Koruma Kurulu ve Kültür Varlığı Başvuruları Ücretli: 2863 Ek 9 Bedel Yönetmeliği Yayımlandı — İade Yok, Altı Ay Süre (RG 33413)

Sit alanındaki bir arsanın sit derecesinin değiştirilmesini istemek, tescilli bir yapının tescilinin kaldırılması için başvurmak, onaylı restorasyon projesinde tadilat yaptırmak ya da koruma bölge kurulu kararına karşı Koruma Yüksek Kuruluna itiraz etmek artık peşin ödenen bir hizmet bedeline bağlı. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’na Temmuz 2026’da eklenen ücret tarifesinin nasıl uygulanacağını gösteren yönetmelik 27 Ekim 2026’da yayımlandı.

Yönetmelik bedellerin ne zaman ve nasıl ödeneceğini, hangi hâllerde iade edilmeyeceğini, başvurunun ödemeden sonra kaç ay içinde yapılması gerektiğini ve hektar veya metrekare üzerinden hesaplanan bedellerin nasıl bulunacağını düzenliyor. Özellikle iki kural mülk sahipleri ve yatırımcılar açısından önemli: bedel hiçbir hâlde iade edilmiyor (başvurunun reddi, geri çekilmesi, hatta işlemin mahkemece iptali dâhil) ve ödemeden sonra altı ay içinde başvurmayanın ödediği bedel yanıyor.

Yönetmeliğin Künyesi

Ne Değişti? Kanun ve Yönetmelik Karşılaştırması

Ücret alınması kuralı yönetmelikle değil, Kanunla getirildi. Yönetmeliğin yaptığı, Kanunda yer almayan uygulama kurallarını eklemektir:

Tarifeden Öne Çıkan Bedeller

Aşağıdaki tutarlar 2863 sayılı Kanun’a ekli tarifedeki birim fiyatlardır; tarife dipnotuna göre KDV dâhil değildir (yönetmelik m.7/5). Tutarlar 2027 yılı başından itibaren yeniden değerleme oranında artırılacaktır.

Hukuki Çerçeve

Bedel alınan işlemler, Kanun’un ifadesiyle 2863 sayılı Kanun kapsamında Bakanlığın yetkili olduğu “her türlü belge talebi ile itiraz ve yeniden değerlendirme başvuruları” ve Bakanlıkça “özel bir çalışma, araştırma ve inceleme gerektiren talep ve başvurular”dır (ek m.9/1; yönetmelik m.1/2). Kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanan plan, proje ve yapım işleri kapsamındaki talepler ile kamu kurumlarının mülkiyetindeki taşınmazlara ilişkin görüş talepleri ücretsizdir (yönetmelik m.6). Tahsil edilen bedeller Döner Sermaye İşletmesi bütçesine gelir kaydedilir ve taşınır ve taşınmaz kültürel mirasın korunmasına yönelik hizmetlerde kullanılır (m.5/2).

Tartışmaya açık nokta, iptal kararına rağmen iade yapılmaması kuralıdır (m.7/3). Kanun yalnızca koruma bölge kurulunun olumsuz kararı hâlinde iade yapılmayacağını öngörüyor; idari yargının hukuka aykırı bulduğu bir işlem için alınan bedelin de iade edilmemesi yönetmelikle eklenmiş bir kuraldır. Hukuka aykırı işlem nedeniyle uğranılan zararın tam yargı davasıyla istenmesi genel hükümlere göre mümkün olduğundan, iptal davası açanların bedeli de içeren tazminat talebini birlikte değerlendirmesi yararlı olur (İYUK m.12).

Kimleri Etkiliyor?

Enerji hattı ve maden projelerinde kültür varlığı görüşü süreçleri için maden hukuku rehberimize, define ve tarihî eser buluntularına ilişkin kurallar için define ve buluntu yazımıza, turizm amaçlı tescilli yapı yatırımları için otel yatırımı yazımıza bakabilirsiniz. Koruma kararları nedeniyle taşınmazı kullanılamaz hâle gelen malikler açısından kamulaştırma ve el atma yolları fiili ve hukuki el atma yazımızda anlatılıyor.

Yürürlük ve Geçiş

Yönetmelik 27 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi; geçiş hükmü içermiyor. Ücret yükümlülüğü ise Kanun’dan doğduğu için 31 Temmuz 2026’dan beri uygulanıyor. 2026 yılında tarifedeki tutarlar geçerli; 2027’den itibaren tutarlar her yıl ocak ayında yeniden değerleme oranında güncellenip Bakanlığın internet sitesinde yayımlanacak (m.4/2-3). Daha önce ödeme yapmış ancak henüz başvurusunu vermemiş olanlar, altı aylık süre kuralının uygulanma ihtimaline karşı başvurularını geciktirmemelidir.

