Koruma Kurulu Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği 2026: Koruma Yüksek Kuruluna İtiraz — 60 Gün, Başvuru Belgesi Ücreti, Hak Sahipliği, Bakanlık Değerlendirmesi ve Dava Süresine Etkisi (2863 m.61, Yönetmelik m.18, İYUK m.11)

Koruma bölge kurulunun tescil, grup tayini, korunma alanı, sit, proje veya izin kararına karşı iki yol vardır: Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna itiraz ve idare mahkemesinde iptal davası. İtiraz, 2863 sayılı Kanun’un 61. maddesine ve Kurullar Yönetmeliği’nin 18. maddesine dayanır; kararın tebliğ veya ilanından itibaren altmış gün içinde, Döner Sermaye İşletmesinden alınan başvuru belgesi, hak sahipliğini gösteren belge ve itiraz dilekçesiyle Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne yapılır. 2026’da başvuru belgesinin bedeli gerçek kişiler için 12.500 TL, tüzel kişiler için 25.000 TL’dir ve KDV ayrıca eklenir. İtiraz önce Bakanlıkça değerlendirilir, gerekli görülürse Yüksek Kurul gündemine alınır ve gündeme alındıktan sonra en geç üç ayda karara bağlanır. İtiraz sürerken bölge kurulu kararı uygulanmaya devam eder; dava açma hakkının korunması için İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki otuz günlük cevap süresi ayrıca izlenmelidir. Bu yazı itirazın dayanaklarını, kimlerin hangi belgeyle itiraz edebileceğini, sürenin hesabını, ücret ve iade kurallarını, itiraz ile dava arasındaki ilişkiyi, gerekçenin nasıl kurulacağını ve iki itiraz dilekçesi örneğini mevzuat maddeleriyle anlatır.

Koruma Yüksek Kuruluna İtiraz Nedir, Hangi Hükümlere Dayanır?

Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı, koruma ve restorasyonda uygulanacak ilkeleri belirleyen ve bölge kurulları arasında koordinasyonu sağlayan üst kuruldur (2863 m.51). Kanun’un 61. maddesi, koruma bölge kurullarının kararlarına kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazların Bakanlıkça değerlendirileceğini, gerekli görülürse Yüksek Kurul gündemine alınacağını ve Yüksek Kurulca en geç üç ay içinde karara bağlanacağını söyler. Yüksek Kurulda görüşülen itiraz konuları ayrıca bölge kurulu gündemine alınmaz. Usul ve esaslar, 19 Nisan 2012 tarihli Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliği’nin (bu yazıda “Kurullar Yönetmeliği”) 18. maddesinde düzenlenmiştir.

İtiraz ihtiyari bir idari başvurudur. Kanun ve yönetmelik “itiraz edilebilir” ifadesini kullanır; itiraz etmeden doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açmak mümkündür. 2026’dan itibaren itiraz aynı zamanda ücretli bir başvurudur: 2863’e eklenen Ek madde 9 ve ekli (1) sayılı tarifenin 3 sıra numaralı kalemi, Yüksek Kurul itirazında verilecek başvuru belgesini ücrete bağlamış; 27 Ekim 2026 tarihli Hizmet Bedelleri Yönetmeliği de itiraz ve yeniden değerlendirme başvurularını açıkça kapsamına almıştır (m.1/2).

Hangi Kurul Kararlarına İtiraz Edilebilir?

Yönetmeliğin 18. maddesi “koruma bölge kurullarınca alınan kararlar” ifadesini kullanır ve karar türü bakımından bir sınırlama getirmez. Bölge kurullarının görevleri 2863’ün 57. maddesinde sayıldığından, itiraz konusu olabilecek kararlar da büyük ölçüde bu listeyi izler. Uygulamada en sık itiraz edilen kararlar şunlardır:

