📜 Dayanak Mevzuat
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.8/1-(b) — Planların ilanı, askı süresi, itiraz ve kesinleşme
- 7221 sayılı Kanun m.6 (14/2/2020) — Muhtarlık panosunda bilgilendirme, plan değişikliğinde tabela zorunluluğu ve beş yıllık dava süresi sınırı
- Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.33 — Planların ilanı, itirazlar ve kesinleşmesi
- Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.32/1 — Uygulama imar planı kesinleşmeden imar uygulaması yapılamaz
- 2577 sayılı İYUK m.7/1 ve m.7/4 — Altmış günlük dava süresi ve düzenleyici işlemin uygulama işlemiyle dava edilmesi
- 2577 sayılı İYUK m.11 — Üst makama başvuru ve otuz günlük zımni ret süresi
- Danıştay İDDK E.2022/3008, K.2023/728 (10/4/2023) — Askı, itiraz ve dava süresi haritası
- AYM E.2021/20, K.2022/84 (30/6/2022) — Beş yıllık dava süresi sınırının anayasaya uygunluğu
⚡ Net Cevap: Onaylanan imar planı, askıya çıkarılmadan kesinleşmez. Plan, onay tarihinden itibaren en geç on beş iş günü içinde, otuz gün süreyle, hem idarenin ilan panosunda hem de internet sayfasında eş zamanlı olarak ilan edilir. Bu otuz gün içinde plana itiraz edilebilir. İtiraz edilmezse askı süresinin sonunda, itiraz reddedilirse ret kararı tarihinde plan kesinleşir. Askı süresini kaçıran malik için yol kapanmaz; her uygulama işlemi plana dava açma imkânını yeniden doğurur.
İmar planı askı ilanı, taşınmaz sahibinin plana müdahale edebileceği tek toplu fırsattır. Belediye meclisi planı onayladığında süreç bitmiş olmaz; plan, kanunda ve yönetmelikte gösterilen usulle ilan edilmedikçe kesinleşmez ve uygulanamaz. Bu otuz günlük pencere, arsanın yola ayrılmasına, emsalinin düşürülmesine veya fonksiyonunun değiştirilmesine karşı itiraz edilebilecek aşamadır.
Uygulamada en sık karşılaşılan tablo şudur: malik, taşınmazının imar durumunun değiştiğini yıllar sonra, tapuya gittiğinde veya ruhsat başvurusu reddedildiğinde öğrenir. Bu yazıda askının nasıl yapılması gerektiği, itirazın kime ve nasıl yapılacağı, itiraz sonrası dava takviminin nasıl işlediği ve askı süresi kaçırıldığında hangi yolların açık kaldığı ele alınmaktadır.
Askı Nedir: Planın Kesinleşme Şartı
İmar planları, yargı kararlarında düzenleyici idari işlem olarak kabul edilir. Düzenleyici işlemlerin hukuk âleminde sonuç doğurabilmesi için ilan edilmeleri gerekir. İmar planlarını diğer düzenleyici işlemlerden ayıran nokta, kesinleşmeleri için kanunda özel bir usul öngörülmüş olmasıdır: askı.
Bu ayrım pratikte üç sonuç doğurur:
- Onay kesinleşme demek değildir. Belediye meclisinin onay kararı tek başına planı yürürlüğe koymaz.
- Askıya çıkarılmayan plan uygulanamaz. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.32/1 uyarınca uygulama imar planı kesinleşmeden imar uygulaması yapılamaz.
- Dava süresi askıdan sonra başlar. Plana karşı altmış günlük dava süresinin başlangıcı, onay tarihi değil, askı süresinin son günüdür.
Danıştay, askıya çıkarılmadan yürürlüğe konulan planı hukuka aykırı bulmuştur. Bir kararda, itirazların değerlendirilmesi sonucunda yeniden onaylanan planların askıya çıkarılmaksızın yürürlüğe konulduğu tespit edilmiş ve planda hukuka uyarlık bulunmadığına hükmedilmiştir (Danıştay 6. Dairesi, E.2016/3903, K.2017/5808, 14/7/2017).
