Parselinizin imar durumunu belirleyen belge uygulama imar planıdır; ama o planın ne diyebileceğini belirleyen şey daha yukarıdadır. Türk imar hukuku kademeli bir plan sistemi üzerine kuruludur ve bu kademelerin en üstünde mekânsal strateji planı, ortasında çevre düzeni planı vardır. Aynı sistemde bir ikinci eksen daha işler: belediyenin yanında Bakanlığın re’sen plan yapma ve onaylama yetkisi. Bu rehber, çevre düzeni planını ve Bakanlığın plan yetkisini 3194 sayılı İmar Kanunu, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği hükümleriyle ele alır.
Plan kademelenmesi nedeniyle ruhsatınız mı durdu?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İçindekiler
- Plan kademelenmesi: üç basamak
- Çevre düzeni planı nedir
- Çevre düzeni planını kim onaylar
- Üst kademe–alt kademe uyumu ve ruhsat durması
- Bakanlığın re’sen plan yetkisi (m.9)
- Resmî bina ve tesisler için özel yetki
- Birden fazla belediyeyi ilgilendiren planlar
- Diğer kurumların uygun görüşü
- Askı, itiraz ve dava
- Hangi plana karşı dava açılmalı?
- Özel kanunların plan rejimleri
- Dosya kontrol listesi
- Sıkça sorulan sorular
Plan Kademelenmesi: Üç Basamak
Kademelenmenin kanuni temeli, 29/11/2018 tarihli ve 7153 sayılı Kanunla başlığıyla birlikte değiştirilen 3194 sayılı İmar Kanununun 6. maddesidir. Maddeye göre: “Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; ‘Çevre Düzeni Planları’ ve ‘İmar Planları’ kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır.”
Aynı madde, mekânsal strateji planlarında kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedeflerin dikkate alınacağını; büyükşehirlerde 1/25.000 ölçekli nazım imar planının yapılmış olmasının, gerekli görülen bölgelerde 1/5.000 ölçekli nazım imar planlarının yapılmasına engel teşkil etmeyeceğini de öngörür.
14/6/2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği bu sıralamayı tanım hâline getirir. Yönetmeliğin 4. maddesinin (h) bendine göre mekânsal plan; “3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca hazırlanan, kapsadıkları alan ve amaçları açısından üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; mekânsal strateji planı, çevre düzeni planı ve imar planını” ifade eder.
| Kademe | Kapsam | Tipik ölçek | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Mekânsal strateji planı | Ülke kalkınma politikaları ve bölgesel gelişme stratejilerini mekânsal düzeyde ilişkilendiren, sektörel mekânsal politika ve stratejiler arasında ilişki kuran plan | 1/250.000, 1/500.000 veya daha üst ölçek | MPYY m.4/1-(ı) |
| Çevre düzeni planı | Bölge, havza veya il düzeyinde temel arazi kullanım kararlarını belirleyen plan | 1/50.000 veya 1/100.000 | MPYY m.4 |
| Nazım imar planı | Arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini gösteren ve uygulama imar planlarına esas olan plan | 1/5.000 (büyükşehirlerde ayrıca 1/25.000) | 3194 m.5, m.6 |
| Uygulama imar planı | Yapılaşma şartlarını, ada ve parsel düzenini gösteren, ruhsata esas plan | 1/1.000 | 3194 m.5, m.6 |
Nazım ve uygulama imar planı arasındaki fark ile bu iki plana karşı dava açma usulü plan kademelenmesi ve hiyerarşi rehberinde; planların bağlayıcı hükümleri olan plan notları ise plan notları rehberinde ayrıca ele alınmıştır.
