Kültür ve Turizm Bakanlığının 2863 sayılı Kanun kapsamındaki başvurular için alınacak hizmet bedellerine ilişkin yönetmeliği 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Yayımlanmasını son dakika haberimizde duyurduk. Bu yazı haberin ötesine geçiyor: sit derecesi değişikliği, tescil kaydının kaldırılması, proje tadilatı, Koruma Yüksek Kuruluna itiraz veya koleksiyonculuk izni için ödenen bedelin hangi hâllerde yandığını, altı aylık başvuru süresinin nasıl işlediğini, hektar ve metrekare üzerinden bedelin nasıl hesaplandığını, “iptal kararına rağmen iade yok” kuralının hukuki dayanağının neden tartışmalı olduğunu ve yönetmeliğe ya da size uygulanan işleme karşı hangi sürede hangi yargı yoluna gidilebileceğini, Kanun ve yönetmelik maddeleriyle anlatıyor.
Kısa cevap: 2863 sayılı Kanun’un ek 9. maddesi ve ekli (1) sayılı ücret tarifesi uyarınca kamu kurumları dışındaki başvuru sahipleri, Bakanlığın yetkili olduğu belge talepleri, itiraz ve yeniden değerlendirme başvuruları ile özel inceleme gerektiren talepler için peşin hizmet bedeli öder. Yönetmeliğe göre bu bedel; başvuru eksiklik nedeniyle sonuçlanmazsa, geri çekilirse, uygun bulunmazsa ve hatta işlem mahkemece iptal edilse bile iade edilmez (m.5/4, m.7/3). Bedeli ödedikten sonra altı ay içinde başvurmazsanız başvuru işleme alınmaz ve bedel yine iade edilmez (m.7/1). Yönetmeliğin kendisine karşı Danıştay’da iptal davası açılabilir; yayımı esas alındığında son gün, 26 Aralık 2026 cumartesiye denk geldiği için 28 Aralık 2026 pazartesidir (İYUK m.7/4, 8). Size uygulanan bir işlemle birlikte yönetmeliğe karşı daha sonra da dava açma imkânı vardır.
Sit alanındaki taşınmazınız için başvuru mu yapacaksınız?
Talebinizin tarifedeki hangi kaleme girdiğini, ödenecek bedeli, altı aylık süreyi ve kurul kararına karşı yolları birlikte değerlendirelim: Hukukçular Evi, 0554 648 37 15.
Yönetmeliğin Künyesi ve Yetki Dayanağı
Yönetmelik, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığına Yapılacak Başvurular ile Sunulacak Hizmetler Karşılığı Alınacak Bedellere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” adıyla çıkarıldı. Üç bölüm ve on maddeden oluşuyor; birinci bölüm amaç, kapsam, dayanak ve tanımları, ikinci bölüm bedellerin belirlenmesi, tahsili, muafiyetler, özel hükümler ve tarifenin uygulanmasını, üçüncü bölüm yürürlük ve yürütmeyi düzenliyor.
Yönetmeliğin dayanağı, 2863 sayılı Kanun’a 7590 sayılı Kanun’un 4. maddesiyle eklenen ek 9. maddedir. Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki yürürlük listesine göre ek 9. madde ve ekli (1) sayılı ücret tarifesi 31 Temmuz 2026’da yürürlüğe girmiştir. Ek 9. maddenin son fıkrası, bu madde kapsamındaki başvurular ve hizmetler karşılığı alınacak bedellere ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirleneceğini söyler. Dolayısıyla ücret alma yükümlülüğünü ve tutarları Kanun koymuştur; yönetmelik yalnızca uygulamanın nasıl yürütüleceğini düzenleyebilir. Bu ayrım, aşağıda iade yasağını tartışırken belirleyici olacak.
Yönetmeliğin künyesi
| Unsur | İçerik | Kaynak |
|---|---|---|
| Düzenleyen | Kültür ve Turizm Bakanlığı | Yönetmelik m.10 |
| Yayım | 27/10/2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete | RG metni |
| Yürürlük | Yayımı tarihinde: 27/10/2026; geçiş hükmü yok | Yönetmelik m.9 |
| Dayanak | 2863 sayılı Kanun ek m.9 (Ek: 24/7/2026-7590/4 md.) | Yönetmelik m.2 |
| Bedellerin kaynağı | 2863 sayılı Kanun’un eki (1) sayılı ücret tarifesi, 24 sıra numarası | Yönetmelik m.3/1-e, m.4/1 |
| Tahsil eden ve gelir kaydı | Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü; gelir Döner Sermaye İşletmesi bütçesine | Ek m.9/2-3; Yönetmelik m.5/2-3 |
| Başvurunun yapılacağı birimler | Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, il kültür ve turizm müdürlükleri, koruma bölge kurulu müdürlükleri, rölöve ve anıtlar müdürlükleri, müze müdürlükleri | Yönetmelik m.3/1-d |
Kanun Ne Diyor, Yönetmelik Ne Ekliyor?
Uygulamada en sık yapılan hata, bütün kuralları “yönetmelik getirdi” diye okumaktır. Oysa kuralların bir kısmı doğrudan Kanun’dan, bir kısmı tarifenin altındaki dipnotlardan, bir kısmı ise yalnızca yönetmelikten gelir. Bu fark iki bakımdan önemlidir: Birincisi, Kanun’daki kurala karşı idari yargıda doğrudan iptal davası açılamaz; ancak görülmekte olan bir davada Anayasa’ya aykırılık itirazı ileri sürülebilir (Anayasa m.152). İkincisi, yalnızca yönetmelikte yer alan bir kural Kanun’un çizdiği çerçeveyi aşıyorsa, yönetmeliğe karşı Danıştay’da iptal davası açılabilir.
Kuralların kaynağı: Kanun mu, tarife dipnotu mu, yönetmelik mi?
| Kural | Kaynağı | Pratik sonucu |
|---|---|---|
| Bedel alınacak işlemler: belge talepleri, itiraz ve yeniden değerlendirme başvuruları, özel çalışma ve inceleme gerektiren talepler | Kanun ek m.9/1 | Kapsamın kendisi yönetmelikle daraltılamaz veya genişletilemez |
| Tutarlar (24 kalem) | Kanun’a ekli (1) sayılı ücret tarifesi | Tutarlar ancak Kanun değişikliği veya yıllık yeniden değerleme ile değişir |
| Yıllık artış: VUK mükerrer m.298/B yeniden değerleme oranı, takvim yılı başından | Kanun ek m.9/4; yönetmelik m.4/2 tekrar eder | 2027’den itibaren tutarlar her yıl artar |
| Güncel tarifenin her yıl ocak ayında Bakanlık internet sitesinde yayımlanması | Yalnızca yönetmelik m.4/3 | Başvurudan önce güncel tarifeyi kontrol etmek gerekir |
| Kamu kurumlarının mülkiyetindeki taşınmazlara ilişkin görüş talepleri ve kamunun kendi plan ve projeleri ücretsiz | Kanun ek m.9/1 ve tarife dipnotu; yönetmelik m.6 | Özel kişi ve şirketler için genel bir muafiyet yok |
| Koruma bölge kurulunca olumsuz karar alınırsa ücret iade edilmez | Tarife dipnotu | Ret hâlinde iade yok kuralı Kanun düzeyindedir |
| Eksiklik, geri çekme, vazgeçme ve “uygun bulunmama” hâlinde iade yok | Yönetmelik m.5/4 | Kanun’daki dipnottan daha geniş bir iade yasağı |
| İdari yargı iptal etse de iade yok | Yalnızca yönetmelik m.7/3 | Hukuki dayanağı en tartışmalı kural |
| Ödemeden sonra altı ay içinde başvurma zorunluluğu | Yalnızca yönetmelik m.7/1 | Süre geçerse başvuru işleme alınmaz, bedel yanar |
| Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesinde iki kat | Tarife dipnotu; yönetmelik m.7/4 | Boğaziçi’ndeki tüm kalemler iki katına çıkar |
| KDV ayrıca eklenir | Tarife dipnotu; yönetmelik m.7/5 | Tarifedeki tutarlar KDV hariçtir |
| Her işlem için ayrı bedel, aynı işlem için mükerrer tahsilat yasağı | Yalnızca yönetmelik m.7/6 | Bir dosyada birden fazla kalem doğabilir |
Madde Madde Yönetmelik: Başvuru Sahibi İçin Ne Anlama Geliyor?