Askı Süresi: Kanun “Bir Ay”, Yönetmelik “Otuz Gün”
Burada mevzuat içinde bir uyumsuzluk vardır ve dilekçe yazarken bilinmesi gerekir.
3194 sayılı İmar Kanunu m.8/1-(b), onaylanan planların ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edileceğini söyler.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.33/1 ise şu düzenlemeyi getirir: çevre düzeni planı ve imar planları, onaylandığı tarihten itibaren en geç on beş iş günü içinde, otuz gün süreyle herkesin görebileceği şekilde idarelerce tespit edilen ilan yerlerinde asılmak suretiyle ve idarelerin internet sayfalarında eş zamanlı olarak ilan edilir.
Kanun “bir ay”, yönetmelik “otuz gün” demektedir. Doktrinde yönetmelikteki otuz günlük sürenin kanuna aykırı olduğu ve doğrudan kanunun uygulanması gerektiği savunulmaktadır. Otuz bir çeken aylarda bu bir günlük fark, süresinde yapılmış bir itirazın süresiz sayılmasına yol açabilir.
Pratik sonuç: itirazınızı planlarken kısa olan süreyi, yani otuz günü esas alın. Süre hesabında son güne bırakmayın; askıdan indirme tutanağının tarihi ile ilan panosundaki tarih arasında fark çıkabilir.
Askı Nerede Yapılır: Dört Ayrı Kanal
Mevzuat, aleniyetin tek kanaldan sağlanmasına izin vermez. Bir planın usulüne uygun ilan edilmiş sayılabilmesi için birden çok yükümlülük birlikte yerine getirilmelidir.
1. İlan panosu ve internet sayfası. İkisi eş zamanlı olmak zorundadır. Yalnızca panoda asılıp internette yayımlanmayan plan, usulüne uygun ilan edilmiş sayılmaz.
2. Mahalli duyuru. Yönetmelik m.33/2 uyarınca imar planlarının nerede ve nasıl görülebileceği mahalli haberleşme araçları ile yerel veya ulusal basında ya da ilgili muhtarlıklarda duyurulur.
3. Muhtarlık panosu. 7221 sayılı Kanunla İmar Kanunu m.8’e eklenen hükme göre, planların ve plan değişikliklerinin nerede askıya çıktığına dair bilgilendirme ilanı, askı süresi ile eş zamanlı olarak ilgili muhtarlıkların panosunda duyurulur.
4. Plan değişikliğinde tabela. Aynı düzenleme, plan değişikliği hakkında değişikliğe konu alanda görülebilir şekilde en az iki adet tabela ile otuz gün süreyle bilgilendirme yapılmasını öngörür.
Ayrıca yönetmelik m.33/3, planların askıya çıkarıldığına ve askıdan indirildiğine dair tutanakların ilgili birim amiri dâhil iki imzalı olarak düzenlenmesini zorunlu kılar. Bu tutanaklar, süre uyuşmazlığında en kritik belgedir ve dava dosyasına istenmesi gerekir.
Taşınmazınız askıdaki planda mı kaldı?
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
Askı Süresinde İtiraz: Kim, Nereye, Nasıl
Kim itiraz edebilir? İtiraz hakkı yalnızca planda taşınmazı bulunanlarla sınırlı değildir. Plandan menfaati etkilenen herkes itiraz edebilir; komşu parsel maliki, kiracı, bölgede faaliyet gösteren meslek odaları ve dernekler bu kapsamdadır. Dava ehliyeti ölçütleri için imar planına kimler dava açabilir başlıklı yazımıza bakabilirsiniz.
Nereye yapılır? Yönetmelik m.33/4, planlara itirazın otuz günlük ilan süresi içinde idareye yapılacağını düzenler. Belediye ve mücavir alan içinde itiraz belediye başkanlığına verilir, başkanlıkça belediye meclisine gönderilir. Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde planı valilik onayladığından, itirazlar da valiliğe yapılır.
Nasıl yapılır? İtiraz yazılı olmalı ve kayda girmelidir. Uygulamada en çok yapılan hata, itirazın imar müdürlüğünde sözlü olarak dile getirilmesi veya evrak kaydı alınmadan bırakılmasıdır. İtirazın tarihini ispatlayamayan malik, sonraki aşamada süreyi de ispatlayamaz.
