Otopark harcı olarak da bilinen otopark bedeli, yeni yapının otopark ihtiyacı binada veya parselde karşılanamadığında her eksik otopark yeri için belediyeye ödenir ve birim bedel (A + B) × 20 × Y formülüyle hesaplanır (Otopark Yönetmeliği m.12/11). Bedelin %25’i yapı ruhsatı alınırken peşin, kalan %75’i yapı kullanma izninden önce en çok 36 ayda altı eşit taksitle ödenir (m.12/9). Kaç otopark gerektiği Ek-1 tablosundan bulunur; örneğin brüt 80-120 m² arası dairelerde her 2 daire için 1 otopark aranır.
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Temel kural | Otopark ihtiyacı bina içinde veya parselinde karşılanır | m.4/1-a |
| Bedel ne zaman doğar? | Parselde, komşu parselle ortak/ada içi otoparkla ve 1.500 m yarıçap veya 2.000 m yürüme mesafesindeki başka parselde de karşılanamazsa | m.4/1-f |
| Hesap | Birim bedel = (A + B) × 20 × Y; bölge grubuna göre tarifenin %100-%60’ı | m.12/11 |
| Ödeme | %25 ruhsatta peşin; %75 iskândan önce en çok 36 ayda 6 eşit taksit | m.12/9 |
| Otopark sayısı | Konutta bağımsız bölümün brüt alanına göre; kesirli sonuç bir üst sayıya | m.8/3-4, Ek-1 |
| Kentsel dönüşüm | Riskli yapısı yıkılan 500 m² ve küçük parselde %25 başvuruda, %75 bölge otoparkı yapılınca | m.10/1 |
| Bölge otoparkı | Bedel alınan parsel için 5 yılda tamamlanır; ruhsat iptalinde bedel iade edilir | m.12/7-8 |
📜 Dayanak Mevzuat
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.37 ve m.44 — Otopark Yönetmeliğinin dayanağı
- Otopark Yönetmeliği m.4 — Genel esaslar; otopark ihtiyacının parselde karşılanması kuralı ve kademeli çözüm
- Otopark Yönetmeliği m.8 ve Ek-1 — Kullanım türüne göre en az otopark sayısı
- Otopark Yönetmeliği m.12 — Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili; birim bedel formülü (m.12/11)
- Otopark Yönetmeliği m.12/9 (RG 25/3/2021-31434; 16/6/2022-31868) — Ödeme: ruhsatta %25 nakit, kalanı iskândan önce en çok 36 ayda 6 eşit taksit
- Otopark Yönetmeliği m.10/1 (RG 27/12/2025-33120) — Riskli yapısı yıkılan 500 m² ve küçük parsellerde ödeme düzeni
- Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği — Otopark alanlarının emsal ve taban alanı hesabındaki durumu
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu — Otoparkın ortak yer niteliği ve kullanımı
Otopark bedeli, yeni yapıda zorunlu otopark ihtiyacının parselde veya bina bünyesinde karşılanamaması hâlinde, karşılanamayan her otopark yeri için idareye ödenen kamusal yükümlülüktür. Dayanağı, İmar Kanunu m.37 ve m.44’e dayanılarak çıkarılan Otopark Yönetmeliğidir.
Otopark Yönetmeliği 2026: Yürürlükteki Metin ve Son Değişiklikler
Yürürlükteki Otopark Yönetmeliği 22/2/2018 tarihli ve 30340 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış, 15/9/2018’de yürürlüğe girmiştir (m.16). Yönetmelik yayımından bu yana 13 kez değiştirilmiştir; 2026’da uygulanan metin, 27/12/2025 tarihli ve 33120 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan son değişikliği de içerir. Eski kaynaklarda geçen “18 ay içinde ödeme” gibi bilgiler artık güncel değildir.
| Resmî Gazete | Değişiklik | Madde |
|---|---|---|
| 25/3/2021-31434 | %25 peşin + taksit ödeme düzeni; ortak otopark ve başka parsel çözümleri; Ek-1 mesken ve ticari satırları | m.12/9, m.4/1-f, Ek-1 |
| 21/10/2021-31635 | Riskli yapısı yıkılan küçük parsellerde %25 ile ruhsat düzeni getirildi | m.10/1 |
| 16/6/2022-31868 | 36 ay taksit; bölge otoparkı için 5 yıl; grup sayısını azaltma ve oran artırma yetkisi; başka parsel için 1.500 m / 2.000 m | m.12/9, m.12/7, m.12/11-a, m.4/1-f-2 |
| 27/12/2025-33120 | Riskli yapı düzenindeki parsel ölçütü “500 m² ve daha küçük parseller” olarak değiştirildi | m.10/1 |
Temel Kural: Otopark Kendi Parselinde Karşılanır
Otopark Yönetmeliğinin temel kuralı nettir: bir yapıyı kullananların otopark ihtiyacının, kural olarak bina içinde veya kendi parselinde karşılanması zorunludur.