Çevre Düzeni Planı Nedir
Çevre düzeni planı, kademelenmenin en çok gözden kaçan basamağıdır; çünkü parsel ölçeğinde bir şey söylemez. Buna karşılık bir alanın neye ayrılabileceğini belirler: yerleşme alanı mı, tarım alanı mı, sanayi alanı mı, turizm alanı mı. Alt kademedeki nazım ve uygulama imar planları, bu temel arazi kullanım kararının dışına çıkamaz.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği uyarınca çevre düzeni planları bölge, havza veya il düzeyinde 1/50.000 veya 1/100.000 ölçeklerde hazırlanır. Planlama alanının bir veya birden fazla ili kapsayabilmesi, planın adını da belirler: “X İli Çevre Düzeni Planı”, “Y Havzası Çevre Düzeni Planı” gibi.
Çevre düzeni planı ayrıca asgari standartlar bakımından da yetkilidir. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 11. maddesine göre; imar planlarının yapımı ve değişikliklerinde kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarında Yönetmeliğin ekindeki tabloda belirtilen asgari standartlara ve alan büyüklüklerine uyulur; aynı maddenin ikinci fıkrası uyarınca kentsel asgari standartlar, Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda çevre düzeni planı ile belirlenebilir.
Çevre Düzeni Planını Kim Onaylar
Bu sorunun cevabı, 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 102. maddesindedir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının kendi açıklamasıyla da teyit edilen dağılım şöyledir:
| Alan | Yetkili idare | Not |
|---|---|---|
| Büyükşehir belediyesi sınırları içi | Büyükşehir belediyesi yapar, yaptırır ve onaylar | Ancak Bakanlıkça onaylanan bölgesel nitelikteki çevre düzeni planı kararlarına uygun olmak zorundadır |
| Büyükşehir olmayan iller | Bakanlık yapar, yaptırır ve onaylar | — |
| Ulusal ve bölgesel nitelikteki fizikî planlar | Bakanlık yapar, yaptırır ve onaylar | Büyükşehir sınırları içinde kalsa dahi |
Bu dağılımın pratik sonucu şudur: büyükşehir belediyesinin onayladığı bir çevre düzeni planı, Bakanlığın onayladığı bölgesel nitelikteki bir çevre düzeni planına aykırı olamaz. Aykırılık iddiası, plan iptali davasında ileri sürülebilecek somut bir hukuka aykırılık sebebidir.
Nazım ve uygulama imar planları bakımından yetki ise 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesindedir ve büyükşehir ile ilçe belediyesi arasında paylaştırılmıştır; “kim neyi onaylar” sorusunun ayrıntısı büyükşehir ve ilçe belediyesinin imar yetkisi rehberinde ele alınmıştır.
Üst Kademe–Alt Kademe Uyumu ve Ruhsat Durması
Kademelenmenin yaptırımı, 3194 sayılı Kanunun 8. maddesi ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5. maddesinde birlikte kurulmuştur. İmar Kanununun 8. maddesindeki hükme göre alt kademe planların, üst kademe planların kesinleştiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde ilgili idarece üst kademe planlara uygun hâle getirilmesi zorunludur. Aksi hâlde, üst kademe planları onaylayan kurum ve kuruluşlar alt kademe planları en geç altı ay içinde uygun hâle getirir ve re’sen onaylar.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5. maddesinin ikinci fıkrası aynı düzeni tekrarlar ve ruhsat boyutunu ekler:
| Aşama | Kural | Ruhsat bakımından sonucu |
|---|---|---|
| Üst kademe plan kesinleşir | Alt kademe planın uygun hâle getirilmesi için bir yıl | Ruhsat işlemleri devam eder |
| Bir yıl içinde uyumlaştırılmazsa | Üst kademe planı onaylayan kurum, alt kademe planı altı ay içinde uygun hâle getirir ve re’sen onaylar | Ruhsat işlemleri devam eder |