Yetkili idareye yapılmayan itiraz da sorun doğurur. Danıştay, il çevre düzeni planına ilişkin bir uyuşmazlıkta, planın yalnızca il müdürlüğü ilan panosunda ilan edildiği, ilgili büyükşehir belediyesi panosunda ve internet sayfasında ilan edilmediği ve itirazın yetkili bakanlığa gönderilmediği durumda süre aşımı bulunmadığına karar vermiştir (Danıştay 6. Dairesi, E.2015/3129, K.2016/3131, 24/5/2016).
İtirazın Karara Bağlanması: On Beş Gün mü, Otuz Gün mü?
Burada da kanun ile yönetmelik arasında bir fark vardır.
Kanun (3194 m.8/1-b): belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planlar, belediye meclisince on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlanır. Belediye ve mücavir alan dışında itirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.
Yönetmelik (m.33/5): itirazlar, askı süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç otuz gün içinde ilgili idare karar merciine gönderilir ve en geç otuz gün içinde karara bağlanarak planlar kesinleşir.
Malik açısından önemli olan nokta şudur: bu süreler idareyi bağlayan düzen süreleridir. İdare bu süreleri aşsa bile itiraz kendiliğinden kabul edilmiş sayılmaz. Sizin takip etmeniz gereken süre, aşağıda anlatılan dava takvimidir.
Bir ayrıntı daha: yönetmelik m.33/6 uyarınca ilan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine idarece planlarda değişiklik yapılırsa, planın değişen kısımlarına ilişkin yeniden ilan süreci başlatılır. Yani itirazınız kısmen kabul edilip plan değiştirilirse, o kısım için yeni bir askı ve yeni bir süre doğar.
Plan Ne Zaman Kesinleşir?
Kesinleşme anı, hem dava süresinin hem de beş yıllık üst sınırın başlangıcı olduğu için belirleyicidir.
- Askı süresinde itiraz edilmemişse: plan, askı süresinin sonunda kesinleşir.
- İtiraz edilmiş ve reddedilmişse: plan, başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın ret kararı tarihinde kesinleşir.
- İtiraz kabul edilip planda değişiklik yapılmışsa: değişen kısım için yeniden ilan süreci işler.
Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de aynı usule tabidir (İmar Kanunu m.8/1-b; Yönetmelik m.33/7). Yani her plan değişikliği yeni bir askı ve yeni bir itiraz penceresi doğurur. Plan değişikliğinde aranan ölçütler için plan değişikliği kriterleri yazımıza bakılabilir.
Askıdan Sonra Dava Takvimi
Bu bölüm, yazının en kritik kısmıdır. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, imar planlarına karşı dava açma süresini üç ihtimale ayırarak sistematik biçimde ortaya koymuştur (Danıştay İDDK, E.2022/3008, K.2023/728, 10/4/2023; aynı yönde İDDK E.2022/1061, K.2022/2917, 13/10/2022 ve Danıştay 6. Dairesi E.2022/8146, K.2023/1909, 23/2/2023).
İhtimal 1 — Askı süresinde itiraz edilmemişse. Dava, İYUK m.7 uyarınca planın ilan-askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılmalıdır.
İhtimal 2 — İtiraz edilmiş ve cevap verilmemişse. Askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren işleyen otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. 7331 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle İYUK m.10, m.11 ve m.13’teki zımni ret süreleri altmış günden otuz güne indirilmiştir. Zımni reddin oluştuğu tarihi takip eden altmış gün içinde dava açılır.
İhtimal 3 — İtiraz açıkça reddedilmişse. Ret cevabının tebliğ tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde dava açılır.
Danıştay aynı kararda kritik bir uyarı da yapmaktadır: bu süreler geçirildikten sonra yapılacak başvurular dava açma süresini ihya etmez. Yani süre dolduktan sonra idareye yeniden dilekçe verip gelen cevaptan itibaren yeni bir altmış gün saymak mümkün değildir.