Bedel, bu kuralın istisnası olarak devreye girer. Parselin boyutu, cephesi, zemin yapısı ya da bitişik nizam koşulları gibi sebeplerle ihtiyaç tamamen veya kısmen karşılanamıyorsa, karşılanamayan otopark yerleri için idareye bedel ödenerek bölge otoparkından yer tahsis edilir.
Yönetmelik ayrıca otoparkların giriş ve çıkışlarının yeterli olmasını ve iç ile dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesini zorunlu kılar (m.4/1-g). Umumi bina ve bölge otoparkları ile genel otoparklarda, giriş çıkış ve asansörlere en yakın yerlerde birden az olmamak şartıyla her yirmi park yerinden birinin engelliler için ayrılması zorunludur (m.4/1-ı).
Kademeli çözüm sistemi
Yönetmelik, otopark ihtiyacının karşılanmasında sıralı bir sistem kurar. İhtiyaç önce parselde ve bina bünyesinde karşılanmaya çalışılır; bu mümkün değilse Yönetmelikte öngörülen diğer yollar denenir.
Bu yollar arasında ortak otopark, ada içi otopark ve başka parselde otopark yeri ayrılması gibi çözümler bulunur. Başka parselde çözümde otopark, 1.500 metrelik yarıçap veya 2.000 metrelik yürüme mesafesi içindeki ve kamulaştırmaya konu olmayan başka bir parselden, binadan ya da ticari otoparktan karşılanır; otopark olarak gösterilen yapı ile onu kullanacak yapıların tapularına ayrı ayrı süresiz irtifak kurulur ve beyanlar hanesine belirtme yapılır (m.4/1-f-2).
Bedel ise en son basamaktır: Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin üç numaralı alt bendi uyarınca, otopark ihtiyacı önceki alt bentlere göre de karşılanamayan parsellerde, ilgili idarelerce 12. maddede yer alan esaslar dâhilinde bedel alınmak suretiyle bölge otoparkından yer tahsis edilerek karşılanır.
| Sıra | Çözüm | Açıklama |
|---|---|---|
| 1 | Bina içinde veya kendi parselinde | Yönetmeliğin temel kuralı ve önceliği |
| 2 | Ortak otopark / ada içi otopark | Yönetmelikte öngörülen alternatif çözümler |
| 3 | Başka parselde otopark yeri | 1.500 m yarıçap veya 2.000 m yürüme mesafesi; tapularda süresiz irtifak ve beyanlar hanesine belirtme (m.4/1-f-2) |
| 4 | Bedel ödenerek bölge otoparkından tahsis | m.4/1-(f)-3 uyarınca son basamak; bedel m.12 esaslarına göre |
Bedel bir tercih değil, önceki basamaklar tükendiğinde başvurulan çözümdür.
Otopark Hesabı Nasıl Yapılır? Konut ve Dükkân İçin Kaç Otopark Gerekir?
Kaç otopark yeri gerektiği Yönetmeliğin Ek-1 tablosundan bulunur (m.8/1). Otopark sayısı açık tesislerde parsel alanı, meskenlerde bağımsız bölümün brüt alanı, diğer yapılarda ise emsal hesabına konu alan üzerinden belirlenir (m.8/3). Hesap sonucu kesirli çıkarsa bir üst sayı esas alınır (m.8/4).
| Kullanım | Otopark zorunluluğu |
|---|---|
| Mesken, brüt 80 m² altı | Her 3 daire için 1 |
| Mesken, 80-120 m² (120 hariç) | Her 2 daire için 1 |
| Mesken, 120-180 m² (180 hariç) | Her daire için 1 |
| Mesken, 180 m² ve üzeri | Her daire için 2 |
| Dükkân, mağaza, banka | Her bağımsız bölüm için en az 1 olmak kaydıyla her 50 m² için 1 (sit alanlarında idare 60 m²’ye çıkarabilir) |
| Büro binaları | Her bağımsız bölüm için en az 1 olmak kaydıyla her 50 m² için 1 |
| Market, süpermarket | Her 40 m² için 1 |
| Alışveriş merkezi | Her 35 m² için 1 |
Örnek: Altı adet 100 m² ve dört adet 130 m² dairesi olan bir apartmanda 100 m²’lik daireler için 6 ÷ 2 = 3, 130 m²’lik daireler için 4 × 1 = 4 olmak üzere 7 otopark gerekir. Zemin kattaki 100 m²’lik dükkân için 100 ÷ 50 = 2 otopark daha aranır. Parselde bunlardan 5’i karşılanabiliyorsa kalan 4 yer için otopark bedeli hesaplanır. Beş adet 70 m²’lik dairede ise 5 ÷ 3 = 1,67 sonucu bir üst sayıya, yani 2 otoparka yuvarlanır (m.8/4).