Ne Yapmalı ve Süreler

Başvurudan önce: Talebinizin tarifedeki hangi kaleme girdiğini ve birden fazla kalem doğup doğmadığını belirleyin; her işlem için ayrı bedel ödenir (m.7/6). Alan esaslı kalemlerde koordinatlı alan hesabını veya onaylı paftayı hazırlayın (m.8). Bedeli Döner Sermaye İşletmesinin ilgili hesabına veya Bakanlığın kabul ettiği elektronik ödeme sistemine yatırın ve dekontu başvuruya ekleyin (m.5/3).

Ödemeden sonra: Başvuruyu altı ay içinde ilgili birime (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, il kültür ve turizm müdürlüğü, koruma bölge kurulu müdürlüğü, rölöve ve anıtlar müdürlüğü veya müze müdürlüğü) yapın (m.3/1-d, m.7/1). Eksik veya yanlış ödeme başvuruyu durdurur (m.7/7).

Dava süreleri: Koruma bölge kurulu kararlarına karşı idari yargıda dava açma süresi İYUK m.7 uyarınca tebliğden itibaren 60 gündür. Yönetmeliğin kendisine karşı Danıştay’da iptal davası için 60 günlük süre ilanı izleyen günden başlar; 60. gün 26/12/2026 Cumartesiye denk geldiğinden süre 28/12/2026 Pazartesi günü biter (İYUK m.8).

Sıkça Sorulan Sorular

Koruma kuruluna başvuru artık ücretli mi?

Evet. 2863 sayılı Kanun’a eklenen ek 9. madde ve ekli ücret tarifesiyle Bakanlığın yetkili olduğu belge talepleri, itiraz ve yeniden değerlendirme başvuruları ile özel inceleme gerektiren talepler ücrete bağlandı; ek madde 31/7/2026’da yürürlüğe girdi. 27/10/2026’da yayımlanan yönetmelik ödeme ve iade kurallarını belirledi.

Tescil kaydının kaldırılması başvurusu ne kadar?

Tarifeye göre sit alanında tescil kaydının kaldırılması, sit derecesi veya sınır değişikliği talebi gerçek kişiler için 12.500 TL, tüzel kişiler için 25.000 TL; tek yapı tescil kaydının kaldırılması talebi 10.000 TL ve 20.000 TL’dir. Tutarlara KDV eklenir ve 2027’den itibaren her yıl yeniden değerleme oranında artar.

Başvurum reddedilirse ücret iade edilir mi?

Hayır. Başvuru sahibinden kaynaklanan eksiklik, geri çekme, vazgeçme veya uygun bulunmama hâlinde bedel iade edilmez (m.5/4). İşlem idari yargıca iptal edilse de daha önce tahsil edilen bedel iade edilmez (m.7/3).

Ücreti yatırdım, başvuru için ne kadar sürem var?

Bedelin tahsil edildiği tarihten itibaren altı ay içinde ilgili birime başvurmanız gerekir. Bakanlığın istediği belgelerin tamamlanması için geçen süre bu süreye dahil değildir; mücbir sebep belgelenirse süre sebebin kalktığı tarihten hesaplanır (m.7/1).

Koruma Yüksek Kuruluna itiraz ücreti ne kadar?

Tarifeye göre Koruma Yüksek Kuruluna itiraz başvurularında verilecek başvuru belgesi için gerçek kişilerden 12.500 TL, tüzel kişilerden 25.000 TL alınır; KDV ayrıca eklenir.

Kimler ücretten muaf?

Kamu kurumlarının mülkiyetindeki taşınmazlarla ilgili görüş talepleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca kendi bünyelerinde hazırlanan plan, proje ve yapım işleri için ücret alınmaz (m.6). Tarımsal amaçlı satış ve kiralamalar için de satış-kiralama talebi ücreti alınmaz.

Yönetmeliğe karşı dava açma süresi ne zaman bitiyor?

Düzenleyici işlem olarak Danıştay’da iptal davası 60 gün içinde açılabilir; süre ilanı izleyen günden başlar. 60. gün 26/12/2026 Cumartesi olduğundan son gün 28/12/2026 Pazartesidir.

Kaynaklar: 27/10/2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığına Yapılacak Başvurular ile Sunulacak Hizmetler Karşılığı Alınacak Bedellere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.1–10; 2863 sayılı Kanun ek m.9 ve ekli (1) sayılı ücret tarifesi (7590 sayılı Kanun m.4); 213 sayılı VUK mükerrer m.298/B; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu; 2577 sayılı İYUK m.7, 8, 12. Diğer güncel gelişmeler: Hukuk Gündemi Son Durum, son acele kamulaştırma kararları, İstanbul kentsel dönüşüm desteği.