Bir başka incelik: askıda yapılan itirazlar, askı süresi dolduktan sonra karar mercii tarafından değerlendirilmeye alınır. Bu nedenle dava süresinin başlangıcında itiraz tarihi değil, askıdan inmeyi takip eden tarih esas alınır.
Yürütmenin durdurulması talebi ve davanın esasına ilişkin ölçütler için imar planı iptal davası yazımıza bakabilirsiniz.
Usulüne Aykırı Askı: Süre Başlamaz
İdarenin askı yükümlülüğünü eksik yerine getirmesi, malikin aleyhine değil lehine sonuç doğurur. Yerleşik içtihada göre, planların yürürlüğe konulmasında öngörülen usule uyulmaması hâlinde plan uygulanabilir olsa dahi plana karşı dava açma süresi başlamaz; süre, ilan tarihinden değil öğrenme tarihinden işlemeye başlar.
Danıştay kararlarından örnekler:
- Planın ilgili belediyede ilan edilmesi gerekirken başka bir kurumun panosunda askıya çıkarılması hâlinde geçerli bir askı ilanından söz edilemeyeceği ve süre aşımı bulunmadığı (Danıştay İDDK, E.2013/750, K.2015/102, 26/1/2015).
- Planın nerede ve nasıl görülebileceğine ilişkin duyuru yapılmamışsa, dava süresinin öğrenme tarihinden başlayacağı (Danıştay 6. Dairesi, E.2013/6634, K.2014/3737, 14/5/2014).
- İlan edildiğine dair idarece belge sunulmaması hâlinde sürenin öğrenme tarihinden başlaması gerektiği (Danıştay 6. Dairesi, E.2020/10584, K.2021/5613, 15/4/2021).
Buradan çıkan uygulama kuralı: ispat külfeti idarededir. Planı usulüne uygun yürürlüğe koyduğunu ispat yükü, planı yapmaya yetkili idarenin üzerindedir. Dava dilekçenizde askı ve indirme tutanaklarının, internet yayın kayıtlarının, muhtarlık panosu duyurusunun ve plan değişikliğinde tabela uygulamasının dosyaya celbini ara kararla talep etmek gerekir.
Askıyı Kaçırdıysanız: Uygulama İşlemi Yolu
Askı süresini kaçırmak, plana bir daha dokunulamayacağı anlamına gelmez. İYUK m.7/4, ilanı gereken düzenleyici işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin düzenleyici işlem, uygulanan işlem veya her ikisi aleyhine birden dava açabileceğini düzenler.
İmar planı düzenleyici işlem olduğundan, plana dayanılarak tesis edilen her birel işlem yeni bir dava imkânı doğurur. Danıştay uygulamasında bu nitelikte kabul edilen işlemlere örnek olarak parselasyon, imar durumu belgesi, yapı ruhsatı ve kamulaştırma işlemleri gösterilebilir. Düzenleyici işlem niteliğindeki imar planı bu birel işlemlerle tatbik edildiğinde, uygulama işleminin tebliğ edildiği tarihten itibaren altmış gün içinde uygulama işlemiyle birlikte ya da tek başına plana dava açılabilir.
Hiçbir uygulama işlemi yoksa dahi yol vardır: Danıştay, imar durum belgesinin mevcut uygulama imar planının uygulaması niteliğinde bir işlem olduğunu, dolayısıyla askı-ilan sürelerine bağlı kalınmaksızın belgenin tebliği üzerine dayanağı planın iptalinin istenebileceğini kabul etmiştir (Danıştay 6. Dairesi, E.2021/8192, K.2022/1087, 7/2/2022).
Ayrıca İYUK m.10 kapsamında idareye başvurup plan değişikliği talep etmek ve talebin reddi üzerine dava açmak da mümkündür. Bu yolda da zımni ret süresi otuz gündür; m.10’daki süre de 7331 sayılı Kanun’la altmış günden otuz güne indirilmiştir.
Beş Yıllık Üst Sınır
14/2/2020 tarihinde yürürlüğe giren 7221 sayılı Kanunla İmar Kanunu m.8’e eklenen hükme göre, kesinleşen imar planları veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılabilir.