Tablodaki sayılar en az miktarlardır; büyükşehirlerde büyükşehir belediye meclisi, diğer yerlerde belediye meclisi bu sayıları artırabilir (m.8/2). Cephesi 9 metreden veya alanı 250 m²’den küçük parsellerde, otopark ihtiyacının en az yarısı parselde karşılanabiliyorsa konutun asgari otopark ihtiyacı %50 oranına kadar azaltılabilir. Alanı 120 m²’den küçük ve 3 ve üzeri katlı mevcut parsellerde otopark ihtiyacı, talep edilirse bedel alınarak genel veya bölge otoparklarından karşılanır (m.8/2).
Otopark Bedeli (Harcı) Nasıl Hesaplanır? Formül: (A + B) × 20 × Y
Otopark bedelinin tespit, tahakkuk ve tahsili Yönetmeliğin 12. maddesinde düzenlenmiştir. Bedelin hesabında birim park alanı ile Ek-1’deki otopark sayısı esas alınır (m.12/2). Birim otopark bedeli şu formülle hesaplanır (m.12/11-b):
Birim otopark bedeli = (A + B) × 20 m² × Y
Formülün bileşenleri şunlardır:
- A — birim otopark bedeli arsa payı. Belirlenen arsaların 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu uyarınca her yıl yeniden belirlenen değerinin, planda belirlenen katlar alanı hesabına konu alana bölünmesiyle tespit edilir.
- B — yapı payı. Yapı ruhsatının düzenlendiği yıl için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının yayımladığı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ’deki otopark birim fiyatıdır.
- 20 m² — binek otolar için manevra alanı dâhil en az birim park alanı (m.4/1-ç); mekanik ve asansörlü otoparklarda onaylı projedeki ölçü alınabilir.
- Y — meclis kararıyla belirlenen yerleşme bölgesi grubuna göre uygulanan oran (%100, %90 … %60).
Arsa payı bakımından kritik nokta şudur: hesaba esas alınacak değer, yapının bulunduğu parselin değil, otopark olarak belirlenen arsaların emlak vergisi değeridir. Hesabın hangi arsanın vergi değerine dayandığı mutlaka sorulmalıdır.
Bölge grupları ve oran farkı
Yerleşme bölgeleri, gerekli görülürse il genel meclisi veya belediye meclisi tarafından beş gruba ayrılır. Tarifedeki bedelin 1. grupta %100’ü, 2. grupta %90’ı, 3. grupta %80’i, 4. grupta %70’i, 5. grupta %60’ı alınır. 16/6/2022 değişikliğiyle idarelere, meclis kararıyla grup sayısını azaltma ve oranları artırma yetkisi de tanınmıştır (m.12/11-a).
Bunun pratik sonucu şudur: aynı büyüklükteki iki parsel, farklı bölgelerde çok farklı otopark bedeli ödeyebilir. Bu nedenle bedel sorgulanırken parselin hangi bölge grubunda kaldığı ilk belirlenmesi gereken veridir.
Bedelin her yıl değişmesinin nedeni bileşenlerdir: A, emlak vergisi değerinin her yıl yeniden belirlenmesine bağlıdır; B ise yapı ruhsatının düzenlendiği yıl için yayımlanan birim fiyatla hesaplanır (m.12/11-c). Bu nedenle gerçek tutar için belediyenin o yılki tarifesi ve meclis kararı esas alınır.
| Bileşen | Neyi ifade eder | Nasıl belirlenir | Sorgulanacak nokta |
|---|---|---|---|
| A — arsa payı | Birim otopark bedelinin arsa bileşeni | Otopark olarak belirlenen arsaların emlak vergisi değeri ÷ planda belirlenen katlar alanı | Hangi arsanın vergi değeri alındı |
| B — yapı payı | İnşaat maliyeti bileşeni | Ruhsat yılının Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Tebliği otopark birim fiyatı | Hangi yılın birim fiyatı uygulandı |
| 20 m² | Bir araçlık otopark alanı | Yönetmelik esası | Sabit |
| Y | Bölge grubu oranı | İl genel meclisi veya belediye meclisi kararı (m.12/11-a) | Parsel hangi grupta |
| Otopark sayısı | Karşılanamayan yer adedi | Yapının kullanım türü ve alanına göre | Hesaplanan ihtiyaç doğru mu |
Otopark bedeli ödenmeden yapı kullanma izni alınamaz
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Otopark Bedeli Ne Zaman Ödenir? %25 Peşin, 36 Ayda 6 Taksit
12. maddenin dokuzuncu fıkrası 25/3/2021 tarihinde yeniden yazılmış, taksit süresi 16/6/2022 değişikliğiyle 36 aya çıkarılmıştır. Güncel metne göre otopark ihtiyacı bedel ödenerek karşılanan parsellerde ödeme iki aşamada yapılır (m.12/9):
- Otopark bedelinin yüzde yirmi beşi yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden ödenir.