İki sınır vardır. Birincisi, hakkında kesinleşmiş yargı kararı bulunan kurul kararlarına itiraz edilemez (m.18/3). Bu fıkra 2021’de “bilimsel metotlarla yapılan çalışmalar doğrultusunda yeni bir veri ortaya konmadıkça” istisnasıyla yumuşatılmış, 3 Eylül 2024 tarihli değişiklikle bu istisna kaldırılarak kesin bir yasak hâline getirilmiştir. Aynı değişiklikle, kesinleşmiş yargı kararına konu taleplerle aynı içerikteki başvuruların bölge kurulunda da tekrar değerlendirilemeyeceği kuralı eklenmiştir (m.12/9). İkincisi, itiraz yolu bölge kurulu kararlarına özgüdür. Yüksek Kurulun ilke kararları düzenleyici işlemdir ve Resmî Gazete’de yayımlanır (2863 m.61/1); KUDEB’in veya kurul müdürlüğünün kurul kararı niteliği taşımayan yazıları da bu yolun konusu değildir. Bunlara karşı işlemi yapan idareye başvuru veya iptal davası yolu kullanılır. Doğal sit alanları ve tabiat varlıklarına ilişkin kararlar ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının mevzuatına tabidir ve bu yazıdaki itiraz yolunun dışındadır.

Kimler İtiraz Edebilir? Hak Sahipliği Belgesi

Yönetmeliğin 18. maddesinin birinci fıkrası itiraz hakkını kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilere tanır; dördüncü fıkra ise itiraz başvurusuna hak sahipliğini gösteren bir belgenin eklenmesini şart koşar. 2012 tarihli ilk metinde ikinci fıkra, taşınmaz üzerindeki ayni hakkını veya kiracılık hakkını belgelemeyen kişilerin itirazlarının Yüksek Kurul gündemine alınmayacağını açıkça söylüyordu. Bu fıkra 6 Ocak 2021 tarihli değişiklikle yürürlükten kaldırılmıştır. Bugün malik veya kiracı olmayanlar için de itiraz yolu kapalı değildir; ancak hak sahipliği belgesi şartı devam ettiğinden, itiraz edenin kararla nasıl bir hukuki bağı bulunduğunu belgeyle göstermesi gerekir. Bağın zayıf olduğu başvurularda Bakanlığın itirazı gündeme almama ihtimali artabilir.

İtiraz Süresi: Altmış Gün Ne Zaman Başlar?

Süre, bölge kurulu kararının tebliğ veya ilanından itibaren altmış gündür (Kurullar Yönetmeliği m.18/1). Hangi tarihin esas alınacağı kararın türüne göre değişir. 2863’ün 7. maddesine göre tek yapı ölçeğindeki kültür varlıkları ile korunma alanlarına ilişkin tescil kararları 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca maliklere tebliğ edilir; sit alanlarının, tabiat varlıklarının ve malikleri idarece tespit edilemeyen taşınmazların tescil kararları ise Resmî Gazete’de yayımlanır ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle duyurulur. Tespit ve Tescil Yönetmeliği’nin 8. maddesi ayrıca valilik veya kaymakamlığın tescil kararını kendisine tebliğden itibaren en geç üç gün içinde ilan tahtasına asarak, belediye hoparlörüyle duyurarak, muhtarlığa bildirerek ve internet sitesinde yayımlayarak ilan etmesini öngörür.

Yönetmelik sürenin nasıl hesaplanacağını ayrıca düzenlemez. İdari yargıda kullanılan genel kural, sürenin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden başlaması ve son günün tatile rastlaması hâlinde izleyen çalışma gününün sonuna kadar uzamasıdır (İYUK m.8). Örneğin karar 2 Kasım 2026 Pazartesi günü tebliğ edildiyse süre 3 Kasım’da başlar ve altmışıncı gün 1 Ocak 2027’ye denk gelir; bu tarih resmî tatil olduğundan dava süresi bakımından son gün 4 Ocak 2027 Pazartesi’dir. Yüksek Kurul itirazında ise sürenin tatil nedeniyle uzayıp uzamayacağı tartışmasına girmemek için başvuruyu 31 Aralık 2026’dan önce yapmak gerekir. Adresi belli olmayanlara ilan yoluyla bildirim yapılan hâllerde dava süresi, son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar (İYUK m.7/3).

Başvuru Belgesi Ücreti ve İade Kuralları (2026)

Yönetmeliğin 18. maddesinin dördüncü fıkrası, itirazın Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünden alınacak bir başvuru belgesiyle yapılmasını öngörür. Bu belgenin bedeli, 2863’e ekli (1) sayılı tarifenin 3 sıra numaralı kalemine göre gerçek kişiler için 12.500 TL, tüzel kişiler için 25.000 TL’dir. KDV ayrıca eklenir (Hizmet Bedelleri Yönetmeliği m.7/5); yüzde 20 genel oran varsayımıyla ödenecek tutar gerçek kişide 15.000 TL, tüzel kişide 30.000 TL olur. Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesindeki taşınmazlarda birim fiyatın iki katı alınır (m.7/4). Tarife her yıl, Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298/B maddesine göre ilan edilen yeniden değerleme oranında takvim yılı başından geçerli olarak artırılır ve güncel tarife ocak ayında Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır (Ek m.9; yönetmelik m.4).