Bu hüküm, uygulama işlemi üzerine her zaman plana dava açılabilmesi imkânını süre bakımından sınırlamayı amaçlamaktadır. Anayasa Mahkemesi, kuralın anayasaya uygunluğunu parselasyon planları yönünden incelemiş ve hak arama özgürlüğü bakımından ölçüsüz bir sınırlama oluşturmadığına karar vermiştir (AYM, E.2021/20, K.2022/84, 30/6/2022).
Uygulamada dikkat edilmesi gereken üç nokta vardır:
- Başlangıç kesinleşme tarihidir. Beş yıl, onay tarihinden değil kesinleşme tarihinden işler.
- Plan değişikliği ve revizyonlarda süre yeniden işler. Değişiklik veya revizyon yapılan alanda askı ve ilan süreci yeniden başladığından, beş yıllık süre yalnızca değişen kısımlar yönünden yeniden başlar; planın diğer kısımları için ilk kesinleşme tarihi esas alınır.
- Usulüne aykırı yürürlüğe konulan planda süre başlamaz. Başlamayan sürenin sona ermesi de düşünülemez. Aleniyet sağlanmadan kesinleşmiş bir planda beş yıllık sınırın işlediğini söylemek güçtür.
Taşınmazı imar planında yol, park, okul gibi kamu alanında kalan ve yıllardır kamulaştırılmayan malikler için ayrı bir yol daha vardır: hukuki el atma. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ek m.1, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık sürede imar programı yapılmaması, kamulaştırılmaması veya kısıtlılığı kaldıracak plan değişikliği yapılmaması hâlinde maliklerin bedele ilişkin dava açabileceğini düzenler. Bu davaların adli yargıda görüleceğini öngören cümle ise Anayasa Mahkemesi’nin 16/1/2025 tarihli kararıyla iptal edilmiş olup, karar 30 Nisan 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptal hükmünün yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi öngörülmüştür.
İtiraz Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
Askı itirazı, sonradan açılacak davanın da temelini oluşturduğundan içeriği önemlidir. İyi bir itiraz dilekçesinde şunlar bulunur:
- Plan kimliği: onay tarihi, meclis karar tarih ve sayısı, plan ölçeği, pafta numarası ve askı tarih aralığı.
- Taşınmaz kimliği: il, ilçe, mahalle, ada ve parsel numarası; tapu ve varsa imar durumu belgesi eki.
- Menfaat ilgisi: itiraz edenin plandan nasıl etkilendiğinin somut anlatımı.
- Hukuka aykırılık gerekçesi: plan ana kararlarının, sürekliliğin, bütünlüğün, sosyal ve teknik altyapı dengesinin nasıl bozulduğu; şehircilik ilkeleri ve kamu yararı yönünden sakatlık.
- Somut talep: hangi kısmın hangi yönde düzeltilmesinin istendiği.
- Evrak kaydı: dilekçenin kayda girdiğine dair tarih ve sayı içeren belge.
Genel gerekçelerle yazılmış itirazlar sonuç vermez. “Taşınmazımın değeri düştü” yerine, planın hangi ölçütü nasıl ihlal ettiğini teknik olarak göstermek gerekir.
Sık Yapılan Hatalar
- Onay tarihinden süre saymak. Dava süresi onay tarihinden değil, askı süresinin son gününden başlar.
- İtirazı sözlü yapmak. Evrak kaydına girmemiş itirazın tarihi ispatlanamaz.
- Zımni ret süresini altmış gün sanmak. İYUK m.10, m.11 ve m.13’te süre 2021’den beri otuz gündür; değişiklikten önceki altmış günlük süre hâlâ kullanılmaktadır.
- Süre dolduktan sonra idareye yeniden başvurmak. Danıştay’a göre bu başvurular dava süresini ihya etmez.
- Askı tutanaklarını istememek. Süre uyuşmazlığında en belirleyici belge askıya çıkarma ve indirme tutanaklarıdır.
- Yalnızca alt ölçekli plana dava açmak. Uygulama imar planı, üst ölçekli nazım imar planının uygulama işlemidir; ikisine birlikte dava açılması gerekebilir.