- Bakiyesi ise yapı kullanma izni verilmeden önce tamamlanmak kaydıyla, en çok otuz altı ay içinde altı eşit taksitte ödenir; kalan taksitler her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
- Ruhsat aşamasında peşin ödenen %25 dışındaki ödemeler için taahhütname alınır; taksitle ödenecek %75 ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez.
- Tahsilat makbuzunda ada ve parsel numarası ile ödemenin kaç araçlık otopark yeri için yapıldığı yazılır; makbuzun bir nüshası ruhsat dosyasında bulunur (m.12/10).
Bu takvim, projelerin nakit akışı planlamasında doğrudan etkilidir. Ruhsat aşamasında bedelin dörtte biri peşin çıkacağından, fizibilitede bu kalem baştan hesaba katılmalıdır.
Ayrıca bakiyenin iskân öncesinde tamamlanması şartı, kritik bir baskı unsurudur: bedel tamamlanmadan yapı kullanma izni alınamaz. İskânsız yapının doğurduğu sonuçlar için iskânsız yapıda elektrik ve su aboneliği sayfasına bakabilirsiniz.
Otopark Harcı Ne Kadar? 2026 İçin Örnek Hesap
Halk arasında “otopark harcı” denen tutar, Harçlar Kanunu’ndaki bir harç değil, Otopark Yönetmeliğine göre alınan otopark bedelidir. Herkes için tek bir tutar yoktur. Hesap üç adımdır: eksik otopark sayısı bulunur, birim bedel (A + B) × 20 × Y ile hesaplanır, birim bedel eksik otopark sayısıyla çarpılır.
| Kalem | Değer |
|---|---|
| A — arsa payı (m² başına) | 2.500 TL |
| B — otopark yapı birim fiyatı (m² başına) | 12.000 TL |
| Birim park alanı | 20 m² |
| Y — 2. grup | %90 |
| Birim otopark bedeli | (2.500 + 12.000) × 20 × 0,90 = 261.000 TL |
| Eksik otopark sayısı | 4 |
| Toplam otopark bedeli | 1.044.000 TL |
| Ruhsatta peşin (%25) | 261.000 TL |
| Kalan (%75), 6 eşit taksit | 783.000 TL; taksit başına 130.500 TL (kalan taksitler her yıl yeniden değerleme oranında artar) |
Gerçek hesapta A ve B rakamları belediyenin ilan ettiği tarifeden ve ruhsat yılı tebliğinden alınır (m.12/11-c). Belediyenizdeki tutarı öğrenmek için parselin bölge grubunu, uygulanan meclis kararını ve hesap dökümünü yazılı olarak isteyin.
Kentsel Dönüşümde Otopark Harcı (Bedeli) 2026
Kentsel dönüşümde otopark bedeli kendiliğinden kalkmaz; Yönetmelikte genel bir muafiyet yoktur. Ancak riskli yapılar için ayrı bir ödeme düzeni öngörülmüştür (m.10/1):
- Afetlere hazırlık kapsamında riskli yapı tespiti yapılarak yıkılan yapının bulunduğu 500 m² ve daha küçük parsellerde, otopark ihtiyacı parselde ve ortak ya da başka parsel çözümleriyle karşılanamayan yeni yapıların ruhsat başvurusunda otopark bedelinin yalnız %25’i ödenir.
- Otopark yerleri bölge otoparkından karşılanır; bölge otoparkı yapılmadan bina biterse idare geçici parklanma düzeni (genel, yol boyu veya cep otoparkı) sağlar ve bu belirtilerek iskân verilir.
- Kalan %75, bölge otoparkı idarece karşılandıktan sonra 30 gün içinde parsel maliklerinden tahsil edilir ve tapu kütüğünün beyanlar hanesine belirtme yapılır.
“500 m² ve daha küçük parseller” ölçütü 27/12/2025 tarihli ve 33120 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle getirilmiştir. Parsel bu sınırın üstündeyse ya da yapı riskli yapı tespitiyle yıkılmamışsa genel ödeme düzeni (%25 peşin, kalanı 36 ayda) uygulanır. Sürecin bütünü için Kentsel Dönüşüm Rehberi‘ne bakabilirsiniz.
Ruhsat Dosyasında Otopark Bilgisi
Uygulamada ruhsat eki belgelerde otoparka ilişkin şu bilgilerin açıkça yer alması beklenir:
- Yapının otopark ihtiyacı
- Bu ihtiyacın bina içinde veya parselinde karşılanıp karşılanmadığı
- Karşılanmıyorsa Yönetmeliğin hangi maddesi kapsamında ne şekilde çözümlendiği; ortak otopark, ada içi otopark veya başka parselde otopark yeri ayrılması
- Bedel alınması hâlinde parselin hangi bölgesel otopark alanında kaldığı ve ödenecek bedel
Bu bilgilerin ruhsat dosyasında bulunmaması, sonradan çıkacak uyuşmazlıkta ispat sorunu doğurur. Arsa sahibi ve daire alıcısı bakımından, ruhsat dosyasındaki otopark çözümünün bir örneğinin alınması yerinde olur.