Ücret kuralı itirazın zamanlamasını doğrudan etkiler: Eksik veya yanlış yatırılan bedel tamamlanmadıkça başvuru işleme alınmadığından, ödemeyi son günlere bırakmak altmış günlük sürenin kaçmasına yol açabilir. Ayrıntılı iade senaryoları için koruma kurulu başvuru ücreti ve iade kuralları yazımıza, düzenlemenin yayımlandığı günkü haber için Hukuk Gündemi haberimize bakabilirsiniz.

İtiraz Dosyası: Nereye ve Hangi Belgelerle Başvurulur?

İtiraz, kararı veren bölge kurulu müdürlüğüne değil, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne yapılır (Kurullar Yönetmeliği m.18/4). Dilekçenin yanlış merciye verilmesi, iletim sırasında geçen zaman nedeniyle sürenin tartışmalı hâle gelmesine yol açabilir. Başvurunun hangi tarihte yapıldığını ispat edebilmek için elden teslimde evrak kayıt numarası alınmalı, posta ile gönderimde iadeli taahhütlü yol tercih edilmelidir.

Bakanlık Değerlendirmesi ve Koruma Yüksek Kurulu Süreci

İtiraz iki süzgeçten geçer. İlki Bakanlığın değerlendirmesidir: İtirazlar Bakanlıkça değerlendirilir ve gerekli görüldüğü takdirde Yüksek Kurul gündemine alınır (2863 m.61/2; Kurullar Yönetmeliği m.18/1). Mevzuat bu değerlendirme için bir süre öngörmez; Yüksek Kurulun gündemini de Bakanlık belirler (2863 m.51). İkinci aşamada itiraz Yüksek Kurulca incelenir ve gündeme alındıktan sonra en geç üç ay içinde karara bağlanır (m.18/5). Yüksek Kurul çalışmalarını kolaylaştırmak için konuyu üyeleri arasından oluşturacağı bir komisyona verip yerinde inceleme yaptırabilir (m.13); bu nedenle dilekçede yerinde inceleme talep edilmesi yararlıdır.

İtiraz sonuçlanıncaya kadar itiraza konu bölge kurulu kararının uygulanmasına devam edilir. Yüksek Kurul kararı kaldırırsa bölge kurulu müdürlüğü yeni durumu kararın dağıtıldığı yerlere yeniden bildirir (m.18/6). Yüksek Kurulda görüşülen itiraz konuları ayrıca bölge kurulu gündemine alınmaz ve Yüksek Kurulca karar verilen konular bölge kurulunca tekrar görüşülmez (2863 m.51, m.61/3). Yönetmelik ayrıca, mevzuatla çeliştiği saptanan kararların dağıtımdan önce Genel Müdürlüğe iletilmesini, Genel Müdürlükçe yeniden değerlendirilmesi istenen kararda bölge kurulunun ısrar etmesi hâlinde konunun Yüksek Kurulca değerlendirilmesini öngörür (m.12/3, m.17/1, m.18/7). Bu mekanizma itiraz edenin başvurusuna bağlı değildir; yine de dilekçede kararın hangi mevzuat hükmüyle çeliştiğinin açıkça gösterilmesi dosyanın bu yönden de ele alınmasını kolaylaştırır.

İtiraz mı, Dava mı, İkisi Birlikte mi?

Bölge kurulu kararı kesin ve yürütülmesi gereken bir idari işlemdir; tebliğden itibaren altmış gün içinde taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m.7, m.34). İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesine göre ilgililer dava açmadan önce, dava açma süresi içinde, işlemin kaldırılmasını veya değiştirilmesini üst makamdan isteyebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Ancak otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi, başvuruya kadar geçen süre de hesaba katılarak yeniden işlemeye başlar. Bu otuz günlük süre 7331 sayılı Kanunla 2021’de altmış günden otuz güne indirilmiştir.