- Yetkisiz idareye itiraz etmek. Belediye ve mücavir alan dışındaki yerlerde itiraz valiliğe yapılır.
Adım Adım Süreç
- Askıyı takip edin — İdarenin ilan panosunu ve internet sayfasını, plan değişikliği bekliyorsanız muhtarlık panosunu ve alandaki tabelaları düzenli izleyin.
- Plan ve eklerini temin edin — Pafta, plan notları ve açıklama raporunu birlikte alın; itiraz gerekçesi çoğu zaman plan notlarında gizlidir.
- Taşınmazın konumunu tespit ettirin — Parselin planda hangi fonksiyonda kaldığını, yapılaşma koşullarını ve terk yükümlülüğünü belirleyin.
- İtirazı otuz gün içinde yazılı verin — Belediye ve mücavir alan içinde belediye başkanlığına, dışında valiliğe; evrak kaydı alarak.
- Askıdan indirme tarihini kaydedin — Dava takviminin başlangıcı bu tarihtir; tutanağın örneğini isteyin.
- Cevabı otuz gün izleyin — Cevap gelmezse zımni ret oluşur; açık ret gelirse tebliğ tarihini esas alın.
- Altmış gün içinde dava açın — Yürütmenin durdurulması talebini dilekçeye ekleyin ve askı belgelerinin celbini ara kararla isteyin.
Askı süresi işliyor, gün kaybetmeyin
Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara
İlgili Konular ve Kaynaklar
İmar planlaması ve dava
- İmar Planı Değişikliği Talebi ve Dava Dilekçesi Örneği (İmar m.8/b)
- Değer Artış Payına İtiraz ve İptal Dava Dilekçesi (İmar Ek m.8)
- İmar Planının İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026) — İmar m.8
- Parselasyon (İmar m.18) İşleminin İptali Dava Dilekçesi Örneği (2026)
- İmar Planına Askı Süresinde İtiraz Dilekçesi Örneği (2026) — İmar m.8/b
- Büyükşehir ve İlçe Belediyesinin İmar Yetkisi (5216 m.7): Kim Neyi Onaylar?
- İmar Programı (İmar Kanunu m.10): Beş Yıllık Süre, Kısıtlılık ve Malikin Hakları
- İmar Hukukunda Kazanılmış Hak (Müktesep Hak): Plan Değişince Ruhsat Ne Olur?
- Plan Notları: İmar Planının Bağlayıcı Hükümleri, Sınırları ve İptali
- Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planı Farkı: Plan Kademelenmesi
- İmar Durumu Belgesi (İmar Çapı): Nasıl Alınır, Nasıl Okunur?
- İmar Hukuku Rehberi: Yapı Ruhsatı, Yıkım Kararı, Parselasyon ve İmar Davaları
- İmar Planı İptal Davası — 3194 Sayılı Kanun m.8 ve İYUK m.27
- İmar Planına Kimler Dava Açabilir? Menfaat İlgisi ve Denetim Ölçütleri
- İmar Planı Değişikliği Kriterleri: 1000 m² Ada ve 500 Metre Kuralı
- Belediye Encümeni ve Meclis Kararlarına İtiraz
- Belediye İşlemlerine Karşı Dava: İmar, Ruhsat, Yıkım ve Cezalarda Yol Haritası
Plan uygulaması
- Parselasyon (İmar Kanunu m.18) ve Düzenleme Ortaklık Payı
- Bedelsiz Terk (DOP) ile Kamulaştırmanın Farkı
- Yapı Ruhsatı (İmar Kanunu m.21, 26-27, 29)
- TAKS, KAKS (Emsal) ve Çekme Mesafesi
- Arsa ve Tarla Alırken İmar Durumu ve Riskler
Plan kısıtlaması ve bedel
Büyükşehirde Onay Zinciri ve Üç Aylık Süre
Büyükşehir sınırları içinde plan tek elden üretilmez. Nazım imar planı ile uygulama imar planının hangi idarece yapılacağı ve hangi idarece onaylanacağı farklıdır. Bu ayrım, askıya çıkan planın hangi karara dayandığını ve itirazın kime yöneltileceğini doğrudan belirler.