Belediye Otopark Harcını Farklı Belirleyebilir mi?
Uygulamada belediyelerin, Yönetmelik hesabıyla ortaya çıkan bedeli yüksek bularak kendi meclis kararlarıyla farklı değerler belirlediği görülmektedir. Bu, hukuki tartışma konusudur.
Yönetmeliğe göre otopark bedellerinin tahakkuk ve tahsil esasları, Yönetmelik hükümleri dikkate alınarak ilgili idareler tarafından belirlenir (m.12/3). İdareler karar almaları öngörülen konularda takdir yetkisine sahiptir; ancak bu yetki 3194 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata aykırı olmamak ve Yönetmelik hükümlerine uyulmak koşuluyla kullanılır. İmar planları ile veya idarelerce Yönetmelik hükümlerine aykırı kararlar getirilemez (m.4/1-h). Meclis grup sayısını azaltabilir ve oranları artırabilir (m.12/11-a).
Buradaki sınır açıktır: meclisin takdir yetkisi, Yönetmelik hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla kullanılabilir. Yönetmelikteki formülü ve esasları dışlayan bir meclis kararı, hukuka aykırılık iddiasına dayanak oluşturur.
Bu nedenle bedele itiraz edilirken iki ayrı sorgu yapılmalıdır: hesap Yönetmelik formülüne uygun mu, ve meclis kararı Yönetmeliğe aykırı bir esas getiriyor mu?
| İddia | Ne sorgulanır | İstenecek belge |
|---|---|---|
| Otopark ihtiyacı hatalı hesaplandı | Yapı kullanım türü ve alanına göre gerekli yer sayısı | Ruhsat eki hesap tablosu |
| Parselde karşılanabilirdi | Kademeli çözümün usulüne uygun tüketilip tüketilmediği | Mimari proje, vaziyet planı |
| Arsa payı yanlış arsadan alındı | Otopark olarak belirlenen arsaların vergi değeri kullanıldı mı | Hesap dökümü ve vergi değeri belgesi |
| Katlar alanı hatalı | Planda belirlenen katlar alanına bölme işlemi | İmar durumu ve plan notları |
| Yanlış bölge grubu | Parselin hangi grupta olduğu | Meclis kararı ve bölge listesi |
| Meclis kararı Yönetmeliğe aykırı | Kararın Yönetmelik esaslarını dışlayıp dışlamadığı | Belediye meclis kararı |
| Yanlış yılın değerleri | A için o yılın emlak vergisi değeri, B için ruhsat yılının birim fiyatı kullanıldı mı | Yıllık tarife ve birim fiyat cetveli |
| Bölge otoparkı yapılmadı | Bedel alınan parsel için bölge otoparkının ruhsat tarihinden itibaren 5 yıl içinde tamamlanıp tamamlanmadığı (m.12/7) | Bölge otoparkı tahsis yazısı, imar programı |
| Ruhsat iptal edildi | Alınan bedelin o yıla göre hesaplanacak tutar üzerinden iadesi (m.12/8) | Ruhsat iptal kararı, tahsilat makbuzu |
Tadilatta Otopark Bedeli Çıkar mı?
Mevcut binalarda yapılan her tadilat otopark yükümlülüğü doğurmaz. Yapı kullanma izinli olup inşaat alanı, emsal, bağımsız bölüm sayısı, kat sayısı artışı veya kullanım amacı değişikliği olmadan tadilat yapılacak yapılarda, talep edilirse ruhsatın düzenlendiği Yönetmeliğe göre uygulama yapılır (Geçici m.3/1).
Buna karşılık iskânlı yapıda inşaat alanını, emsali, bağımsız bölüm veya kat sayısını artıran ya da kullanım amacını değiştiren tadilatta yalnız artış veya değişikliğe konu alan üzerinden doğan ek otopark ihtiyacı aranır; bu ihtiyaç parselde ya da binada karşılanamazsa otopark bedeli alınarak genel veya bölge otoparklarından karşılanır (Geçici m.3/1). Ruhsata tabi tadilatların kapsamı için yapı ruhsatı ve ruhsata tabi tadilatlar sayfasına bakabilirsiniz.
Otoparkın Emsal Hesabındaki Durumu
Otopark alanlarının emsal (KAKS) hesabındaki durumu Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin emsal hesabına ilişkin hükümlerine göre belirlenir. Otoparkın emsal dışında kalıp kalmadığı yapının türüne, otoparkın yerine ve plan notlarına göre değiştiğinden, satılabilir alan hesabı mimari projeyle birlikte kontrol edilmelidir.