Süresi içinde yapılan Yüksek Kurul itirazı, işlemin kaldırılmasının üst merciden istenmesi niteliğinde olduğundan bu hükme göre süreyi durduran bir başvuru olarak ileri sürülebilir. Sorun, Bakanlığın değerlendirmesi ile Yüksek Kurulun üç aylık karar süresinin çoğu zaman otuz günü aşmasıdır. Otuzuncu gün dolduğunda istek reddedilmiş sayılır ve kalan dava süresi işlemeye başlar; itirazın sonucunu beklemek davayı süreden kaybettirebilir. Örneğin 2 Kasım 2026’da tebliğ edilen karara 20 Kasım’da itiraz edilirse dava süresinin yaklaşık 18 günü kullanılmış, 42 günü kalmıştır. 20 Aralık’a kadar cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre yeniden işler; bu hesapla dava süresi Ocak 2027’nin son günlerinde dolar. Gün sayımında tereddüt doğmaması için en erken tarih esas alınmalı ve dava son haftaya bırakılmamalıdır. Ayrıntılar için idari davalarda dava açma süreleri ve zımni ret rehberlerimize bakabilirsiniz.

İtiraz Gerekçesi Nasıl Kurulur?

İptal davasında idari işlem yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetlenir (İYUK m.2/1-a). İtiraz dilekçesi de bu eksende kurulursa hem Yüksek Kurul önünde hem de sonraki davada tutarlı bir dosya ortaya çıkar. Kurul kararlarının Kanun ve ilke kararlarındaki dayanaklarıyla ve bilimsel gerekçeleriyle yazılması zorunludur (2863 m.57; Kurullar Yönetmeliği m.12/2); bu nedenle ilk iş kararın gerekçesini satır satır incelemek ve her gerekçenin karşılığını belgeyle vermektir.

Tescil kararına itirazda en güçlü argüman genellikle sebep unsurudur: Tespit ve Tescil Yönetmeliği’nin 4. maddesindeki ölçütlerin yapıda bulunmadığını rölöve, fotoğraf, ruhsat ve tadilat belgeleriyle göstermek gerekir. Proje reddine itirazda ise kurulun hangi gerekçeyle reddettiği ile projenin ilgili ilke kararına uygunluğu karşılaştırılmalıdır. Sit kararları ve koruma amaçlı imar planları bakımından sit alanında yapılaşma, koruma amaçlı imar planı ve imar planı iptal davası dilekçesi yazılarımız da yol gösterir.

Koruma Yüksek Kuruluna İtiraz Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki örnek, malikin evinin tescil edildiği, II. grup olarak belirlendiği ve parselin bütününün korunma alanı ilan edildiği bir karara karşı hazırlanmıştır. Köşeli parantez içindeki bilgiler dosyaya göre doldurulmalı, gerekçeler kendi belgelerinize göre uyarlanmalıdır.

Komşu Parselde Uygun Bulunan Projeye Karşı İtiraz (Kısa Örnek)

Sık Yapılan Hatalar

Sıkça Sorulan Sorular

Koruma kurulu kararına itiraz süresi ne kadardır?

Koruma bölge kurulu kararının tebliğ veya ilanından itibaren altmış gündür (Kurullar Yönetmeliği m.18/1). İptal davası açma süresi de tebliğden itibaren altmış gündür (İYUK m.7); iki süre ayrı ayrı takip edilmelidir.

Koruma Yüksek Kuruluna itiraz nereye yapılır?

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne yapılır. Dilekçeye Döner Sermaye İşletmesinden alınan başvuru belgesi ve hak sahipliğini gösteren belge eklenir (Kurullar Yönetmeliği m.18/4).

Koruma Yüksek Kurulu itirazı ne kadar?

2026 tarifesine göre başvuru belgesi gerçek kişiler için 12.500 TL, tüzel kişiler için 25.000 TL’dir; KDV ayrıca eklenir. Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesinde iki kat alınır (2863 Ek m.9 ve (1) sayılı tarife sıra 3; Hizmet Bedelleri Yönetmeliği m.7).

İtiraz gündeme alınmazsa ücret iade edilir mi?

Hayır. Başvurunun Bakanlıkça uygun bulunmaması, geri çekilmesi veya vazgeçilmesi hâlinde ücret iade edilmez (Hizmet Bedelleri Yönetmeliği m.5/4). Sonradan işlemin mahkemece iptal edilmesi de iade sonucunu doğurmaz (m.7/3).

Malik olmayan biri koruma kurulu kararına itiraz edebilir mi?