| Konu | Dayanak | Hüküm |
|---|---|---|
| Nazım plan yetkisi | 5216 SK m.7 | Çevre düzeni planına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar planını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak büyükşehir belediyesinin görevidir |
| Uygulama planlarının onayı | 5216 SK m.7 | Büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon planlarını ve imar ıslah planlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek büyükşehir belediyesine aittir |
| İlçenin bir yıllık süresi | 5216 SK m.7 | Nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planlarını ve parselasyon planlarını yapmayan ilçe belediyelerinin bu planlarını büyükşehir belediyesi yapar veya yaptırır |
| İlçe meclis kararlarının incelenmesi | 5216 SK m.14 | Büyükşehir kapsamındaki ilçe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin kararlar, kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye meclisi tarafından nazım imar planına uygunluğu yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra büyükşehir belediye başkanına gönderilir |
| Sürenin geçmesi | 5216 SK m.14 | Üç ay içinde büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır |
| Aykırı uygulamada denetim | 5216 SK m.11 | Belirlenen imara aykırı uygulama, ilgili belediye tarafından üç ay içinde giderilmediği takdirde büyükşehir belediyesi, İmar Kanunu’nun 32 ve 42. maddelerinde belirtilen yetkilerini kullanma hakkını haizdir |
| Askı ve itiraz | 3194 SK m.8/b | Planlar askı süresi içinde ilan edilir ve bu süre içinde itiraz edilebilir |
| Değişiklik ölçütleri | 3194 SK ek m.8 | Plan değişiklikleri, plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü ve sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak şekilde yapılır |
Onay mercii, itirazın kime yöneltileceğini belirlediğinden ilk tespit budur. Nazım imar planı büyükşehir belediyesince yapılıp onaylanır. Uygulama imar planı ise ilçe belediyesince hazırlanır; ancak onay yetkisi yine büyükşehir belediyesindedir ve büyükşehir bu planları aynen veya değiştirerek onaylayabilir. Dolayısıyla askıya çıkan bir uygulama imar planında iki ayrı meclis kararı bulunur: ilçe belediye meclisinin kararı ve büyükşehir belediye meclisinin onay kararı. İtiraz dilekçesinde hangi karara itiraz edildiği açıkça gösterilmelidir. Yetki dağılımının ayrıntısı için büyükşehir ve ilçe belediyesinin imar yetkisi incelenmelidir.
On dördüncü maddedeki süre, planın ne zaman kesinleştiği tartışmasında belirleyici olabilir. İlçe belediye meclisince alınan imara ilişkin kararlar, kararın büyükşehir belediyesine gelişinden itibaren üç ay içinde incelenir. Bu süre içinde büyükşehir belediye meclisinde görüşülmeyen kararlar onaylanmış sayılır. Buradan çıkan sonuç şudur: dosyada yalnızca ilçe meclis kararının tarihi değil, kararın büyükşehir belediyesine geliş tarihi de tespit edilmelidir. Üç aylık sürenin dolmasıyla oluşan onay hâli, açık bir onay kararı bulunmadığı gerekçesiyle yapılan itirazları karşılıksız bırakabilir.
Aynı maddede incelemenin kapsamına ilişkin bir sınır da bulunur ve bu sınır dava dilekçesinde kullanılabilir. Büyükşehir belediye meclisi, ilçe meclisinin imara ilişkin kararını nazım imar planına uygunluğu yönünden inceler. Dolayısıyla incelemenin bu çerçevenin dışına taşıp taşmadığı, özellikle büyükşehir meclisinin kararı değiştirerek onayladığı hâllerde tartışma konusu yapılabilir.
Yedinci maddedeki bir yıllık süre ise malike ayrı bir dayanak sağlar. Nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planını ve parselasyon planını yapmayan ilçe belediyesinin yerine bu planları büyükşehir belediyesi yapar veya yaptırır. Uygulama imar planı bulunmadığı için işlem yapılamayan dosyalarda, bu hükme dayanılarak büyükşehir belediyesine yazılı başvuru yapılabilir. Son olarak iki ayrı üç aylık sürenin karıştırılmaması gerekir: on dördüncü maddedeki üç ay meclis kararlarının incelenmesine, on birinci maddedeki üç ay ise imara aykırı uygulamanın ilgili belediyece giderilmesine ilişkindir; ikincisinin dolması hâlinde büyükşehir belediyesi İmar Kanunu’nun 32 ve 42. maddelerindeki yetkileri kullanabilir. Plan kademeleri arasındaki ilişki için nazım ve uygulama imar planı farkı, iptal davasının kurgusu için imar planı iptal dilekçesi incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İmar planı askı süresi kaç gündür?