Emsal hesabının bütünü ve emsal harici alan sınırı için TAKS, KAKS ve emsal harici alanlar sayfasına bakınız.
Kat Mülkiyeti Boyutu
Otopark bedeli idareye ödenen kamusal bir yükümlülüktür; binadaki otoparkın kat malikleri arasında nasıl kullanılacağı ise ayrı bir meseledir ve kat mülkiyeti hükümlerine tabidir.
Projede ortak yer olarak gösterilen otoparkın tek bir malike özgülenmesi, kural olarak kat maliklerinin iradesini gerektirir. Yönetim planı değişikliği veya çoğunluk kararıyla ortak alanın bir malike tahsisi girişimleri, gerekli irade sağlanmadığı sürece geçerli olmaz.
Otoparkın ortak yer niteliği, kullanımı ve kiraya verilmesi konuları için kat mülkiyetinde ortak alan: otopark ve depo ve eklenti ve ortak yerlerin kira kapsamı sayfalarına bakabilirsiniz.
Arsa Sahibi ve Alıcı Bakımından
Arsa sahibi bakımından. Kat karşılığı sözleşmede otopark bedelinin kime ait olduğu açıkça yazılmalıdır. Yazılmadığında, ruhsat aşamasında çıkan yüzde yirmi beşlik peşin ödeme ve iskân öncesi bakiye kimin üzerinde kalacağı tartışma konusu olur.
Daire alıcısı bakımından. Satış öncesinde şu sorular sorulmalıdır: dairenin otoparkı var mı, varsa bağımsız bölüm mü eklenti mi ortak yer mi, otopark ihtiyacı bedel ödenerek mi karşılandı? Bedel ödenerek karşılanmışsa binada fiilî otopark yeri bulunmuyor olabilir.
Bu ayrım, “otoparklı daire” beklentisiyle alım yapan kişiler bakımından en sık yaşanan hayal kırıklığıdır. Tapu ve proje kayıtlarında otoparkın nasıl gösterildiği mutlaka kontrol edilmelidir.
Sözleşme kurgusu için kat karşılığı inşaat sözleşmesi rehberi ve yüklenici incelemesi için müteahhit seçimi ve due diligence sayfalarına bakabilirsiniz.
Adım Adım Süreç
- Otopark ihtiyacını hesaplatın — Yapının kullanım türü ve alanına göre gerekli otopark yeri sayısını Ek-1’e göre proje müellifine hesaplatın.
- Kademeli çözümü tüketin — Önce parselde ve bina içinde, sonra ortak veya ada içi otopark ve başka parsel seçeneklerini değerlendirin.
- Bölge grubunu öğrenin — Parselin hangi bölgesel otopark grubunda kaldığını belediyeden yazılı olarak sorun.
- Hesap dökümünü isteyin — Arsa payının hangi arsanın vergi değerinden, yapı payının hangi yılın birim fiyatından alındığını talep edin.
- Ödeme planını kurun — Ruhsatta yüzde yirmi beş nakit, bakiyesi iskân öncesinde tamamlanmak üzere en çok otuz altı ayda altı eşit taksit.
- Ruhsat dosyasına işletin — Otopark çözümünün Yönetmeliğin hangi maddesine göre yapıldığını ruhsat eki belgelerde gösterin.
- Gerekirse itiraz edin — Hesap veya meclis kararı Yönetmeliğe aykırı ise idari yargı yoluna başvurun.
Otopark bedeli hesabınıza itiraz için görüşelim
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlgili Konular ve Kaynaklar
İmar, ruhsat ve mali yükümlülük
- Otopark bedeli iptal ve iade dava dilekçesi
- İmar Hukuku Rehberi
- Yapı ruhsatı ve ruhsat süresi
- Yapı kullanma izni (iskân) nasıl alınır?
- TAKS, KAKS ve emsal hesabı
- Teknik altyapı bedeli iptal dilekçesi
- Harcamalara katılma payı (2464)
- Değer artış payı (İmar Kanunu ek m.8)
Kat mülkiyeti ve sözleşme
- Kat mülkiyetinde ortak alan: otopark ve depo
- Eklenti ve ortak yerlerin kira kapsamı
- Arsa payı karşılığı kat yapım sözleşmesi
Kentsel dönüşüm
Belediye Meclisinin Belirlediği Bedele Karşı Dava
Otopark bedelinin miktarı ve uygulanma esasları çoğu yerde belediye meclisi kararlarıyla somutlaşır. Bu kararların hem kendi şekil şartları hem de dava edilme usulü, Belediye Kanunu ile İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda ayrıca düzenlenmiştir.
