Yapı ruhsatı almak yalnızca proje ve belge işi değildir; ruhsat dosyası belediye veznesinden de geçer. Bu aşamada istenen ödemelerin bir kısmı kanunda adı geçen harçlardır, bir kısmı ücret, bir kısmı da harcamalara katılma payıdır. Üçü farklı hukuki rejimlere tabidir ve hangisine karşı, hangi mahkemede, hangi sürede itiraz edileceği de buna göre değişir. Bu rehber, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun imar harçları ve bina inşaat harcına ilişkin hükümlerini ele alır.
Belediyenin istediği harç ve ücretler tartışmalı mı?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Harç, ücret ve katılma payı ayrımı
- İmar ile ilgili harçlar (m.80)
- Harç konularının tanımı
- İmar harçlarında istisnalar
- İmar harçlarının ödenmesi
- Bina inşaat harcı (Ek m.1)
- Ruhsatsız inşaat ve harç alacağı
- İlave ve tadilatta hesaplama
- Matrah: hangi alanlar sayılır
- Bina inşaat harcı istisnaları
- Ödeme zamanı ve ruhsat iptalinde iade
- Tarife ve belediye grupları
- İtiraz ve dava: hangi mahkeme
- Dosya kontrol listesi
- Sıkça sorulan sorular
Harç, Ücret ve Katılma Payı Ayrımı
Ruhsat aşamasında belediyenin istediği ödemelerin hukuki niteliğini belirlemek, itirazın kaderini belirler. Anayasanın 73. maddesinin üçüncü fıkrası temel kuralı koyar: “Vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.” Belediye meclisi, kanunda karşılığı olmayan bir ödemeyi “harç” adıyla ihdas edemez.
| Tür | Dayanağı | Konusu | Temel sınır |
|---|---|---|---|
| Harç | 2464 m.80 ve Ek m.1-6 | Parselasyon, ifraz-tevhit, plan ve proje tasdiki, zemin açma, yapı kullanma izni, bina inşaatı | Yalnızca kanunda sayılan konularda ve kanuni tarife sınırları içinde |
| Ücret | 2464 m.97 | Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler | Zorunlu bir işlem için ücret alınamaz; belediye meclisi tarifesine tabidir |
| Harcamalara katılma payı | 2464 m.86 vd. | Yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamaları | Harcamanın fiilen yapılmış olması ve payın kanuni usulle tahakkuku |
Otopark bedeli ise bunlardan ayrı, kendi yönetmeliğine dayanan bir kalemdir; hesaplanması ve itirazı için otopark bedeli rehberine bakılabilir.
İmar ile İlgili Harçlar (2464 m.80)
26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 80. maddesi, imar mevzuatı gereğince belediyelerce alınacak harçları beş başlıkta sayar. Harçlar belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde uygulanır.
| Bent | Harcın adı | Konusu |
|---|---|---|
| (a) | Parselasyon Harcı | İmar Kanununa göre ilk kez yapılan veya istek üzerine gerçekleştirilen müteakip parselasyon işlemleri (teşvik belgesini haiz organize sanayi bölgeleri hariç) |
| (b) | İfraz ve Tevhit Harcı | Verilecek ifraz ve tevhit kararları |
| (c) | Plan ve Proje Tasdik Harcı | Proje tasdik işlemleri |
| (d) | Zemin Açma İzni ve Toprak Hafriyatı Harcı | Zemin ve yol kanal açma izni verilmesi; yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi |
| (e) | Yapı Kullanma İzni Harcı | Yapı kullanma izni verilmesi işleri |
Bu liste sınırlı sayıdadır. İmar sürecinde yapılan başka bir işlem için “imar harcı” adıyla ödeme istenmesi, kanuni dayanaktan yoksundur. Parselasyonun kendisi ve düzenleme ortaklık payı için parselasyon ve DOP rehberine, ifraz-tevhit ve yola terk usulü için ifraz, tevhit ve yola terk rehberine bakılabilir.