Aşağıdaki tablo yönetmeliğin on maddesini, başvuru sahibinin günlük işlerine yansıyan sonucuyla birlikte özetliyor. Yönetmelik, başvuru sahibini Bakanlığa başvuruda bulunan gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlıyor (m.3/1-b); tarifede gerçek kişiler ve tüzel kişiler için ayrı sütunlar bulunduğundan, başvurunun kimin adına yapıldığı ödenecek tutarı doğrudan etkiler. Örneğin bir şirketin mülkiyetindeki tescilli yapının tescil kaydının kaldırılması talebi, aynı talebin bir gerçek kişi tarafından yapılmasına göre iki kat bedele tabidir.
Yönetmelik maddeleri ve başvuru sahibi bakımından anlamı
| Madde | Konu | Başvuru sahibi bakımından anlamı |
|---|---|---|
| m.1 | Amaç ve kapsam | Kamu kurumlarınca hazırlanan plan, proje ve yapım işleri dışında, Bakanlığın yetkili olduğu belge talepleri, itiraz ve yeniden değerlendirme başvuruları ile özel inceleme gerektiren talepler kapsamda |
| m.2 | Dayanak | Yönetmelik 2863 ek m.9’a dayanır; Kanun’un dışına çıkan hükümleri iptal davasına konu olabilir |
| m.3 | Tanımlar | Başvuru sahibi gerçek veya tüzel kişi; “ilgili birim” beş tür idari birimi kapsar; ücret tarifesi Kanun’un eki (1) sayılı tarifedir |
| m.4 | Bedellerin belirlenmesi | Tutar tarifede yazar; her yıl yeniden değerleme oranında artar; güncel tarife ocak ayında Bakanlık sitesinde yayımlanır |
| m.5 | Tahsil | Bedel başvurunun işleme alınmasından önce peşin alınır; dekont başvuruya eklenir; dekont ibraz edilmez veya elektronik ortamda doğrulanamazsa başvuru işleme alınmaz; dört hâlde iade yok |
| m.6 | Muafiyetler | Kamu kurumlarının mülkiyetindeki taşınmazlara ilişkin görüş talepleri ve kamunun kendi bünyesinde hazırladığı işler ücretsiz |
| m.7 | Özel hükümler | Altı ay kuralı, yeniden değerlendirmede yeni bedel, iptalde iade yok, Boğaziçi’nde iki kat, KDV, her işlem için ayrı bedel, eksik ödemede bekletme |
| m.8 | Tarifenin uygulanması | Alan hesabı ölçüm, koordinatlı alan hesabı, onaylı pafta veya idare belgesine göre; kademelerde toplam inceleme alanı esas; küsuratlar oranlanır |
| m.9 | Yürürlük | Yayımı tarihinde: 27/10/2026 |
| m.10 | Yürütme | Kültür ve Turizm Bakanı |
Ücret Tarifesinin Tamamı: 24 Kalem
Haberimizde öne çıkan kalemleri vermiştik. Başvurunuzun hangi kaleme girdiğini doğru tespit edebilmeniz için tarifenin tamamını aşağıda, Kanun’a ekli metindeki sıra numaralarıyla aktarıyoruz. Tutarlar 2026 yılı için geçerli birim fiyatlardır, KDV hariçtir; 2027’den itibaren her yıl yeniden değerleme oranında artırılacaktır. Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesindeki başvurularda tüm tutarlar iki kat uygulanır.
2863 sayılı Kanun’a ekli (1) sayılı ücret tarifesi (TL, KDV hariç)
| Sıra | Hizmet | Gerçek kişi | Tüzel kişi |
|---|---|---|---|
| 1 | Sit alanında tescil kaydının kaldırılması, sit derecesinde veya sınırlarında değişiklik taleplerinin değerlendirilmesi (başvuru başına) | 12.500 | 25.000 |
| 2 | Tek yapı tescil kaydının kaldırılması veya korunma alanı belirlenen alanlarda değişiklik taleplerinin değerlendirilmesi (başvuru başına) | 10.000 | 20.000 |
| 3 | Koruma Yüksek Kuruluna itiraz başvurularında, Koruma Yüksek Kurulu ve Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliğinin 18. maddesi uyarınca verilecek başvuru belgesi | 12.500 | 25.000 |
| 4 | Tescilli taşınmaz ve alanlara ilişkin bilgi (çıktı) talepleri | Evrak başına 175; pafta başına 400 | Evrak başına 175; pafta başına 400 |
| 5 | Sit sınırı, tescil haritası ve korunma alanı sınırlarının sayısal iletimi (sayısal pafta başına) | 1.000 | 1.000 |
| 6 | Enerji nakil hattı, HES, GES, RES, otoyol, köprü, plan, madencilik, baraj ve benzeri inceleme ve görüş talepleri | 0-5 ha: 5.000; 5-10 ha: 25.000; 10 ha ve üzeri: 50.000 | Aynı |
| 7 | Onaylı koruma amaçlı imar planlarında değişiklik (0-5 ha); 5 ha üzeri her hektar için 3.000 TL eklenir | Arkeolojik/tarihî sit: 5.000; kentsel sit/kentsel arkeolojik sit: 10.000 | Aynı |
| 8 | Onaylı restitüsyon, restorasyon, rekonstrüksiyon projesinde tadilat (brüt m² başına) | Konut: 20; ticaret ve diğer: 40 | Aynı |
| 9 | Onaylı yeni yapı mimari projesinde tadilat (brüt m² başına) | Konut: 20; ticaret ve diğer: 40 | Aynı |
| 10 | Cins değişikliğine ilişkin görüş (parsel başına) | 2.500 | 5.000 |
| 11 | Korunan alanlarda tevhid, ifraz, yoldan ihdas vb. uygulama talepleri | 1.750 | 3.500 |
| 12 | Satış, kiralama, devir, tahsis ve benzeri talepler (inceleme alanı parsel başına); tarımsal amaçlı satış ve kiralamalar ücretsiz | 2.000 | 4.000 |
| 13 | Otopark izni (brüt m² başına) | 25 | 25 |
| 14 | 3. derece arkeolojik sitte tespit ve sit irdelemesine yönelik sondaj kazısı (1000 m²’ye kadar; üstü oranlanır) | 5.000 | 10.000 |
| 15 | 3. derece arkeolojik sitte yeni yapılanma amaçlı sondaj kazısı (1000 m²’ye kadar; üstü oranlanır) | 2.500 | 5.000 |
| 16 | Define kazıları işlemi talepleri (uygulama başına) | 5.000 | 5.000 |
| 17 | Koleksiyonculuk izin belgesi (uygulama başına) | 20.000 | 20.000 |
| 18 | Özel müze açılış izin belgesi (uygulama başına) | 25.000 | 25.000 |
| 19 | Taşınır kültür varlığı ticarethanesi açılış izni (uygulama başına) | 30.000 | 30.000 |
| 20 | Müzayede ve ekspertiz işleri (uygulama başına) | 10.000 | 20.000 |