İmar Kanunu m.8/1-b bir ay, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.33/1 otuz gün öngörür. Uygulamada kısa olan otuz günlük sürenin esas alınması ve itirazın son güne bırakılmaması gerekir.
Askı süresi ne zaman başlar?
Plan, onaylandığı tarihten itibaren en geç on beş iş günü içinde askıya çıkarılır. Askı süresi, planın ilan panosuna asıldığı ve internet sayfasında yayımlandığı tarihte başlar.
İmar planına kim itiraz edebilir?
Plandan menfaati etkilenen herkes itiraz edebilir. Planda taşınmazı bulunan malikler, komşu parsel malikleri, kiracılar ve ilgili meslek odaları bu kapsamdadır.
İtiraz nereye yapılır?
Belediye ve mücavir alan içinde belediye başkanlığına yapılır ve belediye meclisine gönderilir. Bu sınırlar dışındaki yerlerde planı valilik onayladığından itirazlar valiliğe yapılır.
İtiraza ne kadar sürede cevap verilir?
Kanuna göre belediye meclisi veya valilik itirazları on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Yönetmelik ise itirazların askı süresinin dolduğu tarihten itibaren en geç otuz gün içinde karar merciine gönderilmesini ve en geç otuz gün içinde karara bağlanmasını öngörür.
İtiraz edilmezse plan ne zaman kesinleşir?
Askı süresi içinde itiraz edilmemişse plan askı süresinin sonunda kesinleşir. İtiraz edilmiş ve reddedilmişse başkaca bir onay işlemine gerek kalmaksızın ret kararı tarihinde kesinleşir.
İtirazıma cevap verilmezse ne olur?
Askı süresinin son gününü izleyen günden itibaren otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Zımni reddin oluştuğu tarihi takip eden altmış gün içinde dava açılması gerekir.
Askı süresini kaçırdım, dava açabilir miyim?
Doğrudan plana dava süresi geçmiş olsa da yol tamamen kapanmaz. Plana dayanılarak tesis edilen parselasyon, imar durumu belgesi, yapı ruhsatı gibi uygulama işlemlerinin tebliği üzerine altmış gün içinde uygulama işlemiyle birlikte plana da dava açılabilir.
Plan usulüne uygun ilan edilmemişse süre işler mi?
Hayır. Yerleşik içtihada göre planların yürürlüğe konulmasında öngörülen usule uyulmaması hâlinde dava açma süresi ilan tarihinden değil öğrenme tarihinden başlar. Usule uygun ilan yapıldığını ispat yükü idaredir.
Beş yıllık dava süresi sınırı nedir?
7221 sayılı Kanunla İmar Kanunu m.8’e eklenen hükme göre kesinleşen imar ve parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılabilir. Süre onay tarihinden değil kesinleşme tarihinden işler.
Plan değişikliğinde de askı yapılır mı?
Evet. Onaylanmış planlarda yapılacak revizyon, ilave ve değişiklikler de aynı usule tabidir. Ayrıca plan değişikliğinde, değişikliğe konu alanda görülebilir şekilde en az iki adet tabela ile otuz gün süreyle bilgilendirme yapılması gerekir.
İtirazım kabul edilir ve plan değişirse ne olur?
İlan ve askı süresinde yapılan itirazlar üzerine planlarda değişiklik yapılması hâlinde, planın değişen kısımlarına ilişkin olarak yeniden ilan süreci başlatılır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş veya reklam niteliği taşımaz. İdari dava süreleri hak düşürücüdür; somut dosyanız için mutlaka güncel mevzuat, askı tarihleri ve tebligat tarihiniz esas alınmalıdır.