| On sekiz aylık süre içindeki başvurular | Yeni yapı ruhsatı başvuruları yürürlükte olan uygulama imar planına göre sonuçlandırılır | Ruhsat verilebilir |
| On sekiz ay dolar, planlar hâlâ uyumsuzsa | Planlar birbiriyle uyumlu hâle getirilinceye kadar bu alanlarda yeni yapı ruhsatı düzenlenmez | Ruhsat durur |
| Yürürlüğü durdurulan planlar | Mahkemelerce yürürlüğü durdurulan planlarda, yürürlüğün durdurulduğu süre bu sürelere ilave edilir | Süreler uzar |
Bakanlığın Re’sen Plan Yetkisi (m.9)
İmar planlarında asıl yetki mahallî idarelerdedir; ancak 3194 sayılı Kanunun 9. maddesi Bakanlığa bu yetkiyi aşan geniş bir alan tanır. Maddenin birinci fıkrasına göre Bakanlık, gerekli görülen hâllerde aşağıdaki planların ve plan değişikliklerinin tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelere bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde iş birliği sağlayarak yapmaya, yaptırmaya, değiştirmeye ve re’sen onaylamaya yetkilidir:
- Kamu yapıları ve enerji tesisleriyle ilgili alt yapı, üst yapı ve iletim hatlarına ilişkin imar planı ve değişiklikleri
- Umumi hayata müessir âfetler dolayısıyla yapılması gereken planlar ve plan değişiklikleri
- Toplu konut uygulaması amacıyla yapılması gereken planlar ve plan değişiklikleri
- Gecekondu Kanununun uygulanması amacıyla yapılması gereken planlar ve plan değişiklikleri
- Birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten imar planları
- İçerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunan veya havayolu ya da denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme planları
Bu liste bakıldığından daha geniştir. “Kamu yapıları” ve “enerji tesisleriyle ilgili altyapı, üstyapı ve iletim hatları” ibareleri, kamu yatırımı bulunan hemen her alanı kapsayabilir; “civarından karayolu geçen yerler” ölçütü ise Türkiye’de çok az yerleşimi dışarıda bırakır. Sonuç olarak Bakanlık, uygun gördüğü hemen her yerde planlama yetkisini üstlenebilecek konumdadır.
Resmî Bina ve Tesisler İçin Özel Yetki
9. maddenin ikinci fıkrası, daha dar ama daha keskin bir yetki tanır: bir kamu hizmetinin görülmesi maksadıyla resmî bina ve tesisler için imar planlarında yer ayrılması veya bu amaçla değişiklik yapılması gerektiği takdirde, Bakanlık, valilik kanalı ile ilgili belediyeye talimat verebilir veya gerekirse imar planının resmî bina ve tesislerle ilgili kısmını re’sen yapar ve onaylar.
Bu hükmün iki aşaması vardır ve sıralaması önemlidir:
| Aşama | İşlem | Hukuki niteliği |
|---|---|---|
| 1. Talimat | Bakanlık, valilik kanalı ile ilgili belediyeye talimat verir | Belediyeye yönelik iç işlem; malik bakımından doğrudan icrai sonuç doğurmaz |
| 2. Re’sen plan | Gerekirse imar planının yalnızca resmî bina ve tesislerle ilgili kısmını Bakanlık re’sen yapar ve onaylar | İcrai idari işlem; iptal davasına konu edilir |
İkinci aşamadaki sınır dikkat çekicidir: Bakanlığın bu fıkra kapsamındaki re’sen yetkisi planın tamamı için değil, resmî bina ve tesislerle ilgili kısmı içindir. Bu sınırın aşılarak planın bütününün re’sen onaylanması, yetki unsuru bakımından hukuka aykırılık iddiasının dayanağıdır.
Malik açısından sonuç ağır olabilir: parseli resmî bina veya tesis alanına ayıran bir plan, o taşınmaz üzerinde yapılaşmayı fiilen imkânsız hâle getirir. Kısıtlılık uzarsa, bu kez hukuki el atma rejimi devreye girer ve idarenin beş yıl içinde kamulaştırma ya da kısıtlılığı kaldıracak plan değişikliği yapma yükümlülüğü doğar. Kamulaştırma takvimi bakımından ayrıca imar programı (m.10) rehberi incelenmelidir.
