Bilgilendirilmiş Rıza Artık e-Nabız ve SMS Şifresiyle Alınabilecek: Elektronik Onam Yönetmeliği Yürürlükte (RG 33413)

Ameliyat, anestezi, girişimsel işlem ya da riskli bir tedavi öncesinde hastaya imzalatılan “onam formu” artık kâğıda bağlı değil. Sağlık Bakanlığı, tıbbi müdahale öncesinde hastanın bilgilendirilmiş rızasının e-Nabız üzerinden ya da sağlık tesisinin kendi elektronik cihazıyla, cep telefonuna gönderilen tek kullanımlık şifre (SMS OTP) ile alınabilmesinin usulünü belirledi. Yönetmelik birinci, ikinci ve üçüncü basamak bütün sağlık tesislerini, yani aile hekimliğinden özel hastanelere kadar kamu ve özel tüm tesisleri kapsıyor.

Düzenleme hastanın rıza hakkını değiştirmiyor; rızanın nasıl alınacağını, nasıl kayda geçirileceğini ve sonradan nasıl ispat edileceğini düzenliyor. Bu nedenle hem hastaları hem de malpraktis uyuşmazlıklarında rızanın ispatı yükünü taşıyan hekim ve sağlık kuruluşlarını doğrudan ilgilendiriyor. Aşağıda yönetmeliğin künyesini, sürecin adım adım nasıl işleyeceğini, kayıt ve ispat kurallarını, küçük ve kısıtlılar için getirilen sınırı ve hastaların dikkat etmesi gereken noktaları resmî metne dayanarak özetliyoruz.

Yönetmeliğin Künyesi

Ne Değişti?

Bugüne kadar bilgilendirilmiş rıza uygulamada büyük ölçüde basılı formun hastaya okutulup ıslak imzayla alınmasıyla belgeleniyordu. Yeni yönetmelik bunun yanına, aynı hukuki sonucu doğuran elektronik bir yol ekliyor. Metin “elektronik ortamda alınması halinde” izlenecek usulü düzenlediği için (m.1) elektronik rıza bir seçenek olarak kurgulanmış; kâğıt formu kaldıran bir hüküm yok.

Süreç Adım Adım Nasıl İşleyecek?

Yönetmelik iki kanal öngörüyor: rıza ya e-Nabız üzerinden ya da sağlık tesisinin elektronik haberleşme aracı (kurum envanterine kayıtlı, tesisin sağlık bilgi yönetim sistemine bağlı tablet, bilgisayar vb.) vasıtasıyla alınır (m.8/1, m.4/1-h).

1. Kimlik doğrulama. Hastanın kimliği, tesisin tabi olduğu mevzuata ve hastaların doğru tanımlanmasına ilişkin sağlıkta kalite standartlarına göre doğrulanır; müdahale SGK geri ödemesi kapsamındaysa 5510 sayılı Kanun ve Sağlık Uygulama Tebliği’ndeki kimlik tespiti kuralları da dikkate alınır. Rızayı alan sağlık meslek mensubunun da Bakanlığın Entegre Kurumsal İşlem Platformunda tanımlı ve aktif olması gerekir (m.6).

2. Telefon doğrulama. e-Nabız kanalında numara e-Nabız’da doğrulanmış olmalıdır; değilse hasta numarasını e-Nabız’a girer ve gelen şifreyle doğrular. Tesisin cihazı kullanılacaksa ve tesisin sisteminde doğrulanmış numara yoksa hastaya SMS OTP gönderilir, hasta bu şifreyi sağlık meslek mensubuna söyler, o da sisteme iletir. Bu yolla doğrulanan numara 12 ay süreyle tesisin kayıtlarında doğrulanmış numara olarak tutulur; süre dolunca yeniden doğrulama gerekir (m.7).

3. Formun sunulması ve incelenmesi. Sağlık meslek mensubu kullanıcı adı ve şifre veya Bakanlığın belirlediği başka bir yöntemle sisteme girer, formu onaylayarak hastanın erişimine sunar; hasta formu SMS’teki bağlantıdan veya e-Nabız’dan açıp inceler (m.8/2-5).

4. Kabul. Hasta müdahaleyi kabul ederse doğrulanmış numarasına yalnızca o tıbbi müdahale için geçerli bir SMS OTP gönderilir. e-Nabız kanalında hasta şifreyi kendisi girer; tesis cihazı kanalında şifreyi sağlık meslek mensubuyla paylaşır ve şifreyi o iletir. Rıza bu doğrulama ile alınmış sayılır; form merkezi sisteme aktarılır ve e-Nabız’da görüntülenir (m.8/6-9).