| 21 | Eser alımına ilişkin vatandaşlarca yapılan üst komisyon talepleri (kişi başına) | 20.000 | 20.000 |
| 22 | Özel müze ve koleksiyon envanter defter ücretleri (çift olarak) | 4.000 | 4.000 |
| 23 | Su altında yapılacak inceleme talepleri (hizmet alımı, ekipman, nakil, ulaşım, deniz aracı ve konaklama masrafları hariç) | 20.000 | 40.000 |
| 24 | Arkeolojik sitte jeoradar çalışması (1000 m²’ye kadar; üstü oranlanır) | 2.500 | 5.000 |
Tarifede dikkat çeken bir nokta, bazı kalemlerde gerçek ve tüzel kişi ayrımının yapılmamasıdır: enerji ve altyapı inceleme talepleri (6), koruma amaçlı imar planı değişiklikleri (7), proje tadilatları (8-9), otopark izni (13), define kazısı (16), koleksiyonculuk ve özel müze izinleri (17-18), ticarethane izni (19), üst komisyon talepleri (21) ve envanter defterleri (22) herkes için aynı tutardadır. Diğer kalemlerde tüzel kişiler iki kat öder.
Eski–Yeni Karşılaştırması: Üç Dönem
Hizmet bedeli rejimini anlamak için üç dönemi ayırmak gerekir. 31 Temmuz 2026’dan önce 2863 sayılı Kanun’da bu tür başvurular için genel bir hizmet bedeli hükmü yoktu. 31 Temmuz 2026’da ek 9. madde ve tarife yürürlüğe girdi; ancak usul ve esasları belirleyecek yönetmelik henüz yayımlanmamıştı. 27 Ekim 2026’dan itibaren ise hem Kanun hem yönetmelik birlikte uygulanıyor. Ara dönemde yapılan ödemeler ve başvurular için yönetmelikte bir geçiş hükmü bulunmuyor.
Hizmet bedeli rejiminin dönemlere göre görünümü
| Konu | 31/7/2026 öncesi | 31/7/2026 – 26/10/2026 | 27/10/2026 ve sonrası |
|---|---|---|---|
| Bedel yükümlülüğü | 2863’te genel hizmet bedeli hükmü yok | Ek m.9 ve tarife yürürlükte | Ek m.9, tarife ve yönetmelik |
| Ödeme zamanı | — | Kanun yalnızca banka hesabına yatırılacağını söyler | Başvurunun işleme alınmasından önce, peşin (m.5/1) |
| Dekont şartı | — | Kanun’da düzenleme yok | Dekont ibraz edilmez veya elektronik ortamda doğrulanamazsa başvuru işleme alınmaz (m.5/3) |
| İade | — | Yalnızca tarife dipnotu: bölge kurulunca olumsuz karar hâlinde iade yok | Eksiklik, geri çekme, vazgeçme, uygun bulunmama ve yargısal iptal hâllerinde de iade yok (m.5/4, 7/3) |
| Başvuru süresi | — | Düzenleme yok | Ödemeden itibaren altı ay (m.7/1) |
| Yeniden değerlendirme | — | Ek m.9/1’e göre ücrete tabi | Sonuçlanan başvurunun yeniden değerlendirilmesi için yeni bedel (m.7/2) |
| Alan hesabı | — | Tarifedeki kademeler | Ölçüm, koordinatlı alan hesabı, onaylı pafta veya idare belgesi; toplam inceleme alanı esas (m.8) |
Değerlendirmemize göre: Yönetmeliğin altı ay kuralı ve genişletilmiş iade yasağı 27/10/2026’dan önce yapılmış ödemelere geriye dönük olarak uygulanmamalıdır; çünkü bu kurallar ilk kez yönetmelikle konmuştur ve yönetmelikte geçmişe etkili uygulanacağına dair bir hüküm yoktur. Bununla birlikte idarenin farklı bir yorum benimseme ihtimaline karşı, 31 Temmuz ile 26 Ekim 2026 arasında ödeme yapıp henüz başvurmamış olanların başvurularını gecikmeden tamamlaması en güvenli yoldur.
Kimleri Etkiliyor? Gruplara Göre Riskler
Yönetmelik yalnızca kültür varlığı uzmanlarını değil, sit alanında arsası bulunan bir aileyi, tarihi binayı otele dönüştürmek isteyen yatırımcıyı, güneş enerjisi santrali için arazi arayan şirketi ve müzayede evini de ilgilendiriyor. Aşağıdaki tablo her grup için hangi kalemlerin gündeme geldiğini ve yönetmelikteki hangi kuralın o grup için en büyük riski oluşturduğunu gösteriyor.
Gruplara göre ilgili kalemler ve yönetmelikteki risk
| Grup | Tipik kalemler | En kritik kural | Önerimiz |
|---|---|---|---|
| Sit alanında arsa veya bina sahibi gerçek kişiler | 1, 2, 10, 11, 12 | Ret hâlinde iade yok (tarife dipnotu, m.5/4) | Başvurudan önce talebin dayanağını uzman raporu ve emsal kurul kararlarıyla güçlendirin |
| Tescilli yapıda restorasyon yapan malik ve müteahhitler | 8, 9, 13 | Her işlem için ayrı bedel (m.7/6) | Tadilat ve otopark taleplerini kalem kalem hesaplayın; brüt alanı onaylı projeden alın |
| Geliştirici ve inşaat şirketleri | 2, 7, 9, 14, 15 | Tüzel kişiye iki kat bedel; alan hesabı (m.8) | Başvuruyu şirket mi malik mi yapacak, önceden kararlaştırın |
| Enerji, maden ve altyapı yatırımcıları | 5, 6, 23, 24 | Toplam inceleme alanı esas (m.8/2) | Proje alanını koordinatlı olarak netleştirin; kademe sınırlarını kontrol edin |
| Koleksiyoncular, müzayede ve antika işletmeleri | 17, 18, 19, 20, 22 | Uygulama başına bedel | İzin yenileme ve her müzayede için ayrı bedel ihtimalini hesaba katın |
| Kurul kararına itiraz edecekler | 3 | Yeniden değerlendirmede yeni bedel (m.7/2) | İtiraz ile yeniden değerlendirme talebini karıştırmayın; süreleri ayrı takip edin |
| Boğaziçi’nde taşınmazı olanlar | Tüm kalemler | İki kat bedel (m.7/4) | Taşınmazın Sahil Şeridi veya Öngörünüm Bölgesinde olup olmadığını önceden belgeleyin |
| Kamu kurumları | — | Muafiyet (m.6) | Muafiyet yalnızca kamu mülkiyeti ve kamunun kendi işleri için; kamu ile ortak projelerde özel ortağın durumu ayrıca incelenmeli |
Maden ve enerji projelerinde kültür varlığı görüşünün izin süreçlerindeki yeri için Maden Hukuku Rehberi, turizm amaçlı tescilli yapı yatırımlarında yabancı yatırımcıların durumu için yabancıların otel kurması ve satın alması yazımız, aynı Resmî Gazete’de yayımlanan turizm amaçlı kiralama değişikliği için turizm amaçlı kiralama haberimiz yol gösterici olabilir.