Birden Fazla Belediyeyi İlgilendiren Planlar
9. maddenin bir başka fıkrası, idareler arası uyuşmazlıkları çözmeye yöneliktir: Bakanlık, birden fazla belediyeyi ilgilendiren imar planlarının hazırlanmasında, kabul ve onaylanması safhasında ortaya çıkabilecek ihtilafları halleder, gerektiğinde re’sen onaylar.
Bu hüküm, komşu belediyelerin sınır bölgelerinde farklı kararlar üretmesi hâlinde uygulanır: bir tarafta sanayi alanı, diğer tarafta konut alanı planlanması gibi. Bakanlığın burada iki ayrı aracı vardır — ihtilafı çözmek ve gerektiğinde re’sen onaylamak. İkincisi, ilgili belediyelerin onay iradesi olmadan planın yürürlüğe girmesi anlamına gelir.
Aynı maddenin mücavir alanlarla ilgili fıkrası da benzer bir yapı kurar: mücavir alan sınırları belediye meclisi ve il idare kurulu kararına dayanarak valiliklerce Bakanlığa gönderilir; Bakanlık bunları inceleyerek aynen veya değiştirerek tasdik etmeye veya değiştirilmek üzere iadeye yetkilidir. Ayrıca Bakanlık gerekli gördüğü hâllerde mücavir alana alma ve çıkarma hususunda re’sen karar verebilir. Mücavir alanın ilgili belediye sınırına bitişik olması gerekmez ve bu alanlar köyleri de ihtiva edebilir.
Diğer Kurumların Uygun Görüşü
Üst ölçekli planlar, yalnızca plan onaylayan idarenin iradesiyle şekillenmez; bazı kararlar başka kurumların uygun görüşüne bağlanmıştır. 3194 sayılı Kanunun 8. maddesinde yer alan hükme göre; mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarında; organize sanayi bölgesi, endüstri bölgesi, sanayi sitesi ve teknoloji geliştirme bölgesine ilişkin kararların alınması ve bu kararlarda değişiklik yapılması ilgili Bakanlığın uygun görüşüne tabidir.
Benzer bağlar özel kanunlardan da doğar. Aynı maddenin (c) bendine göre tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere planlanamaz. Bu hüküm, 5403 sayılı Kanunun 25. maddesiyle İmar Kanununa eklenmiştir ve üst ölçekli planlarda tarım alanı kararını fiilen kilitler; ayrıntısı için tarım arazisi rejimi rehberine bakılabilir.
Askı, İtiraz ve Dava
Çevre düzeni planı da dâhil olmak üzere planların ilanı ve itirazı, 3194 sayılı Kanunun 8. maddesinin (b) bendindeki usule tabidir. Onaylanan planlar ilgili idarece askıya çıkarılır; askı süresi içinde itiraz edilebilir. İtirazlar ilgili idarece karara bağlanır ve plan bu aşamadan sonra kesinleşir.
Maddede ayrıca planların aleniyeti düzenlenmiştir: kesinleşen imar planlarının bir kopyası Bakanlığa gönderilir; imar planları alenidir ve bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar hâline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında verir.
Askı süresi, itiraz süresi ve bunların dava açma süresine etkisi ayrı bir teknik konudur ve en sık süre kaybedilen noktadır; ayrıntı için askı ilanı ve itiraz rehberine bakılmalıdır. Dava ehliyeti ve menfaat ilgisi için imar planına kimler dava açabilir, dilekçe yapısı için imar planının iptali dilekçesi örneği incelenebilir.
Hangi Plana Karşı Dava Açılmalı?