Ayni hakkını veya kiracılığını belgelemeyenlerin itirazının gündeme alınmayacağını söyleyen eski m.18/2 hükmü 2021’de kaldırıldı. Ancak itirazda hak sahipliğini gösteren belge istenmeye devam ettiğinden itiraz eden, kararla hukuki bağını belgelemelidir (m.18/4).

İtiraz kurul kararının uygulanmasını durdurur mu?

Hayır. Yüksek Kurula yapılan itirazlar sonuçlanıncaya kadar bölge kurulu kararının uygulanmasına devam edilir (Kurullar Yönetmeliği m.18/6). Uygulamayı durdurmak için idare mahkemesinde dava açıp yürütmenin durdurulmasını istemek gerekir (İYUK m.27).

Koruma Yüksek Kurulu itirazı ne zaman sonuçlanır?

Önce Bakanlık itirazı değerlendirir; bu aşama için mevzuatta süre yoktur. Gündeme alınan itiraz Yüksek Kurulca en geç üç ay içinde karara bağlanır (2863 m.61/3; Kurullar Yönetmeliği m.18/5).

Yüksek Kurula itiraz dava açma süresini durdurur mu?

Süresi içinde yapılan itiraz, işlemin kaldırılmasının üst merciden istenmesi niteliğinde olduğundan İYUK m.11 kapsamında süreyi durduran başvuru olarak ileri sürülebilir. Ancak otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan dava süresi yeniden işlemeye başlar; itirazın sonucu beklenmeden dava takvimi buna göre kurulmalıdır.

Davayı kaybettikten sonra Yüksek Kurula itiraz edilebilir mi?

Hayır. Hakkında kesinleşmiş yargı kararı bulunan bölge kurulu kararlarına karşı Yüksek Kurula itiraz edilemez (m.18/3, 2024 değişikliği). Aynı içerikteki başvurular bölge kurulunda da tekrar değerlendirilemez (m.12/9).

Yüksek Kurul itirazı reddederse ne yapılır?

Yüksek Kurul kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yüksek Kurulun itiraz üzerine verdiği kararlara ilişkin davalarda bölge idare mahkemesinin kararı Danıştay’da temyiz edilebilir (İYUK m.46/1-h).

Koruma kurulu kararına karşı dava hangi mahkemede açılır?

Taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına ilişkin davalarda yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir (İYUK m.34). Dava tebliğden itibaren altmış gün içinde açılır.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Kurul kararlarına karşı yürütülen dosyalarda en sık kayıp, sürelerin ve başvuru merciinin yanlış belirlenmesinden doğar. Hukukçular Evi; kararın tebliğ ve ilan tarihinin tespiti, itiraz ve dava takviminin birlikte kurulması, başvuru belgesi ve hak sahipliği dosyasının hazırlanması, teknik raporların hukuki gerekçeyle birleştirilmesi, Yüksek Kurul itirazı ile iptal davası ve yürütmenin durdurulması taleplerinin yürütülmesinde destek verir. Kurul kararlarının kapsadığı diğer konular için tescil kaydının kaldırılması, tescilli yapıda restorasyon izni ve sit alanında kalan taşınmaz ve Hazine trampası yazılarımıza; idari yargının genel kuralları için İdare Hukuku Rehberi sayfamıza; imar hukuku alanındaki hizmetlerimiz için İmar Hukuku Rehberi sayfamıza; güncel gelişmeler için Hukuk Gündemi sayfamıza bakabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.6, 7, 8, 17, 18, 51, 57, 61, Ek Madde 9 ve ekli (1) sayılı ücret tarifesi (7590 sayılı Kanun m.4); Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliği (RG 19.04.2012, 28269; değişiklikler RG 16.10.2018, 30567; RG 06.01.2021, 31356; RG 03.09.2024, 32651) m.12, 13, 15, 17, 18; Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmelik (RG 13.03.2012, 28232) m.4, 8; Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığına Yapılacak Başvurular ile Sunulacak Hizmetler Karşılığı Alınacak Bedellere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (RG 27.10.2026, 33413) m.1, 4, 5, 7; Koruma Yüksek Kurulunun 05.11.1999 tarihli ve 660 sayılı ilke kararı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.2, 7, 8, 11 (7331 sayılı Kanunla değişik), 27, 34, 46; 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a; Anayasa m.10, 13, 35. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosya için hukuki görüş yerine geçmez.