Tescilli yapınız veya sit alanındaki arsanız için başvuru hazırlığı
Başvurunun kimin adına yapılacağını, hangi kalemlerin doğacağını ve toplam bedeli başvurudan önce netleştirelim: 0554 648 37 15.
Bedel Nasıl Hesaplanır? Alan, Oranlama, Boğaziçi ve KDV
Yönetmeliğin 8. maddesi, tarifedeki alan esaslı kalemlerin uygulanmasına ilişkin dört kural koyar. Birincisi, hektar veya metrekare üzerinden hesaplanan bedel; ölçüm, başvuru dosyasındaki koordinatlı alan hesabı, onaylı pafta veya ilgili idarece düzenlenmiş belgelere göre bulunur (m.8/1). İkincisi, “0-5 hektar”, “5-10 hektar” ve “10 hektar ve üzeri” kademelerinde başvuru konusu toplam inceleme alanı esas alınır (m.8/2); yani bir enerji hattı projesinde parsel parsel değil, projenin toplam inceleme alanı üzerinden tek kademe belirlenir. Üçüncüsü, 5 hektarın üzerindeki koruma amaçlı imar planı değişikliklerinde hektar başına ek bedel tam hektarlar için tam, hektardan küçük kısımlar için oranlanarak hesaplanır (m.8/3). Dördüncüsü, sondaj ve jeoradar taleplerinde 1000 m²’nin üzerindeki her metrekare için bedel oranlanır (m.8/4).
Bunlara ek olarak tarifedeki tutarlara yürürlükteki vergi mevzuatına göre hesaplanan KDV eklenir (m.7/5), Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesindeki başvurularda birim fiyatın iki katı alınır (m.7/4) ve aynı başvuruda birden fazla hizmet kalemi doğarsa her biri ayrı ayrı tahsil edilir (m.7/6). Aşağıdaki örnekler varsayımsaldır; KDV dahil edilmemiştir ve 2026 yılı tutarlarına göre hesaplanmıştır.
Varsayımsal hesap örnekleri (KDV hariç, 2026 tutarları)
| Varsayımsal durum | Uygulanan kalem ve kural | Hesap | Bedel |
|---|---|---|---|
| Gerçek kişi, 180 m² brüt konut, onaylı restorasyon projesinde tadilat | Sıra 8, konut | 180 × 20 TL | 3.600 TL |
| Aynı yapı zemin katı 180 m² brüt ticari kullanım | Sıra 8, ticaret ve diğer | 180 × 40 TL | 7.200 TL |
| Şirket, Boğaziçi Öngörünüm Bölgesinde tek yapı tescil kaydının kaldırılması | Sıra 2, tüzel kişi; m.7/4 | 20.000 × 2 | 40.000 TL |
| Özel malik talebi, 7,4 ha arkeolojik sitte koruma amaçlı imar planı değişikliği | Sıra 7; m.8/3 | 5.000 + (2 × 3.000) + (0,4 × 3.000) | 12.200 TL |
| GES projesi, toplam inceleme alanı 12 ha | Sıra 6; m.8/2 | 10 ha ve üzeri kademesi | 50.000 TL |
| Gerçek kişi, 3. derece arkeolojik sitte 1.600 m² parselde tespit amaçlı sondaj | Sıra 14; m.8/4 | 5.000 + (600 × 5.000/1.000) | 8.000 TL (oranlama yorumumuza göre) |
| Gerçek kişi, aynı başvuruda ifraz talebi ve cins değişikliği görüşü | Sıra 11 ve 10; m.7/6 | 1.750 + 2.500 | 4.250 TL |
Sondaj ve jeoradar kalemlerindeki “1000 m² üstü her m² için işlem ücreti oranlanarak uygulanır” ifadesi, değerlendirmemize göre 1000 m²’ye kadar alınan tutarın metrekareye bölünmesiyle bulunan birim değerin aşan metrekarelerle çarpılması şeklinde anlaşılmalıdır; tablodaki örnek bu yoruma göre hesaplanmıştır. İdare farklı bir oranlama yöntemi uygularsa, eksik ödeme nedeniyle başvuru eksiklik tamamlanıncaya kadar işleme alınmayacağından (m.7/7), başvurudan önce ilgili birimden hesabın teyit edilmesi yararlı olur.
Ödeme, Dekont ve Başvurunun İşleme Alınması
Yönetmeliğin ödeme sistemi “önce öde, sonra başvur” mantığına dayanır. Hizmet bedeli başvurunun işleme alınmasından önce peşin tahsil edilir (m.5/1). Bedel Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün ilgili banka hesaplarına yatırılır; Bakanlıkça uygun görülen elektronik ödeme sistemleri üzerinden yapılan ödemeler de kabul edilir (m.5/3). Başvuru banka dekontuyla birlikte Bakanlığın ilgili birimine yapılır; dekontun ibraz edilmediği veya elektronik ortamda doğrulanamadığı başvurular işleme alınmaz.
Pratikte üç noktaya dikkat etmek gerekir. Birincisi, dekontun açıklama kısmında başvuru sahibinin adı, taşınmazın il, ilçe, ada ve parsel bilgisi ile tarifedeki sıra numarasının yer alması, ödemenin hangi başvuruya ait olduğunun sonradan tartışılmasını önler. İkincisi, bedelin yanlış veya eksik yatırılması hâlinde eksiklik tamamlanıncaya kadar başvuru işleme alınmaz (m.7/7); KDV’nin unutulması bu tür eksikliğin en olası nedenidir. Üçüncüsü, aynı işleme ilişkin mükerrer tahsilat yapılamaz (m.7/6); aynı talep için iki kez ödeme yapıldığı anlaşılırsa fazla ödemenin iadesi yazılı olarak istenmelidir. Yönetmelik bu hâl için ayrı bir iade usulü öngörmez; ancak mükerrer tahsilat yasağı açık olduğundan, fazla tahsil edilen tutarın iadesi için idareye başvurulması ve reddi hâlinde idari yargı yoluna gidilmesi mümkündür.