Kademeli sistemin en zor pratik sorusu budur. Parselini ilgilendiren bir karardan rahatsız olan malik, hangi plana karşı dava açacaktır?
| Şikâyet | Kaynağı muhtemelen | Hedef alınacak işlem |
|---|---|---|
| Parselim tarım alanında kalıyor, konut yapamıyorum | Çevre düzeni planındaki temel arazi kullanım kararı | Çevre düzeni planı; alt kademe planlar yalnızca bu karara uymaktadır |
| Parselim okul/park alanına ayrıldı | Uygulama imar planı kararı | Uygulama imar planı; kısıtlılık uzadıysa ayrıca hukuki el atma yolu |
| Emsalim düşürüldü, kat adedim azaldı | Uygulama imar planı veya plan notu | Uygulama imar planı ve ilgili plan notu |
| Yol güzergâhı parselimden geçiyor | Nazım imar planı ulaşım kararı veya üst ölçekli plan | Nazım imar planı; kaynağı üst ölçekliyse çevre düzeni planı |
| Komşu parsele sanayi alanı verildi | Çevre düzeni planı veya nazım imar planı; kurum görüşü aranmış olabilir | İlgili plan + kurum görüşünün alınıp alınmadığının denetimi |
| Ruhsat alamıyorum, “planlar uyumsuz” deniyor | Üst-alt kademe uyumsuzluğu ve idarenin uyumlaştırma ihmali | Ruhsat başvurusunun reddi işlemi; gerekiyorsa uyumlaştırmama ihmaline karşı başvuru |
Plan değişikliğinin kendi kriterleri de vardır ve her talep kabul edilemez; asgari alan büyüklükleri, mesafe kuralları ve değer artış payı gibi şartlar için imar planı değişikliği kriterleri rehberine bakılmalıdır. Plan değişince mevcut ruhsatların akıbeti ise kazanılmış hak rehberinde ele alınmıştır.
Özel Kanunların Plan Rejimleri
Kademeli sistem, özel kanunlarla belirlenen alanlarda değişikliğe uğrar. 3194 sayılı Kanunun 4. maddesi bunu açıkça söyler: 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu, 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve diğer özel kanunlarla belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
Pratikte en sık karşılaşılan özel rejimler şunlardır:
| Alan | Özel kanun | Plan bakımından sonucu |
|---|---|---|
| Sit alanları ve tescilli taşınmazlar | 2863 sayılı Kanun | Koruma amaçlı imar planı rejimi; koruma bölge kurulu kararları belirleyici |
| Kıyı ve sahil şeridi | 3621 sayılı Kanun | Kıyı kenar çizgisi ve sahil şeridi kuralları planı sınırlar — kıyı kanunu rehberi |
| Zeytinlik alanlar | 3573 sayılı Kanun | Yapılaşma ve mesafe sınırları — zeytinlik alanlarında yapılaşma |
| Tarım arazileri | 5403 sayılı Kanun | İzin alınmadan tarım dışı kullanım için planlanamaz (3194 m.8/1-c) |
| Gecekondu bölgeleri | 775 sayılı Kanun | Islah ve önleme bölgelerinde plan ve konut esasları ayrı yönetmelikte — Gecekondu Kanunu rehberi |
| Boğaziçi alanı | 2960 sayılı Kanun | Öngörünüm, geri görünüm ve etkilenme bölgeleri rejimi |
Dosya Kontrol Listesi
- İmar durumu belgesi: Parselin uygulama imar planındaki kullanım kararı ve yapılaşma şartları nedir? Belgenin okunması için imar durumu belgesi rehberi yol göstericidir.
- Hangi planlar yürürlükte: Çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planının onay ve kesinleşme tarihlerini idareden yazıyla isteyin.
- Kademe uyumu: Üst kademe plan kesinleştikten sonra alt kademe plan uyumlaştırıldı mı? Bir yıl ve altı aylık süreler işledi mi?
- Onay makamı: Çevre düzeni planını büyükşehir belediyesi mi Bakanlık mı onayladı? Bölgesel nitelikte bir plana aykırılık var mı?