Harç Konularının Tanımı
Harç konularının ne anlama geldiği, 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelikte tanımlanmıştır. Yönetmeliğe göre bu harçlar, imar mevzuatı gereğince belediyeler tarafından ilk parselasyon, ifraz ve tevhit, plan ve proje tasdiki, zemin açma ve toprak hafriyatı izni, yapı izni ve denetlenmesi ile yapı kullanma izni karşılığında tahsil edilir.
| Kavram | Yönetmelikteki tanımı |
|---|---|
| İlk parselasyon | Bir taşınmazın onaylı 1/1000 ölçekli imar uygulama planları gereğince tapuya tescil edilebilecek ve üzerinde imar mevzuatına uygun inşaat yapılabilecek parçalara bölünmesi |
| İfraz | Bir taşınmazın imar mevzuatı yönünden inşaata elverişli parsellere bölünmesi |
| Tevhit (birleştirme) | Birden fazla parseli, üzerinde bina yapılabilecek şekilde birleştirmek |
| Plan ve proje tasdiki | Yapı ruhsatı almak için dilekçe ekinde belediyeye verilmesi gereken mimari, statik ve tesisat plan, proje, resim ve hesaplarının tasdiki |
| Toprak hafriyatı | Temel kazısı ile inşaat sahasında daha önceden mevcut olup da bu inşaat dolayısıyla çıkarılan toprağın taşınması |
İmar Harçlarında İstisnalar
Uygulama Yönetmeliği, imar harçları bakımından iki açık istisna öngörür:
- Teşvik belgesini haiz organize sanayi bölgelerinde yapılacak parselasyon işlemleri, ilk parselasyon harcından müstesnadır. Bu istisna Kanunun 80. maddesinin (a) bendinde de yer alır.
- 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri uyarınca yapılan yapı ve tesisler, imar ile ilgili harçların tümünden müstesnadır.
İkinci istisnanın kapsamı geniştir: afet mevzuatı uyarınca yapılan yapı ve tesislerde beş harcın hiçbiri alınamaz. Afet bölgesinde inşaat yapan malikin bu istisnayı belgelemesi ve gerekiyorsa yetkili kurumdan yazı temin etmesi gerekir.
İmar Harçlarının Ödenmesi
İmar harçlarının ödeme zamanı ve şekli, Kanunda sabit bir tarihe bağlanmamıştır. Uygulama Yönetmeliğine göre imarla ilgili harçların ödenme zamanı ve şekli belediye meclislerince tespit edilir; şu kadar ki mükellef arzu ettiği takdirde adına tahakkuk edecek harç miktarının tamamını peşin olarak ödeyebilir.
Bunun iki sonucu vardır. Birincisi, ödeme takvimi belediyeden belediyeye değişebilir ve dayanağı belediye meclisi kararıdır; bu karar da bir düzenleyici işlem olarak dava konusu edilebilir. İkincisi, taksitli ödeme imkânı varsa mükellef peşin ödemeye zorlanamaz — ancak mükellef isterse peşin ödeyebilir.
Bina İnşaat Harcı (2464 Ek Madde 1)
İmar harçlarından ayrı, kendi bölümünde düzenlenen ikinci grup bina inşaat harcıdır. 2464 sayılı Kanuna 21/1/1982 tarihli ve 2589 sayılı Kanunla eklenen Ek 1. madde şöyledir: “Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dâhil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6’da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir.”
Maddenin ikinci cümlesi, kolay gözden kaçan bir hâli de harca bağlar: konut veya işyerlerinin kullanılış tarzlarının değiştirilmesi — konutun işyerine veya harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi — hâlinde de bu değişiklik tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur.
Mükellef de Kanunda açıkça gösterilmiştir: bina inşaat harcını inşaat, ilave veya tadilat için inşaat ruhsatı alanlar öder. İnşaata ruhsatsız başlanılmasında mükellef, inşaat ruhsatı almak mecburiyetinde olanlardır. Binanın kullanış tarzının değiştirilmesi hâlinde mükellef, binanın sahipleridir.