Hukuki Çerçeve: Rızanın İspatı ve Kayıtlar

Tıbbi müdahalenin hukuka uygunluğu, kural olarak hastanın yeterli ve anlaşılır bilgilendirmeye dayanan rızasına bağlıdır. Yönetmelik bu ilkeyi tekrar ediyor: hastanın serbest iradesiyle karar verebilmesi için “yeterli, anlaşılır ve zamanında” bilgilendirilmesi, hasta haklarının korunması ve rızanın ilgili kişiye ait olduğunun güvenilir yöntemlerle doğrulanması esastır (m.5). Malpraktis davalarında bilgilendirme ve rızanın varlığını ispat yükü kural olarak hekim ve sağlık kuruluşu üzerindedir; bu yüzden yeni yönetmeliğin asıl ağırlığı kayıt ve ispat kurallarındadır.

Elektronik rızaya ilişkin kayıtlar ve iz kayıtları, fiziksel ortamda alınan rıza belgelerinin tabi olduğu saklama ve imha sürelerine göre saklanır (m.9/1). Kayıtlar elektronik veri bütünlük değeri (hash) ve zaman damgası kullanılarak “adli ve idari inceleme ile denetime elverişli” biçimde tutulur (m.9/2). Asgari olarak rızanın beyan edildiği tarih, saat ve işlem bilgileri; OTP’nin gönderilmesi ve doğrulanmasına ilişkin bilgiler; işlemi yapan sağlık meslek mensubu ve şifreleme ile güvenlik tedbirlerine ilişkin bilgiler kaydedilir (m.9/3). Tesis cihazıyla yapılan tüm işlem kayıtlarını tesis muhafaza eder (m.9/4).

Bakanlık ve tesisler, 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu ve ilgili mevzuata uygun teknik ve idari tedbirleri almak, veri erişim yetkilerini görev sınırlarına göre belirlemek zorundadır; kişisel veriler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve 3359 sayılı Kanun’un ek 19. maddesine göre işlenir (m.10). Sağlık verisinin işlenmesine ilişkin genel yükümlülükler için VERBİS ve KVKK yükümlülükleri sayfamıza bakılabilir.

Küçükler, Kısıtlılar ve Kanuni Temsilci

Hasta küçük veya kısıtlıysa işlemler Hasta Hakları Yönetmeliği’ne uygun olarak kanuni temsilci tarafından yapılır; kimlik ve telefon doğrulama kuralları kanuni temsilci için de uygulanır (m.11/1-2). Yönetmeliğin en net sınırı burada: kanuni temsilcinin bulunmadığı, hazır bulunamadığı veya elektronik ortamda doğrulanamadığı durumlarda bilgilendirilmiş rıza elektronik olarak alınamaz (m.11/3). Bu hâllerde genel kurallara, yani basılı rıza ve Hasta Hakları Yönetmeliği’ndeki usullere dönülecektir. Velayetin birlikte kullanıldığı durumlarda ebeveynlerden hangisinin rızasının gerektiği tartışması için çocuğun tedavisinde ebeveyn izni yazımıza bakabilirsiniz.

Kimleri Etkiliyor?

Yürürlük ve Geçiş

Yönetmelik 27 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi. Geçiş hükmü yoktur; ancak Bakanlık, iz kayıtlarının standartları, zaman damgası ve şifreleme yöntemleri, SMS OTP altyapısının temini ve uygulamaya ilişkin diğer konularda ilave usul ve esas belirlemeye ve tesisleri talimatlandırmaya yetkilidir (m.12). Bu nedenle sistemin tesislerde fiilen ne zaman kullanılmaya başlanacağı, Bakanlığın teknik düzenlemelerine ve tesislerin yazılım uyumuna bağlı olacaktır. Bu tarihten önce basılı formla alınmış rızalar geçerliliğini korur; yönetmelik geriye yürüyen bir hüküm içermez.

Ne Yapmalı ve Süreler

Hastalar için: e-Nabız’daki telefon numaranızın güncel ve doğrulanmış olduğunu kontrol edin. Size gelen bağlantıdaki formu, müdahalenin riskleri, alternatifleri ve olası komplikasyonları açısından okuyun; anlamadığınız noktayı şifreyi vermeden önce hekime sorun. Onayladığınız formu e-Nabız’da görebilmelisiniz; görünmüyorsa tesisten isteyin. Bilgilendirme eksikliğinden doğan tazminat davalarında süreler ve deliller için malpraktis rehberlerimize, aydınlatma eksikliğinin somut örnekleri için tiroid ameliyatı ve kemoterapi hataları yazılarımıza bakabilirsiniz.