- 9. madde yetkisi: Plan Bakanlıkça re’sen onaylandıysa, maddede sayılan hangi hâle dayanılmıştır? İlgili idarelere bilgi verilmiş midir?
- Kurum görüşleri: Sanayi, tarım, koruma, kıyı gibi alanlarda kanunen gerekli görüşler alınmış mı?
- Askı ve itiraz: Plan hangi tarihler arasında askıya çıkmış, itiraz edilmiş mi, itiraz nasıl sonuçlanmış?
- Plan notları: Parseli ilgilendiren özel plan notu var mı? Plan notu, plandan bağımsız bir hukuka aykırılık kaynağı olabilir.
- Kısıtlılık süresi: Parsel kamuya ayrıldıysa kaç yıldır bu durumda? Beş yıl dolduysa hukuki el atma yolu açıktır.
- Süre durumu: Hangi işleme karşı dava süresi hâlâ işliyor? Süresi geçen plan için değişiklik talebi yolu değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çevre düzeni planı nedir?
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğine göre çevre düzeni planı, mekânsal plan kademelenmesinde mekânsal strateji planı ile imar planı arasında yer alan; bölge, havza veya il düzeyinde 1/50.000 veya 1/100.000 ölçeklerde hazırlanan ve temel arazi kullanım kararlarını belirleyen plandır.
Plan kademelenmesi nasıl işler?
3194 sayılı İmar Kanununun 6. maddesine göre mekânsal planlar, mekânsal strateji planlarına uygun olarak çevre düzeni planları ve imar planları kademelerinden oluşur; imar planları da nazım ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Madde açıkça “Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır” der.
Çevre düzeni planını kim onaylar?
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 102. maddesi uyarınca büyükşehir belediyeleri sınırları içerisindeki çevre düzeni planlarını büyükşehir belediyeleri, büyükşehir olmayan illerde ise Bakanlık yapar, yaptırır ve onaylar. Ulusal ve bölgesel nitelikteki fizikî planları ise Bakanlık yapar, yaptırır ve onaylar.
Alt kademe plan üst kademeye aykırı olursa ne olur?
Alt kademe planların, üst kademe planların kesinleştiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde uygun hâle getirilmesi zorunludur; aksi hâlde üst kademe planı onaylayan kurum alt kademe planı en geç altı ay içinde uygun hâle getirir ve re’sen onaylar.
Planlar uyumsuz olduğu için ruhsat verilmiyor, bu doğru mu?
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 5. maddesine göre, uyumsuzluğun giderilmesine ilişkin on sekiz aylık süre içindeki yeni yapı ruhsatı başvuruları yürürlükteki uygulama imar planına göre sonuçlandırılır. Bu sürenin dolduğu tarihe kadar planlar uyumlu hâle getirilmemişse, planlar uyumlu hâle getirilinceye kadar bu alanlarda yeni yapı ruhsatı düzenlenmez.
Bakanlık belediyenin planını değiştirebilir mi?
Evet. 3194 sayılı Kanunun 9. maddesine göre Bakanlık, gerekli görülen hâllerde maddede sayılan plan türlerinin tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelere bilgi vererek ve gerektiğinde iş birliği sağlayarak yapmaya, yaptırmaya, değiştirmeye ve re’sen onaylamaya yetkilidir.
Bakanlık hangi hâllerde re’sen plan yapabilir?
Kamu yapıları ve enerji tesisleriyle ilgili altyapı, üstyapı ve iletim hatlarına ilişkin planlar; umumi hayata müessir âfetler, toplu konut uygulaması veya Gecekondu Kanununun uygulanması amacıyla yapılması gereken planlar; birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten imar planları; içerisinden veya civarından demiryolu ya da karayolu geçen, hava meydanı bulunan veya havayolu ya da denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme planları.
Resmî bina için planda yer ayrılması gerekirse ne olur?