Ruhsatsız İnşaat ve Harç Alacağı
Ek 1. maddedeki tek cümlelik hüküm, kaçak yapı dosyalarında sık sık gözden kaçar: “İnşaata ruhsatsız başlanması hâlinde de harç alacağı doğmuş sayılır.”
Yani bina inşaat harcı, ruhsat alınmasına bağlı bir ödeme değildir; ruhsatsız başlanan inşaatta da belediyenin harç alacağı doğar. Bunun pratik sonucu şudur: ruhsatsız yapı sahibi yalnızca İmar Kanunu m.42 kapsamındaki idari para cezasıyla ve yıkım riskiyle karşılaşmaz; ayrıca bina inşaat harcı tahakkukuyla da karşılaşır.
İlave ve Tadilatta Hesaplama
Ek 1. madde, mevcut binaya yapılan ilave ve tadilatlarda harcın nasıl hesaplanacağını iki ayrı kurala bağlar. Ayrım noktası, binanın bu hükümlerin yürürlüğe girmesinden önce mi sonra mı inşa edildiğidir.
| Durum | Harcın hesaplanması | Mahsup |
|---|---|---|
| Hükümlerin yürürlüğünden önce inşa edilmiş binaya ilave veya tadilat | Binanın toplam yüzölçümüne göre tabi olduğu tarife esas alınır; harç yalnız ilave edilen kısmın yüzölçümü üzerinden hesaplanır | — |
| Hükümlerin yürürlüğünden sonra inşa edilmiş binada tadil veya ilave | Harç, binanın önceki yüzölçümü ile ilave kısmın yüzölçümü toplamı üzerinden hesaplanır | Daha önce aynı konut ve işyeri birimleri için ödenmiş bina inşaat harcı, yeniden hesaplanan harçtan mahsup edilir |
İkinci satırdaki mahsup kuralı, mükellef lehine ve uygulamada sıkça atlanan bir hükümdür. Daha önce harcı ödenmiş bir binaya ilave yapılırken, harcın toplam alan üzerinden yeniden hesaplanması tek başına hukuka aykırı değildir; hukuka aykırı olan, önceden ödenmiş harcın mahsup edilmemesidir. Tahakkuk fişi incelenirken bu kalemin yer alıp almadığı mutlaka kontrol edilmelidir.
Matrah: Hangi Alanlar Sayılır
Bina inşaat harcının matrahı, her bir konut veya işyeri biriminin ayrı ayrı inşaat sahasıdır. Kanun, konut ve işyeri için farklı kapsam belirler:
| Birim türü | Matraha dâhil | Matrah dışı |
|---|---|---|
| Konut | Özel garaj ve özel depo gibi müştemilat | Garaj, depo, kalorifer ve kapıcı dairesi gibi ortak yerlerden gelen paylar ile kömürlükler |
| İşyeri | İnşaat alanına müştemilat ve ortak yerlerden gelen hisselerin tümü dâhil edilir | — |
Ayrıca matrahın hesaplanmasında metrekare kesirleri atılır.
Bina İnşaat Harcı İstisnaları
Kanunun Ek 2. maddesi, bina inşaat harcından müstesna tutulan inşaatları sayar. Bunlardan uygulamada en sık karşılaşılanlar şunlardır:
- İnşaat giderleri genel ve katma bütçeler ile il özel idareleri ve belediye bütçelerinden karşılanan binalar
- Belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde veya dışında inşa edilecek sera ve benzeri örtü altı tarım faaliyetinde kullanılmak üzere inşa edilen tesisler, ahır, samanlık, kümes ve hayvan barınakları
- Kooperatifler eliyle, ana sözleşmelerine uygun olarak yapılan sanayi ve küçük sanat siteleri ile işyerleri
- Afete maruz kalınacağı yetkili kuruluşlarca tebliğ edilen yerlerdeki binaların sahipleri tarafından yapılan inşaatlar ile afet sonrası yapılan binalar
- Bina inşaat harcı ödenerek veya istisnadan yararlanılarak inşaat ruhsatı alınmış olup da İmar Kanunu gereğince ruhsatı yenilenen binalar
Afetle ilgili istisnalarda Kanun bir belge şartı da öngörür: bu istisnadan faydalanacak mükellefler, yetkili idareden afete maruz kaldıklarına dair alacakları bir belgeyi belediyeye ibraz etmeye mecburdurlar. Ayrıca kamu kuruluşlarınca ilgili kanunlarına göre hak sahiplerine teslim edilmek üzere inşa olunan binalar da bu istisnadan faydalandırılır.