Altı Ay Kuralı: Süre Ne Zaman Başlar, Ne Zaman Durur?
Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrası, yürürlükteki mevzuatta aksi yönde bir hüküm bulunmadıkça, başvuruya ait hizmet bedelinin tahsil edildiği tarihten itibaren altı ay içinde başvuru sahibi tarafından Bakanlığın ilgili birimine müracaat edilmesini zorunlu kılar. Bu süre içinde müracaat edilmeyen başvurular işleme alınmaz ve tahsil edilen bedel iade edilmez. Aynı fıkra iki önemli istisna içerir: Başvuru sürecinde Bakanlıkça istenen bilgi ve belgelerin tamamlanması için geçen süre altı aylık süreye dâhil değildir; başvurunun mücbir sebeplerle yapılamadığı belgelendirilirse altı aylık süre mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren hesaplanır.
Sürenin başlangıcı ödeme tarihi değil, “tahsil edildiği tarih”tir. Havale ve EFT’de bu iki tarih çoğunlukla aynı gündür; ancak elektronik ödeme sistemlerinde tahsilat kaydının farklı bir güne düşmesi mümkündür. Temkinli yaklaşım, süreyi dekonttaki işlem tarihinden başlatmaktır. Varsayımsal örnek: 10 Kasım 2026’da bedeli ödeyen bir malik, başvurusunu en geç 10 Mayıs 2027’ye kadar ilgili birime vermelidir. Değerlendirmemize göre ay olarak belirlenen sürelerde son gün, başlangıç gününe karşılık gelen gündür; ancak son günü beklemek, dekontun doğrulanamaması gibi bir aksaklıkta telafi imkânını ortadan kaldırır.
Dikkat: Altı ay kuralı, bedeli ödeyip başvuru dosyasını henüz hazırlamamış olanları hedefler. Bu nedenle bedeli, başvuru dosyası (rölöve, fotoğraf, tapu kaydı, koordinatlı alan hesabı, uzman raporu) tamamlandıktan sonra ödemek en güvenli yoldur. Bakanlığın belge eksikliği bildirmesi hâlinde eksikliğin tamamlanması için geçen süre altı aya sayılmaz; bu nedenle eksiklik yazısının tebliğ tarihini ve eksikliği tamamladığınız tarihi gösteren belgeleri saklayın.
“Yürürlükteki mevzuatta aksi yönde bir hüküm bulunmadıkça” ifadesi, başka bir mevzuatta daha kısa veya daha uzun bir başvuru süresi öngörülmüşse o sürenin uygulanacağını gösterir. Özellikle kurul kararlarına itiraz gibi kendi süresi olan başvurularda, altı aylık süre itiraz süresini uzatmaz; itiraz kendi süresi içinde yapılmalıdır. Hizmet bedeli için tanınan altı ay, yalnızca ödenen bedelin hangi süre içinde kullanılabileceğine ilişkindir.
İade Yasağı: Kanun’daki Kural ve Yönetmeliğin Genişlettiği Alan
Kanun’a ekli tarifenin dipnotunda tek bir iade yasağı vardır: Koruma bölge kurulunca olumsuz karar alınması hâlinde alınan ücret iade edilmez. Yönetmelik bu yasağı dört yönde genişletir. Başvuru sahibinden kaynaklanan eksiklikler nedeniyle işlem tesis edilememesi, başvurunun geri çekilmesi, başvurudan vazgeçilmesi veya başvurunun Bakanlık ilgili birimi tarafından uygun bulunmaması hâlinde bedel iade edilmez (m.5/4). Ayrıca Bakanlığın ilgili birimlerince başvurulara ilişkin tesis edilen işlemlerin idari yargı mercilerince iptal edilmesi hâlinde de daha önce tahsil edilen bedel iade edilmez (m.7/3).
İlk dört hâl, hizmet bedelinin niteliğiyle açıklanabilir: Bedel, başvurunun olumlu sonuçlanmasının değil, idarenin başvuruyu incelemesinin karşılığıdır. Başvuru sahibi dosyayı eksik verip tamamlamazsa veya kendisi vazgeçerse, idare yine de bir inceleme faaliyeti yürütmüş olabilir. Buna karşılık iptal hâlindeki iade yasağı farklıdır. İdari yargı bir işlemi iptal ettiğinde, idarenin başvuruyu hukuka aykırı biçimde sonuçlandırdığı tespit edilmiş olur. Bu durumda başvuru sahibi, hukuka uygun bir inceleme hizmeti almadığı hâlde bedeli kaybetmektedir.
Değerlendirmemize göre yönetmeliğin 7. maddesinin üçüncü fıkrası iki yönden tartışmaya açıktır. Birincisi, Anayasa’nın 73. maddesinin üçüncü fıkrasına göre vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır; Kanun iade yasağını yalnızca bölge kurulunun olumsuz kararı hâliyle sınırlamışken, yükümlülüğün kapsamını yönetmelikle genişletmek bu ilkeyle bağdaşmayabilir. İkincisi, Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasına göre idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür; hukuka aykırılığı yargı kararıyla tespit edilen bir işlem için ödenen bedelin iadesini peşinen yasaklayan bir düzenleme, bu sorumluluğu yönetmelikle daraltma sonucunu doğurabilir. Bu nedenle m.7/3 hükmüne karşı Danıştay’da iptal davası açılması ve somut dosyada bedelin tam yargı davasıyla istenmesi ciddi biçimde değerlendirilmelidir.
Somut bir dosyada kurul kararını veya Bakanlık işlemini iptal ettiren başvuru sahibi, İYUK’un 12. maddesine göre iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir ya da önce iptal davası açıp kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilir. Ödenen hizmet bedeli de bu davada zarar kalemi olarak ileri sürülebilir; yönetmelikteki iade yasağı bu talebin önünde bir engel olarak gösterilecekse, yönetmelik hükmünün hukuka aykırılığı aynı davada ileri sürülmelidir. Koruma kararları nedeniyle taşınmazın kullanılamaz hâle gelmesinden doğan zararlar ise ayrı bir konudur; bu konuda fiili ve hukuki el atma farkı ve kamulaştırmasız el atma tazminatı yazılarımıza bakabilirsiniz.
İtiraz mı, Yeniden Değerlendirme mi? Bedel Bakımından Fark
2863 sayılı Kanun’un 61. maddesinin ikinci fıkrasına göre koruma bölge kurullarınca alınan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlar Bakanlıkça değerlendirilir ve gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınır. Üçüncü fıkraya göre bu itirazlar Koruma Yüksek Kurulunca incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır; Koruma Yüksek Kurulunda görüşülen itiraz konuları ayrıca koruma bölge kurulu gündemine alınmaz. Kanun’un 8. maddesi de korunma alanlarına ilişkin kurul kararlarına 61. maddenin ikinci fıkrasına göre itiraz edilebileceğini açıkça belirtir.