| Konu | Dayanak | Hüküm |
|---|---|---|
| Başkanın iadesi | 5393 SK m.23 | Belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde meclise iade edebilir |
| Kesinleşme | 5393 SK m.23 | Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir |
| Başkanın dava hakkı | 5393 SK m.23 | Belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idari yargıya başvurabilir |
| Mülki idare amirine gönderme | 5393 SK m.23 | Kararlar kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir; mülki idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe girmez |
| Mülki amirin dava hakkı | 5393 SK m.23 | Bu yetkiyi düzenleyen beşinci fıkra Anayasa Mahkemesinin 4/2/2010 tarihli, E.2008/27, K.2010/9 sayılı kararıyla iptal edilmiştir; bu yol bugün uygulanmaz |
| Halka duyuru | 5393 SK m.23 | Kesinleşen meclis kararlarının özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla halka duyurulur |
| Düzenleyici işlemde süre | 2577 SK m.7 | İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar; ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler |
| Yönetmelik dayanağı | 3194 SK m.44 | Otoparkla ilgili esaslar bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan yönetmelikle düzenlenir |
Otopark bedeline ilişkin meclis kararı niteliği itibarıyla düzenleyici bir işlemdir; tek bir kişiye değil, belirli bir bölgedeki tüm başvuru sahiplerine uygulanır. Bunun dava bakımından sonucu yedinci maddede düzenlenmiştir: ilanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden başlar, ancak işlemin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlemi, uygulanan işlemi veya her ikisini birden dava edebilirler. Dolayısıyla meclis kararının ilan edildiği tarihte dava açmamış olmak, sonradan kendisine tahakkuk çıkarılan kişinin yolunu kapatmaz. Kendi dosyasında bedel istendiğinde, hem bu tahakkuka hem de dayanağı olan meclis kararına karşı birlikte dava açabilir. İade sürecinin işleyişi için otopark bedeli iptal ve iade dilekçesi incelenmelidir.
Yirmi üçüncü madde dosyada denetlenebilecek şekil şartları içerir: kesinleşen karar en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine gönderilir ve gönderilmeyen karar yürürlüğe girmez; karar özetleri yedi gün içinde halka duyurulur. Bedel tahakkuku bir meclis kararına dayanıyorsa kararın gönderilip gönderilmediği, ne zaman duyurulduğu ve başkanın iade edip etmediği bilgi edinme yoluyla sorulabilir. Gönderilmemiş bir karara dayanan tahakkuk sebep unsuru bakımından tartışmaya açılır; duyurunun hiç yapılmamış olması ise dava süresinin başlangıcı tartışmasını davacı lehine doğurur.
Son olarak içerik denetiminde dayanılacak eksen normlar hiyerarşisidir. Otoparkla ilgili esaslar, İmar Kanunu’nun kendisine yollama yaptığı yönetmelikle düzenlenir. Dolayısıyla belediye meclisinin belirlediği esaslar, üst normda çizilen çerçeveyle sınırlıdır ve bu çerçevenin dışına çıkan bir karar yetki ve konu yönlerinden sakatlanır. Dava dilekçesinde yapılması gereken, meclis kararının hangi noktada yönetmelikteki düzenlemeden ayrıldığını somut olarak göstermektir; bu karşılaştırma yapılmadan ileri sürülen genel hukuka aykırılık iddiaları sonuç vermez. İskân aşamasındaki yansımaları için iskân başvurusu ve belgeler, ortak alan tartışmaları için kat mülkiyetinde ortak alan ve otopark yazısı incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Otopark harcı ne kadar?
Sabit bir tutar yoktur. Birim bedel (A + B) × 20 × Y formülüyle hesaplanıp eksik otopark sayısıyla çarpılır (m.12/11). A arsa değerine, B ruhsat yılının otopark birim fiyatına, Y bölge grubuna bağlıdır; tutarı belediyeden hesap dökümüyle isteyin.
Bir daire için kaç otopark gerekir?
Brüt alanı 80 m² altı dairelerde her 3 daireye 1, 80-120 m² arasında her 2 daireye 1, 120-180 m² arasında her daireye 1, 180 m² ve üzerinde her daireye 2 otopark aranır (Ek-1). Belediye meclisi bu sayıları artırabilir (m.8/2).
Dükkân için otopark hesabı nasıl yapılır?
Dükkân, mağaza ve bankalarda her bağımsız bölüm için en az 1 olmak kaydıyla her 50 m² için 1 otopark aranır; sonuç kesirliyse bir üst sayı alınır (Ek-1, m.8/4).
Kentsel dönüşümde otopark harcı alınır mı?
Genel bir muafiyet yoktur. Riskli yapı tespitiyle yıkılan yapının bulunduğu 500 m² ve daha küçük parsellerde ruhsat başvurusunda bedelin %25’i ödenir; kalan %75 bölge otoparkı yapıldıktan sonra 30 gün içinde tahsil edilir (m.10/1).