Sağlık kuruluşları için: Elektronik rızaya geçecek tesislerin form şablonlarını müdahale türüne göre güncellemesi, iz kayıtlarının zaman damgalı tutulduğunu ve saklama sürelerinin basılı formlarla aynı uygulandığını belgelemesi gerekir. Kanuni temsilcisi doğrulanamayan küçük ve kısıtlılarda elektronik yolun kapalı olduğu iş akışına yazılmalıdır.

Dava süresi: Yönetmelik düzenleyici bir işlemdir; iptali için Danıştay’da dava açma süresi, İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 uyarınca ilanı izleyen günden itibaren 60 gündür. 27/10/2026 yayımına göre 60. gün 26/12/2026 Cumartesiye denk geldiğinden süre, İYUK m.8 uyarınca izleyen ilk iş günü olan 28/12/2026 Pazartesi günü biter. Yönetmeliğin ileride bir hastaya uygulanması hâlinde, uygulama işlemiyle birlikte yönetmeliğin dava konusu edilmesi de mümkündür.

Sıkça Sorulan Sorular

Hastane artık onam formunu telefondan mı onaylatacak?

Seçenek olarak evet. 27 Ekim 2026’da yürürlüğe giren yönetmelik, bilgilendirilmiş rızanın e-Nabız üzerinden veya sağlık tesisinin elektronik cihazıyla, cep telefonuna gönderilen tek kullanımlık şifreyle alınabilmesini düzenledi. Basılı formu kaldıran bir hüküm yoktur.

Elektronik rıza nasıl verilir?

Kimliğiniz doğrulandıktan sonra form SMS’teki bağlantıdan veya e-Nabız’dan size sunulur. Müdahaleyi kabul ederseniz telefonunuza yalnızca o müdahale için geçerli bir şifre gelir; e-Nabız’da bu şifreyi kendiniz girersiniz, tesis cihazında ise sağlık çalışanına söylersiniz. Rıza bu doğrulamayla alınmış sayılır (m.8).

Onayladığım formu nereden görebilirim?

Elektronik ortamda alınan rızaya ilişkin form Bakanlığın merkezi sağlık veri sistemine aktarılır ve e-Nabız üzerinden erişiminize sunulur (m.8/9).

Cep telefonu numaram doğrulanmamışsa ne olur?

Elektronik rıza için doğrulanmış numara şarttır. e-Nabız’da numaranızı girip gelen şifreyle doğrularsınız; tesis cihazı kullanılıyorsa size gönderilen şifreyi sağlık çalışanına söylersiniz. Tesiste doğrulanan numara 12 ay geçerlidir (m.7).

Çocuğum için elektronik rıza verebilir miyim?

Küçük veya kısıtlı hastalarda işlemleri kanuni temsilci yapar ve kimlik ile telefon doğrulaması kanuni temsilci için de uygulanır. Kanuni temsilci yoksa, hazır değilse veya elektronik ortamda doğrulanamıyorsa rıza elektronik olarak alınamaz (m.11).

Elektronik rıza kayıtları ne kadar saklanır?

Kayıtlar ve iz kayıtları, basılı rıza belgelerinin tabi olduğu saklama ve imha sürelerine göre saklanır; zaman damgası ve veri bütünlük değeriyle adli ve idari incelemeye elverişli tutulur (m.9).

Yönetmeliğe karşı dava açılabilir mi, süre ne kadar?

Düzenleyici işlem olarak Danıştay’da iptal davası açılabilir. İYUK m.7’ye göre süre ilanı izleyen günden itibaren 60 gündür; 60. gün Cumartesiye denk geldiğinden son gün 28 Aralık 2026 Pazartesidir.

Kaynaklar: 27/10/2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bilgilendirilmiş Rızanın Elektronik Ortamda Alınması Hakkında Yönetmelik m.1–15; 1219 sayılı Kanun m.70; 3359 sayılı Kanun ek m.19; 1 sayılı CBK m.358; 6698 sayılı KVKK; 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu; 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu; Hasta Hakları Yönetmeliği (RG 1/8/1998-23420); 2577 sayılı İYUK m.7, m.8. Güncel hukuk gelişmeleri için Hukuk Gündemi Son Durum; sağlık mevzuatındaki son değişiklik için sağlık kurulu hükümleri haberimiz.