Tarifenin 3 numaralı kalemi, Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itiraz başvurularında Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulu ve Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulları Yönetmeliğinin 18. maddesi uyarınca verilecek başvuru belgesi için gerçek kişilerden 12.500 TL, tüzel kişilerden 25.000 TL bedel öngörür. Yeniden değerlendirme ise farklıdır: İşlem tesis edilip sonuçlanmış bir başvurunun yeniden değerlendirilmesi istenirse yeni başvuru hizmet bedelinin ödenmesi zorunludur (m.7/2). Örneğin sit derecesi değişikliği talebi reddedilen bir malik, aynı talebi yeni belgelerle tekrar getirmek isterse, ilk başvuruda ödediği bedel mahsup edilmez; 1 numaralı kalem yeniden ödenir.
Kurul kararına karşı yollar ve bedel
| Yol | Dayanak | Bedel | Süre ve not |
|---|---|---|---|
| Koruma Yüksek Kuruluna itiraz | 2863 m.61/2-3; m.8 | Sıra 3: 12.500 / 25.000 TL | Bakanlık değerlendirir, gerekli görürse gündeme alınır; KYK en geç üç ayda karar verir |
| Yeniden değerlendirme talebi | Ek m.9/1; yönetmelik m.7/2 | İlgili kalemin bedeli yeniden | Sonuçlanmış başvuru için yeni başvuru niteliğinde |
| Kurul kararına karşı iptal davası | İYUK m.2, 7 | Dava harç ve giderleri (hizmet bedeli değil) | Tebliğden itibaren 60 gün; son gün tatile rastlarsa izleyen ilk iş günü (İYUK m.8) |
| Yönetmeliğe karşı iptal davası | İYUK m.7/4; 2575 m.24/1-c | Dava harç ve giderleri | Yayımı izleyen günden 60 gün: son gün 28/12/2026; uygulama işlemiyle birlikte sonra da |
| Bedelin tazmini | İYUK m.12; Anayasa m.125 | Dava harç ve giderleri | İptal kararının tebliğinden veya işlemin icrasından itibaren dava süresi içinde |
İdari dava türleri, iptal ve tam yargı davalarının birlikte açılması ve yürütmenin durdurulması hakkında genel bilgi için İdari Davalar (İptal ve Tam Yargı) sayfamıza bakabilirsiniz.
Muafiyetler ve Kapsam Dışı Kalan Talepler
Yönetmeliğin 6. maddesine göre kamu kurumlarının mülkiyetindeki taşınmazlarla ilgili görüş talepleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca kendi bünyelerinde hazırlanan her türlü plan, proje, yapım ve benzeri işler için ücret alınmaz. Tarifenin 12 numaralı kalemi ayrıca tarımsal amaçlı faaliyetler (ekim, dikim ve benzeri) kapsamındaki satış ve kiralamalardan ücret alınmayacağını belirtir. Bunların dışında, gerçek kişiler, şirketler, vakıflar, dernekler veya kooperatifler için yönetmelikte bir muafiyet yer almaz.
Kapsam bakımından iki sınır önemlidir. Birincisi, bedel yalnızca Kültür ve Turizm Bakanlığının yetkili olduğu iş ve işlemler için alınır (ek m.9/1; yönetmelik m.1/1). 2863 sayılı Kanun’un ek 4. maddesine göre taşınır tabiat varlıkları hariç tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve bunlara ilişkin koruma alanları bakımından görevli ve yetkili bakanlık Kültür ve Turizm Bakanlığı değil, bugünkü adıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıdır; bu alanlardaki başvurular bu yönetmeliğin değil, o Bakanlığın kendi mevzuatının konusudur. İkincisi, tarifede yer almayan bir hizmet için bu yönetmeliğe dayanılarak bedel istenemez; çünkü yönetmeliğin 4. maddesi hizmet bedelinin ücret tarifesinde gösterileceğini söyler.
Değerlendirmemize göre kamu ile özel kişinin ortak yürüttüğü projelerde muafiyetin uygulanıp uygulanmayacağı, başvuruyu kimin yaptığına ve işin “kamu kurum ve kuruluşlarınca kendi bünyelerinde hazırlanan” bir iş olup olmadığına göre belirlenecektir. Örneğin belediyenin kendi hazırladığı koruma amaçlı imar planı değişikliği ücretsizken, bir özel malikin talebiyle hazırlanan plan değişikliği teklifi ücrete tabi olabilir. Koruma amaçlı imar planlarının hazırlanma usulü için koruma amaçlı imar planı ve yenileme alanları yazımıza, plan hiyerarşisi için çevre düzeni planı ve plan kademelenmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Yönetmeliğe ve Size Uygulanan İşleme Karşı Dava Yolu ve Süreler
Yönetmelik, Bakanlıkça çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak bir düzenleyici işlemdir. 2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 24. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre bakanlıklarca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlere karşı açılan davalara Danıştay ilk derece mahkemesi olarak bakar. İYUK’un 7. maddesine göre dava açma süresi Danıştay’da altmış gündür ve ilanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar (m.7/4). Yönetmelik 27 Ekim 2026’da yayımlandığından süre 28 Ekim 2026’da başlar; altmışıncı gün 26 Aralık 2026 cumartesidir ve İYUK’un 8. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca süre izleyen çalışma günü olan 28 Aralık 2026 pazartesi gününün bitimine kadar uzar.
Bu sürenin kaçırılması yönetmeliğe karşı yargı yolunu tamamen kapatmaz. İYUK’un 7. maddesinin dördüncü fıkrasına göre düzenleyici işlemin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birlikte dava açabilir; düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması, ona dayalı işlemin iptaline engel olmaz. Örneğin başvurusu altı ay kuralı nedeniyle işleme alınmayan veya iptal kararına rağmen bedeli iade edilmeyen bir başvuru sahibi, kendisine uygulanan bu işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde hem bu işleme hem de dayanağı olan yönetmelik hükmüne karşı dava açabilir.
İdareye yapılan iade veya işlem talebine otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.10/2). Dava açılmadan önce işlemin kaldırılması veya değiştirilmesi üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapan makamdan dava açma süresi içinde istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur ve otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Tarifenin kendisi Kanun’da yer aldığından, tutarlara karşı doğrudan iptal davası açılamaz; tutarların Anayasa’ya aykırı olduğu düşünülüyorsa bu iddia görülmekte olan bir davada ileri sürülmeli ve mahkemenin iddiayı ciddi bulması hâlinde Anayasa Mahkemesine başvurması istenmelidir (Anayasa m.152).