Ödeme Zamanı ve Ruhsat İptalinde İade
Kanunun Ek 5. maddesi ödeme anını ve mükellef lehine bir iade mekanizmasını birlikte düzenler: “Bina İnşaat Harcı, inşaat ruhsatının alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediyeye ödenir. İnşaatın kısmen yapılması veya hiç yapılmaması hâlinde inşaat ruhsatı kısmen veya tamamen iptal edilirse, daha önce ödenmiş olan harçta gerekli düzeltme ve iadeler yapılır.”
Ödeme anının ruhsattan önce olması, itiraz stratejisi bakımından da belirleyicidir: mükellef harcı ödemeden ruhsatını alamayacağı için, tahakkuka itiraz etmek isteyen malik fiilen ödemek zorunda kalır. Uygulamada bu durumda başvurulan yol, ödemenin ihtirazi kayıtla yapılması ve dava hakkının saklı tutulmasıdır.
Tarife ve Belediye Grupları
Bina inşaat harcı, Kanunun Ek 6. maddesindeki tarifeye göre alınır. Tarife, konut ve işyeri ayrımı ile metrekare dilimleri üzerine kuruludur; her dilim için alt ve üst hadler gösterilir.
Maktu harç tarifelerinin belirlenmesinde iki kademeli bir yapı işler. Kanunun 96. maddesi uyarınca belediye grupları ve hadler Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilir (2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK ile “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” olarak değiştirilmiştir); bu sınırlar içinde uygulanacak miktar ise belediye meclisince belirlenir.
İtiraz ve Dava: Hangi Mahkeme
İmar dosyalarında en sık yapılan usul hatası burada ortaya çıkar. İmar harçları ve bina inşaat harcı, belediyeye ait harç niteliğindedir. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun 6. maddesi uyarınca; genel bütçeye, il özel idarelerine, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri malî yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davaları çözümlemek vergi mahkemelerinin görevindedir.
| İşlem | Görevli yargı yeri | Not |
|---|---|---|
| Bina inşaat harcı tahakkuku | Vergi mahkemesi | Harç niteliğindeki malî yükümlülük |
| İmar harçları tahakkuku (m.80) | Vergi mahkemesi | Aynı rejime tabidir |
| Harcamalara katılma payı | Vergi mahkemesi | Benzeri malî yüküm |
| Yapı ruhsatının reddi | İdare mahkemesi | İdari işlem |
| Yıkım ve mühürleme kararı | İdare mahkemesi | İdari işlem |
| Belediye meclisinin tarife kararı | İdare mahkemesi (düzenleyici işlem) / vergi mahkemesi (uygulama işlemiyle birlikte) | Dosyanın kuruluşuna göre değerlendirilmelidir |
Süre bakımından da ayrışma vardır: idari yargıda genel dava açma süresi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesine göre idare mahkemelerinde altmış gün, vergi mahkemelerinde otuz gündür. Harç tahakkukuna karşı dava açarken altmış günlük süreye güvenmek, sık görülen ve telafisi olmayan bir hatadır.
Dosya Kontrol Listesi
- Kalemleri ayırın: Belediyenin istediği her ödemenin harç mı, ücret mi, katılma payı mı olduğunu tahakkuk fişinde tek tek belirleyin.
- Kanuni dayanak: Harç olarak istenen kalem 2464 m.80’de sayılan beş harçtan biri mi, yoksa bina inşaat harcı mı?