Otopark Yönetmeliği 2026’da değişti mi?
Son değişiklik 27/12/2025 tarihli ve 33120 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve riskli yapılara ilişkin %25 ödeme düzeninin uygulanacağı parsel ölçütünü “500 m² ve daha küçük parseller” olarak değiştirdi (m.10/1).
Otopark bedeli nedir?
Zorunlu otopark ihtiyacının parselde veya bina bünyesinde karşılanamaması hâlinde, karşılanamayan her otopark yeri için idareye ödenen kamusal yükümlülüktür.
Otopark bedeli nasıl hesaplanır?
Birim otopark bedeli (A + B) × 20 m² × Y formülüyle hesaplanır (m.12/11). A arsa payını, B ruhsat yılının otopark yapı birim fiyatını, 20 m² bir araçlık alanı, Y bölge grubu oranını ifade eder; birim bedel eksik otopark sayısıyla çarpılır.
Bedel ne zaman ödenir?
Bedelin %25’i yapı ruhsatı verilirken nakden, bakiyesi yapı kullanma izni verilmeden önce tamamlanmak kaydıyla en çok 36 ayda altı eşit taksitle ödenir; kalan taksitler her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (m.12/9).
Bedel ödemeden iskân alınır mı?
Hayır. Taksitle ödenecek %75’lik kısım ödenmeden yapı kullanma izni düzenlenmez (m.12/9). Riskli yapı düzenindeki küçük parseller bunun istisnasıdır (m.10/1).
Otoparkı parselimde yapmak zorunda mıyım?
Kural olarak evet. Otopark ihtiyacının bina içinde veya kendi parselinde karşılanması esastır; bedel son basamaktır.
Aynı büyüklükteki parseller neden farklı bedel öder?
İl genel meclisi veya belediye meclisi yerleşme bölgelerini beş gruba ayırıp tarifenin %100 ile %60’ı arasında farklı oran uygulayabildiğinden bedel bölgeye göre değişir (m.12/11-a).
Belediye Yönetmelikten farklı bedel belirleyebilir mi?
Tahakkuk ve tahsil esaslarını idare belirler (m.12/3); ancak idarelerce Yönetmelik hükümlerine aykırı karar getirilemez (m.4/1-h). Meclis grup sayısını azaltabilir ve oranları artırabilir (m.12/11-a).
Tadilatta otopark bedeli çıkar mı?
İnşaat alanı, emsal, bağımsız bölüm veya kat sayısı artmıyor ve kullanım amacı değişmiyorsa çıkmaz. Artış varsa yalnız artan alan üzerinden doğan ek otopark ihtiyacı için bedel istenebilir (Geçici m.3/1).
Engelli otoparkı zorunlu mu?
Umumi bina ve bölge otoparkları ile genel otoparklarda, giriş çıkış ve asansörlere en yakın yerlerde birden az olmamak şartıyla her yirmi park yerinden biri engelliler için ayrılır (m.4/1-ı).
Bedel ödenmişse binada otopark olur mu?
Bedel ödenerek karşılanan hâllerde otopark yeri bölge otoparkından tahsis edilir; binada fiilî otopark bulunmayabilir. Satış öncesinde bu husus kontrol edilmelidir.
📘 İlgili Rehberler
- İmar Hukuku (Ana Rehber)
- TAKS, KAKS (Emsal) ve Çekme Mesafesi: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ve 2026 Değişiklikleri
- Yapı Ruhsatı (İmar Kanunu m.21, 26-27, 29): Zorunluluk, İstisnalar ve Ruhsat Süresi
- Kat Mülkiyetinde Ortak Alan: Otopark, Depo ve Eklentilerin Kullanımı (KMK 16)
- Arsa Payı Karşılığı Kat Yapım Sözleşmesi Rehberi: Şekil, Temerrüt, Fesih ve Tapu İptali
- İskânsız ve Ruhsatsız Yapıya Elektrik, Su, Doğalgaz: İmar Kanunu m.31 ve Geçici m.11
- Eklenti ve Ortak Yerlerin Kira Kapsamı (Otopark, Depo)
- Harcamalara Katılma Payı (2464 m.86-94): Yol, Kanalizasyon, Su Tesisi ve İtiraz Yolu
- Kentsel Dönüşümde Müteahhit Seçimi: Hukuki ve Finansal Due Diligence Rehberi
- İmar Hukuku Rehberi: Yapı Ruhsatı, Yıkım Kararı, Parselasyon ve İmar Davaları
Yıkım kararı, para cezası veya ruhsat reddi mi aldınız?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. İdari dava süreleri hak düşürücüdür; ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Somut dosyanız için tebligat tarihiniz ve yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır. Nihai hukuki değerlendirme avukata aittir.