Süre hesabı özet tablosu
| İşlem | Başlangıç | Süre | Son gün (örnek) |
|---|---|---|---|
| Yönetmeliğe karşı Danıştay’da iptal davası | 28/10/2026 (yayımı izleyen gün) | 60 gün (İYUK m.7/1, 7/4) | 28/12/2026 (26/12/2026 cumartesi; İYUK m.8/2) |
| Bedel ödendikten sonra başvuru | Bedelin tahsil edildiği tarih | 6 ay (yönetmelik m.7/1) | 10/11/2026 ödemede 10/05/2027 (varsayımsal) |
| İdareye iade talebi | Başvuru tarihi | 30 gün cevap süresi (İYUK m.10/2) | 5/11/2026 başvuruda 5/12/2026 (varsayımsal) |
| Size uygulanan işleme karşı iptal davası | Yazılı bildirimi izleyen gün | 60 gün (İYUK m.7) | Tebliğ tarihine göre hesaplanır |
| KYK’nın itirazı karara bağlaması | İtirazın KYK gündemine alınması | En geç 3 ay (2863 m.61/3) | Dosyaya göre |
Varsayımsal Örnek Dosyalar
Varsayımsal örnek 1 — Sit derecesi değişikliği reddedildi. Bir gerçek kişi, kentsel sit alanındaki parselinin sit sınırı dışına çıkarılması için 1 numaralı kalem karşılığı 12.500 TL ve KDV’yi öder, dosyayı iki ay içinde verir. Koruma bölge kurulu talebi reddeder. Bedel, tarife dipnotu ve yönetmelik m.5/4 uyarınca iade edilmez. Malik ret kararına karşı Koruma Yüksek Kuruluna itiraz etmek isterse 3 numaralı kalem için 12.500 TL ve KDV ayrıca ödenir. Malik doğrudan idare mahkemesinde iptal davası da açabilir; mahkeme ret kararını iptal ederse yönetmeliğin m.7/3 hükmü bedelin iadesini engelliyor gibi görünse de, değerlendirmemize göre bedel tam yargı davasında zarar olarak talep edilebilir ve m.7/3’ün hukuka aykırılığı ileri sürülebilir.
Varsayımsal örnek 2 — Bedel ödendi, dosya hazır değildi. Bir şirket, tescilli yapısının restorasyon projesinde tadilat için 600 m² ticari alan üzerinden 24.000 TL ve KDV öder; ancak rölöve ekibiyle yaşanan anlaşmazlık nedeniyle dosyayı yedi ay sonra verir. Yönetmeliğin m.7/1 hükmü uyarınca başvuru işleme alınmaz ve bedel iade edilmez. Şirketin başvuruyu mücbir sebeple yapamadığını belgelemesi hâlinde süre mücbir sebebin kalktığı tarihten başlar; ancak sözleşmesel bir anlaşmazlık genellikle mücbir sebep sayılmaz. Bu nedenle bedel, dosya hazır olduktan sonra ödenmelidir.
Varsayımsal örnek 3 — Eksik ödeme. Boğaziçi Öngörünüm Bölgesinde bir konutun sahibi olan gerçek kişi, onaylı restorasyon projesinde 150 m² brüt tadilat için 3.000 TL yatırır; iki kat kuralını ve KDV’yi hesaba katmamıştır. Doğru tutar 6.000 TL ve KDV’dir. Yönetmelik m.7/7 uyarınca eksiklik tamamlanıncaya kadar başvuru işleme alınmaz. Eksik tutar tamamlandığında ikinci ödeme ilk ödemenin üzerine eklenir; aynı işlem için mükerrer tahsilat yasağı (m.7/6) gereği toplam tahsilat doğru tutarı aşmamalıdır.
Varsayımsal örnek 4 — Kamu ortaklı proje. Bir belediye, mülkiyeti kendisine ait tescilli bir yapı için Bakanlıktan görüş ister; yönetmelik m.6 uyarınca ücret alınmaz. Aynı yapının bir bölümünü kiralayan özel işletme, kendi kullanım alanı için ayrı bir proje tadilatı talebinde bulunursa bu talep ücrete tabidir; çünkü muafiyet kamunun mülkiyetindeki taşınmaza ilişkin görüş talebine ve kamunun kendi bünyesinde hazırladığı işlere tanınmıştır. Kamu taşınmazlarının tahsisi ve kiralanması konusunda korunan alanlarda Hazine taşınmazı yazımız fikir verebilir.
Bedeliniz yandı mı, başvurunuz işleme alınmadı mı?
İşlemin tebliğ tarihini, dava sürelerini ve bedelin tazmini için izlenecek yolu birlikte değerlendirelim: 0554 648 37 15.
Ne Yapmalı? Başvurudan Önce ve Sonra Adım Adım
1. Kalemi belirleyin. Talebinizin tarifedeki hangi sıra numarasına girdiğini ve aynı başvuruda birden fazla kalem doğup doğmadığını tespit edin (m.7/6).
2. Başvuru sahibini seçin. Başvuruyu gerçek kişi mi şirket mi yapacak, karar verin; birçok kalemde tüzel kişi iki kat öder.
3. Konumu belgeleyin. Taşınmazın Boğaziçi Sahil Şeridi veya Öngörünüm Bölgesinde olup olmadığını kontrol edin (m.7/4); sit derecesi ve tescil durumunu tapu kaydı ve kurul kararlarıyla doğrulayın.
4. Alanı hesaplayın. Alan esaslı kalemlerde koordinatlı alan hesabını veya onaylı paftayı hazırlayın; kademeli kalemlerde toplam inceleme alanını esas alın (m.8).
5. Dosyayı tamamlayın, sonra ödeyin. Altı ay kuralı nedeniyle bedeli dosya hazır olduğunda ödeyin (m.7/1).
6. Doğru tutarı ve KDV’yi yatırın. Güncel tarifeyi Bakanlık sitesinden kontrol edin (m.4/3); KDV’yi ekleyin (m.7/5).
7. Dekontu ekleyin ve saklayın. Dekont ibraz edilmez veya doğrulanamazsa başvuru işleme alınmaz (m.5/3).
8. Süreleri kaydedin. Ödeme tarihi, başvuru tarihi, eksiklik yazısının tebliği ve tamamlama tarihi, kurul kararının tebliği ve dava süresinin son günü.
9. Olumsuz sonuçta yolu seçin. KYK’ya itiraz (bedelli), yeniden değerlendirme (yeni bedel) veya doğrudan dava arasında, maliyet ve süreyi karşılaştırarak karar verin.
Sık Yapılan Hatalar
- Bedeli erken ödemek: Dosya hazır olmadan ödenen bedel, altı ay geçerse yanar.
- KDV’yi unutmak: Tarifedeki tutarlar KDV hariçtir; eksik ödeme başvurunun işleme alınmamasına yol açar.
- Boğaziçi farkını gözden kaçırmak: Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesinde her kalem iki kattır.
- Şirket adına başvurup iki kat ödemek: Malik gerçek kişiyse ve talep onun adına yapılabiliyorsa, başvuru sahibinin kim olacağı önceden düşünülmelidir.
- İtiraz ile yeniden değerlendirmeyi karıştırmak: İkisinin dayanağı, bedeli ve sonucu farklıdır.
- Dekontu başvuruyla ilişkilendirmemek: Açıklamasız dekont, ödemenin hangi başvuruya ait olduğu konusunda tartışma yaratır.
- İptal kararından sonra bedeli istememek: Yönetmelikteki iade yasağı tartışmalıdır; tam yargı talebi dava süresi içinde ileri sürülmezse hak kaybı doğabilir.
- Yönetmeliğe karşı dava süresini yalnızca yayım tarihinden hesaplamak: Uygulama işlemiyle birlikte dava açma imkânı (İYUK m.7/4) çoğu zaman göz ardı edilir.