- Mücavir alan: Parsel mücavir alandaysa belediye hizmetleri oraya götürülmüş mü? (2464 m.104)
- İstisnalar: Afet mevzuatı, teşvik belgeli OSB, sera-ahır-kümes, kooperatif işyeri veya ruhsat yenileme istisnalarından biri uygulanabilir mi?
- Matrah: Konut birimlerinde ortak alan payları matrah dışı bırakılmış mı? Metrekare kesirleri atılmış mı?
- Mahsup: İlave veya tadilatta, daha önce ödenmiş bina inşaat harcı mahsup edilmiş mi?
- Tarife: Uygulanan birim, cari yıl belediye meclisi tarifesine ve üst hadlere uygun mu? Meclis kararının bir örneğini isteyin.
- Ödeme şekli: İmar harçlarında ödeme zamanı ve şekli meclis kararıyla belirlenmiş mi?
- İhtirazi kayıt: Ruhsat alabilmek için ödemek zorunda kalıyorsanız, ödemenin ihtirazi kayıtla yapılması değerlendirilmelidir.
- Süre: Tahakkukun tebliğ tarihinden itibaren vergi mahkemesinde otuz günlük süre işler. Bu tarihi dosyanın en başına yazın.
Sıkça Sorulan Sorular
İmar ile ilgili harçlar nelerdir?
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 80. maddesine göre beş harç vardır: parselasyon harcı, ifraz ve tevhit harcı, plan ve proje tasdik harcı, zemin açma izni ve toprak hafriyatı harcı ile yapı kullanma izni harcı. Bu harçlar belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde uygulanır.
Bina inşaat harcı ne zaman doğar?
2464 sayılı Kanunun Ek 1. maddesine göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı, ilave ve tadiller dâhil olmak üzere, inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında harca tabidir. Ayrıca inşaata ruhsatsız başlanması hâlinde de harç alacağı doğmuş sayılır.
Bina inşaat harcını kim öder?
Kanunun Ek 3. maddesine göre harcı, inşaat, ilave veya tadilat için inşaat ruhsatı alanlar öder. İnşaata ruhsatsız başlanılmasında mükellef, inşaat ruhsatı almak mecburiyetinde olanlardır. Binanın kullanış tarzının değiştirilmesi hâlinde mükellef, binanın sahipleridir.
Daireyi işyerine çevirirsem harç öder miyim?
Evet. Ek 1. maddeye göre konut veya işyerlerinin kullanılış tarzlarının değiştirilmesi — konutun işyerine veya harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi — tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur.
Bina inşaat harcı ne zaman ödenir?
Ek 5. maddeye göre bina inşaat harcı, inşaat ruhsatının alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediyeye ödenir.
İnşaata başlamazsam ödediğim harcı geri alabilir miyim?
Ek 5. maddeye göre inşaatın kısmen yapılması veya hiç yapılmaması hâlinde inşaat ruhsatı kısmen veya tamamen iptal edilirse, daha önce ödenmiş olan harçta gerekli düzeltme ve iadeler yapılır. İade için belediyeye yazılı başvuru yapılması gerekir.
Harcın matrahı nasıl hesaplanır?
Matrah, her bir konut veya işyeri biriminin ayrı ayrı inşaat sahasıdır. Konutlarda garaj, depo, kalorifer ve kapıcı dairesi gibi ortak yerlerden gelen paylar ile kömürlükler hariç tutulur, özel garaj ve özel depo gibi müştemilat dâhil edilir. İşyeri inşaatlarında müştemilat ve ortak yerlerden gelen hisselerin tümü dâhil edilir. Metrekare kesirleri atılır.
Mevcut binaya ilave yaparsam harç nasıl hesaplanır?
Kanun iki ayrı kural öngörür. Hükümlerin yürürlüğünden önce inşa edilmiş binalarda harç, binanın toplam yüzölçümüne göre tabi olduğu tarife esas alınarak yalnız ilave edilen kısmın yüzölçümü üzerinden hesaplanır. Sonradan inşa edilmiş binalarda ise önceki yüzölçüm ile ilave kısmın toplamı üzerinden hesaplanır; daha önce aynı birimler için ödenmiş harç mahsup edilir.
