUK m.7, 8.