Sit alanındaki taşınmazların tapu kayıtlarındaki şerhleri okumak için tapu kaydındaki şerh ve beyanlar yazımız, sit alanında kalan taşınmazın Hazine taşınmazıyla değiştirilmesi için sit alanı ve Hazine trampası yazımız, tescilli yapılarda hangi tadilatın ruhsata tabi olduğu için basit tamir ve esaslı tadilat ayrımı yazımız, belediyelerin ayrıca aldığı harçlar için imar harçları yazımız tamamlayıcı bilgi verir. Define ve buluntularla ilgili kurallar için buluntu ve define yazımıza, günün diğer düzenlemeleri için Hukuk Gündemi Son Durum sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Koruma kurulu başvurusu reddedilirse ödediğim ücret iade edilir mi?
Hayır. Kanun’a ekli tarifenin dipnotuna göre koruma bölge kurulunca olumsuz karar alınması hâlinde ücret iade edilmez; yönetmelik de başvurunun uygun bulunmaması hâlinde iade yapılmayacağını tekrar eder (m.5/4).
Kurul kararı mahkemece iptal edilirse bedeli geri alabilir miyim?
Yönetmelik m.7/3’e göre iptal hâlinde de iade yapılmaz. Ancak bu kural yalnızca yönetmelikte yer alır ve değerlendirmemize göre Anayasa m.73 ve m.125 bakımından tartışmalıdır; bedel tam yargı davasında zarar olarak istenebilir ve yönetmelik hükmünün hukuka aykırılığı ileri sürülebilir.
Bedeli ödedikten sonra ne kadar sürede başvurmam gerekiyor?
Bedelin tahsil edildiği tarihten itibaren altı ay içinde. Bakanlığın istediği belgelerin tamamlanması için geçen süre bu süreye sayılmaz; mücbir sebep belgelenirse süre sebebin kalktığı tarihten başlar (m.7/1).
Tarifedeki ücretlere KDV dahil mi?
Hayır. Tarifedeki tutarlara yürürlükteki vergi mevzuatına göre hesaplanan KDV ayrıca eklenir (tarife dipnotu; yönetmelik m.7/5).
Şirket olarak başvurursam daha fazla mı öderim?
Birçok kalemde evet. Örneğin sit derecesi değişikliğinde gerçek kişi 12.500 TL, tüzel kişi 25.000 TL öder. Enerji inceleme talepleri, plan değişiklikleri, proje tadilatları ve otopark izni gibi kalemlerde ise tutar herkes için aynıdır.
Boğaziçi’ndeki evim için başvuru ücreti farklı mı?
Evet. 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu’nda tanımlanan Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesindeki başvurularda tarifedeki birim fiyatın iki katı alınır (m.7/4).
Koruma Yüksek Kuruluna itiraz ücretli mi?
Evet. Tarifenin 3 numaralı kalemine göre itiraz başvurularında verilecek başvuru belgesi için gerçek kişilerden 12.500 TL, tüzel kişilerden 25.000 TL alınır. Koruma Yüksek Kurulu itirazı en geç üç ay içinde karara bağlar (2863 m.61/3).
Reddedilen talebimi yeni belgelerle tekrar getirirsem yeniden ödeme yapar mıyım?
Evet. Sonuçlanan başvurunun yeniden değerlendirilmesi için yeni başvuru hizmet bedeli ödenir (m.7/2); ilk ödeme mahsup edilmez.
Tarımsal amaçlı kiralama için de ücret ödenir mi?
Hayır. Tarifenin 12 numaralı kalemine göre tarımsal amaçlı faaliyetler (ekim, dikim ve benzeri) kapsamındaki satış ve kiralamalardan ücret alınmaz.
Ücret tutarları her yıl değişecek mi?
Evet. Tutarlar her yıl bir önceki yıla ilişkin yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılır; güncellenen tarife her yıl ocak ayında Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır (ek m.9/4; yönetmelik m.4).
Yönetmeliğe karşı dava açabilir miyim, son gün ne zaman?
Yönetmeliğe karşı Danıştay’da iptal davası açılabilir (2575 m.24/1-c). Yayımı izleyen günden itibaren altmış gün hesaplandığında son gün 26 Aralık 2026 cumartesiye rastladığından 28 Aralık 2026 pazartesidir. Yönetmelik size uygulandığında uygulama işlemiyle birlikte dava açma imkânı da vardır (İYUK m.7/4).
Aynı işlem için iki kez ödeme yaptım, ne yapmalıyım?
Aynı işleme ilişkin mükerrer tahsilat yapılamaz (m.7/6). Fazla ödemenin iadesini dekontlarla birlikte yazılı olarak isteyin; otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava süresi içinde idari yargıya başvurulabilir (İYUK m.10).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara imar ve idare hukuku ekibi; sit alanı ve tescilli taşınmaz maliklerinin koruma bölge kurullarına yapacağı başvuruların hazırlanması, tarifedeki kalemlerin ve bedelin belirlenmesi, kurul kararlarına karşı Koruma Yüksek Kuruluna itiraz, kurul kararları ve Bakanlık işlemlerine karşı iptal davaları ile koruma kararları nedeniyle doğan zararlara ilişkin tam yargı ve kamulaştırma süreçlerinde hukuki destek sağlar. İmar hukukuna ilişkin içeriklerimiz İmar Hukuku sayfasında, kamulaştırma davalarına ilişkin bilgiler Kamulaştırma Davaları sayfasında, tapu ve taşınmaz uyuşmazlıkları Gayrimenkul ve Tapu Davaları sayfasında yer alır. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Başvurunuzu ve itiraz yolunuzu birlikte planlayalım
Bedel, süre ve dava yolu bakımından durumunuzu inceleyelim: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ İmar Hukuku (Tüm İçerikler)İmar, koruma ve sit alanı uyuşmazlıklarına ilişkin içeriklerin tamamı
- Koruma Kurulu ve Kültür Varlığı Başvuruları Ücretli (Son Dakika)
- Koruma Amaçlı İmar Planı ve Yenileme Alanları
- Sit Alanında Kalan Taşınmaz ve Hazine Trampası
- Fiili El Atma ile Hukuki El Atma Farkı
- Kamulaştırmasız El Atma Tazminatı
- Basit Tamir ve Esaslı Tadilat Ayrımı
- İdari Davalar (İptal ve Tam Yargı)
- Kamulaştırma Davaları
- Hukuk Gündemi Son Durum
- Dilekçe Örnekleri
Bu içerik İmar ve Şehircilik Hukuku alanındadır.
Mevzuat ve kaynaklar: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu Kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığına Yapılacak Başvurular ile Sunulacak Hizmetler Karşılığı Alınacak Bedellere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (27/10/2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete) m.1-10; 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m.7, 8, 9, 17, 61, ek m.4, ek m.9 ve ekli (1) sayılı ücret tarifesi (Ek: 24/7/2026-7590/4 md.; yürürlük 31/7/2026); 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7, 8, 10, 11, 12; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-c; Anayasa m.73, 125, 152; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu; 213 sayılı VUK mükerrer m.298/B. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, somut dosya için hukuki görüş yerine geçmez.