9. maddeye göre Bakanlık, valilik kanalı ile ilgili belediyeye talimat verebilir veya gerekirse imar planının resmî bina ve tesislerle ilgili kısmını re’sen yapar ve onaylar. Bu fıkradaki re’sen yetki planın tamamı için değil, yalnızca resmî bina ve tesislerle ilgili kısım içindir.
İki belediye planlarda anlaşamazsa kim çözer?
3194 sayılı Kanunun 9. maddesine göre Bakanlık, birden fazla belediyeyi ilgilendiren imar planlarının hazırlanmasında, kabul ve onaylanması safhasında ortaya çıkabilecek ihtilafları halleder ve gerektiğinde re’sen onaylar.
Sanayi bölgesi kararı için başka kurumun görüşü gerekir mi?
3194 sayılı Kanunun 8. maddesine göre mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planlarında; organize sanayi bölgesi, endüstri bölgesi, sanayi sitesi ve teknoloji geliştirme bölgesine ilişkin kararların alınması ve bu kararlarda değişiklik yapılması ilgili Bakanlığın uygun görüşüne tabidir.
Tarım arazisi imara açılabilir mi?
3194 sayılı Kanunun 8. maddesinin (c) bendine göre tarım arazileri, Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan tarımsal amaç dışında kullanılmak üzere planlanamaz. Bu nedenle planlama öncesinde 5403 sayılı Kanun kapsamındaki izin süreci tamamlanmalıdır.
Üst kademe plana dava süresi geçti, yapacak bir şey var mı?
İki yol değerlendirilebilir. Birincisi, alt kademe plana veya uygulama işlemine karşı açılacak davada üst kademe planın hukuka aykırılığını ileri sürmek; ikincisi, üst kademe planın değiştirilmesini idareden talep edip bu talebin reddine karşı iptal davası açmaktır.
İmar planlarını nereden görebilirim?
3194 sayılı Kanunun 8. maddesine göre imar planları alenidir ve bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye başkanlığı ve mülki amirlikler, planın tamamını veya bir kısmını kopyalar ya da kitapçıklar hâline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında verir.
Önce Hangi Plandan Geldiğini Bulalım
İmar dosyalarında en sık yapılan hata, sorunun kaynağını yanlış kademede aramaktır: uygulama imar planına açılan bir dava, karar aslında çevre düzeni planından geliyorsa sonuç vermez. Parselin imar durumu belgesi ile yürürlükteki planların onay tarihleri bir araya geldiğinde, hangi kademeye ve hangi işleme yöneleceğiniz çoğu zaman netleşir.
İmar durumu belgesi ve plan bilgileriyle başlayalım
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara · 0554 648 37 15
İlgili Rehberler
- Nazım ve Uygulama İmar Planı Farkı — kademelenme ve hiyerarşi
- Plan Notları — planın bağlayıcı hükümleri ve iptali
- İmar Planı Askı İlanı ve İtiraz (3194 m.8/b) — süreler
- İmar Planının İptali Dava Dilekçesi Örneği — dilekçe yapısı
- İmar Planına Kimler Dava Açabilir? — menfaat ilgisi
- İmar Planı Değişikliği Kriterleri — asgari alan ve mesafe kuralları
- İmar Planı Değişikliği Talebi ve Reddine Karşı Dava — başvuru yolu
- Büyükşehir ve İlçe Belediyesinin İmar Yetkisi (5216 m.7) — kim neyi onaylar
- İmar Hukukunda Kazanılmış Hak — plan değişince ruhsat
- Planda Kamuya Ayrılan Taşınmaz ve Hukuki El Atma — kısıtlılık ve bedel
- İmar Programı (m.10) — beş yıllık süre
- Kıyı Kanunu (3621) — kıyı kenar çizgisi ve sahil şeridi
- Zeytinlik Alanlarında Yapılaşma (3573) — özel rejim
- İmar Hukuku Rehberi — tüm başlıkların dizini