Ruhsatsız yapıda da harç istenir mi?
Evet. Ek 1. maddedeki hükme göre inşaata ruhsatsız başlanması hâlinde de harç alacağı doğmuş sayılır. Bu, idari para cezası ve yıkım yaptırımlarından ayrı ve onlara ek bir sonuçtur.
Hangi inşaatlar bina inşaat harcından müstesnadır?
Ek 2. maddede sayılan hâller arasında; inşaat giderleri genel ve katma bütçeler ile il özel idareleri ve belediye bütçelerinden karşılanan binalar, sera ve benzeri örtü altı tarım tesisleri ile ahır, samanlık, kümes ve hayvan barınakları, kooperatifler eliyle ana sözleşmelerine uygun yapılan sanayi ve küçük sanat siteleri ile işyerleri, afete maruz kalınan hâller ve ruhsatı yenilenen binalar yer alır.
Mücavir alanda harç alınabilir mi?
2464 sayılı Kanunun 104. maddesine göre bina inşaat harcı ile imar mevzuatı gereğince alınacak harçların mücavir alanda uygulanabilmesi için belediye hizmetlerinin bu mahallere götürülmüş olması şarttır.
Belediye kanunda olmayan bir kalem için ödeme isteyebilir mi?
Anayasanın 73. maddesine göre vergi, resim, harç ve benzeri malî yükümlülükler kanunla konulur. 2464 sayılı Kanunun 97. maddesi belediyelere ücret alma yetkisini ise Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edilecek hizmetler için tanımıştır. Zorunlu bir işlem için ücret alınması bu çerçevede tartışmalıdır.
Harç tahakkukuna nerede itiraz edilir?
2576 sayılı Kanunun 6. maddesi uyarınca belediyelere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri malî yükümlere ilişkin davalar vergi mahkemelerinde görülür. Yapı ruhsatının reddi veya yıkım kararı gibi idari işlemler ise idare mahkemesinin görev alanındadır.
Harç davasında süre kaç gündür?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesine göre dava açma süresi vergi mahkemelerinde otuz gündür. İdare mahkemelerindeki altmış günlük süreyle karıştırılmamalıdır.
Tahakkuk Fişinden Başlayalım
Harç dosyalarında tartışmanın tamamı tek bir belgede toplanır: tahakkuk fişi. Fişteki kalemlerin adı, dayanağı, matrahı ve uygulanan birim fiyatı görüldüğünde, hangi kalemin kanuni dayanağı bulunduğu ve hangisinin tartışmalı olduğu kısa sürede ortaya çıkar. Otuz günlük sürenin işlediği unutulmamalıdır.
Tahakkuk fişi ve ruhsat dosyanızla başlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- Yapı Ruhsatı ve Ruhsat Süresi (3194 m.21, 27, 29) — ruhsat ve yenileme
- Basit Tamir-Tadil ve Esaslı Tadilat — tadilat ruhsatı eşiği
- İfraz, Tevhit ve Yola Terk (3194 m.15-16) — harca konu işlemler
- Parselasyon ve Düzenleme Ortaklık Payı (3194 m.18) — parselasyon işlemi
- Proje Müellifliği ve Büro Tescil Belgesi — proje tasdiki
- Zemin Etüdü Zorunluluğu — ruhsat dosyası ekleri
- İmar Durumu Belgesi (İmar Çapı) — sürecin ilk belgesi
- Otopark Bedeli ve Hesaplanması — ayrı bir malî yükümlülük
- Yapı Ruhsatı Başvurusunun Reddi Dilekçesi Örneği — idari yargı yolu
- İmar Para Cezası (3194 m.42) — ruhsatsız yapıda ceza
- Kaçak ve Ruhsatsız Yapı — yıkım riski
- İmar Barışı ve Yapı Kayıt Belgesi — kayıt altına alma
- Koruma Amaçlı İmar Planı ve Yenileme Alanları — muafiyetli rejimler
- İmar Hukuku Rehberi — tüm başlıkların dizini